phần mở đầu và kết luận, kết cấu của luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về Phát triển cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu phát triển cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh Hải Dƣơng Chƣơng 3: Thực trạng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Hải Dƣơng. Chƣơng 4: Giải pháp và kiến nghị nhằm Phát triển cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Hải Dƣơng. 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CHO VAY DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Chủ đề cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ từ lâu đã thu hút đƣợc sự quan tâm của các nhà nghiên cứu lý luận cũng nhƣ thực tiễn, đáng chú ý nhất là một số công trình nghiên cứu nhƣ sau: Đề tài “Phát triển dịch vụ ngân hàng hỗ trợ DNV&N ở Việt Nam”, luận văn thạc sỹ, Nguyễn Minh Tuấn (2009), tác giả đã nghiên cứu hệ thống hoá các vấn đề lý luận về dịch vụ ngân hàng và DNV&N, đề cập những vấn đề quản lý rủi ro, chi phí giao dịch và chi phí hành chính, sự cần thiết có hệ thống tài khoản kế toán đặc thù cho DNV&N…,xem xét các DNV&N nhƣ là các khách hàng tiêu dùng cá nhân, phân loại DNV&N thành nhóm đại chúng và nhóm có nhiều lợi nhuận.
Đề tài đƣa ra các giải pháp chuyên sâu có khả năng ứng dụng cao, phân tích kinh nghiệm quốc tế từ các nền kinh tế có mức độ phát triển khác nhau để định vị hệ thống các DNV&N Việt Nam và các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trên bản đồ toàn cầu từ đó tạo điều kiện cho công tác hoạch định chiến lƣợc và định hƣớng đối với các cơ quan hoạch định chính sách của Việt Nam. Đề tài “Tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của các ngân hàng thƣơng mại cổ phần”, luận văn tiến sỹ, Võ Đức Toàn (2012), tác giả đã nghiên cứu thực nghiệm tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh. Đề tài này đã nghiên cứu và hệ thống hóa lý thuyết về doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNV&N), phân tích tổng quan về DNV&N tại Việt Nam qua các số liệu thống kê và chính sách của nhà nƣớc đối với DNV&N, đề tài cũng đã tiến hành khảo sát 4 về tài trợ tín dụng cho các DNV&N, trên cơ sở đó tác giả đã gợi ý các chính sách đối với DNV&N, đối với ngân hàng và các cơ quan chính phủ. Đề tài “Doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu”, luận văn thạc sỹ, Nguyễn Thị Hải Ninh (2012), tác giả đã phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong khủng hoảng kinh tế, đánh giá tình hình hoạt động của các doanh nghiệp vừa và nhỏ dƣới sự tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, xác định phƣơng hƣớng và giải pháp nhằm phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ đối mặt với các cuộc khủng hoảng kinh tế.
Đề tài “Chất lƣợng cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công thƣơng Việt Nam chi nhánh Nam Thăng Long Hà Nội”, luận văn thạc sỹ, Phùng Thị Nga (2012), tác giả đã trình bày những vấn đề chung về cho vay của ngân hàng đối với DNV&N. Luận văn đánh giá chất lƣợng cho vay DNV&N tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần (TMCP) Công Thƣơng Việt Nam chi nhánh Nam Thăng Long từ đó đề ra giải pháp nâng cao chất lƣợng cho vay. Luận văn đề cập đến sâu chất lƣợng cho vay từ đó đƣa ra giải pháp nâng cao chất lƣợng cho vay nhằm tránh rủi ro cho ngân hàng thƣơng mại. Đề tài “ Hoạt động cho vay đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Sài Gòn Thƣơng Tín chi nhánh tỉnh Lâm Đồng”, luận văn thạc sỹ, Nguyễn Văn Dƣơng (2012), tác giả đã phân tích thực trạng hoạt động cho vay đối với DNV&N tại ngân hàng Sacombank chi nhánh tỉnh Lâm Đồng trong thời gian qua và đánh giá nhận xét kết quả đạt đƣợc cũng nhƣ những tồn tại và nguyên nhân từ đó nghiên cứu định hƣớng hoạt động cho vay của ngân hàng đối với DNV&N để từ đó đƣa ra các giải pháp mở rộng hoạt động cho vay đối với DNV&N tại ngân hàng Sacombank chi nhánh tỉnh Lâm Đồng.
5 Nhìn chung các công trình nêu trên đã tập trung nghiên cứu những yếu tố ảnh hƣởng đến hoạt động cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam nói chung và các tỉnh, thành phố nói riêng. Khi mà nền kinh tế đã có những chuyển biến làm thay đổi các DNV&N so với giai đoạn trƣớc, thì việc tiếp tục nghiên cứu chủ đề này để tìm các giải pháp phát triển cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh Hải Dƣơng là rất cần thiết. Cơ sở lý luận về phát triển cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm về Ngân hàng Thương mại Theo luật các tổ chức tín dụng đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 16/06/2010 đã xác định: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận.” Nhƣ vậy NHTM là một trong những định chế tài chính mà đặc trƣng là cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán.
Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thỏa mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội 1. Các hoạt động cơ bản của Ngân hàng thương mại 1. Hoạt động huy động vốn Hoạt động huy động vốn là nghiệp vụ tạo vốn trong ngân hàng, làm tăng giá trị nguồn vốn trong bảng cân đối kế toán của ngân hàng, cơ bản bao gồm các hình thức sau: 6 - Nhận tiền gửi: NHTM nhận tiền gửi của các cá nhân, tổ chức kinh tế và tổ chức tín dụng khác dƣới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác. - Phát hành giấy tờ có giá: NHTM phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và các giấy tờ có giá để huy động vốn của cá nhân, tổ chức trong nƣớc và nƣớc ngoài khi đƣợc Thống đốc Ngân hàng nhà nƣớc chấp thuận.
- Ngân hàng thƣơng mại đƣợc vay vốn của tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính trong nƣớc và nƣớc ngoài theo quy định của pháp luật. - Vay vốn ngắn hạn của NHNN: đây là khoản vay nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách trong chi trả của NHTM. Các NHTM trong trƣờng hợp thiếu khả năng chi trả hoặc thiếu hụt dự trữ tạm thời có thể vay NHNN. Một số hình thức cho vay của NHNN đối với NHTM: + Tái cấp vốn + Chiết khấu, tái chiết khấu thƣơng phiếu các giấy tờ có giá ngắn hạn khác… + Cho vay có đảm bảo bằng thế chấp hoặc cầm cố thƣơng phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác.
- Các hình thức huy động vốn khác theo quy định của NHNN. Hoạt động tín dụng Hoạt động tín dụng là việc các tổ chức tín dụng sử dụng vốn tự có, nguồn vốn huy động đƣợc để cấp tín dụng cho các cá nhân, hộ gia đình, tổ chức kinh tế. Nhƣ vậy, có thể hiểu tín dụng là quan hệ vay mƣợn bao gồm cả việc đi vay và cho vay. Bao gồm các hình thức sau: - Cho vay: Là việc ngân hàng đƣa tiền cho khách hàng với cam kết khách hàng phải hoàn trả cả gốc và lãi trong một khoảng thời gian xác định.
Đây đƣợc coi là hoạt động quan trọng, chiếm tỷ trọng lớn nhất, đem lại một tỷ 7 lệ sinh lời cao nhất nhƣng đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. - Bảo lãnh: NHTM đƣợc bảo lãnh vay, bảo lãnh thanh toán, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh đấu thầu và các hình thức bảo lãnh ngân hàng khác bằng uy tín và bằng khả năng tài chính của mình đối với ngƣời nhận bảo lãnh. Mức bảo lãnh đối với một khách hàng và tổng mức bảo lãnh của một NHTM không đƣợc vƣợt quá tỷ lệ so với vốn tự có của NHTM - Chiết khấu: NHTM đƣợc chiếu khấu thƣơng phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác đối với các tổ chức, cá nhân và có thể tái chiết khấu các thƣơng phiếu và giấy tờ có giá ngắn hạn khác đối với các tổ chức tín dụng khác. - Cho thuê tài chính: NHTM đƣợc hoạt động cho thuê tài chính nhƣng phải thành lập công ty cho thuê tài chính riêng.
Việc thành lập, tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính phải đƣợc thực hiện theo Nghị định của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính.3 Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ Để thực hiện đƣợc các dịch vụ thanh toán giữa các doanh nghiệp thông qua ngân hàng, NHTM đƣợc mở tài khoản cho khách hàng trong và ngoài nƣớc. Để thực hiện việc thanh toán giữa các ngân hàng với nhau thông qua NHNN, NHTM phải mở tài khoản tiền gửi tại NHNN nơi NHTM đặt trụ sở chính và duy trì tại đó số dƣ tiền gửi dự trữ bắt buộc theo quy định. Ngoài ra, chi nhánh của NHTM đƣợc mở tài khoản tại chi nhánh NHNN tỉnh, thành phố nơi đặt trụ sở của chi nhánh.4 Các hoạt động khác Ngoài các hoạt động chính bao gồm huy động tiền gửi, cấp tín dụng và cung cấp dịch vụ thanh toán và ngân quỹ, NHTM còn có thể thực hiện một số hoạt động khác nhƣ sau: 8 - Góp vốn và mua cổ phần: NHTM đƣợc dùng vốn điều lệ và quỹ dự trữ để góp vốn, mua cổ phần của các doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng khác trong nƣớc theo quy định của pháp luật. Ngoài ra NHTM còn có thể góp vốn, mua cổ phần và liên doanh với ngân hàng nƣớc ngoài để thành lập ngân hàng liên doanh.
- Tham gia thị trƣờng tiền tệ: NHTM đƣợc tham gia trên thị trƣờng tiền tệ theo quy định của NHNN thông qua các hình thức mua bán các công cụ của thị trƣờng tiền tệ.