Luận văn Thạc sĩ UEH: Phân tích các nhân tố tác động đến nợ xấu ngân hàng

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueh các nhân tố tác động đến nợ xấu của ngân hàng thương mại cổ phần việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Lương Thị Mỹ Tiên
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Tố Nga
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Tác Động Đến Nợ Xấu Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI: ”CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NỢ XẤU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM"
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu luận văn
• 1.6. Ý nghĩa nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NỢ XẤU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Tổng quan các vấn đề liên quan đến tín dụng và rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại cổ phần
• 2.1.1. Hoạt động tín dụng
• 2.1.2. Rủi ro tín dụng
• 2.1.3. Nợ xấu trong ngân hàng thương mại
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NỢ XẤU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM
• 4. CHƯƠNG 4: KHẢO SÁT VÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NỢ XẤU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM
• 5. CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP VẬN DỤNG CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐỂ QUẢN LÝ NỢ XẤU CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nợ xấu ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Nợ xấu là một trong những vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Nợ xấu không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Việc hiểu rõ về nợ xấu và các nhân tố tác động đến nó là rất cần thiết để có những giải pháp hiệu quả.

1.1. Khái niệm và phân loại nợ xấu trong ngân hàng

Nợ xấu được định nghĩa là các khoản vay không còn khả năng thu hồi, thường là các khoản vay đã quá hạn thanh toán từ 90 ngày trở lên. Phân loại nợ xấu có thể dựa trên thời gian quá hạn và khả năng trả nợ của khách hàng.

1.2. Tình hình nợ xấu tại Việt Nam hiện nay

Tình hình nợ xấu tại Việt Nam đã có những diễn biến phức tạp trong những năm qua. Từ năm 2008 đến 2011, nợ xấu tăng nhanh, gây ra nhiều lo ngại cho hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

II. Các nhân tố tác động đến nợ xấu ngân hàng thương mại cổ phần

Nhiều nhân tố có thể tác động đến nợ xấu của ngân hàng thương mại cổ phần, bao gồm cả yếu tố vĩ mô và yếu tố nội tại của ngân hàng. Việc phân tích các nhân tố này giúp xác định nguyên nhân và tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Nhân tố vĩ mô ảnh hưởng đến nợ xấu

Các yếu tố như lạm phát, tăng trưởng GDP và tỷ lệ thất nghiệp đều có tác động lớn đến nợ xấu. Khi nền kinh tế gặp khó khăn, khả năng trả nợ của khách hàng giảm, dẫn đến gia tăng nợ xấu.

2.2. Nhân tố nội tại của ngân hàng tác động đến nợ xấu

Các yếu tố như quy trình cho vay, quản lý rủi ro và chất lượng tín dụng của ngân hàng cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ nợ xấu. Ngân hàng cần có các biện pháp kiểm soát rủi ro hiệu quả để giảm thiểu nợ xấu.

III. Phương pháp nghiên cứu các nhân tố tác động đến nợ xấu

Để nghiên cứu các nhân tố tác động đến nợ xấu, cần áp dụng các phương pháp định lượng và định tính. Việc thu thập dữ liệu từ các ngân hàng thương mại cổ phần và phân tích số liệu là rất quan trọng.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần trong giai đoạn 2006-2015. Các số liệu vĩ mô cũng được lấy từ Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức quốc tế.

3.2. Phương pháp phân tích số liệu

Sử dụng các phương pháp hồi quy và phân tích thống kê để đánh giá mức độ tác động của các nhân tố đến nợ xấu. Việc so sánh kết quả từ các phương pháp khác nhau giúp tăng độ tin cậy của nghiên cứu.

IV. Giải pháp quản lý nợ xấu cho ngân hàng thương mại cổ phần

Để giảm thiểu nợ xấu, các ngân hàng thương mại cổ phần cần áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả. Việc cải thiện quy trình cho vay và tăng cường quản lý rủi ro là rất cần thiết.

4.1. Cải thiện quy trình cho vay

Ngân hàng cần xây dựng quy trình cho vay chặt chẽ hơn, bao gồm việc đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng một cách kỹ lưỡng hơn để giảm thiểu rủi ro.

4.2. Tăng cường quản lý rủi ro tín dụng

Cần có các biện pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, bao gồm việc theo dõi và đánh giá thường xuyên tình hình tài chính của khách hàng để có biện pháp xử lý kịp thời.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về nợ xấu ngân hàng

Nợ xấu là một vấn đề phức tạp và cần được giải quyết một cách đồng bộ. Các ngân hàng thương mại cổ phần cần có những chiến lược dài hạn để quản lý nợ xấu hiệu quả, từ đó góp phần ổn định hệ thống tài chính quốc gia.

5.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều nhân tố tác động đến nợ xấu, từ yếu tố vĩ mô đến yếu tố nội tại của ngân hàng. Việc hiểu rõ các nhân tố này giúp đưa ra các giải pháp phù hợp.

5.2. Triển vọng tương lai của nợ xấu ngân hàng

Trong tương lai, việc quản lý nợ xấu sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình cho vay và quản lý rủi ro để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại giữ vai trò huyết mạch trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, đi kèm với sự bùng nổ của quy mô tín dụng là nguy cơ gia tăng rủi ro nợ xấu, đe dọa trực tiếp đến an toàn tài chính hệ thống. Tại Việt Nam, quy mô dư nợ tín dụng đã tăng vọt từ 585.559 tỷ đồng năm 2006 lên mức 3.673.971 tỷ đồng vào năm 2015. Đáng chú ý, trong giai đoạn 2008–2011, tốc độ tăng trưởng tín dụng bình quân toàn hệ thống đạt 26,56%/năm, nhưng tốc độ tăng trưởng nợ xấu lại tăng phi mã ở mức 51%/năm, đẩy tỷ lệ nợ xấu lên mức đỉnh điểm 4,08% vào năm 2012.

Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Nhận diện, lượng hóa mức độ và chiều hướng tác động của các nhân tố kinh tế vĩ mô cùng các yếu tố nội tại đặc trưng của ngân hàng đến tỷ lệ nợ xấu. Mục tiêu cụ thể là xây dựng mô hình định lượng tin cậy nhằm phân tích toàn diện chuỗi dữ liệu trong vòng 10 năm từ 2006 đến 2015 trên mẫu 27 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở khoa học để các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước xây dựng các kịch bản kiểm soát rủi ro, đưa tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống giảm dần từ mức 3,25% năm 2014 xuống còn 2,55% vào năm 2015 và duy trì bền vững dưới ngưỡng an toàn 3%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết bất cân xứng thông tin của Stiglitz và Weiss cùng lý thuyết kỷ luật thị trường và quản trị rủi ro ngân hàng theo chuẩn mực Basel. Theo hướng dẫn của Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF và quy định tại Thông tư 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nợ xấu được xác định là các khoản cấp tín dụng quá hạn từ 90 ngày trở lên hoặc có khả năng tổn thất cao, thuộc các nhóm nợ từ nhóm 3 đến nhóm 5.

Mô hình nghiên cứu kế thừa các khung phân tích kinh nghiệm quốc tế của Makri và cộng sự, Klein, Keeton, cùng Selma và Jouini. Các khái niệm cốt lõi trong mô hình bao gồm: biến phụ thuộc là tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ; nhóm biến đặc trưng ngân hàng gồm nợ xấu năm trước, tốc độ tăng trưởng tín dụng, quy mô tổng tài sản, tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản ROA, tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ROE, và tỷ lệ dư nợ cho vay trên vốn huy động LTD; nhóm biến vĩ mô bao gồm tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội GDP và tỷ lệ lạm phát hàng năm.

Phương pháp nghiên cứu

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 27 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam với tổng cộng 270 quan sát hàng năm trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2015. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích đại diện cho các nhóm ngân hàng có quy mô vốn điều lệ nhỏ, vừa và lớn, đồng thời loại trừ các ngân hàng thuộc diện kiểm soát đặc biệt mua lại bắt buộc 0 đồng như GPBank, OceanBank, VNCB hoặc các ngân hàng trong quá trình sáp nhập, tái cơ cấu sâu như PVcombank, SCB nhằm đảm bảo tính liên tục và độ tin cậy của chuỗi dữ liệu. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính kiểm toán thường niên của 27 ngân hàng, kết hợp với các chỉ số kinh tế vĩ mô công bố chính thức bởi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Tổng cục Thống kê và Ngân hàng Thế giới World Bank.

Về phương pháp phân tích, tác giả tiến hành so sánh đồng thời 5 phương pháp ước lượng dữ liệu bảng: Hồi quy gộp OLS, Mô hình tác động cố định FEM, Mô hình tác động ngẫu nhiên REM, Phương pháp Momen tổng quát sai phân DGMM của Arellano và Bond, và Phương pháp Momen tổng quát dạng hệ thống SGMM của Arellano - Bover và Blundell - Bond. Lý do lựa chọn mô hình SGMM làm phương pháp ước lượng trung tâm là vì mô hình này giải quyết triệt để hiện tượng nội sinh xuất phát từ biến trễ nợ xấu năm trước, đồng thời khắc phục hoàn toàn hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan phần dư bậc một, mang lại các ước lượng vững và không chệch.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tỷ lệ nợ xấu năm trước có tác động cùng chiều mạnh mẽ và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đối với tỷ lệ nợ xấu năm hiện tại. Điều này chứng minh nợ xấu có tính ỳ quán tính cao, thể hiện sự tích tụ của các khoản nợ xấu cũ chưa được xử lý dứt điểm qua các năm.

Thứ hai, tốc độ tăng trưởng tín dụng tác động cùng chiều đến tỷ lệ nợ xấu. Giai đoạn tăng trưởng tín dụng bùng nổ trên 26,56% mỗi năm từ 2008 đến 2011 với việc nới lỏng chuẩn thẩm định đã dẫn tới hệ quả nợ xấu tăng vọt 51% sau một chu kỳ trả nợ.

Thứ ba, tốc độ tăng trưởng kinh tế GDP có mối quan hệ nghịch chiều rõ rệt với tỷ lệ nợ xấu. Khi GDP tăng trưởng tốt, khả năng trả nợ của doanh nghiệp được củng cố, giúp hạ thấp rủi ro tín dụng. Điển hình năm 2007 khi GDP đạt đỉnh 7,13% thì chất lượng nợ được kiểm soát rất tốt, ngược lại năm 2012 khi GDP giảm xuống 5,25% thì nợ xấu toàn hệ thống lập đỉnh 4,08%.

Thứ tư, khả năng sinh lời phản ánh qua chỉ số ROA và ROE có tác động nghịch chiều có ý nghĩa thống kê với nợ xấu. Các ngân hàng có hiệu quả hoạt động cao duy trì tỷ lệ nợ xấu thấp hơn từ 1,2% đến 1,8% so với nhóm ngân hàng hoạt động kém hiệu quả do họ không bị áp lực nới lỏng chuẩn cho vay để tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.

Thảo luận kết quả

Diễn biến nợ xấu tại Việt Nam phản ánh sự tương tác phức tạp giữa chu kỳ kinh tế và chính sách quản trị vi mô. Một phát hiện đáng lưu ý là trong giai đoạn 2009–2010, GDP và nợ xấu có biểu hiện tăng cùng chiều. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ gói kích cầu quy mô 143.000 tỷ đồng và mở rộng lên 160.000 tỷ đồng của Chính phủ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008. Dòng vốn giá rẻ được giải ngân nhanh chóng vào các dự án bất động sản và các lĩnh vực đầu cơ kém hiệu quả đã tạo ra bong bóng tài sản, trực tiếp làm bùng phát nợ xấu khi chính sách tiền tệ thắt chặt vào năm 2011 với lạm phát tăng cao. Kết quả này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu thực nghiệm của Louzis tại Hy Lạp và Klein tại khu vực Đông Âu.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ kết hợp hai trục tung: trục cột thể hiện giá trị tuyệt đối của nợ xấu tăng từ 18.989 tỷ đồng năm 2006 lên mức 129.043 tỷ đồng năm 2014 và giảm về 118.968 tỷ đồng năm 2015; trục đường minh họa tỷ lệ nợ xấu tương ứng dao động từ 2,55% lên đỉnh 4,08% rồi về mức 2,55%. Đồng thời, bảng ma trận tương quan giữa 7 biến độc lập giúp chứng minh không có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng trong mô hình, khẳng định độ tin cậy của các hệ số hồi quy.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cấu trúc quy trình cấp tín dụng và siết chặt chuẩn thẩm định cho vay. Ban điều hành các ngân hàng thương mại cổ phần cần thiết lập hạn mức tăng trưởng tín dụng thận trọng ở mức 14% đến 16%/năm, chấm dứt việc chạy theo quy mô tài sản bằng mọi giá. Khối Quản trị rủi ro phải triển khai định kỳ các kịch bản kiểm tra sức chịu tải tín dụng hàng quý nhằm phát hiện sớm các khoản nợ có nguy cơ chuyển nhóm theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN, mục tiêu kiềm chế tỷ lệ nợ xấu nội bảng dưới mức 2,0% trong lộ trình từ năm 2016 đến năm 2018.

Thứ hai, nâng cao chất lượng quản trị tài sản nợ và tối ưu hóa hệ số thanh khoản LTD. Khối Nguồn vốn của các ngân hàng thương mại cần cơ cấu lại danh mục huy động, duy trì tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động LTD trong ngưỡng an toàn 75% đến 80%, tránh tình trạng mất cân đối kỳ hạn. Song song đó, ngân hàng cần gia tăng thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng để nâng tỷ suất ROA lên trên mức 1,2% và ROE trên mức 12%, giảm bớt sự phụ thuộc vào biên lãi thuần rủi ro trong giai đoạn 2016–2020.

Thứ ba, đẩy mạnh xử lý dứt điểm nợ xấu tồn đọng qua Công ty Quản lý tài sản VAMC kết hợp trích lập dự phòng đầy đủ. Các tổ chức tín dụng phải chủ động phân loại nợ minh bạch, sử dụng nguồn quỹ dự phòng rủi ro tín dụng để xử lý các khoản nợ nhóm 5, đồng thời phối hợp cùng VAMC để hoàn thiện thủ tục phát mại tài sản đảm bảo, phấn đấu thu hồi và xử lý trên 30.000 tỷ đồng nợ xấu mỗi năm trong giai đoạn 2016–2019.

Thứ tư, hoàn thiện khung khổ pháp lý và nâng cao hiệu lực thanh tra giám sát ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm, đẩy mạnh hoạt động của Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia CIC, và tăng cường kiểm tra giám sát tình trạng sở hữu chéo, cho vay sân sau tại các ngân hàng thương mại cổ phần nhằm duy trì tỷ lệ nợ xấu toàn ngành ở mức an toàn bền vững dưới 3% trong giai đoạn 2016–2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là Hội đồng Quản trị, Ban Tổng Giám đốc và Giám đốc Quản trị Rủi ro tại các ngân hàng thương mại cổ phần. Luận văn cung cấp khung phân tích thực nghiệm để thiết lập khẩu vị rủi ro, điều chỉnh chiến lược tăng trưởng tín dụng và tối ưu hóa tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro theo từng giai đoạn của chu kỳ kinh tế.

Nhóm thứ hai là các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và thanh tra giám sát tại Ngân hàng Nhà nước. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị trong việc đánh giá độ trễ chính sách, kiểm soát hạn mức tín dụng và xây dựng các chính sách an toàn vĩ mô nhằm duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia.

Nhóm thứ ba là các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học. Đề tài đóng góp phương pháp luận chuẩn mực trong việc áp dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng động SGMM để giải quyết hiện tượng nội sinh trong các nghiên cứu kinh tế lượng ứng dụng.

Nhóm thứ tư là các chuyên viên phân tích tài chính, quản lý danh mục đầu tư tại các công ty chứng khoán và quỹ đầu tư. Dữ liệu và kết quả nghiên cứu cung cấp góc nhìn sâu sắc để đánh giá sức khỏe tài chính, chất lượng tài sản và triển vọng lợi nhuận của các cổ phiếu ngân hàng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn áp dụng mô hình định lượng nào để xử lý triệt để hiện tượng nội sinh trong nghiên cứu nợ xấu? Luận văn sử dụng phương pháp Momen tổng quát dạng hệ thống SGMM của Arellano - Bover và Blundell - Bond. Phương pháp này sử dụng các biến trễ làm biến công cụ, giúp kiểm soát hoàn toàn hiện tượng nội sinh sinh ra từ biến nợ xấu năm trước, xử lý triệt để phương sai thay đổi và tự tương quan trên mẫu 27 ngân hàng với 270 quan sát.

Tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh đã tác động tiêu cực đến nợ xấu tại Việt Nam như thế nào? Trong giai đoạn 2008–2011, tăng trưởng tín dụng bình quân đạt 26,56%/năm khiến nhiều ngân hàng hạ thấp chuẩn cho vay. Kết quả là tốc độ tăng trưởng nợ xấu tăng vọt 51%/năm, đẩy giá trị nợ xấu lên đỉnh 129.043 tỷ đồng năm 2014, chứng minh sự đánh đổi nguy hiểm giữa mở rộng tín dụng nóng và an toàn tài sản.

Vì sao tăng trưởng GDP và nợ xấu lại có biểu hiện cùng chiều trong giai đoạn 2009–2010? Sự cùng chiều bất thường này xuất phát từ gói kích cầu kinh tế trị giá 160.000 tỷ đồng năm 2009. Mặc dù gói kích cầu giúp GDP duy trì tăng trưởng ngắn hạn, nhưng nguồn vốn giá rẻ bị phân bổ sai lệch vào các dự án bất động sản kém hiệu quả đã trực tiếp làm bùng phát nợ xấu khi nền kinh tế đối mặt với lạm phát cao năm 2011.

Các chỉ số sinh lời ROA và ROE có ý nghĩa như thế nào trong việc kiềm chế nợ xấu ngân hàng? Hệ số hồi quy trong mô hình cho thấy ROA và ROE có mối quan hệ nghịch chiều có ý nghĩa thống kê với nợ xấu. Ngân hàng có năng lực sinh lời cao và tỷ lệ nợ xấu thấp hơn từ 1,2% đến 1,8% do họ có đủ tiềm lực tài chính để trích lập dự phòng đầy đủ và không bị áp lực cấp tín dụng rủi ro.

Tiêu chuẩn nhận diện và phân loại nợ xấu trong luận văn được căn cứ vào văn bản pháp lý nào? Luận văn căn cứ vào Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Thông tư 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam kết hợp chuẩn mực IMF 2005. Nợ xấu được xác định là các khoản nợ quá hạn từ 90 ngày trở lên, được phân loại cụ thể vào nhóm 3 dưới tiêu chuẩn, nhóm 4 nghi ngờ và nhóm 5 có khả năng mất vốn.

Kết luận

• Luận văn đã xác định và lượng hóa thành công tác động của nhóm nhân tố vĩ mô và đặc trưng ngân hàng đến nợ xấu của 27 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2006–2015.
• Kết quả khẳng định nợ xấu năm trước, tăng trưởng tín dụng nóng có tác động cùng chiều mạnh mẽ, trong khi tăng trưởng GDP và khả năng sinh lời ROA, ROE tác động nghịch chiều đến nợ xấu.
• Phương pháp Momen tổng quát dạng hệ thống SGMM chứng minh tính ưu việt vượt trội trong việc xử lý hiện tượng nội sinh và cung cấp hệ số ước lượng có độ tin cậy cao.
• Hệ thống giải pháp đồng bộ 4 nhóm khuyến nghị đưa ra lộ trình cụ thể từ năm 2016 đến năm 2020 nhằm đưa nợ xấu toàn hệ thống giảm bền vững dưới ngưỡng an toàn 2,0%.
• Công trình đóng góp nền tảng học thuật và thực tiễn vững chắc cho công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các tổ chức tín dụng cũng như điều hành chính sách tiền tệ quốc gia.

Các nhà quản trị ngân hàng và chuyên gia phân tích tài chính hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả mô hình định lượng vào công tác quản lý và kiểm soát chất lượng tín dụng ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : Giới thiệu đề tài: “Các nhân tố tác động đến nợ xấu của NHTMCP Việt nam” • Chương 2: Lý luận chung về các nhân tố tác động đến nợ xấu của ngân hàng thương mại • Chương 3: Thực trạng các nhân tố tác động đến nợ xấu của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam • Chương 4: Khảo sát và xây dựng mô hình nghiên cứu các nhân tố tác động đến nợ xấu của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt nam • Chương 5: Giải pháp vận dụng các nhân tố tác động để quản lý nợ xấu của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ý nghĩa nghiên cứu Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu đã đưa ra được mức độ và chiều hướng ảnh hưởng của yếu tố vĩ mô cũng như các yếu tố đặc trưng mà ngân hàng có thể kiểm soát được tác động đến nợ xấu của các ngân hàng. Điều này đưa ra định hướng để các nhà quản trị ngân hàng cũng như các nhà thực hành chính sách quốc gia kiểm soát tốt hơn chất lượng tín dụng, đồng thời đưa nợ xấu về mức an toàn cho sự phát triển của nền kinh tế LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 CHƯƠNG 2.

LÝ LUẬN TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NỢ XẤU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Tổng quan các vấn đề liên quan đến tín dụng và rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại cổ phần 2. Hoạt động tín dụng Hoạt động tín dụng là hoạt động quan trọng,tạo ra phần lớn thu nhập hoạt động và đại diện cho rủi ro lớn nhất của ngân hàng, có thể hiểu một cách đơn giản các khoản cho vay chính là kết quả của hoạt động này. Khi thực hiện chức năng trung gian tín dụng, ngân hàng thương mại đóng vai trò là cầu nối giữa người thừa vốn và người có nhu cầu về vốn.

Với chức năng này, ngân hàng thương mại vừa đóng vai trò là người đi vay, vừa đóng vai trò là người cho vay và hưởng lợi nhuận là khoản chênh lệch giữa lãi suất nhận gửi và lãi suất cho vay và góp phần tạo lợi ích cho tất cả các bên tham gia: người gửi tiền và người đi vay…Tại Việt nam, theo luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 của Quốc hội : “Tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. Rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng là khả năng không chi trả được nợ của người đi vay đối với người cho vay khi đến hạn phải thanh toán. Luôn là người cho vay phải chịu rủi ro khi chấp nhận một hợp đồng cho vay tín dụng. Bất kỳ một hợp đồng cho vay nào cũng có rủi ro tín dụng.

Thông qua định nghĩa trên ta thấy rủi ro tín dụng có thể xảy ra trong bốn trường hợp sau: • Không thu được lãi đúng hạn là mức độ rủi ro tín dụng thấp nhất. Khi phát sinh khoản lãi quá hạn ngân hàng sẽ chuyển số lãi đó vào mục lãi treo phát sinh. Có nhiều nguyên do gây ra rủi ro này, ngoài trừ trường hợp khách hàng muốn chiếm dụng vốn thì cũng có nhiều trường hợp do vô tình, bởi vì sự mất cân đối trong kỳ hạn thu nợ và trả nợ của khách hàng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 • Không thu được vốn đúng hạn có mức độ rủi ro cao hơn do một lượng vốn vay lớn bị mất. Khi đó ngân hàng sẽ chuyển số nợ đó sang mục nợ quá hạn phát sinh.

Tuy nhiên rủi ro này có thể chỉ là tạm thời và có thể thu hồi được vì trong hoạt động sản xuất kinh doanh của khách hàng đôi khi cũng phát sinh những sự kiện làm thay đổi tiến trình thanh toán như ngân hàng đã đề ra ban đầu. • Không thu đủ lãi là cấp độ rủi ro tín dụng cao hơn và nghiêm trọng hơn. Tình hình kinh doanh của khách hàng có thể đã gặp khó khăn biểu hiện thông qua việc sử dụng vốn vay không hiệu quả. Trong trường hợp này, ngân hàng cần tìm hiểu và có những biện pháp hỗ trợ khách hàng như giảm lãi, tư vấn cho khách hàng hoặc có thể cung cấp hàng những khoản tín dụng cần thiết cho khách hàng nếu dự án đang đầu tư là khả thi.

• Không thu đủ vốn vay là mức độ rủi ro tín dụng cao nhất. Nó biểu hiện thông qua việc khách hàng không trả đủ vốn cho vay cho ngân hàng. Và một trong những cách xử lý, đó là chuyển khoản nợ đó vào mục nợ không có khả năng thu hồi hoặc phải xóa nợ coi như khép một hợp đồng tín dụng không hiệu quả. Nợ xấu trong ngân hàng thương mại Trong quá trình các ngân hàng thương mại cấp phát tín dụng cho các khách hàng, có rất nhiều yếu tố tác động làm cho khoản vay này không còn đảm bảo khả năng thanh toán, điều này gây tác động xấu đến chất lượng tín dụng của các Ngân hàng thương mại, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến kết quả hoạt động của ngân hàng.

Vậy câu hỏi đặt ra ở đây là Nợ xấu là gì? Thước đo nó ra làm sao? Và phải dùng những chuẩn mực gì để phân loại? 2. Khái niệm Nợ xấu là thuật ngữ được sử dụng phổ biến trên thế giới để mô tả về các khoản vay đã quá hạn trả nợ gốc và lãi từ 90 ngày trở lên hay các khoản vay có khả năng trả nợ đáng nghi ngờ. Tuy nhiên, hiện tại không có một quy tắc hay chuẩn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 mực thống nhất khi thảo luận về vấn đề nợ xấu. Có thể đề cập đến một số khái niệm về nợ xấu như sau: Theo hướng dẫn để tính toán các chỉ số lành mạnh tài chính của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) (2005) đưa ra định nghĩa về nợ xấu như sau: “Một khoản cho vay được coi là không sinh lời (nợ xấu) khi tiền thanh toán lãi và/hoặc tiền gốc đã quá hạn từ 90 ngày trở lên, hoặc các khoản thanh toán lãi đến 90 ngày hoặc hơn đã được tái cơ cấu hay gia hạn nợ, hoặc các khoản thanh toán dưới 90 ngày nhưng có các dấu hiệu nghi ngờ việc trả nợ đầy đủ của người vay” ( chẳng hạn như người vay bị phá sản hoặc lâm vào tình trạng kiệt quệ tài chính mà chưa có phương hướng xử lý).

Sau khi khoản vay được xếp vào danh mục nợ xấu thì khoản vay này hoặc bất kỳ các khoản vay thay thế nào cũng nên được xếp vào danh mục nợ xấu cho đến thòi điểm xóa nợ hoặc thu hồi được gốc và lãi của khoản vay đó hoặc các khoản vay thay thế. Với quan điểm này, nợ xấu được nhận dạng qua hai giác độ: thời gian quá hạn và khả năng trả nợ đáng nghi ngờ.Cũng đồng quan điểm với tổ chức IMF, nhóm chuyên gia tư vấn (AEG) của Liên hợp quốc cho rằng “về cơ bản, một khoản nợ được coi là nợ xấu khi quá hạn trả lãi và /hoặc gốc trên 90 ngày, hoặc các khoản lãi chưa trả từ 90 ngày trở lên đã được nhập gốc, tái cấp vốn hoặc chậm trả theo thỏa thuận, hoặc các khoản phải thanh toán đã quá hạn dưới 90 ngày nhưng có lý do chắc chắn để nghi ngờ về khả năng khoản nợ sẽ được thanh toán đầy đủ”. Còn chuẩn mực kế toán quốc tế về ngân hàng IAS 39, thường đề cập đến khái niệm này như những khoản cho vay bị tổn thất hay bị giảm giá trị (loans being impaired) thay vì sử dụng thuật ngữ “nợ xấu” (non- performing loans). Chuẩn mực IAS 39 cho rằng nếu có đủ cơ sở chứng minh một khoản vay có dấu hiệu bị giảm giá trị thì tài sản sẽ bị ghi nhận giảm giá trị do tổn thất bởi các khoản vay xấu gây ra.

Về cơ bản, chuẩn mực IAS 39 chú trọng tới khả năng hoàn trả của khoản vay hơn là thời gian quá hạn, có thể chưa tới 90 ngày hoặc chưa quá hạn vẫn được xếp vào dạng “ Impaired Loans”. Thông thường IAS 39 sử dụng phương pháp đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng bằng phương pháp phân tích dòng tiền tương lai chiết khấu hoặc xếp hạng khoản vay của khách hàng. Tuy nhiên việc vận dụng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 trong thực tế còn nhiều khó khăn, vì vậy nó vẫn đang được Ủy ban Chuẩn mực kế toán quốc tế chỉnh sửa lại trong IFRS 9. Riêng Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng, họ không đưa ra một định nghĩa cụ thể về nợ xấu.

Nhưng trong các hướng dẫn về hoạt động quản lý nợ xấu tại một số quốc gia, họ cho rằng một khoản nợ được coi là không có khả năng hoàn trả khi xảy ra một trong hai hoặc cả hai điều kiện sau:  Ngân hàng thấy người đi vay không có khả năng trả nợ đầy đủ khi ngân hàng chưa thực hiện bất cứ động thái gì để thu hồi nợ như xử lý tài sản bảo đảm.  Người vay đã quá hạn trả nợ (trên 90 ngày) Tại Việt nam, theo Quyết định 493/2005/QĐ-Ngân hàng Nhà nước ngày 22/4/2005 của Ngân hàng Nhà nước, nợ xấu được định nghĩa như sau: “Nợ xấu là những khoản nợ được phân loại vào nhóm 3 (dưới chuẩn), nhóm 4 (nghi ngờ) và nhóm 5 (có khả năng mất vốn).” Cụ thể theo quyết định mới nhất Thông tư 02/2013/TT-NHNN ban hành ngày 21/01/2013 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thì việc xác định, phân loại và trích lập dự phòng rủi ro được quy định một cách rõ ràng và cụ thể như sau: Bảng 2.1: Phân loại nợ theo thông tư 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 của NHNN Nhóm nợ Phương pháp định lượng Phương pháp định tính 1. Nợ đủ tiêu chuẩn Nợ trong hạn, hoặc quá hạn Có khả năng thu hồi đầy đủ dưới 10 ngày cả nợ gốc và lãi đúng hạn 2. Nợ cần chú ý Quá hạn 10-90 ngày; nợ Có khả năng thu hồi đầy đủ điều chỉnh hạn trả nợ lần cả gốc và lãi, nhưng có dấu đầu hiệu suy giảm khả năng trả nợ 3.

Nợ dưới tiêu chuẩn Quá hạn 91-180 ngày; nợ Không có khả năng thu hồi gia hạn lần đầu; miễn hoặc nợ gốc và lãi khi đến hạn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Nhóm nợ Phương pháp định lượng Phương pháp định tính giảm lãi có khả năng tổn thất 4.