Luận văn: Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Vietinbank của Vũ Thị Diễm My

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueh giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Vũ Thị Diễm My
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Trần Huy Hoàng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG
• 1.1. Rủi ro tín dụng ngân hàng
• 1.2. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.3. Phân loại rủi ro tín dụng ngân hàng
• 1.4. Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng
• 1.4.1. Đối với ngân hàng
• 1.4.2. Đối với nền kinh tế
• 1.5. Quản trị rủi ro tín dụng
• 1.5.1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng
• 1.5.2. Quy trình quản trị rủi ro tín dụng
• 1.6. Đo lường rủi ro tín dụng và đánh giá rủi ro tín dụng
• 1.7. Quản trị rủi ro tín dụng theo Ủy ban Basel
• 1.8. Nhận diện và phân loại rủi ro
• 1.9. Đo lường rủi ro
• 1.10. Các công cụ, phương pháp để quản trị RRTD
• 1.11. Theo dõi, đánh giá và điều chỉnh phương pháp quản trị RRTD
• 1.12. Bài học kinh nghiệm từ công tác hạn chế rủi ro tín dụng tại một số nước trên thế giới
• 1.12.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.12.2. Kinh nghiệm của Nhật Bản
• 1.12.3. Kinh nghiệm của Mỹ
• 1.13. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu chung về Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Kết quả hoạt động của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.4. Tốc độ tăng trưởng tổng tài sản của Vietinbank
• 2.5. Về vốn chủ sở hữu
• 2.6. Xét về cơ cấu tài sản
• 2.7. Tình hình tăng trưởng nguồn vốn của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 2.8. Về hoạt động sử dụng vốn
• 2.9. Các chỉ số về khả năng sinh lời
• 2.10. Thực trạng về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.10.1. Thực trạng hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.10.2. Theo kỳ hạn vay
• 2.10.3. Theo thành phần kinh tế
• 2.10.4. Cơ cấu dư nợ theo ngành kinh tế
• 2.10.5. Thực trạng về rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.10.6. Tình hình phân loại nợ
• 2.10.7. Trích lập dự phòng rủi ro
• 2.10.8. Thực trạng của quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.10.9. Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.10.10. Quy trình đánh giá rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.10.11. Phân tích nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng tại Vietinbank trong thời gian qua
• 2.10.11.1. Nhóm nguyên nhân khách quan
• 2.10.11.2. Nguyên nhân thuộc môi trường kinh doanh
• 2.10.11.3. Nguyên nhân thuộc về môi trường pháp lý
• 2.10.11.4. Nhóm nguyên nhân chủ quan
• 2.10.11.5. Nguyên nhân từ phía ngân hàng Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.10.11.6. Nguyên nhân từ phía khách hàng vay
• 2.11. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng chiến lược tổng thể của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam giai đoạn 2012-2015
• 3.2. Mục tiêu chung
• 3.3. Mục tiêu về hoạt động tín dụng
• 3.4. Giải pháp hạn chế RRTD tại ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 3.4.1. Xây dựng và hoàn thiện chính sách tín dụng
• 3.4.2. Xây dựng chính sách khách hàng
• 3.4.3. Thiết lập một danh mục cho vay hợp lý
• 3.4.4. Chính sách lãi suất
• 3.4.5. Sản phẩm tín dụng
• 3.5. Các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi chính sách tín dụng
• 3.5.1. Quy trình cho vay
• 3.5.2. Nâng cao quản lý rủi ro tín dụng
• 3.5.3. Về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
• 3.5.4. Nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin
• 3.6. Kiến nghị đối với Nhà nước, Chính phủ và các ban, ngành liên quan
• 3.7. Kiến nghị đối với NHNN
• 3.8. Nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, giám sát ngân hàng
• 3.9. Nâng cao chất lượng thông tin và tính minh bạch của thị trường
• 3.10. Xây dựng một thị trường mua bán nợ
• 3.11. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam

Rủi ro tín dụng là một trong những vấn đề quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam (Vietinbank). Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc quản lý rủi ro tín dụng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Luận văn thạc sĩ này sẽ phân tích các khái niệm cơ bản về rủi ro tín dụng, cũng như tầm quan trọng của việc hạn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng.

1.1. Khái niệm và phân loại rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Rủi ro tín dụng có thể được phân loại thành rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục, mỗi loại đều có những đặc điểm và nguyên nhân riêng.

1.2. Tác động của rủi ro tín dụng đến ngân hàng và nền kinh tế

Rủi ro tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến ngân hàng mà còn có thể gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế. Khi ngân hàng không thu hồi được vốn và lãi, điều này có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính, ảnh hưởng đến sự ổn định của toàn bộ hệ thống ngân hàng.

II. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Vietinbank

Vietinbank đã có những nỗ lực trong việc quản trị rủi ro tín dụng, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Việc phân tích thực trạng quản trị rủi ro tín dụng sẽ giúp nhận diện rõ hơn những vấn đề tồn tại và nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng.

2.1. Quy trình quản trị rủi ro tín dụng tại Vietinbank

Quy trình quản trị rủi ro tín dụng tại Vietinbank bao gồm các bước nhận dạng, phân tích, đo lường và kiểm soát rủi ro. Mỗi bước đều có vai trò quan trọng trong việc hạn chế rủi ro tín dụng.

2.2. Những thách thức trong quản trị rủi ro tín dụng

Mặc dù Vietinbank đã áp dụng nhiều biện pháp quản lý rủi ro, nhưng vẫn còn tồn tại những thách thức như nợ xấu gia tăng và sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác. Những yếu tố này cần được xem xét để cải thiện hiệu quả quản trị rủi ro.

III. Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam

Để hạn chế rủi ro tín dụng, Vietinbank cần áp dụng các giải pháp toàn diện và phù hợp với thực tiễn. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

3.1. Xây dựng chính sách tín dụng hợp lý

Việc xây dựng và hoàn thiện chính sách tín dụng là rất quan trọng. Chính sách này cần phải linh hoạt và phù hợp với từng đối tượng khách hàng, đồng thời đảm bảo an toàn cho ngân hàng.

3.2. Nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công tác này hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về rủi ro tín dụng

Nghiên cứu thực tiễn về rủi ro tín dụng tại Vietinbank đã chỉ ra nhiều vấn đề cần khắc phục. Việc áp dụng các giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng sẽ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả nghiên cứu về tình hình rủi ro tín dụng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nợ xấu tại Vietinbank đã có xu hướng gia tăng trong thời gian qua. Điều này đòi hỏi ngân hàng cần có những biện pháp khắc phục kịp thời.

4.2. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Việc áp dụng các giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng vào thực tiễn sẽ giúp Vietinbank cải thiện tình hình tài chính và nâng cao uy tín trong mắt khách hàng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là một yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam. Việc cải thiện công tác này không chỉ giúp ngân hàng tồn tại mà còn phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của quản trị rủi ro tín dụng tại Vietinbank

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, Vietinbank cần tiếp tục cải thiện quy trình quản trị rủi ro tín dụng để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh.

5.2. Đề xuất hướng đi cho ngân hàng trong tương lai

Ngân hàng cần xây dựng một chiến lược dài hạn cho quản trị rủi ro tín dụng, bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin và cải tiến quy trình làm việc để nâng cao hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng là mảng kinh doanh nền tảng và là nguồn tạo thu nhập chính của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, đóng góp từ 70% đến 80% tổng lợi nhuận toàn ngành. Dù vậy, đây cũng là hoạt động chứa đựng nhiều nguy cơ tổn thất tài chính nhất. Trong giai đoạn 2009 - Quý II/2013, những biến động phức tạp của nền kinh tế vĩ mô đã khiến nợ xấu gia tăng đáng kể trong toàn hệ thống ngân hàng. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam (Vietinbank), mặc dù tổng tài sản ghi nhận sự mở rộng vượt bậc, đạt mức 522.221 tỷ đồng vào cuối Quý II/2013, nhưng chất lượng tín dụng lại có dấu hiệu suy giảm khi tỷ lệ nợ xấu tăng nhanh từ 0,61% năm 2009 lên mức 2,10% vào tháng 6 năm 2013.

Vấn đề trọng tâm của nghiên cứu là nhận diện thực trạng quản trị rủi ro tín dụng, bóc tách các nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn tới nguy cơ nợ xấu tại Vietinbank. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa khung lý luận về quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực quốc tế; khảo sát toàn diện thực trạng hoạt động cấp tín dụng và công tác phòng ngừa rủi ro giai đoạn 2009 - Quý II/2013; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hạn chế rủi ro cho giai đoạn 2013 - 2015. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào tổng danh mục dư nợ 334.607 tỷ đồng của Vietinbank. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học giúp ngân hàng kiểm soát nợ xấu dưới ngưỡng 2,0%, duy trì hệ số an toàn vốn (CAR) trên 10,33% và bảo đảm mục tiêu tăng trưởng an toàn, bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng hiện đại kết hợp với khung chuẩn mực tài chính quốc tế và hệ thống pháp lý ngân hàng tại Việt Nam. Trọng tâm lý thuyết dựa trên Hiệp ước Basel II với cấu trúc ba trụ cột vững chắc: Yêu cầu an toàn vốn tối thiểu (hệ số CAR tối thiểu 8%), Quy trình rà soát giám sát của cơ quan quản lý và Nguyên tắc kỷ luật thị trường. Về mặt định lượng, luận văn ứng dụng mô hình đo lường tổn thất tín dụng ước tính EL = PD x EAD x LGD, trong đó xác suất vỡ nợ (PD) đòi hỏi dữ liệu lịch sử tối thiểu 5 năm, dư nợ tại thời điểm vỡ nợ (EAD) và tỷ trọng tổn thất thực tế (LGD). Nghiên cứu cũng kết hợp mô hình điểm số Z của Altman và mô hình định tính 6C (Tư cách, Năng lực, Dòng tiền, Tài sản bảo đảm, Điều kiện, Kiểm soát) nhằm nhận diện toàn diện rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục (gồm rủi ro nội tại và rủi ro tập trung). Đồng thời, các quy định pháp lý tại Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN về phân loại 5 nhóm nợ và trích lập dự phòng chung 0,75% được sử dụng làm chuẩn mực tham chiếu thực tế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn áp dụng kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp được kiểm toán chính thức. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm chuỗi số liệu tài chính 18 quý liên tục từ năm 2009 đến hết Quý II/2013 trích từ báo cáo tài chính của Vietinbank, đồng thời thu thập dữ liệu so sánh từ nhóm 4 ngân hàng thương mại lớn gồm Agribank, BIDV, Vietcombank và Vietinbank. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích bao phủ 100% danh mục dư nợ tín dụng theo ngành kinh tế, kỳ hạn vay và thành phần kinh tế. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích xu hướng và so sánh tỷ số tài chính là nhằm lượng hóa chính xác sự chuyển dịch cơ cấu tín dụng, làm rõ mối tương quan giữa tốc độ tăng trưởng dư nợ và biến động nợ xấu, qua đó bộc lộ rõ nét mức độ rủi ro tập trung trong từng phân khúc khách hàng qua các chu kỳ kinh tế khác nhau.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tín dụng tại Vietinbank giai đoạn 2009 - Quý II/2013 đã chỉ ra bốn phát hiện trọng yếu:

Thứ nhất, quy mô tài sản và dư nợ tăng trưởng vượt bậc nhưng có xu hướng chậm lại rõ rệt. Tổng tài sản tăng hơn 5,3 lần từ 94.949 tỷ đồng năm 2003 lên 522.221 tỷ đồng vào Quý II/2013. Dư nợ cho vay tăng từ 163.170 tỷ đồng năm 2009 lên 334.607 tỷ đồng năm 2013. Tốc độ tăng trưởng tín dụng từng đạt đỉnh 43,53% năm 2010 nhưng giảm mạnh xuống chỉ còn 0,37% trong 6 tháng đầu năm 2013 do chính sách tái cấu trúc thận trọng.

Thứ hai, chất lượng tín dụng suy giảm khi nợ xấu gia tăng liên tục. Tỷ lệ nợ xấu tăng dần từ 0,61% năm 2009 lên 0,66% năm 2010, 0,75% năm 2011, tăng nhanh lên 1,46% năm 2012 và chạm mức 2,10% vào Quý II/2013.

Thứ ba, sự mất cân đối trong cơ cấu danh mục dư nợ. Khoản vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng chi phối 59,22% trong Quý II/2013. Theo thành phần kinh tế, doanh nghiệp ngoài quốc doanh chiếm 47,12%, doanh nghiệp nhà nước chiếm 36,65%. Đặc biệt, dư nợ ngành xây dựng và bất động sản tăng từ 11,66% năm 2010 lên 14,65% năm 2013.

Thứ tư, hệ số an toàn vốn và khả năng sinh lời duy trì ở mức cao. Tỷ lệ CAR đạt 10,57% năm 2011 và 10,33% năm 2012. Năm 2012, ROE đạt 19,9% và ROA đạt 1,04%, vượt xa mức trung bình toàn ngành ngân hàng (ROE 5,89% và ROA 0,58%).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân gia tăng nợ xấu xuất phát từ suy thoái kinh tế vĩ mô khiến doanh nghiệp gặp khó khăn thanh khoản, kết hợp với việc thị trường bất động sản đóng băng làm suy giảm giá trị tài sản thế chấp. Về mặt chủ quan, giai đoạn tăng trưởng tín dụng nóng đã bộc lộ sự thiếu chặt chẽ trong thẩm định, quá chú trọng tài sản bảo đảm mà xem nhẹ dòng tiền thực tế, cùng tâm lý chủ quan khi cấp tín dụng cho khối doanh nghiệp nhà nước. So sánh với bài học quốc tế, thực trạng này tương tự khủng hoảng cho vay thế chấp tại Mỹ và bong bóng tài sản tại Nhật Bản. Để minh họa trực quan, dữ liệu biến động nợ xấu và dư nợ được trình bày bằng biểu đồ đường so sánh, còn cơ cấu dư nợ theo ngành được thể hiện qua biểu đồ cơ cấu và bảng tổng hợp rủi ro.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm cùng kiến nghị chính sách cho giai đoạn 2013 - 2015:

Thứ nhất, tái cơ cấu danh mục cho vay và phân tán rủi ro tập trung. Ban Điều hành và Khối Khách hàng cần chủ động giảm tỷ trọng dư nợ lĩnh vực xây dựng và bất động sản từ 14,65% xuống dưới 10% tổng dư nợ, đồng thời đẩy mạnh cho vay khách hàng cá nhân và doanh nghiệp nhỏ đạt tỷ trọng trên 25% trước năm 2015.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình thẩm định theo tiêu chuẩn Basel II. Khối Quản lý Rủi ro cần triển khai mô hình tính tổn thất kỳ vọng EL = PD x EAD x LGD, hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ độc lập trong năm 2014 nhằm duy trì tỷ lệ an toàn vốn CAR trên 10,5%.

Thứ ba, tăng cường kiểm soát sau giải ngân và xử lý dứt điểm nợ xấu. Trung tâm Xử lý Nợ và các Chi nhánh cần tích cực cơ cấu lại nợ, bán nợ xấu cho VAMC và xử lý tài sản bảo đảm để đưa tỷ lệ nợ xấu toàn hàng về dưới 1,5% vào cuối năm 2015.

Thứ tư, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin và phát triển nhân sự. Khối Công nghệ Thông tin cần đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu khách hàng tối thiểu 5 năm để tự động hóa chấm điểm tín dụng trong năm 2014. Khối Nhân sự cần đào tạo lại 100% cán bộ tín dụng về kỹ năng thẩm định dòng tiền.

Về phía cơ quan quản lý, Ngân hàng Nhà nước cần nâng cao hiệu quả thanh tra giám sát và sớm hoàn thiện thị trường mua bán nợ tập trung.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính với những ứng dụng cụ thể:

Thứ nhất, Ban Lãnh đạo và Giám đốc Quản lý Rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Giúp hoạch định chính sách phân bổ danh mục tín dụng quy mô trên 300.000 tỷ đồng, thiết lập khung kiểm soát rủi ro tập trung và xây dựng lộ trình áp dụng chuẩn mực Basel II.

Thứ hai, Cán bộ Thẩm định và Chuyên viên Tín dụng: Cung cấp phương pháp đánh giá khách hàng theo mô hình 6C kết hợp chỉ số Z của Altman, giúp nhận diện rủi ro dòng tiền và giảm thiểu sai sót chủ quan trong quá trình xét duyệt hồ sơ vay vốn.

Thứ ba, Cơ quan Giám sát và Thanh tra Ngân hàng Nhà nước: Cung cấp bằng chứng thực tiễn về hiệu quả áp dụng Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN, hỗ trợ tham mưu chính sách an toàn vĩ mô và duy trì tỷ lệ an toàn vốn CAR vượt ngưỡng 8%.

Thứ tư, Giảng viên, Nhà nghiên cứu và Học viên Cao học ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp khung nghiên cứu hoàn chỉnh, phương pháp xử lý chuỗi số liệu tài chính 18 quý và hệ thống dữ liệu thực nghiệm phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu học thuật.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Nguyên nhân chính khiến tỷ lệ nợ xấu của Vietinbank tăng từ 0,61% năm 2009 lên 2,10% vào Quý II/2013 là gì?

Nợ xấu gia tăng chủ yếu do hậu quả của việc tăng trưởng tín dụng nóng năm 2010 (tăng 43,53%), kết hợp với suy thoái kinh tế khiến thị trường bất động sản đóng băng. Tỷ trọng cho vay xây dựng và bất động sản tăng lên 14,65% trong khi giá trị tài sản thế chấp sụt giảm mạnh, gây tắc nghẽn khả năng thu hồi nợ của ngân hàng.

Câu hỏi 2: Mô hình Basel II giúp tối ưu hóa công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Vietinbank như thế nào?

Basel II cung cấp phương pháp lượng hóa tổn thất kỳ vọng thông qua công thức EL = PD x EAD x LGD dựa trên dữ liệu lịch sử tối thiểu 5 năm. Mô hình này giúp Vietinbank phân loại rủi ro chuẩn xác hơn, trích lập dự phòng sát với tổn thất thực tế và duy trì tỷ lệ an toàn vốn CAR trên 10,33%.

Câu hỏi 3: Tại sao dư nợ cho vay của Vietinbank lại tập trung chủ yếu vào kỳ hạn ngắn hạn (59,22%)?

Cơ cấu cho vay ngắn hạn chiếm 59,22% trong Quý II/2013 nhằm tương thích với nguồn vốn huy động, vốn có hơn 80% là tiền gửi kỳ hạn dưới 1 năm với quy mô 307.267 tỷ đồng. Chiến lược này giúp Vietinbank giảm thiểu rủi ro mất cân đối kỳ hạn và bảo đảm tính thanh khoản ổn định cho toàn hệ thống.

Câu hỏi 4: Sự khác biệt giữa phân loại nợ theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và thông lệ quốc tế là gì?

Quyết định 493 chủ yếu căn cứ vào số ngày quá hạn theo 5 nhóm nợ và trích lập dự phòng chung 0,75%. Trong khi đó, thông lệ quốc tế (Basel II) sử dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và phân tích xác suất vỡ nợ, phản ánh thực chất rủi ro dòng tiền của khách hàng thay vì chỉ dựa vào hình thức quá hạn.

Câu hỏi 5: Bài học kinh nghiệm quốc tế nào từ Mỹ và Nhật Bản có giá trị ứng dụng cao nhất cho Vietinbank?

Bài học từ khủng hoảng cho vay dưới chuẩn tại Mỹ và bong bóng bất động sản tại Nhật Bản cho thấy ngân hàng không được nới lỏng thẩm định hoặc quá phụ thuộc vào tài sản bảo đảm. Vietinbank cần tập trung thẩm định năng lực tạo dòng tiền thực tế của doanh nghiệp để ngăn ngừa nguy cơ vỡ nợ kéo dài.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ đã giải quyết trọn vẹn các mục tiêu nghiên cứu với các đóng góp trọng tâm:

• Hệ thống hóa khung lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực Basel II và mô hình đo lường tổn thất kỳ vọng EL.
• Phân tích thực trạng quản trị rủi ro trên quy mô tổng tài sản 522.221 tỷ đồng và tổng dư nợ 334.607 tỷ đồng của Vietinbank giai đoạn 2009 - Quý II/2013.
• Chỉ rõ nguyên nhân khiến tỷ lệ nợ xấu tăng từ 0,61% lên 2,10%, đặc biệt là mức độ tập trung dư nợ bất động sản và xây dựng ở mức 14,65%.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm kéo giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 1,5% và duy trì CAR trên 10,5% giai đoạn 2013 - 2015.
• Đúc kết bài học quốc tế từ Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc để đề xuất khuyến nghị chính sách vĩ mô cho Ngân hàng Nhà nước.

Về lộ trình tiếp theo, Vietinbank cần tập trung số hóa dữ liệu lịch sử và hoàn thiện hệ thống xếp hạng nội bộ trước năm 2015. Quý độc giả, chuyên gia và học viên quan tâm có thể ứng dụng các giải pháp trong luận văn vào thực tiễn quản trị rủi ro ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng. Chương 2: Thực trạng về quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam. Chương 3: Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG.

Rủi ro tín dụng ngân hàng. Khái niệm rủi ro tín dụng. Thực tế đã có rất nhiều khái niệm về RRTD ngân hàng, cụ thể như: Theo “Financial Institution Management – A Modern Perpective”, A.Lange thì cho rằng “RRTD là khoản lỗ tiềm tàng khi ngân hàng cấp tín dụng cho một khách hàng, nghĩa là khả năng các nguồn thu nhập dự tính mang lại từ khoản cho vay của ngân hàng không thể được thực hiện đầy đủ cả về số lượng và về thời hạn”.Koch thì cho rằng “RRTD là sự thay đổi tiềm ẩn của thu nhập thuần và thị giá khi khách hàng không thanh toán hay thanh toán trễ hạn”. Theo khoản 1 Điều 2, QĐ 493 NHNN Việt Nam về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử ‎lý RRTD trong hoạt động ngân hàng của TCTD và các văn bản sửa đổi, bổ sung về việc phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý RRTD trong hoạt động ngân hàng của TCTD thì khái niệm RRTD được định nghĩa như sau: “ Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của các tổ chức tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của các tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hay không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”.

Phân loại rủi ro tín dụng ngân hàng. Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, RRTD được phân chia như sau: 1. Rủi ro giao dịch (Transaction risk). Là hình thức của RRTD mà nguyên nhân là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng.

Rủi ro giao dịch có 03 bộ phận chính là rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Rủi ro lựa chọn là rủi ro có liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, khi ngân hàng lựa chọn những phương án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay. Rủi ro bảo đảm là rủi ro xuất phát từ các tiêu chuẩn đảm bảo như các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại TSĐB, chủ thể đảm bảo, cách thức đảm bảo và mức cho vay trên trị giá của TSĐB. Rủi ro nghiệp vụ là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản cho vay có vấn đề.

Rủi ro danh mục (Portfolio risk): Là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng, được phân làm hai loại: rủi ro nội tại (Intrinsic risk) và rủi ro tập trung (Concentration risk). Rủi ro nội tại xuất phát từ các yếu tố, các đặc điểm riêng có, mang tính riêng biệt bên trong của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế. Nó xuất phát từ đặc điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay vốn. Rủi ro tập trung là trường hợp ngân hàng tập trung vốn cho vay quá nhiều đối với một số khách hàng, cho vay quá nhiều doanh nghiệp hoạt động trong cùng một ngành, lĩnh vực kinh tế; hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định; hoặc cùng một loại hình cho vay có rủi ro cao.

Ảnh hƣởng của rủi ro tín dụng. Đối với ngân hàng. Khi RRTD xảy ra, ngân hàng không thu hồi được vốn và lãi cho vay, nhưng ngân hàng vẫn phải trả vốn và lãi cho khoản tiền huy động khi đến hạn, điều này làm mất cân đối thu chi, vòng quay vốn tín dụng bị chậm lại làm cho ngân hàng kinh doanh không hiệu quả, có thể mất khả năng thanh khoản. Từ đó, ngân hàng bắt buộc phải thu hẹp quy mô kinh doanh, năng lực tài chính giảm sút, sức cạnh tranh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 giảm, giảm lòng tin của người gởi tiền, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của ngân hàng.

Đối với nền kinh tế. Ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính, có chức năng huy động vốn nhàn rỗi để cho vay lại, nên khi có RRTD xảy ra hay bị phá sản thì người gởi tiền hoang mang lo sợ và ồ ạt kéo nhau đi rút tiền không chỉ ở ngân hàng đó mà còn ở các ngân hàng khác, làm cho toàn bộ hệ thống ngân hàng gặp khó khăn. Nếu ngân hàng không có biện pháp xử lý khắc phục kịp thời, dẫn đến việc bị thua lỗ, thậm chí phá sản sẽ gây ra hiệu ứng dây chuyền, lúc này, rủi ro không chỉ riêng đối với ngân hàng mà sẽ ảnh hưởng rất lớn đến đến toàn bộ nền kinh tế. RRTD có thể châm ngòi cho một cơn khủng hoảng tài chính ảnh hưởng đến cả khu vực và thế giới.

Chính vì vậy đòi hỏi các nhà quản trị ngân hàng phải hết sức thận trọng và có những giải pháp phù hợp nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng.2 Quản trị rủi ro tín dụng [3].1 Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng: Quá trình quản trị RRTD là quá trình tiếp cận RRTD một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống nhằm nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát, những ảnh hưởng bất lợi của RRTD. Quản trị RRTD bao gồm các bước: Nhận dạng rủi ro, phân tích rủi ro, đo lường rủi ro, kiểm soát, phòng ngừa rủi ro và bù đắp rủi ro. Cụ thể hơn là quản trị RRTD là việc hạn chế khả năng phát sinh RRTD và thực hiện các biện phát nhằm hạn chế mức độ tổn thất khi RRTD xảy ra. Như vậy mục tiêu của quản trị RRTD là nhằm tối đa hóa các lợi ích cho ngân hàng và các cổ đông (mô hình cổ phần) và giảm thiểu những rủi ro, những tổn thất trong hoạt động tín dụng của các NHTM trong giới hạn có thể chấp nhận được đối với từng ngân hàng để đảm bảo sự tồn tại và phát triển bền vững.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Quy trình quản trị rủi ro tín dụng. Rủi ro là một yếu tố khách quan cho nên người ta không thể nào loại trừ được hẳn mà chỉ có thể hạn chế sự xuất hiện của chúng cũng như những tổn thất mà chúng gây nên. Một hệ thống quản lý hiệu quả không đồng nghĩa với việc né tránh rủi ro mà phải làm sao kiểm soát và hạn chế rủi ro ở mức thấp nhất tương ứng với mức lợi nhuận kỳ vọng. Do vậy, một quy trình quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả phải bao gồm những bước sau: 1.

Nhận dạng rủi ro. Muốn hạn chế rủi ro trước hết phải nhận dạng được rủi ro. Nhận dạng rủi ro là quá trình xác định liên tục và có tính hệ thống đối với các hoạt động kinh doanh của ngân hàng thông việc phân tích khách hàng, môi trường kinh doanh, đặc thù các sản phẩm, dịch vụ và quy trình nghiệp vụ. Phân tích rủi ro.

Sau khi nhận dạng được rủi ro thì phải phân tích rủi ro, xác định được nguyên nhân gây ra rủi ro. Đây là công việc phức tạp, bởi mỗi rủi ro không chỉ do một nguyên nhân duy nhất gây ra mà thường do nhiều nguyên nhân gây ra. Trên cơ sở tìm được các nguyên nhân, từ đó đưa ra các biện pháp hữu hiệu để phòng ngừa rủi ro và tác động đến các nguyên nhân thay đổi chúng. Đo lƣờng rủi ro.

Là việc thu thập số liệu và phân tích. Để đánh giá mức độ quan trọng của rủi ro đối với ngân hàng, người ta sử dụng cả 02 tiêu chí: tần suất xuất hiện rủi ro và mức độ tổn thất. Quá trình đo lường có thể là đánh giá chất lượng hoặc đánh giá số lượng. Hiện nay trên thực tế có 03 phương pháp định lượng cơ bản: Phương pháp thống kê, Phương pháp kinh nghiệm, Phương pháp tính toán – phân tích.

Kiểm soát – Phòng ngừa rủi ro. Công việc trọng tâm của công tác quản trị RRTD là kiểm soát rủi ro. Kiểm soát rủi ro là việc sử dụng các biện pháp, kỹ thuật, công cụ, chiến lược để ngăn ngừa, né LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 tránh hoặc giảm thiểu những tổn thất cho ngân hàng. Các biện pháp kiểm soát rủi ro như: các biện pháp né tránh rủi ro, ngăn ngừa tổn thất, giảm thiểu tổn thất, chuyển giao rủi ro, đa dạng rủi ro, quản trị thông tin,… 1.

Bù đắp rủi ro. Khi rủi ro đã xảy ra, trước hết cần theo dõi, xác định chính xác những tổn thất về tài sản, về nguồn nhân lực, về giá trị pháp lý. Sau đó cần có những biện pháp bù đắp rủi ro thích hợp. Các biện pháp này được chia làm 02 nhóm: tự khắc phục rủi ro và chuyển giao rủi ro.

Đo lƣờng rủi ro tín dụng và đánh giá rủi ro tín dụng. Trong quy trình quản trị RRTD thì đo lường rủi ro là một bước quan trọng, nhất là trong quan điểm quản trị rủi ro hiện đại. Không chỉ dừng lại ở mức độ là nhận dạng ra rủi ro mà nhà quản trị phải đo lường được mức rủi ro mà ngân hàng gặp phải. RRTD bao hàm 02 đặc trưng là: (1) luôn gắn liền với thất thoát của ngân hàng về mặt tài chính; (2) xuất phát từ sự vi phạm nghĩa vụ hợp đồng của khách hàng.

Chính vì thế, mục tiêu của đo lường RRTD là giúp ngân hàng lượng hóa được rủi ro mà mình gặp phải trong một khoảng thời gian nhất định. Qua đó có những biện pháp chống đỡ rủi ro thích hợp như thiết lập dự trữ để bù đắp tổn thất,… Hiện nay trên thực tế đã có nhiều cách tiếp cận khác nhau để đo lường rủi ro. Không có phương pháp đo lường nào là tốt nhất với mọi ngân hàng, mỗi ngân hàng cần xây dựng một phương pháp phù hợp. Có thể sử dụng nhiều mô hình khác nhau để đánh giá RRTD.

Các mô hình này rất đa dạng bao gồm cả định lượng và định tính. Một số mô hình phổ biến sau: 1. Mô hình định tính - Mô hình 6C. Trọng tâm của mô hình này là xem xét độ tin cậy của người đi vay, liệu người đi vay có thiện chí và khả năng thanh toán các khoản vay khi đến hạn hay không.