Luận văn: Quản trị rủi ro cho vay hộ cận nghèo tại NHCSXH Kon Tum

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu kinh doanh quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Vũ Khoa
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Như Liêm
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Kon Tum
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG TỔ CHỨC NGÂN HÀNG
• 1.1. NGÂN HÀNG VÀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
• 1.1.1. Tín dụng ngân hàng
• 1.2. RỦI RO TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
• 1.2.1. Phân loại rủi ro tín dụng ngân hàng
• 1.2.2. Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng
• 1.2.3. Hậu quả của rủi ro tín dụng
• 1.3. QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
• 1.3.1. Khái niệm và mục đích của quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng
• 1.3.2. Tiến trình quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng
• 1.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản trị rủi ro tín dụng
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NHCSXH TỈNH KON TUM
• 2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NHCSXH TỈNH KON TUM
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức và nhân sự của chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum
• 2.2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CHI NHÁNH NHCSXH TỈNH KON TUM
• 2.2.1. Đặc điểm các hộ cận nghèo vay vốn tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum
• 2.2.2. Tình hình hoạt động cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum
• 2.2.3. Tình hình rủi ro tín dụng trong cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum
• 2.3. THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NHCSXH TỈNH KON TUM
• 2.3.1. Các yêu cầu quản trị rủi ro tín dụng của NHCSXH
• 2.3.2. Phân cấp trong quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Kon Tum
• 2.3.3. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NHCSXH TỈNH KON TUM
• 2.4.1. Điều tra từ các cán bộ công tác tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum, các tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác, các Tổ TK&VV
• 2.4.2. Những mặt làm được trong quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum
• 2.4.3. Những mặt tồn tại, hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay hộ cận nghèo tại NHCSXH tỉnh Kon Tum
• 2.4.4. Nguyên nhân tồn tại trong quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NHCSXH TỈNH KON TUM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO VÀ HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NHCSXH TỈNH KON TUM
• 3.1.1. Định hướng phát triển cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum
• 3.1.2. Định hướng hoàn thiện quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NHCSXH TỈNH KON TUM
• 3.2.1. Căn cứ đề xuất các giải pháp
• 3.2.2. Các giải pháp từ phía chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum
• 3.2.3. Các giải pháp từ các tổ chức trung gian
• 3.2.4. Các giải pháp từ phía khách hàng
• 3.2.5. Các giải pháp khác
• 3.3. KIẾN NGHỊ - ĐỀ XUẤT
• 3.3.1. Kiến nghị với NHCSXH
• 3.3.2. Kiến nghị với các cấp chính quyền tỉnh Kon Tum
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Quyết định giao đề tài luận văn (Bản sao)

Tóm tắt

I. Toàn cảnh quản trị rủi ro cho vay hộ cận nghèo tại Kon Tum

Hoạt động cho vay hộ cận nghèo là một trong những chương trình tín dụng chính sách trọng điểm, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, được triển khai bởi Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH). Tại tỉnh Kon Tum, chương trình này đã góp phần quan trọng vào công cuộc giảm nghèo bền vững, giúp hàng ngàn hộ gia đình có vốn sản xuất, cải thiện đời sống. Tuy nhiên, song song với những kết quả tích cực, hoạt động này luôn tiềm ẩn những rủi ro tín dụng đặc thù. Do đó, công tác quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo được xem là nhiệm vụ cốt lõi, đảm bảo an toàn vốn và hiệu quả của chính sách. Quản trị rủi ro không chỉ là việc xử lý các khoản nợ xấu đã phát sinh mà là cả một quy trình có hệ thống, bao gồm nhận diện, đo lường, kiểm soát và tài trợ rủi ro. Việc hiểu đúng và áp dụng hiệu quả quy trình này tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum là yếu tố quyết định sự thành công của chương trình tín dụng. Nghiên cứu của Nguyễn Vũ Khoa (2019) đã chỉ ra rằng, đặc điểm của đối tượng vay vốn là hộ cận nghèo – nhóm dân cư có thu nhập thấp, sản xuất manh mún, dễ bị tổn thương trước các biến động kinh tế và thiên tai – chính là nguồn gốc của nhiều thách thức. Các khoản vay thường không có tài sản đảm bảo, dựa chủ yếu vào tín chấp thông qua các tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác và Tổ Tiết kiệm và Vay vốn (TK&VV). Điều này đòi hỏi một cơ chế quản lý chặt chẽ, linh hoạt và sự phối hợp đồng bộ giữa ngân hàng, chính quyền địa phương và các tổ chức trung gian để giảm thiểu tổn thất và bảo toàn nguồn vốn quý giá của Nhà nước.

1.1. Vai trò của tín dụng chính sách đối với hộ cận nghèo

Tín dụng chính sách xã hội là công cụ đòn bẩy tài chính quan trọng, giúp các hộ cận nghèo tại Kon Tum tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo sinh kế bền vững. Theo luận văn của Nguyễn Vũ Khoa, chương trình này đã “phát huy nhiều điểm tích cực trong hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, nâng cao thu nhập, góp phần thoát nghèo bền vững tại địa phương”. Nguồn vốn vay không chỉ giúp người dân đầu tư vào trồng trọt, chăn nuôi mà còn tạo cơ hội để họ chuyển đổi cơ cấu kinh tế, từng bước thoát khỏi diện cận nghèo một cách chủ động. Hiệu quả của chương trình không chỉ đo bằng con số dư nợ mà còn thể hiện qua sự thay đổi tích cực trong đời sống kinh tế - xã hội của cả một cộng đồng.

1.2. Khái niệm cốt lõi về rủi ro tín dụng trong ngân hàng

Rủi ro tín dụng (RRTD) được định nghĩa là khả năng xảy ra tổn thất khi khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo cam kết. Đây là loại rủi ro cố hữu và lớn nhất trong hoạt động kinh doanh của mọi ngân hàng, đặc biệt là với NHCSXH, nơi đối tượng khách hàng có mức độ rủi ro cao hơn. RRTD không chỉ làm giảm lợi nhuận, gây thất thoát vốn mà còn có thể ảnh hưởng đến thanh khoản và uy tín của ngân hàng. Hậu quả của nó không chỉ dừng lại ở phạm vi ngân hàng mà còn tác động tiêu cực đến hiệu quả chung của chính sách giảm nghèo, khi nguồn vốn không được quay vòng để tiếp tục hỗ trợ các đối tượng chính sách khác.

II. Thách thức trong quản trị rủi ro tín dụng hộ cận nghèo

Thực trạng hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum giai đoạn 2015-2018 cho thấy nhiều thách thức và tồn tại. Mặc dù đã có những nỗ lực đáng kể, tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn vẫn là một vấn đề nhức nhối. Nghiên cứu chỉ ra các nguyên nhân chính dẫn đến rủi ro không chỉ đến từ phía khách hàng mà còn xuất phát từ những hạn chế trong quy trình nội bộ của ngân hàng và các yếu tố khách quan từ môi trường. Các nguyên nhân khách quan phổ biến bao gồm thiên tai, dịch bệnh, biến động giá cả thị trường nông sản, làm cho phương án sản xuất kinh doanh của người vay gặp khó khăn, dẫn đến mất khả năng trả nợ. Về phía khách hàng, nhiều trường hợp sử dụng vốn sai mục đích, thiếu kinh nghiệm quản lý, hoặc cố tình chây ì không trả nợ. Một trong những hạn chế lớn nhất được chỉ ra là công tác kiểm tra, giám sát sau khi cho vay còn lỏng lẻo. Việc phụ thuộc quá nhiều vào các tổ chức trung gian đôi khi dẫn đến thiếu thông tin cập nhật và chính xác về tình hình sử dụng vốn của người vay. Năng lực của một bộ phận cán bộ tín dụng và cán bộ tại các Tổ TK&VV còn hạn chế trong việc thẩm định dự án và đánh giá rủi ro. Những tồn tại này đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt để cải thiện chất lượng tín dụng, đảm bảo chương trình cho vay hộ cận nghèo đạt được mục tiêu đề ra.

2.1. Phân tích các nguyên nhân gây ra nợ xấu và nợ quá hạn

Theo kết quả khảo sát trong luận văn, các nguyên nhân gây rủi ro tín dụng rất đa dạng. Nhóm nguyên nhân khách quan chiếm tỷ trọng đáng kể, bao gồm thiên tai, lũ lụt, dịch bệnh làm vật nuôi, cây trồng bị thiệt hại. Bên cạnh đó, các yếu tố về thị trường như giá cả nông sản bấp bênh cũng ảnh hưởng lớn đến nguồn thu nhập của hộ cận nghèo. Về nguyên nhân chủ quan, tình trạng người vay sử dụng vốn sai mục đích, đầu tư không hiệu quả, hoặc thiếu thiện chí trả nợ là những vấn đề phổ biến. Ngoài ra, một số trường hợp người vay qua đời hoặc mất năng lực hành vi dân sự mà không có người thừa kế trách nhiệm cũng gây ra các khoản nợ khó đòi cho NHCSXH tỉnh Kon Tum.

2.2. Những hạn chế trong công tác thẩm định và giám sát vốn vay

Công tác thẩm định tín dụng và giám sát sau cho vay là hai khâu yếu trong quy trình quản trị rủi ro hiện tại. Việc thẩm định đôi khi còn mang tính hình thức, chưa đánh giá sâu sát tính khả thi của phương án sản xuất và khả năng trả nợ thực tế của khách hàng. Đặc biệt, khâu kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay sau khi giải ngân chưa được thực hiện thường xuyên và chặt chẽ. Điều này tạo kẽ hở cho việc sử dụng vốn sai mục đích. Sự phối hợp giữa cán bộ ngân hàng và các tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác chưa thực sự nhịp nhàng, dẫn đến việc nắm bắt thông tin và xử lý các vấn đề phát sinh còn chậm trễ, làm gia tăng nguy cơ nợ xấu.

III. Phương pháp nhận diện và đo lường rủi ro tín dụng hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo, việc áp dụng các phương pháp nhận diện và đo lường rủi ro một cách khoa học là bước đi tiên quyết. Nhận diện rủi ro là quá trình xác định một cách có hệ thống các nguy cơ tiềm ẩn có thể dẫn đến tổn thất. Tại NHCSXH tỉnh Kon Tum, quá trình này cần được thực hiện ngay từ khâu tiếp nhận hồ sơ vay vốn. Các công cụ hiệu quả bao gồm việc lập bảng câu hỏi chi tiết, phân tích thông tin từ các Tổ TK&VV và chính quyền địa phương, kết hợp với việc thanh tra, kiểm tra thực tế tại hộ gia đình. Sau khi nhận diện, bước tiếp theo là đo lường rủi ro. Mục đích của việc đo lường là để lượng hóa mức độ nghiêm trọng và tần suất xuất hiện của từng loại rủi ro, từ đó có cơ sở để ưu tiên các biện pháp phòng ngừa. Luận văn của Nguyễn Vũ Khoa đã đề xuất sử dụng ma trận đo lường rủi ro, phân loại các rủi ro vào bốn nhóm dựa trên hai tiêu chí: mức độ nghiêm trọng và tần suất. Ví dụ, rủi ro do thiên tai có thể có mức độ nghiêm trọng cao nhưng tần suất thấp, trong khi rủi ro do sử dụng vốn sai mục đích có thể có tần suất cao hơn. Việc áp dụng mô hình này giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan và phân bổ nguồn lực để kiểm soát rủi ro một cách hợp lý, thay vì xử lý một cách bị động khi sự cố đã xảy ra.

3.1. Các công cụ nhận diện rủi ro tiềm ẩn trong hồ sơ vay vốn

Nhận diện rủi ro cần bắt đầu từ việc phân tích kỹ lưỡng hồ sơ vay vốn và thông tin về khách hàng. Cán bộ tín dụng phải xem xét các yếu tố như lịch sử tín dụng (nếu có), kinh nghiệm sản xuất, cơ cấu thu nhập và các yếu tố xã hội của hộ vay. Một công cụ hữu ích là sử dụng phương pháp lưu đồ để mô tả toàn bộ quy trình từ sản xuất đến tiêu thụ của hộ cận nghèo, qua đó phát hiện các điểm yếu có thể phát sinh rủi ro. Ngoài ra, việc phỏng vấn trực tiếp khách hàng, tổ trưởng Tổ TK&VV, và cán bộ hội đoàn thể địa phương cung cấp những thông tin phi tài chính quý giá, giúp đánh giá chính xác hơn về uy tín và thiện chí trả nợ của người vay.

3.2. Áp dụng ma trận đo lường rủi ro cho vay hộ cận nghèo

Ma trận đo lường rủi ro là một công cụ phân tích định tính giúp trực quan hóa mức độ nguy hiểm của các loại rủi ro. Trục tung của ma trận thể hiện mức độ nghiêm trọng của tổn thất, trong khi trục hoành thể hiện tần suất xuất hiện. Dựa trên dữ liệu thu thập được tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum, các loại rủi ro được xếp vào 4 ô tương ứng. Những rủi ro nằm ở ô “nghiêm trọng cao - tần suất cao” sẽ được ưu tiên xử lý hàng đầu. Phương pháp này giúp ban lãnh đạo chi nhánh đưa ra quyết định chính xác trong việc xây dựng chính sách quản trị rủi ro tín dụng phù hợp với đặc thù địa phương.

IV. Bí quyết kiểm soát và tài trợ rủi ro cho vay hộ cận nghèo

Sau khi nhận diện và đo lường, giai đoạn kiểm soát và tài trợ rủi ro đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu tổn thất thực tế. Kiểm soát rủi ro tín dụng là việc sử dụng các biện pháp, kỹ thuật và chiến lược để né tránh, ngăn ngừa và giảm thiểu tác động tiêu cực của rủi ro. Các chiến lược kiểm soát cơ bản bao gồm: né tránh rủi ro (từ chối cho vay những trường hợp quá rủi ro), ngăn ngừa rủi ro (tăng cường thẩm định tín dụng, giám sát chặt chẽ việc sử dụng vốn), và giảm thiểu tổn thất (đa dạng hóa danh mục cho vay, tránh tập trung vào một ngành nghề hoặc một địa bàn duy nhất). Đối với NHCSXH tỉnh Kon Tum, việc tăng cường giám sát sau giải ngân và thiết lập hệ thống cảnh báo sớm là biện pháp ngăn ngừa hiệu quả. Song song với kiểm soát, tài trợ rủi ro là hoạt động chuẩn bị nguồn lực tài chính để bù đắp tổn thất khi rủi ro xảy ra. Công cụ chính là việc trích lập dự phòng rủi ro theo quy định. Quỹ dự phòng này hoạt động như một “tấm đệm” tài chính, giúp ngân hàng xử lý các khoản nợ xấu mà không ảnh hưởng lớn đến hoạt động chung. Quy trình xử lý rủi ro đối với các khoản nợ không có khả năng thu hồi cần được thực hiện một cách minh bạch, đúng pháp luật, bao gồm các bước như đôn đốc thu hồi, thỏa thuận với khách hàng, và cuối cùng là sử dụng quỹ dự phòng để xóa nợ.

4.1. Chiến lược kiểm soát rủi ro Ngăn ngừa giảm thiểu và đa dạng hóa

Một chiến lược kiểm soát rủi ro toàn diện cần kết hợp nhiều biện pháp. Biện pháp ngăn ngừa tập trung vào việc siết chặt quy trình thẩm định tín dụng ban đầu. Biện pháp giảm thiểu hướng tới việc hạn chế thiệt hại khi rủi ro đã xảy ra, ví dụ như hỗ trợ hộ cận nghèo tái cơ cấu sản xuất sau thiên tai. Đa dạng hóa danh mục cho vay là một kỹ thuật quan trọng khác, giúp phân tán rủi ro. Thay vì chỉ tập trung cho vay trồng một loại cây chủ lực của địa phương, NHCSXH tỉnh Kon Tum có thể khuyến khích các mô hình sản xuất xen canh, đa con, đa cây để giảm sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

4.2. Quy trình trích lập và sử dụng quỹ dự phòng xử lý rủi ro

Việc trích lập dự phòng rủi ro (TLDP) là bắt buộc và được thực hiện dựa trên kết quả phân loại nợ theo 5 nhóm (từ nhóm 1 đến nhóm 5) theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Tỷ lệ trích lập tăng dần theo mức độ rủi ro của khoản nợ. Khi một khoản nợ được xác định là không thể thu hồi (ví dụ khách hàng qua đời, phá sản), ngân hàng sẽ sử dụng quỹ dự phòng đã trích lập để xử lý rủi ro. Quá trình này giúp làm sạch bảng cân đối kế toán và phản ánh trung thực hơn chất lượng tín dụng. Sau khi xử lý, khoản nợ vẫn được theo dõi ngoại bảng để tiếp tục thu hồi nếu có thể.

V. Giải pháp thực tiễn hoàn thiện quản trị rủi ro tại NHCSXH

Để hoàn thiện công tác quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ, tác động từ nhiều phía: ngân hàng, các tổ chức trung gian, chính quyền địa phương và chính khách hàng vay vốn. Về phía chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum, giải pháp trọng tâm là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên cho đội ngũ cán bộ tín dụng về kỹ năng thẩm định, phân tích rủi ro và giám sát khoản vay. Đồng thời, phải xây dựng một chính sách tín dụng linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng địa bàn và từng nhóm đối tượng hộ cận nghèo. Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu khách hàng tập trung để hỗ trợ việc ra quyết định. Sự phối hợp với các bên liên quan cũng cần được nâng lên một tầm cao mới. Ngân hàng cần chủ động làm việc với tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác và các Tổ TK&VV để thống nhất quy trình, nâng cao trách nhiệm của các đơn vị này trong việc bình xét cho vay và đôn đốc thu hồi nợ. Cuối cùng, không thể thiếu các giải pháp từ phía khách hàng, thông qua việc tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất và quản lý tài chính cơ bản, giúp họ sử dụng vốn vay hiệu quả và có ý thức trả nợ.

5.1. Nâng cao năng lực cán bộ tín dụng và hoàn thiện quy trình nội bộ

Chất lượng cán bộ tín dụng là yếu tố con người quyết định hiệu quả quản trị rủi ro. Chi nhánh cần chú trọng đào tạo chuyên sâu về kỹ năng nhận diện rủi ro, đặc biệt là các rủi ro phi tài chính như uy tín, đạo đức của người vay. Bên cạnh đó, cần rà soát và hoàn thiện quy trình cho vay, đặc biệt là quy trình thẩm định tín dụng và giám sát sau cho vay. Cần quy định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, từng bộ phận trong việc theo dõi và xử lý các khoản vay có vấn đề, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.

5.2. Tăng cường phối hợp với các tổ chức trung gian và chính quyền

Hiệu quả của mô hình cho vay ủy thác phụ thuộc rất lớn vào chất lượng hoạt động của các tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác và Tổ TK&VV. NHCSXH tỉnh Kon Tum cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động của các đơn vị này, đồng thời có cơ chế động viên, khen thưởng kịp thời đối với những tổ, hội làm tốt. Sự vào cuộc của chính quyền địa phương cũng rất quan trọng, đặc biệt trong việc xử lý các trường hợp chây ì, chiếm dụng vốn, giúp ngân hàng thu hồi các khoản nợ xấu khó đòi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng chính sách xã hội đóng vai trò là đòn bẩy kinh tế quan trọng trong chiến lược giảm nghèo bền vững và bảo đảm an sinh xã hội tại Việt Nam. Được thành lập từ năm 2003 theo Quyết định số 59/QĐ-HĐQT của Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH), Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum đã trải qua gần 16 năm xây dựng và phát triển. Tính đến tháng 8 năm 2018, mạng lưới hoạt động của chi nhánh đã phủ rộng toàn bộ địa bàn tỉnh với 1 Hội sở tỉnh, 9 Phòng giao dịch cấp huyện và 102 Điểm giao dịch tại các xã, phường, thị trấn, thực hiện cho vay 19 chương trình tín dụng ưu đãi khác nhau. Trong đó, chương trình cho vay hộ cận nghèo bắt đầu được triển khai từ năm 2013 theo Quyết định số 15/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, giữ vị trí then chốt giúp các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn có vốn đầu tư sản xuất kinh doanh, từng bước thoát nghèo vững chắc.

Tuy nhiên, sau hơn 5 năm vận hành trên địa bàn miền núi Tây Nguyên, chương trình cho vay hộ cận nghèo đối mặt với nhiều nguy cơ tiềm ẩn về rủi ro tín dụng. Đặc thù cho vay chính sách là không áp dụng tài sản bảo đảm, trong khi điều kiện sản xuất của người dân Kon Tum thường xuyên chịu ảnh hưởng nghiêm trọng bởi thiên tai, lũ lụt, hạn hán và dịch bệnh cây trồng, vật nuôi. Bên cạnh đó, một bộ phận người vay còn thiếu kỹ năng quản trị kinh doanh, dẫn đến tình trạng sử dụng vốn sai mục đích hoặc thua lỗ kéo dài, làm giảm khả năng hoàn trả nợ gốc và lãi vay. Thực tế này trực tiếp gây tổn thất tài chính, làm suy giảm nguồn vốn quay vòng phục vụ các đối tượng chính sách khác và tạo áp lực trích lập dự phòng rủi ro lớn cho ngân hàng.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng chính sách, phân tích sâu sắc thực trạng quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum giai đoạn từ năm 2015 đến tháng 8 năm 2018, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi cao nhằm hoàn thiện quy trình kiểm soát rủi ro. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hỗ trợ chi nhánh kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn, tối ưu hóa hiệu quả luân chuyển nguồn vốn ưu đãi và nâng cao năng lực quản trị tín dụng vi mô tại địa bàn các tỉnh Tây Nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị rủi ro toàn diện của Kloman và Haimes, khẳng định rằng quản trị rủi ro tín dụng không chỉ đơn thuần là việc xử lý các khoản nợ đã phát sinh tổn thất mà là một tiến trình khép kín, liên tục gồm 4 giai đoạn cơ bản: nhận diện rủi ro, đo lường rủi ro, kiểm soát rủi ro và tài trợ rủi ro. Mỗi giai đoạn giữ vai trò tiền đề cho các bước tiếp theo nhằm bảo đảm an toàn vốn và tối đa hóa lợi ích kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, tác giả áp dụng mô hình ma trận đo lường rủi ro 2 chiều kết hợp giữa tần suất xuất hiện và mức độ nghiêm trọng của tổn thất. Mô hình phân loại các rủi ro vào 4 nhóm từ Ô I đến Ô IV, trong đó Ô I tập trung các rủi ro có tần suất cao và tổn thất lớn cần ưu tiên nguồn lực quản trị khẩn cấp, còn Ô IV là các rủi ro có tần suất thấp và mức độ ảnh hưởng nhẹ.

Khung phân tích của luận văn làm rõ 4 khái niệm cốt lõi trong hệ thống ngân hàng:

• Tín dụng chính sách xã hội: Giao dịch chuyển giao quyền sử dụng vốn ưu đãi giữa Nhà nước thông qua NHCSXH với các đối tượng thụ hưởng không vì mục tiêu lợi nhuận, dựa trên nguyên tắc có hoàn trả.
• Rủi ro tín dụng: Khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi theo cam kết, được chuẩn hóa theo Văn bản số 22/VBHN-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
• Quản trị rủi ro tín dụng: Quá trình xây dựng và thực thi các chiến lược, chính sách tín dụng nhằm phòng ngừa, hạn chế nợ quá hạn, nợ khoanh và nợ xấu, nâng cao chất lượng danh mục cho vay.
• Trích lập dự phòng và xử lý rủi ro: Cơ chế tài trợ rủi ro bắt buộc được quy định tại Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN, phân loại nợ thành 5 nhóm tiêu chuẩn với tỷ lệ trích dự phòng cụ thể từ 0% đến 100% để sẵn sàng bù đắp tổn thất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận định tính kết hợp định lượng chặt chẽ để giải quyết các mục tiêu đặt ra. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2015 đến tháng 8 năm 2018 của Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum, bao gồm: báo cáo tăng trưởng dư nợ theo 9 đơn vị hành chính cấp huyện, báo cáo phân loại nợ xấu theo mục đích vay và kênh ủy thác, báo cáo trích lập và sử dụng quỹ dự phòng rủi ro.

Nhằm bảo đảm tính khách quan và đa chiều, tác giả đã tiến hành điều tra xã hội học để thu thập dữ liệu sơ cấp với quy mô mẫu khảo sát gồm 200 đối tượng, chia thành 2 nhóm độc lập:

• Nhóm 1: 100 cán bộ tín dụng, cán bộ quản lý đang trực tiếp công tác tại Hội sở tỉnh và 9 Phòng giao dịch huyện thuộc Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum.
• Nhóm 2: 100 cán bộ thuộc 4 tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác (Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên) và các Tổ trưởng Tổ Tiết kiệm và Vay vốn (TK&VV) tại cơ sở.

Phương pháp chọn mẫu khảo sát là chọn mẫu thuận tiện có định ngạch, phát phiếu thăm dò trực tiếp đến từng cán bộ và thay thế tuần tự khi có trường hợp từ chối cho đến khi thu đủ 100 phiếu hợp lệ mỗi nhóm. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ việc mạng lưới quản lý tín dụng chính sách tại Kon Tum mang tính phân tán cao qua nhiều cấp trung gian; việc kết hợp khảo sát cả nhân viên ngân hàng lẫn người làm công tác ủy thác tại thôn bản giúp nhận diện chính xác các lỗ hổng quản trị từ khâu giải ngân đến đôn đốc thu hồi nợ. Toàn bộ dữ liệu khảo sát được xử lý và phân tích thống kê mô tả, phân tích tần số và tính điểm trung bình bằng phần mềm SPSS phiên bản 20, phục vụ đắc lực cho việc định vị nguyên nhân rủi ro trong ma trận đo lường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng quản trị rủi ro cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum giai đoạn 2015 – 8/2018 đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, quy mô dư nợ cho vay hộ cận nghèo tăng trưởng nhanh chóng qua các năm, khẳng định nhu cầu vốn rất lớn của người dân vùng khó khăn. Dư nợ chương trình này chiếm tỷ trọng khoảng 12% đến 18% trong tổng dư nợ 19 chương trình tín dụng tại chi nhánh. Tuy nhiên, tốc độ mở rộng quy mô tín dụng nhanh chưa đi kèm với sự hoàn thiện đồng bộ của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các phòng giao dịch trực thuộc.

Thứ hai, nợ xấu và nợ tiềm ẩn rủi ro có sự phân hóa mạnh mẽ theo địa bàn địa lý. Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ khoanh tập trung cao nhất tại các huyện miền núi vùng cao như Đăk Glei, Tu Mơ Rông và Kon Plông, nơi có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 70% dân số và điều kiện canh tác nông nghiệp bấp bênh. Ngược lại, khu vực thành phố Kon Tum và huyện Đăk Hà duy trì tỷ lệ thu hồi nợ đạt trên 98% nhờ hoạt động kinh doanh thương mại và dịch vụ ổn định hơn.

Thứ ba, chất lượng tín dụng có sự chênh lệch rõ rệt giữa các kênh ủy thác qua 4 tổ chức chính trị - xã hội. Khoảng 95% dư nợ cho vay hộ cận nghèo được giải ngân qua các kênh ủy thác, trong đó Hội Phụ nữ và Hội Nông dân quản lý tỷ trọng dư nợ lớn nhất với tỷ lệ nợ quá hạn duy trì ổn định dưới mức 0,6%. Ngược lại, một số Tổ TK&VV do Đoàn Thanh niên hoặc Hội Cựu chiến binh quản lý tại vùng sâu có tỷ lệ nợ quá hạn cao hơn do biến động nhân sự và việc quản lý hội viên đi làm ăn xa gặp nhiều trở ngại.

Thứ tư, kết quả tổng hợp từ ma trận đo lường rủi ro với thang đo 4 mức độ cho thấy: rủi ro thiên tai dịch bệnh và rủi ro người vay sử dụng vốn sai mục đích rơi vào Ô I (mức độ nghiêm trọng cao, tần suất xuất hiện cao). Có tới 68% cán bộ ngân hàng và 74% cán bộ hội đoàn thể tham gia khảo sát đánh giá rằng thiệt hại mùa màng do thời tiết cực đoan là nguyên nhân hàng đầu khiến hộ cận nghèo mất khả năng thanh toán nợ đúng hạn.

Thảo luận kết quả

Thực trạng rủi ro tín dụng hộ cận nghèo tại Kon Tum bắt nguồn từ 3 nhóm nguyên nhân chính:

• Nguyên nhân từ phía người vay: Hộ cận nghèo có quy mô tích lũy tài sản thấp, thiếu phương án sản xuất kinh doanh khả thi và dễ bị tổn thương trước biến động giá cả nông sản. Một bộ phận hộ vay còn mang tư tưởng ỷ lại vào chính sách hỗ trợ của Nhà nước, xem nhẹ nghĩa vụ hoàn trả vốn vay đúng hạn.
• Nguyên nhân từ công tác kiểm tra, giám sát: Cán bộ tín dụng của chi nhánh phải phụ trách địa bàn rộng lớn, địa hình hiểm trở, dẫn đến việc kiểm tra sử dụng vốn sau khi cho vay 30 ngày chưa đạt tỷ lệ bao phủ tuyệt đối 100%. Mối liên kết giữa cán bộ ngân hàng, tổ chức hội đoàn thể và Tổ trưởng Tổ TK&VV tại một số xã vùng xa còn lỏng lẻo.
• Nguyên nhân khách quan từ môi trường tự nhiên và chính sách: Khung khổ pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm và cưỡng chế thu hồi nợ đối với tín dụng chính sách chưa đủ chế tài răn đe.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu trước đây về tín dụng chính sách tại Gia Lai và Thanh Hóa, kết quả nghiên cứu tại Kon Tum cho thấy sự tương đồng về tác động tiêu cực của thiên tai đối với khả năng trả nợ của hộ nghèo và hộ cận nghèo. Tuy nhiên, nghiên cứu này làm nổi bật điểm mới: sự phân cấp quản trị rủi ro giữa Hội sở tỉnh và 9 Phòng giao dịch huyện tại Kon Tum đã được cải thiện đáng kể thông qua việc phân quyền xử lý nợ đến hạn trực tiếp tại các phiên giao dịch xã định kỳ hàng tháng.

Để dữ liệu phản ánh trực quan nhất, toàn bộ cơ cấu dư nợ và nợ xấu theo địa bàn được trình bày thông qua biểu đồ hình tròn thể hiện tỷ trọng đóng góp của 9 huyện, kết hợp cùng bảng ma trận đo lường rủi ro 4 ô nhằm mô hình hóa mức độ nguy hiểm của từng nguyên nhân gây nợ quá hạn. Cách tiếp cận trực quan này giúp các nhà quản trị chi nhánh nhanh chóng định vị các mắt xích rủi ro trọng điểm để phân bổ nguồn lực xử lý thích hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum:

Thứ nhất, hoàn thiện quy trình nhận diện và thẩm định tín dụng trước khi cho vay. Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum cần phối hợp với Ban Chỉ đạo giảm nghèo cấp xã rà soát chính xác 100% danh sách hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều được UBND xã phê duyệt. Cán bộ tín dụng phải trực tiếp tham gia giám sát các buổi họp bình xét vay vốn công khai tại 100% các Tổ TK&VV, áp dụng phương pháp chấm điểm tín dụng vi mô đơn giản nhằm loại bỏ rủi ro đạo đức ngay từ khâu tiếp nhận hồ sơ. Thời gian triển khai thực hiện ngay từ quý 1 năm 2019 và áp dụng xuyên suốt giai đoạn 2019 – 2023.

Thứ hai, tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát dòng vốn sau khi giải ngân. Đơn vị cần đặt ra chỉ tiêu bắt buộc: trong vòng 30 ngày kể từ khi giải ngân, cán bộ tín dụng phối hợp với tổ chức Hội nhận ủy thác phải tiến hành kiểm tra thực tế 100% món vay mới để xác định việc sử dụng vốn đúng mục đích ghi trong dự án sản xuất. Định kỳ 6 tháng một lần, thực hiện tái kiểm tra tối thiểu 90% số hộ vay hiện hữu trên toàn địa bàn 102 xã, phường, phấn đấu duy trì tỷ lệ nợ quá hạn của chương trình cho vay hộ cận nghèo dưới ngưỡng 0,5% tổng dư nợ.

Thứ ba, nâng cao năng lực quản lý của các tổ chức Hội đoàn thể ủy thác và mạng lưới Tổ TK&VV. Chi nhánh cần phối hợp cùng các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức từ 2 đến 4 lớp tập huấn chuyên môn hàng năm cho 100% Tổ trưởng Tổ TK&VV và cán bộ ủy thác cấp xã. Gắn kết quả thu nợ, thu lãi và tỷ lệ nợ xấu của từng tổ với cơ chế trích chi phí hoa hồng ủy thác hàng tháng, bảo đảm mỗi tổ viên đều nắm vững quy chế sinh hoạt định kỳ.

Thứ tư, chủ động thực hiện các biện pháp tài trợ rủi ro và xử lý nợ tồn đọng. Phòng Kế toán - Ngân quỹ và Phòng Kế hoạch - Nghiệp vụ tín dụng định kỳ hàng quý tính toán, trích lập đầy đủ 100% quỹ dự phòng rủi ro tín dụng theo đúng quy định tại Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN. Đối với các khoản nợ của hộ vay bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh bất khả kháng, chi nhánh cần phối hợp cùng chính quyền cơ sở nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ đề nghị khoanh nợ hoặc xóa nợ trình cấp có thẩm quyền phê duyệt trong vòng 60 ngày kể từ khi xảy ra sự kiện rủi ro.

Thứ năm, kiến nghị với UBND tỉnh Kon Tum và NHCSXH Trung ương. Tác giả kiến nghị UBND tỉnh Kon Tum hàng năm ưu tiên trích từ 15 đến 30 tỷ đồng nguồn vốn từ ngân sách địa phương ủy thác sang NHCSXH để bổ sung nguồn vốn cho vay hộ cận nghèo. Đồng thời, chỉ đạo Trung tâm Khuyến nông tỉnh phối hợp mở các lớp hướng dẫn kỹ thuật canh tác, chăn nuôi miễn phí cho hộ vay vốn nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đồng vốn chính sách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và lý luận chuyên sâu, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Ban Lãnh đạo và Cán bộ tín dụng trong hệ thống NHCSXH: Luận văn cung cấp bộ công cụ nhận diện rủi ro qua ma trận 4 ô và quy trình quản trị 4 bước, hỗ trợ cán bộ nghiệp vụ tại các chi nhánh và phòng giao dịch cấp huyện áp dụng trực tiếp vào việc kiểm soát nợ quá hạn và nâng cao chất lượng danh mục tín dụng chính sách.
2. Cán bộ các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác và Tổ trưởng Tổ TK&VV: Đề tài là tài liệu thực hành hữu ích giúp các cấp Hội Phụ nữ, Nông dân, Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên nắm vững kỹ năng bình xét cho vay công khai, phương pháp giám sát hộ vay sử dụng vốn và quy trình đôn đốc thu hồi nợ tại cơ sở.
3. Cơ quan hoạch định chính sách an sinh xã hội và Ban Chỉ đạo giảm nghèo các cấp: Nghiên cứu cung cấp bức tranh số liệu xác thực về mối quan hệ giữa tín dụng vi mô và tỷ lệ tái nghèo, làm cơ sở khoa học để các nhà quản lý xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế hộ gia đình phù hợp với đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên.
4. Giảng viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị kinh doanh: Tài liệu đóng vai trò là một case study thực nghiệm mẫu mực về phương pháp kết hợp điều tra định lượng SPSS 20 với phân tích ma trận rủi ro ngân hàng, phục vụ đắc lực cho công tác giảng dạy và nghiên cứu học thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm khác biệt lớn nhất giữa rủi ro tín dụng của NHCSXH và các ngân hàng thương mại là gì? Tín dụng thương mại yêu cầu tài sản thế chấp và hoạt động vì lợi nhuận, trong khi tín dụng tại NHCSXH chủ yếu cho vay tín chấp thông qua các tổ chức hội đoàn thể ủy thác và không vì mục tiêu lợi nhuận. Do đó, rủi ro tín dụng tại NHCSXH gắn liền trực tiếp với rủi ro thiên tai mùa màng của hộ nghèo và hiệu quả giám sát xã hội của mạng lưới Tổ TK&VV tại từng thôn bản.

2. Ma trận đo lường rủi ro trong luận văn được phân định theo những tiêu chí nào? Ma trận được thiết lập dựa trên 2 trục tiêu chí: Tần suất xuất hiện rủi ro và Mức độ nghiêm trọng của tổn thất tài chính. Hệ thống chia rủi ro thành 4 ô từ Ô I đến Ô IV, trong đó các biến cố có tổn thất lớn và xuất hiện thường xuyên như thiên tai, dịch bệnh và sử dụng vốn sai mục đích được xếp vào Ô I để ngân hàng tập trung kiểm soát hàng đầu.

3. Dữ liệu khảo sát 200 mẫu trong nghiên cứu được thu thập từ những đối tượng cụ thể nào? Dữ liệu khảo sát sơ cấp được phân bổ cân bằng cho 2 nhóm: 100 cán bộ tín dụng và quản lý đang làm việc tại Hội sở cùng 9 Phòng giao dịch huyện thuộc Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum, và 100 cán bộ thuộc 4 tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác cùng các Tổ trưởng Tổ TK&VV trực tiếp tại cơ sở.

4. Tại sao các huyện vùng sâu như Đăk Glei hay Tu Mơ Rông lại có tỷ lệ nợ tiềm ẩn rủi ro cao hơn các khu vực khác? Do địa bàn miền núi có độ dốc cao, giao thông trắc trở và thường xuyên chịu ảnh hưởng của hạn hán, lũ quét làm hư hại cây trồng, vật nuôi. Hơn nữa, trình độ canh tác và kỹ năng tính toán tài chính của đồng bào dân tộc thiểu số tại các huyện này còn hạn chế, khiến hiệu quả sinh lời của đồng vốn vay chưa cao.

5. Giải pháp nào mang tính đột phá nhất để ngăn chặn tình trạng chiếm dụng vốn vay sai mục đích? Giải pháp đột phá nhất là siết chặt quy trình kiểm tra 100% món vay trong vòng 30 ngày sau giải ngân của cán bộ ngân hàng và tổ chức ủy thác. Việc gắn trách nhiệm giám sát trực tiếp với mức chi trả hoa hồng quản lý của Tổ TK&VV sẽ tạo động lực kiểm soát chặt chẽ mục đích sử dụng vốn ngay từ ban đầu.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng 4 giai đoạn, làm rõ các đặc thù nghiệp vụ cho vay chính sách đối với hộ cận nghèo.
• Đánh giá trung thực, khách quan thực trạng tín dụng tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum giai đoạn 2015 – 8/2018 với quy mô mạng lưới 1 Hội sở, 9 Phòng giao dịch huyện và 102 Điểm giao dịch xã.
• Ứng dụng thành công mô hình ma trận rủi ro và phần mềm SPSS 20 trên mẫu 200 quan sát để định lượng chính xác các nhóm nguyên nhân gây nợ quá hạn.
• Đề xuất hệ thống 5 giải pháp toàn diện gắn liền với các mốc thời gian và chỉ tiêu định lượng cụ thể nhằm kiểm soát nợ xấu dưới mức an toàn 0,5% đến 0,8%.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng giúp hoàn thiện chính sách an sinh xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hệ thống tín dụng vi mô tại vùng Tây Nguyên.

Để phát huy tối đa giá trị thực tiễn của công trình, Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum cần nhanh chóng triển khai áp dụng bộ quy trình thẩm định và kiểm tra giám sát sau cho vay ngay trong giai đoạn 2019 – 2023. Các nhà nghiên cứu và nhà quản lý quan tâm có thể tiếp tục mở rộng đề tài theo hướng ứng dụng chuyển đổi số và phát triển phần mềm chấm điểm tín dụng tự động phục vụ công tác quản trị rủi ro tín dụng chính sách tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, chương 2, tác giả trình bày nội dung những rủi ro chủ yếu trong kinh doanh. ngân hàng, nội dung quản lý RRTD.TS Nguyễn Văn Tiến, Giáo trình quản trị ngân hàng thương mại [22]. Tài liệu đã giới thiệu tổng quan về tín dụng ngân hàng qua khái niệm tín dụng ngân hàng, đặc điểm tín dụng ngân hàng, vai trò của tín dụng ngân hàng, phân loại tín dụng ngân hàng, các phương thức cho vay, chính sách tín dụng ngân hàng, kiểm tra tín dụng. Tài liệu còn cung cấp kiến thức về phân tích tín dụng gồm có phân tích định tính và phân tích định lượng truyền thống.

Bên cạnh đó, tài liệu còn đưa ra phương pháp phân tích định lượng theo các mô hình hiện đại như: mô hình điểm số Z, mô hình điểm số tín dụng tiêu dùng, mô hình cấu trúc kì hạn RRTD. Tài liệu còn chỉ ra những biểu hiện và các bước xử lý nợ có vấn đề, cụ thẻ một số đặc điểm chung cho hầu hết các khoản tín dụng có vấn đề như: sự chậm trễ và bắt thường, không có lý do trong việc. cung cấp các báo cáo tài chính và trả nợ theo lịch đã thỏa thuận, chậm trễ trong việc liên lạc với cán bộ tín dụng. * Các bài báo trên các tạp chí khoa học về hoạt động tín dụng của ngân hàng: ~ TS.

Phạm Minh Anh, “Tín dựng chính sách xã hội: Kết quả triển khai và đề xuất giải pháp” [1]. Trong bài báo tác giả đã nêu lên tầm quan trong của NHCSXH, mọi hoạt động luôn gắn liền với các chỉ đạo của Chính phủ trong việc thực hiện chính sách tín dụng cho các đối tượng chính sách xã hội. Bên cạnh các thành tựu mà NHCSXH đạt được trong thời gian qua, tác giả cũng chỉ ra những tồn tại hạn chế trong hoạt động của NHCSXH như một số chương trình tín dụng còn tiềm ẩn rủi ro cao, việc phối hợp trong khâu sản xuất và tiêu thụ sản phẩm chưa đạt hiệu quả dẫn đến hiệu quả sử dụng vốn của các đối tượng chính sách chưa cao.Trên cơ sở những khó khăn, tồn tại trong hoạt động của NHCSXH trong thời gian qua, tác giả đưa ra một số giải pháp để hiệu quả sử dụng vốn vay của các đối tượng chính sách được đẩy mạnh hơn nữa. ~ Mai Lâm, “Vai trò quan trọng của Ngân hàng Chính sách xã hội trong thúc đây tài chính toàn diện tại Việt Nam "[8].

Trong bài báo, tác giả đã nêu lên những điểm đặc thù của NHCSXH như đối tượng khách hàng là các đối tượng chính sách xã hội; hoạt động của NHCSXH gắn liền với các tổ chức trung gian bao gồm các Tổ TK&VV; các tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác; chính quyền địa phương. Bên cạnh đó bài báo cũng đề cập đến sự cải tiến, hoàn thiện không ngừng của NHCSXH để phục vụ tốt cho các đối tượng khách hàng chính sách xã hội. Bài báo đã đưa ra những cái nhìn khái quát nhất về các hoạt động của NHCSXH cũng như vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tài chính cho các đối tượng chính sách xã hội. - Lê Thị Thu Thủy, “Xứ jý nợ xấu của Ngân hàng chính sách xã hội — Thực trạng và những vấn đẻ đặt ra” [20].

Tác giả đã đưa ra những khái quát chung về nợ xấu, những điểm khác biệt về nợ xấu của NHCSXH so với các NHTM khác. Qua việc nghiên cứu các văn bản của Chính phủ, của NHNN và. của NHCSXH tác giả tập trung vào đánh giá thực trạng hoạt động xử lý nợ. xấu tại NHCSXH và tìm hiểu những vướng mắc đặt ra trong quá trình xử lý nợ xấu, trên cơ sở đó nêu ra các giải pháp khắc phục cần thiết để đảm bảo.

chất lượng hoạt động tín dụng của NHCSXH. * Các đề tài luận văn, luận án nghiên cứu vỀ quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội: ~ Lê Văn Chí, Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Gia Lai, Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Đà Nẵng, năm 201 1. Trong luận văn này, tác giả đã trình bày chỉ tiết những vấn đề lý luận cơ bản về rủi ro tín dụng và quản trị tín dụng trong hoạt động của Ngân hàng nói chung, NHCSXH nói riêng. Trên cơ sở những lý luận về quản trị rủi ro trong tín dụng ngân hàng tác giả đã phân tích và đánh giá được thực trạng rủi ro tín dụng của NHCSXH tỉnh Gia Lai; khảo sát, đánh.

giá quy trình nhận dạng, đo lường, kiểm soát và tài trợ rủi ro trên cơ sở đó rút ra những mặt được, chưa được cùng những nguyên nhân tổn tại, nhận thức được những bắt cập trong quản lý tín dụng, những nguy cơ tiềm ấn dẫn đến rủi ro tín dụng. Qua đó tác giả đề xuất một số giải pháp quản trị rủi ro tín dụng tại NHCSXH tỉnh Gia Lai, các giải pháp đó đều có tính thực tiễn, áp dụng cao vào thực tế. ~ Nguyễn Văn Hoàng, Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Chính sách xã hội chỉ nhánh tỉnh Thanh Hóa, Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Đại học kinh tế Huế, năm 2015. Bằng các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành, luận văn đã đưa ra được những nhận định khách quan về các khó khăn trong công tác tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng, nguyên nhân khách hàng không trả nợ đúng hạn.

Các nguyên nhân rủi ro tín dụng tác giả nêu ra trong luận văn được đánh giá cao vì được khảo sát thực tế dưới góc độ nhân viên ngân hàng và góc độ của người đi vay. Tác giả cũng đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại NHCSXH tỉnh 10 Thanh Hóa. - Giáp Đức Hải, Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng chính sách xã hội chỉ nhánh tỉnh Bắc Giang, Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Đại học Bách khoa Hà Nội, năm 2017. Luận văn trình bày khái quát lý luận về quản trị RRTD; đồng thời trên cơ sở phân tích thực trạng công tác quản trị tín dụng tại NHCSXH chỉ nhánh tỉnh Bắc Giang trong thời gian qua, những ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và yêu cầu mới, tác giả đã đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản trị RRTD tại 'NHCSXH chỉ nhánh tỉnh Bắc Giang trong những năm sắp tới.

Các công trình trên đều đã phần nào đề cập đến đề RRTD và quản trị RRTD của ngân hàng. Kết quả nghiên cứu của các công trình ấy sẽ là những. tài liệu quý giá định hướng cho tác giả trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu của mình. Tuy nhiên, bên cạnh đó, ở các công trình này vẫn còn tổn tại những khoảng trồng trong nghiên cứu, cụ thể ~ VỀ nội dung: Chưa có nghiên cứu nào mới vẻ hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo sau khi quyết định số 15/2013/QĐ-TTg ngày 23/2/2013 của Thủ tướng Chính phủ ra đời.

Các nghiên cứu tập trung nhiều vào giai đoạn 2013-2015 nên có nhiều số liệu, thông tư nghị định không còn phù hợp với tình hình thực tế hiện nay. Các công trình luận văn hầu như chưa. đề cập đến sự phân cấp trong quản trị rủi ro tín dụng giữa chỉ nhánh 'NHCSXH tỉnh với các phòng giao dịch NHCSXH huyện. ~ Về không gian: Vẫn chưa có bắt cứ công trình nào nghiên cứu về quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại chỉ nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum.

~ Về phương pháp nghiên cứu: Đa số các công trình nghiên cứu chỉ tập trung sử dụng dữ liệu thứ cáp là dữ liệu ngân hàng, chưa kết hợp với dữ liệu sơ. cấp là phỏng vấn các chuyên gia; kết hợp với dữ liệu thu thập từ các cán bộ tín dụng; các cán bộ tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác, các tổ trưởng tổ TK&VV' i để có cái nhìn sâu rộng, khách quan hơn về thực trạng vấn đẻ nghiên cứu. Từ những phân tích trên, trong đề tài nghiên cứu của mình, tác giả sẽ sử. dụng thêm các phương pháp nghiên cứu phù hợp để làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn của hoạt động quản trị RRTD nói chung va quan tri RRTD trong cho vay hộ cận nghèo của chỉ nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum nói riêng.

12 CHUONG 1 CƠ SỞ LÝ LUAN QUAN TRI RUI RO TÍN DỤNG TRONG TO CHUC NGAN H.NGAN HÀNG VÀ TÍN DỤNG NGÂN HANG 1. Ngân hàng Ngân hàng là một loại hình tổ chức có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế nói chung và đối với từng cộng đồng địa phương, chủ thể tham gia nói riêng. Với vai trò quan trọng như vậy, nhưng quan niệm như thế nào về một Ngân hàng và sự phân biệt nó với các tổ chức phi Ngân hàng không phải là điều đơn giản. Rõ rằng, có thể định nghĩa Ngân hàng thông qua chức năng mà chúng thực hiện trong nền kinh tế.

Tuy nhiên, vấn đề ở chỗ không chỉ chức năng của các Ngân hàng thay đổi, mà có sự “thâm nhập” vào chức năng hoạt động Ngân hàng của các đối thủ cạnh tranh. Do đó tuỳ theo điều kiện của mỗi nước và sự phát triển của hệ thống tải chính nước đó mà có những định nghĩa khác nhau về Ngân hàng Theo luật Ngân hàng của Pháp thì Ngân hàng được định nghĩ: “Ngân hang thương mại là những xí nghiệp hay cơ sở nào đó thưởng xuyên nhận của công chúng dưới hình thức ký thác, hay hình thức khác số tiền mà họ dùng cho chính họ vào nghiệp vụ chiết khẩu, tín dụng hay dịch vụ tài chính. Còn luật pháp Ấn Độ lại có cái nhìn về Ngân hàng như sau, họ định nghĩa: “Ngân hàng thương mại là cơ sở nhận các khoản kỷ thác để cho vay hay tai tro va dau tư.9] Đó là các quan niệm về Ngân hàng đứng trên giác độ luật pháp. Còn đứng trên giác độ tài chính Ngân hàng thì sao? Một định nghĩa khác về Ngân hàng được Giáo sư Peter Rose dua ra nhu sau: “Ngân hàng là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất - 13 đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bắt kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nên kinh tế.