Luận văn thạc sĩ tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại việt nam

Phân tích tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong luận văn thạc sĩ chuyên sâu.

• Tác giả: Bùi Vũ Nhật Huyên
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Chí Minh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Rủi Ro Tín Dụng Đến Khả Năng Sinh Lời Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của bài luận văn
• 1.7. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA RỦI RO TÍN DỤNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan về khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.1.1. Khái niệm
• 2.2. Các chỉ số xác định khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.3. Sự cần thiết và các cách thức gia tăng khả năng sinh lời của NHTM
• 2.4. Tổng quan về rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại
• 2.4.1. Khái niệm
• 2.4.2. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng
• 2.5. Sự cần thiết và các cách thức gia tăng khả năng sinh lời của NHTM
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNG TÁC ĐỘNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng kết quả hoạt động kinh doanh của 20 Ngân hàng Thương mại Việt Nam từ 2006-2017
• 3.1.1. Kết quả huy động vốn
• 3.1.2. Kết quả cho vay
• 3.1.3. Các chỉ số thể hiện chất lượng của dư nợ cho vay
• 3.1.4. Các chỉ số thể hiện khả năng sinh lời
• 3.2. Thực trạng về tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của các NHTM
• 3.2.1. Đánh giá tác động của rủi ro tín dụng lên khả năng sinh lời của NHTM
• 3.2.2. Những tác động tích cực và tiêu cực
• 3.3. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KHẢO SÁT, KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA RỦI RO TÍN DỤNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 4.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 4.1.1. Thu thập dữ liệu
• 4.1.2. Mô tả dữ liệu
• 4.2. Phương pháp khảo sát, kiểm định và xử lý số liệu
• 4.2.1. Phương pháp phân tích hồi quy
• 4.3. Kết quả thu được
• 4.3.1. Với biến phụ thuộc ROA
• 4.3.2. Với biến phụ thuộc ROE
• 4.4. Kết quả thực nghiệm
• 4.5. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TỪ VIỆC HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG CỦA RỦI RO TÍN DỤNG
• 5.1. Giải pháp đề xuất
• 5.1.1. Giảm tỷ lệ nợ xấu
• 5.1.2. Chuyển dịch cơ cấu thu nhập từ tín dụng sang phi tín dụng
• 5.1.3. Giảm chi phí trên mỗi tài sản vay
• 5.2. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.2.1. Kích thước mẫu
• 5.2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 5.2.3. Đào sâu vấn đề đã nghiên cứu tại đề tài này
• 5.3. Kết luận chương 5
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 01: DANH SÁCH 20 NHTM

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại

Rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay, việc hiểu rõ về mối quan hệ này là rất cần thiết để các ngân hàng có thể đưa ra các chiến lược phù hợp nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.

1.1. Khái niệm về khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại

Khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại được định nghĩa là khả năng tạo ra lợi nhuận từ nguồn lực của ngân hàng. Điều này không chỉ phản ánh hiệu quả hoạt động mà còn cho thấy khả năng quản lý tài sản và chi phí của ngân hàng.

1.2. Rủi ro tín dụng và tác động đến ngân hàng

Rủi ro tín dụng xảy ra khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán nợ. Điều này có thể dẫn đến tổn thất lớn cho ngân hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh lời của họ.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại

Quản lý rủi ro tín dụng là một thách thức lớn đối với các ngân hàng thương mại. Việc không kiểm soát tốt rủi ro này có thể dẫn đến tình trạng nợ xấu gia tăng, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và sự ổn định của ngân hàng.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm tình hình tài chính của khách hàng, biến động kinh tế và chính sách tín dụng của ngân hàng.

2.2. Hệ quả của rủi ro tín dụng đối với ngân hàng

Khi rủi ro tín dụng gia tăng, ngân hàng có thể phải đối mặt với tổn thất tài chính, giảm khả năng sinh lời và ảnh hưởng đến uy tín trên thị trường.

III. Phương pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả cho ngân hàng thương mại

Để nâng cao khả năng sinh lời, các ngân hàng thương mại cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tổn thất mà còn tối ưu hóa lợi nhuận.

3.1. Xây dựng chính sách tín dụng chặt chẽ

Ngân hàng cần thiết lập các tiêu chí rõ ràng trong việc cho vay, từ đó giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao khả năng sinh lời.

3.2. Đánh giá và phân tích rủi ro tín dụng

Việc thường xuyên đánh giá và phân tích rủi ro tín dụng giúp ngân hàng nhận diện sớm các vấn đề tiềm ẩn, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tác động của rủi ro tín dụng

Nghiên cứu cho thấy rằng rủi ro tín dụng có tác động đáng kể đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Việc giảm thiểu rủi ro này không chỉ giúp ngân hàng duy trì lợi nhuận mà còn tăng cường sự ổn định trong hoạt động.

4.1. Kết quả từ các ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Các ngân hàng thương mại đã áp dụng nhiều biện pháp để giảm thiểu rủi ro tín dụng, từ đó cải thiện khả năng sinh lời và tăng cường vị thế cạnh tranh.

4.2. Bài học từ các ngân hàng thành công

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những ngân hàng có chiến lược quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả thường có khả năng sinh lời cao hơn so với các ngân hàng khác.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho ngân hàng thương mại

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý rủi ro tín dụng là yếu tố then chốt để nâng cao khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại. Trong tương lai, các ngân hàng cần tiếp tục cải tiến các phương pháp quản lý rủi ro để thích ứng với những thay đổi của thị trường.

5.1. Đề xuất giải pháp cho ngân hàng thương mại

Các ngân hàng cần xây dựng các giải pháp linh hoạt và hiệu quả để quản lý rủi ro tín dụng, từ đó tối ưu hóa khả năng sinh lời.

5.2. Tương lai của ngành ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Ngành ngân hàng thương mại tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên, việc quản lý rủi ro tín dụng sẽ luôn là một thách thức lớn cần được chú trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu phục hồi sau khủng hoảng kinh tế Mỹ năm 2008, các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì và nâng cao khả năng sinh lời (KNSL) trước tác động của rủi ro tín dụng (RRTD). Giai đoạn nghiên cứu từ 2006 đến 2017 cho thấy tổng tài sản của 20 NHTM Việt Nam tăng gấp hơn 8 lần, đạt 7.225 nghìn tỷ đồng năm 2017, trong khi tỷ lệ nợ xấu (NPL) bình quân giảm từ đỉnh điểm 3% năm 2013 xuống còn 1,77% năm 2017. Tuy nhiên, khả năng sinh lời qua các chỉ số ROA và ROE lại có xu hướng giảm trong cùng giai đoạn, với ROA giảm từ 1,25% xuống còn 0,51% và ROE giảm hơn 50% từ mức đỉnh 15,91% năm 2010 xuống còn 7% năm 2015.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định và đo lường tác động của RRTD đến KNSL của các NHTM Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 20 NHTM đại diện cho khoảng 70% số lượng ngân hàng tại Việt Nam, với dữ liệu thu thập trong 12 năm từ 2006 đến 2017. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao khi cung cấp cái nhìn cập nhật về mối quan hệ giữa RRTD và KNSL, hỗ trợ các nhà quản lý ngân hàng đưa ra quyết định chiến lược nhằm giảm thiểu rủi ro và gia tăng lợi nhuận.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng và lý thuyết về khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại. Khả năng sinh lời được đo lường qua hai chỉ số phổ biến là tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). RRTD được định nghĩa là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ đúng hạn, được đo lường qua các chỉ số như tỷ lệ nợ xấu (NPL), tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (LLR), tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) và tỷ trọng thu nhập từ tín dụng trên tổng thu nhập hoạt động (NIIR).

Mô hình nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng với 9 biến độc lập đại diện cho các yếu tố rủi ro tín dụng và 2 biến phụ thuộc là ROA và ROE. Mô hình hồi quy đa biến được xây dựng nhằm phân tích tác động của từng biến độc lập đến khả năng sinh lời của các NHTM.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất của 20 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2006-2017, tổng cộng 240 quan sát. Cỡ mẫu này đảm bảo tính đại diện và phù hợp với công thức xác định kích thước mẫu tối thiểu cho mô hình hồi quy đa biến. Phương pháp phân tích sử dụng phần mềm STATA với các mô hình hồi quy dữ liệu bảng: Pooled OLS, Fixed Effect Model (FEM) và Random Effect Model (REM). Kiểm định Hausman được áp dụng để lựa chọn mô hình phù hợp giữa FEM và REM.

Sau khi lựa chọn mô hình, các kiểm định về phương sai thay đổi, tự tương quan và đa cộng tuyến được thực hiện để đảm bảo tính bền vững và tin cậy của mô hình. Phương pháp kết hợp định tính và định lượng giúp phân tích sâu sắc mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và khả năng sinh lời của các ngân hàng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của tỷ lệ nợ xấu (NPL) đến khả năng sinh lời: NPL có mối quan hệ ngược chiều với ROA và ROE. Cụ thể, khi NPL tăng từ 1,15% lên gần 3% trong giai đoạn 2011-2013, ROE giảm mạnh từ 15,46% xuống còn khoảng 7%. Mối quan hệ này được kiểm định và xác nhận có ý nghĩa thống kê, cho thấy nợ xấu là yếu tố làm giảm hiệu quả sinh lời của ngân hàng.

2. Tỷ trọng thu nhập từ tín dụng trên tổng thu nhập hoạt động (NIIR): NIIR có tác động phức tạp đến KNSL. Giai đoạn 2006-2011, khi NIIR tăng từ 85% lên 119%, ROE cũng tăng tương ứng, thể hiện mối quan hệ cùng chiều. Tuy nhiên, trong một số năm khác, mối quan hệ này lại biểu hiện ngược chiều, cho thấy việc phụ thuộc quá mức vào thu nhập từ tín dụng có thể làm tăng rủi ro và ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận.

3. Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR): CAR có tác động cùng chiều và tích cực đến ROA và ROE. Khi CAR giảm từ 17,91% năm 2017, ROA và ROE cũng giảm tương ứng, cho thấy việc duy trì tỷ lệ vốn an toàn cao giúp ngân hàng tăng cường khả năng sinh lời và giảm thiểu rủi ro.

4. Các chỉ số tài chính khác: Các biến như chi phí trên mỗi tài sản vay (CLA), đòn bẩy tài chính (FL) và tổng dư nợ (LLOAN) cũng được phân tích nhưng tác động không đồng nhất và phụ thuộc vào từng ngân hàng cụ thể.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy rủi ro tín dụng là nhân tố quan trọng ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh lời của các NHTM Việt Nam, phù hợp với các nghiên cứu trong và ngoài nước. Mối quan hệ ngược chiều giữa NPL và KNSL phản ánh thực trạng quản lý nợ xấu còn nhiều thách thức, đặc biệt trong giai đoạn kinh tế khó khăn. Tác động tích cực của CAR cho thấy việc tuân thủ các chuẩn mực an toàn vốn theo Basel II là cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Mối quan hệ phức tạp giữa NIIR và KNSL cho thấy các ngân hàng cần cân nhắc chiến lược đa dạng hóa nguồn thu nhập, tránh phụ thuộc quá mức vào tín dụng để giảm thiểu rủi ro. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng biến động của NPL, CAR, NIIR cùng với ROA và ROE qua các năm, giúp minh họa rõ nét mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Giảm tỷ lệ nợ xấu (NPL): Các NHTM cần tăng cường công tác thẩm định tín dụng, giám sát chặt chẽ quá trình sử dụng vốn vay và xử lý nợ xấu kịp thời. Mục tiêu giảm NPL xuống dưới 2% trong vòng 3 năm tới, do phòng quản lý rủi ro tín dụng chủ trì.

2. Đa dạng hóa nguồn thu nhập: Hạn chế phụ thuộc quá mức vào thu nhập từ tín dụng bằng cách phát triển các dịch vụ phi tín dụng như dịch vụ thanh toán, bảo lãnh, và kinh doanh ngoại hối. Mục tiêu tăng tỷ trọng thu nhập phi tín dụng lên 30% trong 5 năm, do ban điều hành ngân hàng thực hiện.

3. Tăng cường tỷ lệ an toàn vốn (CAR): Đẩy mạnh tăng vốn tự có để đáp ứng chuẩn mực Basel II, duy trì CAR trên 9% nhằm nâng cao khả năng chống chịu rủi ro. Kế hoạch thực hiện trong 2 năm, phối hợp giữa phòng tài chính và ban lãnh đạo.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro: Triển khai hệ thống quản trị rủi ro tín dụng hiện đại, sử dụng phân tích dữ liệu lớn để dự báo và kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn. Thời gian thực hiện 3 năm, do phòng công nghệ thông tin và quản lý rủi ro phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ tác động của rủi ro tín dụng đến lợi nhuận, từ đó xây dựng chính sách quản lý rủi ro và chiến lược kinh doanh hiệu quả.

2. Chuyên gia phân tích tài chính và đầu tư: Cung cấp cơ sở dữ liệu và mô hình phân tích để đánh giá hiệu quả hoạt động và rủi ro của các ngân hàng, hỗ trợ quyết định đầu tư.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và ngân hàng trung ương: Hỗ trợ xây dựng chính sách giám sát, quy định về an toàn vốn và quản lý rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng.

4. Học viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo khoa học, cung cấp kiến thức thực tiễn và phương pháp nghiên cứu về rủi ro tín dụng và khả năng sinh lời của ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng ảnh hưởng như thế nào đến lợi nhuận ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng làm tăng tỷ lệ nợ xấu, dẫn đến mất vốn hoặc chi phí dự phòng cao, từ đó giảm lợi nhuận. Ví dụ, khi NPL tăng gần gấp 3 lần, ROE giảm hơn 50% trong nghiên cứu này.

2. Tại sao tỷ lệ an toàn vốn (CAR) lại quan trọng?
   CAR thể hiện khả năng chống chịu rủi ro của ngân hàng. CAR cao giúp ngân hàng duy trì hoạt động ổn định và tăng khả năng sinh lời, như đã thấy mối quan hệ cùng chiều giữa CAR và ROA/ROE.

3. Làm thế nào để giảm tỷ trọng thu nhập từ tín dụng mà không ảnh hưởng đến lợi nhuận?
   Ngân hàng cần phát triển các dịch vụ phi tín dụng như thanh toán, bảo lãnh, và dịch vụ tài chính khác để đa dạng hóa nguồn thu, giảm rủi ro tập trung tín dụng.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tác động của rủi ro tín dụng?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng với 240 quan sát, áp dụng kiểm định Hausman để chọn mô hình phù hợp và các kiểm định về phương sai, tự tương quan, đa cộng tuyến để đảm bảo độ tin cậy.

5. Nghiên cứu có áp dụng được cho các ngân hàng nhỏ hơn hoặc ngân hàng nước ngoài không?
   Mặc dù tập trung vào 20 NHTM lớn tại Việt Nam, các kết quả và mô hình có thể tham khảo để áp dụng cho các ngân hàng khác, tuy nhiên cần điều chỉnh theo đặc thù từng ngân hàng và thị trường.

Kết luận

• Rủi ro tín dụng có tác động tiêu cực rõ rệt đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam, đặc biệt qua tỷ lệ nợ xấu (NPL).
• Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) đóng vai trò tích cực trong việc nâng cao hiệu quả sinh lời và giảm thiểu rủi ro.
• Tỷ trọng thu nhập từ tín dụng (NIIR) có tác động phức tạp, đòi hỏi các ngân hàng cân bằng giữa tăng trưởng tín dụng và đa dạng hóa nguồn thu.
• Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng 12 năm với 240 quan sát, áp dụng mô hình hồi quy đa biến và kiểm định chặt chẽ, đảm bảo tính khoa học và thực tiễn.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào giảm nợ xấu, tăng vốn an toàn, đa dạng hóa thu nhập và ứng dụng công nghệ quản lý rủi ro, nhằm nâng cao khả năng sinh lời bền vững.

Để tiếp tục phát triển nghiên cứu, các nhà quản lý và chuyên gia tài chính nên áp dụng các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng phạm vi nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và các biến số mới nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu bài nghiên cứu. Chương 2: Tổng quan về tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của các Ngân Hàng Thương Mại và mô hình nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng rủi ro tín dụng tác động đến khả năng sinh lời của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam. Chương 4: Khảo sát, kiểm định mô hình nghiên cứu về tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam.

Chương 5: Giải pháp nâng cao khả năng sinh lời của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam từ việc hạn chế tác động của rủi ro tín dụng.7 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Tác giả đã nghiên cứu mẫu trên 20 NHTM và trong khoản thời gian 12 năm từ 2006-2017, trong đó số liệu được cập nhật mới nhất đến 2017 giúp cho đề tài có tính thực tiễn cao và mang tính cập nhật so với các đề tài trước đây, giúp người đọc có được cái nhìn sát với hiện tại nhất. Ngoài việc kế thừa từ các bài nghiên cứu trước đây (sẽ được lược khảo tại chương 2 mục 2.2 tại bài Nghiên cứu này) áp dụng đưa nhiều biến (9 biến) tác động đến KNSL vào mô hình, nhằm giúp người đọc có thể hình dung được tổng quan các yếu tố tác động đến KNSL. trong đó chi tiết tác động của RRTD vẫn đóng vai trò trọng tâm. Đặc biệt, tác giả đã đưa thêm biến tỷ trọng thu nhập từ tín dụng trên tổng thu nhập hoạt động (NIIR) được xem là một biến mới đại diện cho RRTD quan trọng để thể hiện tác động của RRTD đến KNSL.

Với biến mới NIIR tác giả đo lường: tỷ trọng thu nhập từ tín dụng trên tổng thu nhập hoạt động có tác động đến KNSL của NHTM hay không? Nếu có thì biến này tác động cụ thể như thế nào? Điều này giúp cho các NHTM có cái nhìn rõ hơn nhằm đưa ra các quyết định về quy mô tín dụng của ngân hàng để giảm mức độ tác động của RRTD đến KNSL, đây là một trong đóng góp quan trọng của bài nghiên cứu này. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Chương 2: Tổng quan về tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của các Ngân Hàng Thương Mại và mô hình nghiên cứu 2.1 Tổng quan về khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại.1 Khái niệm: Khả năng sinh lời là khả năng tạo ra lợi nhuận từ nguồn lực của doanh nghiệp (có thể là tổng nguồn lực hoặc từng phần nguồn lực cụ thể). Khả năng sinh lời cho thấy tính hiệu quả của việc quản lý nguồn lực sẵn có để tạo ra lợi nhuận (Amico et al, 2011). Khả năng sinh lời là mục tiêu chính của tất cả các hoạt động kinh doanh, không có khả năng sinh lời thì tất cả các hoạt động kinh doanh không thể tồn tại trong thời gian dài.

do đó, việc xác định khả năng sinh lời trong quá khứ, hiện tại và dự đoán cho tương lai là vô cùng quan trọng (Don Hofstrand, 2009). Theo đó, khả năng sinh lời của Ngân hàng thương mại được hiểu là khả năng NHTM tạo ra lợi nhuận từ nguồn lực của NHTM gồm tài sản vật chất và tài sản tài chính. Khả năng sinh lời phản ánh hiệu quả hoạt động của một ngân hàng thương mại trong việc sử dụng nguồn lực của NHTM trong hoạt động kinh doanh của mình để tối đa hóa lợi nhuận và tối thiểu hóa chi phí. Đặc biệt, khả năng sinh lời là một trong những yếu tố được quan tâm và chú trọng nhất đối với các doanh nghiệp nói chung và NHTM nói riêng.2 Các chỉ số xác định khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại Có thể thấy khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại trong kinh tế được thể hiện hoặc đo lường thông qua nhiều chỉ số, như: Lợi nhuận sau thuế, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, thu nhập lãi cận biên, tỷ lệ của lợi nhuận tạo ra từ tổng tài sản hay tỷ lệ lợi nhuận tạo ra từ vốn chủ sở hữu.

Trong nhiều chỉ số để xác định khả năng sinh lời của NHTM nêu trên thì thông qua thừa kế những nghiên cứu trước đây và thông lệ tác giả thấy rằng 2 chỉ số phản ảnh rõ nét nhất và được áp dụng nhiều nhất để đánh giá khả năng sinh lời đó TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 là: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Các nghiên cứu thực nghiệm sử dụng tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) để đo lường khả năng sinh lời của các NHTM và các định chế tài chính khác. Thứ Nhất: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) thể hiện khả năng cuả NHTM trong việc sử dụng hiệu quả tổng tài sản của mình để tạo ra lợi nhuận. Chỉ số này đo lường hiệu quả hoạt động của NHTM mà không quan tâm đến cấu trúc tài chính.

ROA càng cao càng thể hiện khả năng quản lý tốt của NHTM trong việc chuyển hóa lợi nhuận từ tổng tài sản. 𝑇ℎ𝑢 𝑛ℎậ𝑝 𝑡𝑟ướ𝑐 𝑡ℎ𝑢ế ROA = × 100% 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛 Thứ hai: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) thể hiện lợi nhuận NHTM mang về từ việc sử dụng vốn chủ sở hữu. Hay nói cách khác ROE thể hiện lợi ích mà cổ đông tạo ra từ vốn của mình góp vào. ROE càng cao thể hiện đồng vốn của cổ đông được sử dụng càng hiệu quả.

Do đó tỷ lệ ROE là tỷ lệ được các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm. 𝑇ℎ𝑢 𝑛ℎậ𝑝 𝑟ò𝑛𝑔 ROE = × 100% 𝑉ố𝑛 𝑐ℎủ 𝑠ở ℎữ𝑢 Nguồn: Giáo trình Tài chính doanh nghiệp hiện đại 2.3 Sự cần thiết và các cách thức gia tăng khả năng sinh lời của NHTM Sự cần thiết: Trong hệ thống NHTM thì khả năng sinh lời của NHTM có tầm quan trọng rất lớn. NHTM có KNSL cao sẽ thu hút nguồn vốn dồi dào và đa dạng hơn tạo cơ sở để NHTM gia tăng tài sản, mở rộng thị trường, đầu tư công nghệ tiên tiến thu hút khách hàng và tạo ra các tài sản sinh lời nhiều hơn. Do đó, nâng cao KNSL của TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 NHTM là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của các nhà quản lý điều hành kinh doanh của NHTM.

Cách thức: Để nâng cao khả năng sinh lời thì NHTM cần gia tăng lợi nhuận tạo ra, sử dụng chi phí hợp, đồng thời hạn chế được các rủi ro, tổn thất bằng cách thực hiện các biện pháp, chính sách phù hợp cho định hướng và quyết định kinh doanh của NHTM. Như vậy, với nhiều phương pháp để nâng cao khả năng sinh lời, tác giả sẽ tập trung vào việc giảm thiểu rủi ro để gia tăng khả năng sinh lời. Có nhiều cách tiếp cận để phân loại rủi ro, trong đó các loại rủi ro tác động đến KNSL gồm: Hình 2.1 Cơ cấu rủi ro tác động đến KNSL (Nguồn: Hagendorff (2010)) Theo Koch và MacDonald (2009, trang 108), rủi ro của các NHTM có thể được xác định là: rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động, rủi ro danh tiếng và rủi ro pháp lý. Trong nhiều yếu tố rủi ro tác động đến KNSL của ngân hàng thương mại, tác giả đồng quan điểm với Boffey và Robson (1995) tại nghiên cứu của mình đã cho rằng rủi ro tín dụng thường được xác định là rủi ro lớn nhất đối với hoạt động của TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 ngân hàng (2007, trang 6).

Do đó, trong phạm vi bài nghiên cứu này tác giả tập trung chính vào rủi ro tín dụng, có thể thấy: Hoạt động tín dụng là hoạt động xương sống và nền tảng của NHTM là chức năng sơ khai của NHTM, do đó rủi ro tín dụng là rủi ro gắn liền với hoạt động của NHTM và không thể tách rời. Số liệu thực tế cho thấy giá trị tín dụng chiếm tỷ trọng lớn từ 60-80% tổng số tài sản có của NHTM và đem lại hơn 60% doanh lợi cho ngân hàng.2 Tổng quan về rủi ro tín dụng của Ngân hàng thuơng mại 2.1 Khái niệm: Rủi ro tín dụng được Uỷ ban Basel về giám sát ngân hàng định nghĩa là những rủi ro có nguyên nhân từ sự không chắc chắn về khả năng hoặc độ sẵn sàng của một đối tác thực thi các nghĩa vụ trong hợp đồng. Theo Quyết định số 22/VBHN-NHNN ngày 04/06/2014 của Ngân hàng Nhà Nước (2014), tại điều 2 khoản 1 có nêu rõ “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng" là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết. Cũng theo Jen Hagendorff (2010) cho rằng rủi ro tín dụng là rủi ro mà người đi vay sẽ không đáp ứng được nghĩa vụ thanh toán nợ của mình.

Như vậy trong phạm vi luận văn này, rủi ro tín dụng được hiểu là rủi ro mất vốn của NHTM khi người vay không trả được một phần hoặc toàn bộ nợ vay hoặc và lãi vay đúng thời hạn đã thỏa thuận tại hợp đồng tín dụng.2 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng: Khi nói đến rủi ro tín dụng chúng ta nghỉ ngay đến nguyên nhân trực quan đó là: người đi vay không trả được nợ. Vậy do đâu người đi vay không trả được nợ? để trả lời được câu hỏi này thì cần xem xét các khía cạnh nguyên nhân khách quan và TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 nguyên nhân chủ quan dẫn đến rủi ro tín dụng, đây là những vấn đề nằm sau hình ảnh trực quan là người đi vay không trả được nợ nêu trên. Thứ nhất: Nguyên nhân khách quan: Sức khỏe nền kinh tế: Bất kỳ chủ thể kinh tế nào cũng đều được đặt trong môi trương kinh tế của quốc gia và của thế giới. Do đó, sức khỏe của nên kinh tế ảnh hưởng trực tiếp và rất quan trọng đối với tình hình hoạt động của các ngân hàng thương mại.

Các yếu tố phản ảnh sức khỏe của nền kinh tế ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro hệ thống mà các ngân hàng thương mại (hay bất kỳ chủ thể kinh tế nào) cũng đều phải gánh chịu đó là: tỷ lệ lạm phát, thất nghiệp, GDP, chỉ số giá. sẽ tác động đến rủi ro tín dụng.