Luận văn Thạc sĩ UEH: Các yếu tố ảnh hưởng hiệu quả ngân hàng TMCP Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueh nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Trần Hồng Lợi
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đạt Chí
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Hoạt Động Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp hồi quy
• 1.5. Nội dung đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM
• 2.1. Cơ sở lý thuyết
• 2.1.1. Lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất
• 2.1.2. Lý thuyết hiệu quả - cấu trúc
• 2.1.3. Lý thuyết chi phí – ưa thích
• 2.2. Các yếu tố quyết định lợi nhuận ngân hàng
• 2.2.1. Hiệu quả chi phí
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Ngành ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, đặc biệt là trong việc huy động vốn và cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các nhà quản lý ngân hàng có những quyết định đúng đắn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.1. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động ngân hàng

Các yếu tố như quy mô ngân hàng, vốn, rủi ro tín dụng và chi phí hoạt động đều có tác động lớn đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Nghiên cứu sẽ phân tích từng yếu tố này để làm rõ mối quan hệ giữa chúng và hiệu quả kinh doanh.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu trong bối cảnh hiện tại

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp các ngân hàng cải thiện hiệu quả mà còn góp phần vào sự ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính.

II. Vấn đề và thách thức trong hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần

Ngành ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh gia tăng, rủi ro tín dụng và áp lực từ các quy định pháp lý. Những vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần.

2.1. Cạnh tranh và áp lực từ thị trường

Sự gia tăng số lượng ngân hàng thương mại cổ phần đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt. Các ngân hàng cần phải tìm ra những chiến lược hiệu quả để duy trì và nâng cao thị phần của mình.

2.2. Rủi ro tín dụng và quản lý rủi ro

Rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Việc quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả sẽ giúp ngân hàng giảm thiểu tổn thất và nâng cao lợi nhuận.

III. Phương pháp nghiên cứu hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại cổ phần

Luận văn sử dụng các phương pháp định lượng để phân tích dữ liệu từ các báo cáo tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần. Các phương pháp này bao gồm hồi quy OLS, 2SLS và GMM.

3.1. Phương pháp hồi quy OLS

Phương pháp hồi quy OLS được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố độc lập và hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Phương pháp này yêu cầu không có tự tương quan và phương sai thay đổi.

3.2. Phương pháp 2SLS và GMM

Phương pháp 2SLS và GMM được áp dụng để kiểm tra tính chính xác của các mô hình hồi quy. Những phương pháp này giúp đảm bảo rằng các kết quả nghiên cứu là đáng tin cậy và có thể áp dụng trong thực tiễn.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận về hiệu quả hoạt động ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Các yếu tố này bao gồm quy mô ngân hàng, chi phí hoạt động và rủi ro tín dụng.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy rằng quy mô ngân hàng có mối quan hệ tích cực với hiệu quả hoạt động. Ngân hàng có quy mô lớn thường có khả năng tạo ra lợi nhuận cao hơn.

4.2. Hàm ý chính sách cho các nhà quản lý ngân hàng

Các nhà quản lý ngân hàng cần chú trọng đến việc cải thiện quy mô và hiệu quả chi phí để nâng cao hiệu quả hoạt động. Đồng thời, cần có các biện pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Việc cải thiện hiệu quả hoạt động không chỉ giúp ngân hàng phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế.

5.1. Tương lai của ngành ngân hàng thương mại cổ phần

Ngành ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam có nhiều cơ hội phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, các ngân hàng cần phải đối mặt với nhiều thách thức và cần có những chiến lược phù hợp để vượt qua.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng trong bối cảnh thay đổi của nền kinh tế và công nghệ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần giữ vai trò huyết mạch trong việc khơi thông nguồn vốn và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Trong giai đoạn tái cơ cấu tài chính sâu rộng, năng lực sinh lời và độ an toàn của hệ thống ngân hàng trở thành thước đo hàng đầu đối với các nhà đầu tư và cơ quan điều hành. Số liệu thực tế cho thấy hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng chiếm bình quân 52,57% tổng tài sản, trong khi quy mô tài sản trung bình của nhóm ngân hàng khảo sát đạt mức 146.188 tỷ đồng. Tuy nhiên, các ngân hàng cũng phải đối mặt với áp lực lớn khi tỷ lệ chi phí hoạt động trên thu nhập bình quân lên tới 53,69% và tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng chiếm 1,29% dư nợ.

Trước bối cảnh đó, luận văn tập trung giải quyết bài toán xác định và định lượng mức độ tác động của các nhân tố nội tại ngân hàng cùng các yếu tố kinh tế vĩ mô đến hiệu quả hoạt động kinh doanh. Phạm vi nghiên cứu bao quát 27 ngân hàng thương mại cổ phần nội địa Việt Nam trong suốt giai đoạn 9 năm từ năm 2009 đến năm 2017 với bộ dữ liệu bảng cân bằng gồm 243 quan sát. Luận văn cung cấp cái nhìn toàn diện thông qua bộ ba chỉ số tài chính cốt lõi gồm: tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA bình quân 0,82%), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE bình quân 8,78%) và biên lãi thuần (NIM bình quân 2,56%). Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn cao, giúp nhà quản trị ngân hàng chủ động kiểm soát tỷ lệ an toàn vốn 8,72%, tái cơ cấu nguồn thu và nâng cao sức chịu đựng trước các biến động thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết tài chính và kinh tế vi mô kinh điển:

Thứ nhất, Lý thuyết Cấu trúc – Thực thi – Hiệu suất do Mason (1939) khởi xướng và Bain (1951) hoàn thiện. Lý thuyết này giả định rằng mức độ tập trung thị trường cao sẽ tạo điều kiện cho các ngân hàng lớn thỏa thuận hoặc tận dụng sức mạnh thị trường để định giá dịch vụ có lợi, từ đó đạt mức lợi nhuận vượt trội so với thị trường cạnh tranh.

Thứ hai, Lý thuyết Hiệu quả – Cấu trúc của Demsetz (1973). Khác với quan điểm cấu trúc, lý thuyết này cho rằng chính năng lực quản trị vượt trội và hiệu quả khai thác chi phí là động lực cốt lõi giúp các ngân hàng gia tăng thị phần tự nhiên, qua đó cải thiện biên lãi thuần và nâng cao tỷ suất lợi nhuận ròng.

Thứ ba, Lý thuyết Chi phí – Ưa thích phát triển bởi Edwards (1977) và Hannan, Mavinga (1980). Lý thuyết giải thích hành vi người quản lý có xu hướng phân bổ chi tiêu quá mức vào bộ máy, chế độ đãi ngộ và cơ sở vật chất, khiến tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập (bình quân 53,69%) gia tăng và trực tiếp làm suy giảm hiệu quả sinh lời.

Khung phân tích của đề tài tích hợp các khái niệm then chốt gồm: hiệu quả kinh doanh (ROA, ROE, NIM), quy mô tài sản ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu (bình quân 8,72%), rủi ro tín dụng (bình quân 1,29%) và đa dạng hóa thu nhập ngoài lãi (trung bình 0,62% tổng tài sản).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp tiêu chí thanh lọc nghiêm ngặt từ toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Để triệt tiêu sai số cấu trúc và bảo đảm tính liên tục của chuỗi dữ liệu, mẫu nghiên cứu loại bỏ các ngân hàng bị mua lại 0 đồng, các đơn vị sáp nhập hoặc chịu sự kiểm soát đặc biệt từ Ngân hàng Nhà nước. Cỡ mẫu cuối cùng gồm 27 ngân hàng thương mại cổ phần hoạt động liên tục trong 9 năm (2009–2017), hình thành bộ dữ liệu bảng cân bằng với 243 quan sát. Dữ liệu vi mô được trích xuất từ Báo cáo tài chính kiểm toán, Bảng cân đối kế toán và Báo cáo thường niên do Stoxplus cung cấp, kết hợp số liệu vĩ mô về GDP và lạm phát CPI từ Ngân hàng Thế giới.

Về kỹ thuật phân tích, mô hình kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến qua hệ số VIF (kết quả VIF cao nhất là 3,46, thấp hơn ngưỡng 10). Kiểm định Wooldridge phát hiện hiện tượng tự tương quan (p-value = 0,0000) và kiểm định Modified Wald xác nhận hiện tượng phương sai thay đổi (p-value = 0,0000). Đồng thời, việc sử dụng biến trễ của hiệu quả hoạt động gây ra hiện tượng nội sinh. Nhằm khắc phục triệt để các khuyết tật này, tác giả lựa chọn phương pháp hồi quy GMM hệ thống, đảm bảo các hệ số ước lượng không bị chệch và đạt độ tin cậy khoa học cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tiềm lực vốn tự có và chiến lược đa dạng hóa thu nhập thúc đẩy mạnh mẽ hiệu quả sinh lời. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (đạt bình quân 8,72%) có mối tương quan dương với ROA và NIM ở mức ý nghĩa thống kê 1%, chứng minh các ngân hàng có bộ đệm vốn dày sẽ giảm thiểu chi phí huy động vốn bên ngoài và tăng sức chống chịu rủi ro. Tương tự, tỷ lệ thu nhập ngoài lãi (bình quân 0,62%) đóng góp tích cực vào ROA và ROE, khẳng định lợi ích từ việc mở rộng dịch vụ phi tín dụng.

Thứ hai, hoạt động cấp tín dụng truyền thống giữ vững vai trò tạo nguồn thu nhưng chịu áp lực lớn từ chi phí rủi ro. Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tài sản (đạt trung bình 52,57%) tác động thuận chiều đến ROA và NIM. Ngược lại, tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng (bình quân 1,29% dư nợ) thể hiện tác động ngược chiều rất mạnh đến ROA và ROE, cho thấy chi phí dự phòng nợ xấu làm xói mòn trực tiếp lợi nhuận sau thuế.

Thứ ba, tỷ lệ chi phí hoạt động là rào cản lớn nhất đối với năng lực sinh lời. Tỷ lệ chi phí hoạt động trên thu nhập (bình quân 53,69%, độ lệch chuẩn 17,35%) tương quan âm ở mức ý nghĩa 1% với cả ROA và ROE. Bên cạnh đó, biến quy mô tổng tài sản (đạt trung bình 31,979, tương đương 146.188 tỷ đồng) cho thấy việc mở rộng mạng lưới vật lý nếu thiếu kiểm soát sẽ làm tăng chi phí quản lý và làm suy giảm hiệu quả biên.

Thảo luận kết quả

Kết quả thực nghiệm củng cố vững chắc Lý thuyết Hiệu quả – Cấu trúc của Demsetz (1973) và Lý thuyết Chi phí – Ưa thích của Edwards (1977). Thực trạng tỷ lệ chi phí hoạt động lên tới 53,69% cho thấy nhiều ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2009–2017 chưa khai thác tối ưu lợi thế kinh tế theo quy mô, chịu gánh nặng chi phí chi nhánh và quản lý lớn. Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các công bố của Trujillo – Ponce (2013) tại Tây Ban Nha, Masood và Ashraf (2012) tại 12 quốc gia, cũng như nghiên cứu của Phạm Hữu Hồng Thái (2013) và Võ Xuân Vinh, Đặng Bửu Kiếm (2016) tại Việt Nam.

Trong phần trình bày dữ liệu, các biến số được tổng hợp trực quan qua ma trận tương quan 11 biến và bảng hồi quy GMM đa biến. Biểu đồ đường biến thiên của ROA (dao động từ -1,34% đến 3,11%) và ROE (từ -12,88% đến 31,11%) kết hợp biểu đồ cột phân bổ NIM (bình quân 2,56%) làm nổi bật chu kỳ phục hồi chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng sau giai đoạn tái cấu trúc quyết liệt. Tác động của lạm phát CPI và tăng trưởng kinh tế khẳng định sự ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện nền tảng để các ngân hàng duy trì biên lãi thuần bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam:

Thứ nhất, cắt giảm chi phí hoạt động thông qua đẩy mạnh chuyển đổi số: Ban điều hành các ngân hàng cần chủ động tự động hóa quy trình vận hành và phát triển nền tảng ngân hàng số nhằm tinh gọn mạng lưới chi nhánh vật lý. Mục tiêu hành động là kéo giảm tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập từ mức trung bình 53,69% xuống dưới ngưỡng mục tiêu 40,00%–42,00% trong lộ trình 3 năm (2019–2022).

Thứ hai, nâng cấp quy trình thẩm định tín dụng và kiểm soát chi phí dự phòng: Khối Quản trị rủi ro và Hội đồng Tín dụng cần ứng dụng chấm điểm tín dụng tự động và dữ liệu lớn trong phê duyệt khoản vay, nhằm kiểm soát tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng ở mức dưới 1,00% dư nợ (so với mức trung bình 1,29%) và duy trì tỷ lệ nợ xấu nội bảng dưới 2,00% trong vòng 24 tháng.

Thứ ba, mở rộng cơ cấu nguồn thu từ dịch vụ phi tín dụng: Khối Khách hàng cá nhân và Khối Dịch vụ số cần tập trung phát triển các gói sản phẩm giá trị gia tăng như bảo hiểm liên kết ngân hàng, thanh toán quốc tế, quản lý tài sản và bảo lãnh thương mại. Mục tiêu là nâng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi từ mức 0,62% hiện tại lên mức 1,50%–2,00% tổng tài sản trong kế hoạch 5 năm.

Thứ tư, củng cố tiềm lực vốn chủ sở hữu đáp ứng chuẩn mực Basel II: Đại hội đồng cổ đông các ngân hàng phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước đẩy mạnh các phương án phát hành cổ phần và giữ lại lợi nhuận, nâng tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản từ mức 8,72% lên trên 10,50%, đảm bảo hệ số an toàn vốn (CAR) đạt trên 9,00% theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN trước năm 2021.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị thực tiễn và tài liệu học thuật chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Ban điều hành và các nhà quản trị cấp cao tại các ngân hàng thương mại: Nghiên cứu cung cấp mô hình định lượng chuẩn xác về mối quan hệ giữa quy mô tài sản (trung bình 146.188 tỷ đồng), chi phí hoạt động (53,69%) và biên lãi thuần (2,56%), làm cơ sở khoa học để xây dựng chiến lược kinh doanh, tối ưu hóa năng suất và tinh giảm chi phí bộ máy.

Thứ hai, Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Bộ dữ liệu thực chứng 9 năm từ 27 ngân hàng là căn cứ giá trị phục vụ công tác ban hành chính sách an toàn vốn, khung giám sát trích lập dự phòng rủi ro và điều hành thanh khoản hệ thống.

Thứ ba, Các nhà đầu tư tài chính và chuyên viên phân tích chứng khoán: Luận văn cung cấp khung phân tích đa chiều thông qua bộ ba chỉ số (ROA 0,82%, ROE 8,78%, NIM 2,56%), hỗ trợ định giá chính xác cổ phiếu ngân hàng, đánh giá tiềm năng tăng trưởng và kiểm soát rủi ro danh mục đầu tư.

Thứ tư, Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh khối ngành Kinh tế – Tài chính: Công trình là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu kinh tế lượng, từ khâu xử lý dữ liệu bảng 243 quan sát trên Stata 13 đến kỹ thuật ứng dụng mô hình hồi quy GMM hệ thống để giải quyết triệt để khuyết tật nội sinh.

Câu hỏi thường gặp

Thứ nhất, tại sao nghiên cứu lại sử dụng đồng thời cả 3 chỉ số ROA, ROE và NIM để đo lường hiệu quả kinh doanh? Việc kết hợp cả 3 chỉ số giúp phản ánh toàn diện bức tranh tài chính của 27 ngân hàng. Trong đó, ROA (bình quân 0,82%) đo lường khả năng sinh lời trên tổng tài sản, ROE (bình quân 8,78%) phản ánh lợi ích của cổ đông, còn NIM (bình quân 2,56%) đánh giá trực tiếp hiệu quả của hoạt động tín dụng cốt lõi, giúp nâng cao tính vững chắc cho mô hình hồi quy GMM.

Thứ hai, vì sao phương pháp hồi quy GMM lại vượt trội hơn OLS và 2SLS trong đề tài này? Kết quả kiểm định Wooldridge và Modified Wald trên Stata 13 đều cho p-value bằng 0,0000, khẳng định mô hình xuất hiện tự tương quan và phương sai thay đổi. Đồng thời, biến trễ của hiệu quả hoạt động gây ra hiện tượng nội sinh nghiêm trọng. Mô hình GMM hệ thống là phương pháp tối ưu duy nhất xử lý triệt để cả 3 vấn đề trên để cho ra ước lượng không chệch.

Thứ ba, tỷ lệ chi phí hoạt động trên thu nhập ảnh hưởng như thế nào đến lợi nhuận ngân hàng? Tỷ lệ chi phí hoạt động của các ngân hàng khảo sát đạt mức trung bình 53,69% với độ lệch chuẩn 17,35%, thể hiện chi phí vận hành chiếm tỷ trọng rất cao. Kết quả hồi quy chỉ ra mối tương quan âm có ý nghĩa thống kê cao giữa tỷ lệ chi phí với ROA và ROE, minh chứng các ngân hàng có bộ máy cồng kềnh sẽ bị suy giảm lợi nhuận nghiêm trọng.

Thứ tư, quy mô tài sản lớn có đồng nghĩa với hiệu quả hoạt động cao hơn tại các ngân hàng Việt Nam? Không hoàn toàn đúng. Dữ liệu với giá trị tài sản bình quân 146.188 tỷ đồng cho thấy quy mô ngân hàng mang tác động hai chiều. Khi ngân hàng tăng quy mô từ nhỏ lên trung bình sẽ tận dụng tốt lợi thế kinh tế theo quy mô, nhưng nếu mở rộng mạng lưới vật lý quá nhanh mà không kiểm soát tốt chi phí sẽ làm giảm hiệu quả sinh lời.

Thứ năm, việc đa dạng hóa thu nhập phi lãi mang lại lợi ích gì cho hệ thống ngân hàng? Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi trong mẫu nghiên cứu mới đạt bình quân 0,62% tổng tài sản, cho thấy dư địa tăng trưởng dịch vụ phi tín dụng còn rất lớn. Gia tăng nguồn thu dịch vụ giúp ngân hàng giảm sự phụ thuộc vào biên lãi thuần NIM (2,56%), tạo bộ đệm an toàn vững chắc trước các rủi ro tín dụng tiềm ẩn.

Kết luận

Tổng kết toàn bộ công trình nghiên cứu, những đóng góp nổi bật và định hướng nghiên cứu tiếp theo được thể hiện qua các điểm cốt lõi sau:

• Định lượng thành công tác động của 6 biến đặc thù ngân hàng và 2 biến kinh tế vĩ mô đến hiệu quả hoạt động của 27 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2009–2017 với 243 quan sát thực nghiệm.
• Ứng dụng thành công phương pháp hồi quy GMM hệ thống trên phần mềm Stata 13, xử lý triệt để các khuyết tật nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi (với p-value các kiểm định đều đạt 0,0000).
• Xác lập bằng chứng thực nghiệm về vai trò thúc đẩy của tỷ lệ vốn chủ sở hữu (bình quân 8,72%), dư nợ cho vay (52,57%) và đa dạng hóa thu nhập (0,62%) đối với tỷ suất sinh lời ROA (0,82%) và ROE (8,78%).
• Nhận diện tỷ lệ chi phí hoạt động (bình quân 53,69%) và tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (1,29%) là hai lực cản trọng yếu làm suy giảm năng lực cạnh tranh của hệ thống ngân hàng.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp hành động gắn liền với chuyển đổi số quy trình và lộ trình áp dụng chuẩn mực an toàn vốn Basel II trong giai đoạn 2019–2023.

Về mặt học thuật và ứng dụng, luận văn là công trình nghiên cứu công phu, cung cấp luận cứ khoa học tin cậy cho công tác quản trị kinh doanh ngân hàng và điều hành chính sách tiền tệ. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học có thể tiếp tục mở rộng mô hình cho giai đoạn áp dụng chuẩn mực Basel III và chuẩn mực kế toán IFRS 9 trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan bằng chứng thực nghiệm Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM 2. Cơ sở lý thuyết Trong thời gian gần đây các lý thuyết liên quan đến hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng đã và đang đánh giá xem rằng có tồn tại hoặc không tồn tại mối quan hệ giữa cấu trúc thị trường lợi nhuận của các ngân hàng. Quan điểm kinh tế vi mô truyền thống cho rằng các ngân hàng tồn tại và thực hiện các quyết định nhằm mục đích tối đa hóa lợi nhuận.

Dựa trên giả định truyền thống này, các nhà nghiên cứu đã đưa ra rất nhiều dự đoán để có thể kiểm tra hành vi tối đa hóa lợi nhuận của các ngân hàng mà theo đó hiệu quả hoạt động của ngành có thể là nguyên nhân cho hành vi này. Bên cạnh đó, có nhiều lý thuyết đã được mô hình hóa nhằm giải thích hiệu quả hoạt động và lợi nhuận của các ngân hàng thương mại, tuy nhiên, theo Rasiah (2010), lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất là lý thuyết có khả năng giải thích tốt nhất trong số các lý thuyết này. Một số lý thuyết khác bao gồm lý thuyết hiệu quả - cấu trúc và lý thuyết chi phí – ưa thích. Lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất Mason (1939) ban đầu đã đề xuất lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất và sau đó Bain (1951) đã điều chỉnh lại lý thuyết này.

Lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất dựa trên giả định rằng: khi có một ít ngân hàng nhưng chiếm thị phần cao trong thị trường, thì điều này sẽ tạo nên sự thông đồng giữa các ngân hàng trong ngành. Khả năng các ngân hàng thực hiện thông đồng với nhau sẽ tăng lên khi thị trường càng tập trung trong tay của một ít ngân hàng và tỷ lệ tập trung thị trường càng cao thì hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng càng cao (Gilbert, 1984). Lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất giả định một mối tương quan dương giữa mức độ tập trung thị phần và hiệu quả kinh doanh của ngân hàng do vấn đề độc quyền LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 hoặc thông đồng, các ngân hàng kinh doanh trong một thị trường tập trung sẽ đạt được nhiều lợi nhuận nhiều hơn so với các ngân hàng kinh doanh trong một thị trường ít tập trung hơn (Lloyad – Williams và các cộng sự, 1994). Mối quan hệ giữa cấu trúc – thực thi – hiệu suất trong ngành ngân hàng đã được giải thích nhiều trong các đề tài nghiên cứu trước đây và đa số nghiên cứu thực nghiệm đều cung cấp các bằng chứng ủng hộ cho lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất.

Các nghiên cứu nổi bật nhất trong số các nghiên cứu ủng hộ cho lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất bao gồm Rose và Fraser (1976), Gilbert (1984) và Lloyad – Williams và các cộng sự (1994). Lloyad – Williams và các cộng sự (1994) đã kiểm tra ngành ngân hàng ở Tây Ban Nha và tìm thấy bằng chứng thực nghiệm ủng hộ cho lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất. Gilbert (1984) cũng cho thấy 32 nghiên cứu trong tổng số 44 nghiên cứu trước đây đều tìm thấy bằng chứng thực nghiệm ủng hộ cho việc thị trường tập trung sẽ có tác động tích cực và đáng kể đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng. Ngược lại, một số nghiên cứu khác cho rằng hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng không thể giải thích theo các lập luận của lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất.

Theo đó, nghiên cứu của Smirlock (1985) và Miller và VanHoose (1993) chính không tìm thấy bằng chứng thực nghiệm ủng hộ cho lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất hoặc bác bỏ giả thuyết thị trường tập trung có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng. Qua đây có thể thấy rằng ngành ngân hàng có tập trung vào một ít ngân hàng (các ngân hàng này có quy mô lớn) thì sẽ cải thiện hiệu quả kinh doanh. Do đó, quy mô ngân hàng sẽ có thể có tác động đáng kể đến hiệu quả kinh doanh bởi lẽ các ngân hàng có quy mô càng lớn sẽ dễ dàng thông đồng với nhau. Khả năng các ngân hàng thực hiện thông đồng với nhau sẽ tăng lên khi thị trường càng tập trung trong tay của một ít ngân hàng có quy mô lớn và tỷ lệ tập trung thị trường càng cao thì hiệu quả hoạt động của các ngân hàng càng cao.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lý thuyết hiệu quả - cấu trúc Lý thuyết Hiệu quả - Cấu trúc được lập luận bởi một số nhà nghiên cứu như là một kết quả của lý thuyết truyền thống Cấu trúc – Thực thi – Hiệu suất (Aguirre và các cộng sự, 2008), tuy nhiên, lý thuyết Hiệu quả - cấu trúc lại được xem như là một thách thức và thay thế cho lý thuyết Cấu trúc – Thực thi – Hiệu suất (Demsetz, 1973; McGee, 1984). Lý thuyết Hiệu quả - Cấu trúc cho rằng các ngân hàng có hiệu quả quy mô càng cao và hiệu quả quản lý càng tốt thì sẽ có thể làm gia tăng quy mô và thị phần của họ trong thị trường mà họ hoạt động bởi vì khả năng tạo ra thu nhập của các ngân hàng này sẽ cao tương đối hơn so với các ngân hàng khác (Demsetz, 1973). Động lực chính đối với quá trình đạt được thị phần lớn chính là hiệu quả của ngân hàng.

Các ngân hàng có hiệu quả nhất sẽ đạt được thị phần và thu được lợi nhuận kinh tế tương đối cao hơn so với các ngân hàng khác (Samad, 2008). Rất nhiều nghiên cứu thực nghiệm đã được tiến hành nhằm kiểm tra lý thuyết Hiệu quả - Cấu trúc có thể giải thích hiệu quả kinh doanh và thu nhập của các ngân hàng hay không. Theo Rasiah (2010), thì Smirlock (1985) là nhà nghiên cứu đầu tiên phân tích lý thuyết Hiệu quả - Cấu trúc trong ngành ngân hàng ở Mỹ và không tìm thấy kết quả thực nghiệm nào cho thấy mối tương quan đáng kể giữa mức độ tập trung của ngành ngân hàng và lợi nhuận nhưng lại cho thấy mối tương quan đáng kể giữa thị phần và lợi nhuận của các ngân hàng. Tác giả lập luận rằng mức độ tập trung thị trường không phải là một sự kiện ngẫu nhiên mà là kêt quả của các ngân hàng có hiệu quả vượt trợi hơn các ngân hàng khác bằng cách đạt được một thị phần lớn trong thị trường.

Một số nghiên cứu thực nghiệm khác như Gillini và các cộng sự (1984) và Evanoff và Fortier (1988) đã kiểm tra cả hai lý thuyết cấu trúc – thực thi – hiệu suất và lý thuyết hiệu quả - cấu trúc và tìm thấy rằng yếu tố hiệu quả của ngân hàng là yếu tố quan trọng có thể ảnh hưởng đáng kể đến thu nhập của ngân hàng đang kinh doanh ở Mỹ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Qua đây có thể thấy rằng khi ngân hàng chiếm thị phần càng lớn thì sẽ có thể đạt được hiệu quả kinh doanh cao hơn. Mà hoạt động của các ngân hàng chủ yếu xuất phát từ hoạt động kinh doanh truyền thống (huy động và cho vay) và hoạt động kinh doanh phi truyền thống. Do đó, luận văn cho rằng cho vay và đa dạng hóa thu nhập sẽ có tác động đáng kể đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

Lý thuyết chi phí – ưa thích Lý thuyết chi phí – ưa thích được phát triển như một phần mở rộng cho “lý thuyết về ngân hàng” (Blair và Placone, 1988). Lý thuyết này cho rằng các nhà quản trị của các ngân hàng sẽ tối đa hóa lợi ích thay vì tối đa hóa lợi nhuận như mong muốn của các cổ đông và các nhà quản trị có khuynh hướng ưa thích việc chi tiêu vào các khoản mục như nâng cao quy mô nhân viên (chi lương), nội thất văn phòng làm việc, và sự sang trọng của không gian của ngân hàng (Hannan và Mavinga, 1980). Trường hợp này sẽ xảy ra càng nhiều khi có sự phân tách giữa quyền sở hữu và quyền kiểm soát của ngân hàng cũng như sự không hoàn hảo của thị trường hàng hóa và vốn (Hannan và Mavinga, 1980). Lý thuyết này đã được kiểm định rộng rãi trong các ngành nghề khác nhau bao gồm ngành tiện ích, ngân hàng, tổ chức tài chính… (Edwards, 1977; Hannan và Mavinga, 1980; Blair và Placone, 1988).

Trong đó Edwards (1977) tìm thấy rằng quy mô nhân viên, chi phí lương và thưởng trong ngành ngân hàng sẽ gia tăng theo sức mạnh độc quyền ở Mỹ và điều này cho thấy sự tồn tại của lý thuyết chi phí – ưa thích. Giống như vậy, Hannan và Mavinga (1980) và Verbugge và Jahera (1981) đã ủng hộ lý thuyết này bằng cách kiểm định tương tự với phương pháp tiếp cận của Edwards (1977) và kết luận giống như nghiên cứu trước đây khi cho rằng số lượng nhân viên của ngân hàng trong thị trường có sức mạnh độc quyền dường như cao hơn so với số lượng nhân viên của các ngân hàng hoạt động kinh doanh trong một môi trường có tính cạnh tranh cao. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Qua đây có thể thấy rằng chi phí sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Do đó, luận văn cho rằng chi phí hoạt động và chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả kinh doanh của ngân hàng.

Các yếu tố quyết định lợi nhuận ngân hàng 2. Hiệu quả chi phí Hiệu quả chi phí đo lường mức độ chi phí mà ngân hàng đang sử dụng để trang trải cho các hoạt động kinh doanh nhằm đạt được thu nhập cho ngân hàng, trong đó các loại chi phí này không liên quan với chi phí từ lãi của ngân hàng. Các ngân hàng càng có hiệu quả chi phí càng cao, chi phí hoạt động càng thấp thì có khả năng tạo ra thu nhập nhiều hơn bằng cách khai thác các nguồn lực một cách hiệu quả hơn. Do đó việc cải thiện hiệu quả chi phí luôn là yếu tố quan trọng để các ngân hàng có thể cải thiện tính cạnh tranh của ngân hàng so với các đối thủ cạnh tranh trong ngành.

Cách tốt nhất để cải thiện hiệu quả chi phí là cải tiến công nghệ và mở rộng quy mô.