phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, danh mục bảng biểu và sơ đồ, hình vẽ, nội dung chính của đề tài đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng chính: Chƣơng 1:Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý rủi ro tín dụng và chất lƣợng quản lý rủi ro tín dụng trong Ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng chất lƣợng quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Cầu Giấy Chƣơng 4:Giải pháp nâng cao chất lƣợng quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển ViêṭNam ‘ – Chi nhanh Cầu Giấy. ́ 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG VÀCHẤT LƢỢNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới Hoạt động của các NHTM trên thế giới đã phát triển từ rất sớm. Do đó các công trình nghiên cứu lý thuyết, thực tiễn cũng nhƣ mô hình thực nghiệm liên quan đến vấn đề quản lý rủi ro tín dụng đã đem lại nhiều lợi ích cho các NHTM trong việc tăng cƣờng năng lực và quản lý RRTD. Điển hình là hiệp ƣớc vốn Basel I, Basel II, Basel III lần lƣợt ra đời bởi Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng, đây là một trong những tiêu chuẩn để đánh giá, đo lƣờng năng lực và hoạt động quản lý rủi ro của các ngân hàng, TCTD trên thế giới.
Đến thời điểm hiện tại, có thể nhận thấy rất nhiều NHTM đã ứng dụng khá toàn diện hiệp ƣớc vốn Basel II vào hoạt động của mình.Với sự phát triển của việc ứng dụng hiệp ƣớc Basel đã nâng cao công tác quản lý rủi ro tín dụng tại các NHTM trên thế giới. Ngoài nội dung về hiệp ƣớc vốn, một số công trình nghiên cứu nổi bật đem lại nhiều thành tựu nhƣ sau: Cuốn “Quản trị rủi ro trong ngân hàng” của Joel Basis xuất bản năm 1998 đã nêu bật lên các khái niệm, lý luận chung về rủi ro tín dụng, quản lý rủi ro tín dụng trong ngân hàng nói chung đồng thời cũng đƣa ra các mô hình đánh giá rủi ro nói chung, bên cạnh đó cũng đƣa ra các khái niệm trong công tác quản trị rủi ro tín dụng nhƣ rủi ro danh mục tín dụng; quản trị danh mục tín dụng; và hệ thống hóa các phƣơng pháp quản lý RRTD, lƣợng hóa RRTD nhƣ hệ thống XHTDNB; mô hình thống kê và chấm điểm; Dữ liệu RRTD. Cuốn “Credit Risk Measurement” của hai tác giả Anthony Saunders & Linda Allen xuất bản năm 2002 là cuốn sách đề cập chủ yếu về đo lƣờng rủi ro danh mục, một nội dung nằm trong quản trị danh mục tài sản của ngân hàng thƣơng mại. Đặc biệt cuốn sách này tập trung vào phƣơng pháp đo lƣờng rủi ro thông qua các mô hình sử dụng thống kê toán.
Hai tác giả đã đi sâu tìm hiểu tính kỹ thuật của các phƣơng pháp, 5 các biến số, sự phụ thuộc các biến số liên quan đến dữ liệu hoạt động tín dụng, nhằm dự báo, tính toán xác suất rủi ro để có những biện pháp chủ động đối phó. Từ đó, nâng cao chất lƣợng quản lý rủi ro, quản lý rủi ro tín dụng của các ngân hàng. Bài nghiên cứu “VaR và các thiếu hụt dự kiến trong danh mục các rủi ro tín dụng phụ thuộc: lý luận và thực hiện” của Frey, R., and A McNeil năm 2002 đã trình bày rõ nét các khái niệm về rủi ro tín dụng, mô hình về RRTD, các nhân tố và cách tính trong mô hình rủi ro tín dụng cũng nhƣ việc xây dựng, ứng dụng mô hình rủi ro tín dụng trong hoạt động quản lý rủi ro tín dụng của NHTM.Bratanovic là đồng tác giả cuốn " Phân tích rủi ro ngân hàng, Khung đánh giá công tác quản lý và rủi ro tài chính – Analyzing Banking Risk, A framework for Assessing Corporate Governence and Financial Risk", tái bản lần 3, 2009. Cuốn sách đã cung cấp một cách tổng quan về việc phân tích, đánh giá và quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng.
CácTác giả đã làm rõ nét một số nhân tố đánh giá về chất lƣợng quản lý rủi ro tín dụng nhƣ chất lƣợng quản lý rủi ro tín dụng theo khoản cấp tín dụng, chất lƣợng QLRRTD theo danh mục tín dụng, phân tích nhân tố năng lực vốn, tài chính, các tác động của nhân tố này đối với chất lƣợng QLRRTD của ngân hàng thông qua yêu cầu về vốn quy định chi tiết theo các chuẩn mực Basel II. Tuy nhiên, nội dung đánh giá chất lƣợng QLRRTD chỉ đƣợc nêu một cách khái quát chung với ba nhân tố: quy trình cấp tín dụng, con ngƣời và thông tin, chƣa có sự đánh giá cụ thể về chính sách chiến lƣợc, cơ sở hạ tầng tin học và các công cụ đo lƣờng rủi ro tín dụng là những thành phần quan trọng khi xây dựng và nâng cao chất lƣợng QLRRTD cho các NHTM.2 Tình hình nghiên cứu trong nước Quản lý rủi ro tín dụng là vấn đề nhận đƣợc rất nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu cũng nhƣ các lãnh đạo ngân hàng.Ở Việt Nam, hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu, hội thảo khoa học về đề tài này. Có thể kể đến một vài nghiên cứu sau: Lê Thị Kim Nga (2005): "Giải pháp nâng cao chất lƣợng quản trị rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong những năm trƣớc mắt" – Luận 6 án tiến sĩ, đã hệ thống khái niệm về tín dụng, rủi ro tín dụng, mối quan hệ giữa hoạt động tín dụng và các hoạt động khác trong kinh doanh ngân hàng, đánh giá thực trạng chất lƣợng quản trị rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong giai đoạn các NHTM có những chuyển biến mạnh mẽ về cả số lƣợng cũng nhƣ quy mô hoạt động. Tuy nhiên, nghiên cứu mới chỉ đề cập đến chất lƣợng tín dụng, xây dựng và tổng hợp quy trình quản trị rủi ro tín dụng là một phần trong mối quan hệ biện chứng với năng lực quản trị rủi ro tín dụng – đối tƣợng nghiên cứu của Luận án.
Tác giả Lê Tấn Phƣớc (2007): “Đảm bảo an toàn trong hoạt động tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh" – Luận án tiến sĩ. Luận án đã nêu đƣợc những vấn đề lý luận cần thiết cho đề tài nghiên cứu về NHTM, hệ thống NHTM, các nghiệp vụ cơ bản của NHTM. Rủi ro tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng- một trong những yêu cầu cơ bản của đảm bảo an toàn tín dụng cũng đƣợc đề cập khá chi tiết. Luận án đã chỉ rất rõ những hậu quả của rủi ro tín dụng gây ra.
Đồng thời luận án cũng phân tích khá rõ các nhân tố ảnh hƣởng đến việc đảm bảo an toàn tín dụng ở các ngân hàng thƣơng mại, đó là môi trƣờng kinh tế, là chính sách tín dụng, là vấn đề lãi suất và quản lý rủi ro lãi suất, là năng lực kinh doanh của khách hàng. Tác giả Lê Thị Huyền Diệu (2010): “Luận cứ khoa học về xác định mô hình quản trị rủi ro tín dụng tại hệ thống NHTM Việt Nam” – Luận án tiến sĩ kinh tế, ngoài việc nghiên cứu về lý luận quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM giai đoạn trƣớc khủng hoảng tài chính 2008, nghiên cứu đã chỉ ra mô hình quản trị rủi ro tín dụng chung của các NHTM ở Việt Nam và ƣu điểm, hạn chế của từng mô hình cụ thể. Nội dung chính của đề tài này đề cập đến khía cạnh quản lý rủi ro của từng khoản tín dụng cụ thể, nhƣng chƣa đề cập đến rủi ro danh mục là một nhân tố vô cùng quan trọng xây dựng năng lực quản lý rủi ro tín dụng. Luận án tiến sỹ kinh tế, “Quản lý rủi ro tín dụng Đầu tƣ Phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt Nam” của tác giả Nguyễn Cảnh Hiệp (2014) đã hệ thống hóa những nét khái quát về quản lý rủi ro tín dụng đầu tƣ phát triển của ngân hàng Phát triển cũng nhƣ tìm hiểu những kinh nghiệm về quản lý rủi ro tín dụng của một số 7 nƣớc trên thế giới.
Đề tài cũng đã thực hiện tìm hiểu thực trạng quản lý rủi ro tín dụng đầu tƣ phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt Nam, trên cơ sở đó kiến nghị các giải pháp quản lý rủi ro tín dụng đầu tƣ phát triển của ngân hàng Phát triển Việt nam trong giai đoạn tới. Luận án tiến sỹ kinh tế, “Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng theo thông lệ quốc tế tại Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Vân Anh (2016) đã hệ thống hóa những nét đặc trƣng nhất về cơ sở lý luận và các thông lệ quốc tế về quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM, nêu ra thực trạng năng lực quản trị RRTD theo thông lệ quốc tế tại các NHTM ở Việt Nam. Luận án khảo sát nghiên cứu về năng lực quản trị rủi ro tín dụng, mức độ sẵn sàng tiệm cận với các chuẩn mực của Basel II tại nhóm các NHTM chuẩn bị triển khai Basel II tại Việt Nam. Trên cơ sở thực trạng đó, tác giả kiến nghị một số giải pháp nâng cao năng lực quản trị RRTD theo thông lệ quốc tế tại các NHTM.
Tại các cuộc hội thảo khoa học, trong thời gian gần đây, có rất nhiều nghiên cứu về quản lý rủi ro trong đó có QLRRTD tại các NHTM Việt Nam, điển hình nhƣ tác giả Nguyễn Thị Mùi với nghiên cứu: "Hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay: Những vấn đề đặt ra và một số khuyến nghị chính sách", 2015, và tác giả Lê Thị Kim Nga với nghiên cứu: "Hệ thống quản lý rủi ro tại các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam hiện nay", 2015. Cả hai nghiên cứu đề cập đến tổng quan về các NHTM Việt Nam hiện nay, thực trạng công tác quản lý rủi ro tín dụng, tình hình tái cơ cấu của hệ thống các NHTM, các ƣu điểm, nhƣợc điểm và đƣa ra một vài khuyến nghị về chính sách cho các NHTM trong quá trình hội nhập quốc tế của nền kinh tế Việt Nam.2 Quản lý rủi ro tín dụng trong Ngân hàng thƣơng mại 1.1 Rủi ro tín dụng trong Ngân hàng thương mại Hoạt động tín dụng là hoạt động phức tạp, không chỉ phụ thuộc vào ngƣời cấp tín dụng và ngƣời vay mà còn phụ thuộc vào các đối tác khác, môi trƣờng hoạt động, ngành nghề kinh doanh… Do đó, rủi ro tín dụng là rủi ro thƣờng xuyên nhất trong các rủi ro mà các TCTD phải đối mặt.