Luận văn thạc sĩ UEH: Cải thiện an toàn tín dụng tại Ngân hàng Phát triển VN

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueh cải thiện an toàn tín dụng tại ngân hàng phát triển việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Lê Hồng Vỹ
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Thị Quế Giang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Cải Thiện An Toàn Tín Dụng Tại Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ NHẬN DIỆN THỰC TRẠNG AN TOÀN TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 1.1. Tổng quan hoạt động của Ngân hàng Phát triển Việt Nam
• 1.2. Thực hiện chính sách tín dụng đầu tư và tín dụng xuất khẩu
• 1.3. Các hoạt động khác
• 1.4. Thực trạng an toàn tín dụng tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam hiện nay
• 1.4.1. Khả năng cân đối nguồn vốn
• 1.4.2. Huy động vốn
• 1.4.3. Lãi suất huy động và cho vay
• 1.4.4. Thực trạng nợ xấu, nợ quá hạn tại VDB
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN ẢNH HƯỞNG ĐẾN AN TOÀN TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. Rủi ro tín dụng do thể chế, chính sách
• 2.1.1. Sở hữu nhà nước
• 2.1.2. Tín dụng chỉ định và kiểm soát lãi suất
• 2.1.3. Thiếu kiểm tra, giám sát chặt chẽ
• 2.2. Rủi ro tín dụng do cơ chế, quy trình hoạt động
• 2.2.1. Mô tả quy trình tín dụng tại VDB
• 2.2.2. Những hạn chế, rủi ro trong quy trình tín dụng tại VDB
• 3. CHƯƠNG 3: THẢO LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 3.1. Kinh nghiệm của Ngân hàng Phát triển Nhật Bản
• 3.2. Kinh nghiệm của Ngân hàng Phát triển Trung Quốc
• 3.3. Kiến nghị chính sách
• 3.3.1. Kiến nghị đối với chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Phát triển Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC (Phụ lục 1 đến 6)

Tóm tắt

I. Tổng quan về an toàn tín dụng tại ngân hàng phát triển Việt Nam

An toàn tín dụng là một yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng phát triển Việt Nam. Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) đóng vai trò chủ chốt trong việc cung cấp tín dụng cho các dự án phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên, tình hình an toàn tín dụng tại VDB đang gặp nhiều thách thức. Việc cải thiện an toàn tín dụng không chỉ giúp bảo vệ vốn mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

1.1. Khái niệm và vai trò của an toàn tín dụng

An toàn tín dụng được định nghĩa là khả năng ngân hàng thu hồi nợ vay đúng hạn. Điều này không chỉ đảm bảo lợi nhuận cho ngân hàng mà còn bảo vệ lợi ích của nhà nước và người dân. VDB cần phải duy trì mức độ an toàn tín dụng cao để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế.

1.2. Tình hình hiện tại của an toàn tín dụng tại VDB

Hiện nay, VDB đang đối mặt với nhiều rủi ro tín dụng, bao gồm nợ xấu và nợ quá hạn. Các yếu tố như chính sách tín dụng chỉ định và thiếu giám sát đã làm gia tăng rủi ro này. Cần có các biện pháp khắc phục kịp thời để cải thiện tình hình.

II. Vấn đề và thách thức trong cải thiện an toàn tín dụng

Cải thiện an toàn tín dụng tại VDB gặp phải nhiều vấn đề và thách thức. Những rủi ro từ chính sách và quy trình hoạt động là những yếu tố chính ảnh hưởng đến an toàn tín dụng. Việc nhận diện và phân tích các vấn đề này là cần thiết để đưa ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Rủi ro từ chính sách tín dụng

Chính sách tín dụng hiện tại của VDB chủ yếu dựa vào tín dụng chỉ định, dẫn đến tình trạng ỷ lại và thiếu động lực trong quản lý tín dụng. Điều này làm gia tăng rủi ro tín dụng và giảm chất lượng tín dụng.

2.2. Thiếu sót trong quy trình giám sát

Quy trình giám sát tại VDB chưa chặt chẽ, dẫn đến việc không phát hiện kịp thời các rủi ro tín dụng. Cần cải thiện quy trình này để đảm bảo an toàn tín dụng.

III. Phương pháp cải thiện an toàn tín dụng tại VDB

Để cải thiện an toàn tín dụng, VDB cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả. Việc nâng cao chất lượng thẩm định và giám sát là rất quan trọng. Các giải pháp này sẽ giúp VDB giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.1. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng

Chất lượng thẩm định tín dụng cần được cải thiện thông qua việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế. Điều này sẽ giúp VDB đánh giá chính xác hơn khả năng trả nợ của khách hàng.

3.2. Tăng cường giám sát và kiểm tra

Việc tăng cường giám sát và kiểm tra các khoản vay sẽ giúp phát hiện sớm các rủi ro tín dụng. Cần thiết lập một bộ phận giám sát độc lập để thực hiện nhiệm vụ này.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về an toàn tín dụng tại VDB đã chỉ ra nhiều vấn đề cần khắc phục. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu sẽ giúp VDB cải thiện an toàn tín dụng và nâng cao hiệu quả hoạt động. Kết quả nghiên cứu cũng cung cấp những khuyến nghị chính sách cho chính phủ.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu trước đây

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải thiện an toàn tín dụng có thể giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động. Các bài học từ các ngân hàng phát triển khác cũng rất hữu ích.

4.2. Khuyến nghị cho VDB và chính phủ

Cần có các khuyến nghị cụ thể cho VDB và chính phủ để cải thiện an toàn tín dụng. Những khuyến nghị này bao gồm việc điều chỉnh chính sách tín dụng và tăng cường giám sát.

V. Kết luận và tương lai của an toàn tín dụng tại VDB

Cải thiện an toàn tín dụng tại VDB là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Việc thực hiện các giải pháp đã đề xuất sẽ giúp VDB nâng cao chất lượng tín dụng và đảm bảo an toàn vốn. Tương lai của an toàn tín dụng tại VDB phụ thuộc vào sự quyết tâm và nỗ lực của toàn bộ hệ thống.

5.1. Tầm quan trọng của an toàn tín dụng

An toàn tín dụng không chỉ bảo vệ ngân hàng mà còn đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia. Cần có sự quan tâm đúng mức từ các cấp lãnh đạo.

5.2. Hướng đi tương lai cho VDB

VDB cần tiếp tục cải thiện quy trình và chính sách tín dụng để thích ứng với những thay đổi của thị trường. Việc áp dụng công nghệ mới trong quản lý tín dụng cũng là một xu hướng cần thiết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngân hàng Phát triển Việt Nam giữ vai trò then chốt trong cung ứng vốn cho các dự án kinh tế - xã hội trọng điểm. Đến tháng 12 năm 2009, đơn vị quản lý hơn 3.260 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 430.000 tỷ đồng và quy mô dư nợ đạt xấp xỉ 160.000 tỷ đồng, chiếm 9,4% tổng dư nợ toàn nền kinh tế và tương đương 9,65% GDP của cả nước. Vốn điều lệ của ngân hàng đã tăng từ 5.000 tỷ đồng năm 2006 lên 10.000 tỷ đồng năm 2007, khẳng định vị thế định chế tài chính công hàng đầu.

Tuy nhiên, an toàn tín dụng tại ngân hàng đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng. Tỷ lệ nợ xấu nhóm 3 đến nhóm 5 giai đoạn 2009-2010 dao động từ 11,9% đến 12,7%, cao gấp 5 lần mức bình quân 2,1% đến 2,5% của toàn hệ thống ngân hàng thương mại. Tình trạng mất cân đối kỳ hạn huy động và cho vay ngày càng gia tăng, cùng cơ chế cấp bù chênh lệch lãi suất từ ngân sách nhà nước tạo ra gánh nặng tài chính lớn.

Nghiên cứu tập trung nhận diện, đánh giá và bóc tách những nguyên nhân sâu xa làm suy giảm chất lượng tín dụng trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2010 trên phạm vi toàn quốc. Mục tiêu cụ thể là phân tích các tác động từ công cụ áp chế tài chính, cơ chế tín dụng chỉ định, kiểm soát lãi suất và quy trình thẩm định nội bộ. Từ đó, luận văn đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm tái cấu trúc mô hình quản trị rủi ro, đưa tỷ lệ nợ xấu về ngưỡng an toàn dưới 5%, nâng cao tính tự chủ tài chính và bảo đảm an toàn cho hệ thống tài chính quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết áp chế tài chính của Ronald McKinnon, kết hợp với các nghiên cứu thực nghiệm của Barth, Caprio, Levine và La Porta về sở hữu nhà nước trong hệ thống ngân hàng. Theo đó, sự can thiệp sâu của chính phủ qua trần lãi suất và chỉ định cấp vốn làm méo mó kỷ luật thị trường, triệt tiêu động lực quản trị rủi ro và gia tăng xác suất bất ổn hệ thống.

Đồng thời, luận văn vận dụng lý thuyết bất cân xứng thông tin của Joseph Stiglitz và Andrew Weiss trong kinh tế học vi mô để giải thích hai hiện tượng cốt lõi: lựa chọn ngược và rủi ro đạo đức. Khi lãi suất cho vay ưu đãi thấp hơn lãi suất thị trường từ 3% đến 6%, cơ chế sàng lọc bị vô hiệu hóa, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có năng lực tài chính yếu kém nhưng giỏi vận động chính trị tiếp cận nguồn vốn giá rẻ. Sự bảo lãnh ngầm từ ngân sách nhà nước khiến bên vay có tâm lý chây ỳ và bên cho vay xuất hiện tâm lý ỷ lại, dẫn đến tình trạng cấp tín dụng bất cẩn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định tính kết hợp thống kê mô tả và đối chuẩn so sánh. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ các báo cáo thường niên, biên bản hội nghị tổng kết của Ngân hàng Phát triển Việt Nam từ năm 2006 đến năm 2010, các văn bản pháp quy như Nghị định 151/2006/NĐ-CP, Nghị định 106/2008/NĐ-CP và Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ danh mục 3.260 dự án vay vốn tín dụng đầu tư cùng 420 dự án cho vay lại nguồn vốn ODA với tổng quy mô 9,57 tỷ USD. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ kết hợp nghiên cứu trường hợp chuyên sâu tại các dự án lớn như Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam và chương trình đánh bắt cá xa bờ giúp làm rõ bản chất sai lệch tín dụng. Phương pháp này được lựa chọn vì giúp bóc tách các nút thắt cơ chế và động cơ phi thị trường mà các mô hình hồi quy kinh tế lượng đơn thuần khó đo lường đầy đủ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chất lượng tín dụng suy giảm nghiêm trọng với tỷ lệ nợ xấu ở mức báo động. Đến cuối năm 2009, tỷ lệ nợ xấu nhóm 3, 4, 5 tại ngân hàng lên tới 11,9% và tăng lên 12,7% vào quý 1 năm 2010, nếu tính cả nợ nhóm 2 thì tổng nợ xấu lên đến 18,4%. Khối lượng nợ xấu tuyệt đối của ngân hàng chiếm 32,7% tổng nợ xấu toàn ngành ngân hàng. Tính đến tháng 9 năm 2009, có 1.900 dự án phát sinh nợ quá hạn, chiếm 57% tổng số dự án đang vay vốn, trong đó nợ gốc quá hạn đạt 6.482 tỷ đồng và nợ lãi treo chưa thu được vượt 1.354 tỷ đồng vào tháng 3 năm 2010.

Thứ hai, mất cân đối kỳ hạn và rủi ro chênh lệch lãi suất ngày càng trầm trọng. Độ lệch giữa kỳ hạn cho vay bình quân từ 10 đến 20 năm so với kỳ hạn huy động vốn bình quân 46 tháng đã nới rộng từ 2,3 năm vào năm 2008 lên 3,1 năm vào năm 2009 và đạt 4,57 năm vào năm 2010. Nguồn vốn huy động trên 36 tháng chỉ chiếm khoảng 33% tổng nguồn huy động. Đồng thời, lãi suất cho vay ưu đãi 11,4%/năm thấp hơn nhiều so với lãi suất huy động thương mại khoảng 14%/năm, khiến ngân hàng không tự cân đối được chi phí mà phải phụ thuộc vào nguồn cấp bù ngân sách.

Thứ ba, cơ chế tín dụng chỉ định làm phát sinh các khoản nợ khó đòi quy mô lớn. Điển hình là khoản cho vay chỉ định theo hạn mức 4.500 tỷ đồng đối với Vinashin và khoản nợ khoanh, xóa trị giá 1.179 tỷ đồng tại 905 con tàu thuộc chương trình đánh bắt xa bờ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ ba nguyên nhân thể chế và vận hành. Về mặt thể chế, cơ chế 100% sở hữu nhà nước cùng sự can thiệp chỉ định cấp vốn tạo ra tâm lý ỷ lại, biến ngân hàng thành công cụ bao cấp thay vì định chế tài chính độc lập. Về công tác giám sát, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính chưa thực hiện thanh tra độc lập thường xuyên tại các chi nhánh, trong khi lãnh đạo các Bộ lại kiêm nhiệm thành viên Hội đồng Quản lý, gây xung đột lợi ích. Về quy trình nghiệp vụ, quy định khách hàng chỉ cần có 15% vốn tự có và bảo đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay trong tương lai khiến biện pháp phòng vệ rủi ro mất tác dụng.

Các số liệu này khi được trực quan hóa qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ nợ xấu giữa Ngân hàng Phát triển Việt Nam (12,7%) với BIDV (2,03%) và ACB (dưới 1,5%), kết hợp đồ thị đường thể hiện khoảng cách lệch kỳ hạn từ 2,3 lên 4,57 năm, sẽ phản ánh rõ mức độ phân kỳ rủi ro. Bài học từ Ngân hàng Phát triển Nhật Bản với hệ số an toàn vốn 18,79% và Ngân hàng Phát triển Trung Quốc với tỷ lệ nợ xấu dưới 0,59% cho thấy việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ độc lập và áp dụng kỷ luật thị trường là điều kiện tiên quyết để tồn tại.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, minh bạch hóa thể chế và tái cấu trúc cơ quan quản trị cấp cao. Chính phủ cần xóa bỏ chế độ kiêm nhiệm của Thứ trưởng Bộ Tài chính, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trong Hội đồng Quản lý. Toàn bộ thành viên Hội đồng Quản lý phải chuyển sang cơ chế chuyên trách 100% trước năm 2013, bảo đảm tính độc lập trong phê duyệt dự án do Hội đồng Quản trị và Chính phủ giám sát.

Thứ hai, thu hẹp diện hưởng tín dụng ưu đãi và mở rộng cho vay theo lãi suất thỏa thuận. Bộ Tài chính và ngân hàng cần cơ cấu lại danh mục cấp vốn, nâng mức lãi suất cho vay tiếp cận lãi suất thị trường (mức thỏa thuận khoảng 15%/năm). Mục tiêu nâng tỷ trọng dư nợ cho vay theo lãi suất thỏa thuận đạt trên 35% tổng dư nợ trong giai đoạn 2012-2015 nhằm giúp ngân hàng tự chủ thu chi và giảm 50% gánh nặng cấp bù từ ngân sách.

Thứ ba, đưa ngân hàng vào phạm vi điều chỉnh trực tiếp của Luật Các tổ chức tín dụng. Ngân hàng Nhà nước cần ban hành quy chế giám sát an toàn riêng biệt và định kỳ thanh tra toàn diện các chi nhánh hàng năm. Cơ quan Thanh tra Giám sát Ngân hàng phối hợp với Kiểm toán Nhà nước đặt mục tiêu kiểm soát và kéo giảm tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng xuống dưới mức 5% vào cuối năm 2015.

Thứ tư, tái thiết quy trình tín dụng và thành lập Khối Quản lý rủi ro độc lập. Ban điều hành ngân hàng cần phân định rõ trách nhiệm giữa khâu thẩm định, giải ngân và xử lý nợ. Lộ trình trong vòng 18 tháng cần hoàn thiện việc thành lập phòng quản lý rủi ro tại 100% chi nhánh trực thuộc, thiết lập hệ thống cảnh báo sớm dòng tiền và kiểm soát tài sản bảo đảm sau giải ngân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị để rà soát khung pháp lý quản trị ngân hàng chính sách, tái thiết kế cơ chế cấp bù lãi suất và xây dựng ranh giới an toàn cho tín dụng nhà nước.

Thứ hai, Hội đồng Quản lý, Ban Tổng Giám đốc và cán bộ thẩm định tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam cũng như các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước. Luận văn cung cấp mô hình phân tích rủi ro 2 cấp, hỗ trợ cải tiến sổ tay tín dụng, quy trình định giá tài sản bảo đảm và thiết lập bộ phận giám sát sau giải ngân.

Thứ ba, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học thuộc các chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế phát triển và Chính sách công. Tài liệu đóng vai trò như một case study điển hình về tác động của áp chế tài chính, bất cân xứng thông tin và quản trị định chế tài chính công tại nền kinh tế chuyển đổi.

Thứ tư, các tổ chức tài chính quốc tế như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Châu Á và các cơ quan cấp vốn ODA. Tài liệu giúp đánh giá chính xác năng lực quản trị, độ an toàn vốn và rủi ro tín dụng của đối tác cho vay lại nguồn vốn ủy thác hơn 9,57 tỷ USD tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tỷ lệ nợ xấu tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam lại cao vượt trội so với các ngân hàng thương mại? Nguyên nhân chủ yếu do cơ chế tín dụng chỉ định và sở hữu nhà nước 100%. Ngân hàng phải cấp vốn cho các công trình hạ tầng khó thu hồi vốn và các doanh nghiệp nhà nước yếu kém như Vinashin. Tâm lý ỷ lại vào ngân sách khiến công tác thẩm định lỏng lẻo, đẩy nợ xấu lên 12,7%, cao gấp nhiều lần mức 2,5% của hệ thống thương mại.

Rủi ro lệch kỳ hạn nguồn vốn tại ngân hàng diễn ra như thế nào? Ngân hàng cho vay các dự án đầu tư dài hạn từ 10 đến 20 năm, nhưng nguồn vốn huy động chủ yếu là trái phiếu ngắn hạn với kỳ hạn bình quân chỉ 46 tháng. Độ lệch kỳ hạn nới rộng từ 2,3 năm lên 4,57 năm trong giai đoạn 2008-2010, tạo ra nguy cơ mất thanh khoản nghiêm trọng khi các khoản trái phiếu đến hạn thanh toán.

Hiện tượng bất cân xứng thông tin dẫn tới rủi ro lựa chọn ngược ra sao? Lãi suất ưu đãi thấp hơn thị trường từ 3% đến 6% khiến các chủ đầu tư lập dự án sai ngành nghề nhằm chiếm dụng vốn rẻ. Ngân hàng thiếu thông tin thẩm định độc lập nên dễ duyệt vay cho các hồ sơ kém hiệu quả nhưng có quan hệ tốt, dẫn đến nguy cơ mất vốn khi dự án không thể vận hành thương mại.

Bài học then chốt từ Ngân hàng Phát triển Trung Quốc đối với Việt Nam là gì? Ngân hàng Phát triển Trung Quốc kiểm soát nợ xấu dưới 0,59% nhờ trao quyền từ chối các dự án rủi ro dù có chỉ đạo, áp dụng lãi suất thị trường và vận hành hệ thống quản lý rủi ro đa chiều sau phê duyệt. Ngân hàng Phát triển Việt Nam cần học tập quyền tự chủ này để nâng cao kỷ luật vốn.

Tại sao cần xóa bỏ chế độ kiêm nhiệm của lãnh đạo các Bộ trong Hội đồng Quản lý? Việc Thứ trưởng các Bộ kiêm nhiệm thành viên Hội đồng Quản lý tạo ra tình trạng vừa đá bóng vừa thổi còi. Khi cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp tham gia điều hành, công tác thanh tra kiểm tra từ bên ngoài bị suy giảm tính khách quan, làm triệt tiêu động lực tự chịu trách nhiệm của ban lãnh đạo ngân hàng.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam giai đoạn 2006-2010 với tỷ lệ nợ xấu nhóm 3 đến nhóm 5 đạt mức 12,7% và độ lệch kỳ hạn lên tới 4,57 năm.
• Xác định nguyên nhân gốc rễ bắt nguồn từ thể chế áp chế tài chính, cơ chế tín dụng chỉ định, trần lãi suất ưu đãi và sự thiếu hụt cơ chế kiểm soát độc lập.
• Vận dụng thành công khung lý thuyết bất cân xứng thông tin và bài học quản trị quốc tế từ Nhật Bản và Trung Quốc để luận giải các khiếm khuyết vận hành.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc đưa ngân hàng vào diện điều chỉnh của Luật Các tổ chức tín dụng và xóa bỏ cơ chế kiêm nhiệm trong cơ quan quản trị.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ gồm mở rộng cho vay lãi suất thỏa thuận trên 35% dư nợ và thành lập Khối Quản lý rủi ro chuyên biệt tại tất cả các chi nhánh.

Đóng góp lớn nhất của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để tái cấu trúc một định chế tài chính nắm giữ gần 10% tổng dư nợ quốc gia. Lộ trình cải cách cần được thực hiện quyết liệt trong giai đoạn 2011-2015 nhằm bảo toàn vốn nhà nước và giữ vững an toàn hệ thống tài chính. Các cơ quan quản lý và Ngân hàng Phát triển Việt Nam cần nhanh chóng triển khai các khuyến nghị chính sách này để chuyển đổi mô hình sang quản trị ngân hàng hiện đại theo chuẩn mực quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu giới thiệu đề tài nghiên cứu và phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 1 trình bày tổng quan về VDB và thực trạng an toàn tín dụng tại VDB. Chƣơng 2 đi vào phân tích những nguyên nhân ảnh hƣởng đến an toàn tín dụng tại VDB. Chƣơng 3 thảo luận các kinh nghiệm quốc tế và đƣa ra những khuyến nghị chính sách.

Phần cuối cùng là kết luận cho toàn bộ nội dung luận văn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VÀ NHẬN DIỆN THỰC TRẠNG AN TOÀN TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM Ngân hàng chính sách phát triển là loại hình ngân hàng của chính phủ và có ở nhiều nơi trên thế giới với nhiệm vụ phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trọng tâm của nhà nƣớc. VDB là ngân hàng chính sách của chính phủ Việt Nam nên thực hiện các nhiệm vụ theo định hƣớng của chính phủ. Chƣơng này sẽ cho thấy bức tranh tổng thể về VDB và thực trạng an toàn tín dụng tại VDB hiện nay.

Tổng quan hoạt động của VDB VDB là ngân hàng chính sách của chính phủ đƣợc thành lập dựa trên Luật ngân sách nhà nƣớc (NSNN) và Luật các tổ chức tín dụng với số vốn điều lệ năm 2006 là 5.000 tỷ đồng, và tăng lên 10.000 tỷ đồng6 vào tháng 3/2007. VDB hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng 0%, không tham gia bảo hiểm tiền gửi, đƣợc chính phủ bảo đảm khả năng thanh toán, đƣợc miễn nộp thuế và các khoản nộp NSNN theo quy định của pháp luật. VDB ra đời nhằm phục vụ các mục tiêu thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nƣớc theo định hƣớng của chính phủ. Với quy mô hoạt động hiện nay, VDB có vai trò tƣơng đối lớn trong hệ thống tài chính, ngân hàng nƣớc ta.

Hình thành từ Tổng cục Đầu tƣ Phát triển, kế đến là Quỹ Hỗ trợ phát triển, và sau đó đƣợc thành lập và chính thức đi vào hoạt động từ 01/7/2006, đến tháng 7/2009, tổng tài sản VDB đạt trên 170.000 tỷ đồng, tăng hơn 63% so với thời điểm mới thành lập. VDB hiện là nhà phát hành công cụ nợ lớn thứ 2 nền kinh tế sau Kho bạc Nhà nƣớc, vốn huy động mới gần 120.000 tỷ đồng, bằng 7% vốn đầu tƣ toàn xã hội cùng kỳ, gấp 1,84 lần so với thời kỳ Quỹ Hỗ trợ Phát triển7. 6 Quy chế quản lý tài chính VDB ban hành kèm theo Quyết định số 44/2007/QĐ-TTg ngày 30/3/2007 của Thủ tướng chính phủ 7 Thông cáo báo chí tháng 8/2009, truy cập ngày 07/9/2010 tại http://www.aspx?ID=DETAIL&INFOID=532 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tổ chức bộ máy Ngân hàng Phát triển Việt Nam Nguồn: Tác giả tự vẽ.

VDB trực thuộc chính phủ và có bộ máy tổ chức theo sơ đồ trên 8. Hội đồng quản lý (HĐQL) là cơ quan cấp cao nhất của VDB, ban kiểm soát giúp HĐQL thực hiện giám sát các hoạt động của bộ máy điều hành. Bộ máy điều hành, đứng đầu là Tổng Giám đốc, là nơi trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ của chính phủ, thực hiện chính sách TDĐT và tín dụng xuất khẩu (TDXK) của nhà nƣớc, cũng nhƣ các chính sách tài chính, ngân hàng theo các mục tiêu của chính phủ. Thực hiện chính sách TDĐT và TDXK của nhà nƣớc Chính sách TDĐT của nhà nƣớc là trọng tâm để VDB thực hiện các nhiệm vụ tín dụng theo định hƣớng của chính phủ.

Theo đó VDB thực hiện cho vay theo cơ chế tín dụng chỉ định, cho vay đầu tƣ phát triển các dự án trọng điểm quốc gia và cho vay9 phát triển tại các vùng miền có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn theo Nghị định 151/2006/NĐ-CP ngày 20/12/2006 và Nghị định 106/2008/NĐ-CP ngày 19/9/2008 (sửa đổi, bổ sung NĐ 8 Xin xem thêm Phụ lục 1 và 2 9 Danh mục cho vay TDĐT xin xem thêm Phụ lục 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Trong chính sách TDĐT, VDB còn thực hiện Hỗ trợ sau đầu tƣ và Bảo lãnh TDĐT đối với các dự án thuộc danh mục đầu tƣ theo Nghị định 106 nhƣng không trực tiếp vay vốn từ VDB. Ngoài ra, VDB còn thực hiện cho vay các dự án đầu tƣ ra nƣớc ngoài theo quyết định của Thủ tƣớng Chính phủ. Bên cạnh chính sách TDĐT, VDB còn thực hiện chính sách TDXK nhằm thúc đẩy phát triển các mặt hàng xuất khẩu theo định hƣớng của nhà nƣớc.

VDB trực tiếp cho vay hỗ trợ xuất khẩu10 với lãi suất ƣu đãi nhƣ lãi suất cho vay tín dụng đầu tƣ đối với các mặt hàng đƣợc nhà nƣớc khuyến khích xuất khẩu theo Nghị định 151 và 106. Ngoài ra, những nhà xuất khẩu các hàng hóa thuộc danh mục mặt hàng vay vốn TDXK, nhƣng không vay vốn thì đƣợc VDB bảo lãnh TDXK. Cùng với đó, VDB còn thực hiện bảo lãnh dự thầu xuất khẩu và bảo lãnh thực hiện hợp đồng xuất khẩu cho các doanh nghiệp có hàng hóa xuất khẩu thuộc danh mục mặt hàng vay vốn TDXK. Tổng quan một số chỉ tiêu hoạt động của VDB đến 31/12/2010 (Đơn vị: tỷ đồng) 2009 2010 STT Chỉ tiêu Thực hiện Số dƣ Thực hiện Số dƣ I Tổng dƣ nợ hoạt động tín dụng 168.700 1 Cho vay tín dụng đầu tƣ 21.186 2 Cho vay tín dụng xuất khẩu 32.000 3 Cho vay lại vốn ODA (quy ra VND) 8.835 4 Cho vay xúc tiến (thí điểm) 5.385 5 Cho vay vốn nhận ủy thác 3.294 II Các hoạt động khác 1 Cấp phát vốn dự án thủy điện Sơn La 3.392 2 Hỗ trợ sau đầu tƣ 255 235 3 Bảo lãnh doanh nghiệp vay vốn NHTM Số thông báo chấp thuận bảo lãnh 11.402 Trong đó phát hành chứng thƣ 7.300 10 Nguồn: Báo cáo tổng hợp của VDB năm 2009 và 2010.

Danh mục cho vay TDXK xin xem thêm Phụ lục 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Theo bảng 1.2, dƣ nợ TDĐT chiếm tỷ trọng lớn, trên 43% tổng dƣ nợ, dƣ nợ TDXK chiếm khoảng 10% nhƣng doanh số cho vay và thu nợ hằng năm rất cao. Năm 2009, TDXK giải ngân 32.446 tỷ đồng, thu nợ gốc 28.507 tỷ đồng, cao hơn cả TDĐT giải ngân 21.686 tỷ đồng, thu nợ gốc 10. Nhƣ vậy, cơ cấu dƣ nợ chính là TDĐT, ODA và TDXK, nhƣng doanh số cho vay và thu nợ hằng năm có ảnh hƣởng lớn đến an toàn tín dụng tại VDB chủ yếu vẫn là TDĐT và TDXK. Theo quy chế quản lý tài chính, VDB đƣợc cấp bù chênh lệch lãi suất (CLLS) khi thực hiện nhiệm vụ TDĐT và TDXK.

Mức cấp bù đƣợc xác định trên cơ sở CLLS giữa lãi suất hòa đồng các nguồn vốn với lãi suất cho vay và dƣ nợ cho vay. VDB cũng đƣợc NSNN cấp phí quản lý hàng năm đối với hoạt động TDĐT và TDXK, mức cấp đƣợc xác định bằng 25% trên số thu nợ lãi cho vay TDĐT và TDXK11. Các hoạt động khác Đến tháng 12/2010, VDB đƣợc chính phủ ủy thác cho vay lại vốn ODA với 420 dự án, đạt khoảng 9,57 tỷ USD, chiếm 60% tổng nguồn vốn ODA của cả nền kinh tế12. Dƣ nợ vốn ODA có tỷ trọng lớn, chiếm khoảng 43% tổng dƣ nợ nhƣng giải ngân và thu nợ thì lại thấp hơn TDĐT và TDXK.

Năm 2009, vốn ODA giải ngân 8.069 tỷ đồng, thu nợ gốc 3. Mặt khác, vốn ODA đƣợc chính phủ ủy thác giao cho VDB quản lý cho vay lại cho nên ít ảnh hƣởng đến an toàn tín dụng tại VDB nhƣ TDĐT và TDXK. Nhằm tạo điều kiện cho khách hàng ổn định sản xuất ban đầu, VDB thực hiện cho vay thí điểm theo lãi suất thỏa thuận trong toàn hệ thống kề từ cuối năm 2007. Tuy nhiên loại hình này đang trong thời kỳ thí điểm nên còn chờ kết quả đánh giá, tổng kết của VDB (dự kiến 2011) để trình chính phủ xem xét và quyết định chính thức.

Thực hiện chính sách kích cầu của chính phủ, kể từ năm 2009, VDB thực hiện bảo lãnh cho tất cả các doanh nghiệp vừa và nhỏ để đƣợc vay vốn đầu tƣ và sản xuất kinh doanh 11 Xin xem thêm Quy chế quản lý tài chính VDB tại Phụ lục 3 12 Nguyễn Chí Trang- Phó TGĐ VDB, truy cập ngày 19/5/2011 tại http://www.aspx?ID=DETAIL&INFOID=1535 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 tại các NHTM. Năm 2009, VDB chấp thuận bảo lãnh 11.500 tỷ đồng, trong đó phát hành chứng thƣ 7.223 tỷ đồng, số dƣ bảo lãnh đến 31/12/2010 là 4. VDB thực hiện huy động vốn chủ yếu từ phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP) và chứng chỉ tiền gửi, các nguồn vốn từ Tiết kiệm bƣu điện, Quỹ Bảo hiểm xã hội và các tổ chức kinh tế, tài chính, tín dụng trong và ngoài nƣớc. VDB không thực hiện huy động vốn từ dân cƣ nên không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi.

VDB còn nhận cấp phát và cho vay vốn ủy thác từ các tổ chức nhƣ Tập đoàn Điện lực, Bảo hiểm xã hội Việt Nam và các tổ chức khác từ chính nguồn vốn của các đơn vị này. VDB đƣợc hƣởng phí từ hoạt động cấp phát và cho vay vốn ủy thác. Ngoài ra, VDB còn thực hiện nhiệm vụ hợp tác quốc tế trong lĩnh vực TDĐT và TDXK của nhà nƣớc và một số nhiệm vụ khác do Thủ tƣớng chính phủ giao. Thực trạng an toàn tín dụng tại VDB hiện nay Với đặc thù là một ngân hàng chính sách thuộc sở hữu nhà nƣớc, VDB chịu nhiều sự can thiệp trong điều hành hoạt động, đặc biệt là chỉ định tín dụng từ chính phủ.

Tín dụng chỉ định sẽ làm cho ngân hàng nảy sinh tâm lý ỷ lại, trông chờ vào ý kiến chỉ đạo của chính phủ, thiếu tự chủ trong việc quyết định cấp tín dụng, đồng thời ngân hàng cũng không có động cơ quản lý tín dụng một cách tốt nhất. Việc chỉ định cho vay sẽ làm cho ngân hàng không có đủ thông tin cần thiết về khách hàng, về dự án vay vốn nên không thể thẩm định chính xác đƣợc các khoản cấp tín dụng của mình. Chất lƣợng tín dụng từ đó cũng kém an toàn và rủi ro tín dụng sẽ có nguy cơ xuất hiện nhiều hơn. Thực trạng an toàn tín dụng tại VDB đƣợc thể hiện qua các số liệu về khả năng cân đối nguồn vốn và tỷ lệ nợ xấu, NQH tại VDB.

Khả năng cân đối nguồn vốn 1. Huy động vốn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 Phần lớn nguồn vốn huy động tại VDB là từ kênh phát hành TPCP hoặc trái phiếu đƣợc chính phủ bảo lãnh, trong khi nguồn tiết kiệm bƣu điện và các nguồn lãi suất rẻ ngày càng hạn hẹp. Vốn phát hành TPCP bình quân 3 năm 2006-2009 tại VDB chiếm 55% tổng nguồn huy động và chiếm 29% tổng giá trị niêm yết toàn thị trƣờng.