phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục, Tài liệu tham khảo, luận văn gồm 04 chƣơng 3 z Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài chính của trƣờng Trung cấp Kinh tế Quảng Ninh. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3 : Thực trạng quản lý tài chính của trƣờng Trung cấp Kinh Tế Quảng Ninh Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp nâng cao quản lý tài chính của trƣờng Trung cấp Kinh Tế Quảng Ninh 4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1. Các công trình nghiên cứu về quản lý tài chính có liên quan 1.
Công trình nghiên cứu về quản lý tài chính, tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập - Tạp chí nghiên cứu tài chính kế toán số 6 ( 107 ) 2012 : “ Tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập – Những vấn đề đặt ra ” (Chử Thị Hải, năm 2012, trang 17) [12]. Tác giả đã dặt ra những cơ sở pháp lý của việc giao quyền tự chủ, những kết quả đạt đƣợc cũng nhƣ những vƣớng mắc tồn tại mâu thuẫn trong việc thực hiện tự chủ về tài chính nhƣ mức thu về học phí và chi tiêu tuyển sinh còn giới hạn bởi các chế độ chính sách của nhà nƣớc, cơ chế định mức chi tiêu còn thiếu tính thực tiễn, nhiều khoản chi phí phát sinh thực tế nhƣng không có cơ chế thu đảm bảo, chƣa có cơ chế chính sách đủ ngạch để các trƣờng chi trả tiền lƣơng, thƣởng với mức đặc biệt để thu hút đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý có chất lƣợng. - Tạp chí nghiên cứu Tài chính kế toán số 9 ( 110 ) 2012: “ Đổi mới cơ chế tài chính đối với đơn vị sự nghiệp giáo dục và đào tạo ”( Nguyễn Việt Hồng, năm 2012, trang 18)[14]. Tác giả đã nêu bật những kết qủa, cũng nhƣ những nguyên nhân tồn tại trong tiến trình đổi mới cơ chế quản lý của nhà nƣớc đối với hoạt động dịch vụ sự nghiệp giáo dục và đào tạo, theo đó tính đến cuối năm 2011 đã có 20.226 đơn vị sự nghiệp giáo dục và đào tạo công lập, trung cấp chuyên nghiệp của các cơ quan Bộ, ngành trung ƣơng và địa phƣơng ( không kể khối lực lƣợng vũ trang ) đƣợc giao quyền tự chủ, tự chịu 5 z trách nhiệm về tài chính.
Trong đó có 117 đơn vị ( chiếm tỉ lệ 0,6% trong tổng số các đơn vị ) tự đảm bảo chi phí hoạt động thƣờng xuyên, 6902 đơn vị ( chiếm tỉ lệ 34,1% trong tổng số đơn vị ) tự đảm bảo một phần kinh phí thƣờng xuyên và gần 13.207 đơn vị ( chiếm tỉ lệ 65,3% trong tổng số đơn vị ) do NSNN cấp toàn bộ kinh phí hoạt động. Nhƣ vậy, cho đến nay số đơn vị giáo dục và đào tạo tự đảm bảo kinh phí còn rất thấp trong thời gian qua cơ bản do hệ thống cơ chế chính sách về quản lý phƣơng thức hoạt động của các đơn vị cung cấp dịch vụ sự nghiệp giáo dục và đào tạo chƣa đồng bộ, chƣa tạo ra cơ chế hạch toán đầy đủ và cơ chế giá dịch vụ để khuyến khích các đơn vị sử dụng kinh phí gắn với hiệu quả công việc. Các công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý tài chính của hệ thống các trường đại học, cao đẳng công lập, trung cấp chuyên nghiệp - Tạp chí tài chính số 2 ( 2/2014 ): “ Tài chính đối với cơ sở giáo dục đại học công lập – Những vấn đề cần tháo gỡ ” ( Bùi Đức Nam, năm 2014, trang 18)[13]. Nhu cầu về tài chính cho giáo dục đại học đang ngày càng cao, tạo áp lực lên ngân sách nhà nƣớc.
Từ góc độ một cơ sở giáo dục đào tạo, bài viết đƣa ra mọt số ý kiến xoay quanh vấn đề tài chính đại học đối với cơ sở giáo dục đại học công lập. Bìa viết đƣa ra 3 nguồn thu chính của các cơ sở giáo dục đại học công lập, gồm từ ngân sách nhà nƣớc và học phí, nguồn còn lại không đáng kể. Bên cạnh đó tác giả đƣa ra quan điểm về cơ chế quản lý tài chính đối với giáo dục đại học: “ Đổi mới cho phù hợp với yêu cầu phát triển”. Điều này thể hiện rõ qua Nghị quyết số 35/2009/QH12 ngày 19/06/2009 của Quốc Hội khóa XII về chủ trƣơng, định hƣớng đổi mới một số cơ chế tài chính trong giáo dục và đào tạo năm 2010 – 2011 đến năm học 2014 -2015, Nghị định số 49/2009/NĐ-CP quy định về miễn,giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập và cơ chế thu, sử dụng học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân từ năm học 2010 – 2011 đến năm học 2014 6 z – 2015.
Những đổi mới này đã tao động lực quan trọng đối với cơ sở giáo dục đại học công lập trong việc nâng cao quyền tự chủ gắn với tự chịu trách nhiệm. Đồng thời tác giả đã phân tích lí do mà việc trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các cơ sở giáo dục đại học công lập chƣa đạt đƣợc kết quả so với yêu cầu phát triển. Cuối cùng tác giả đƣa ra các giải pháp và kiến nghị để tháo gỡ những vƣớng mắc và phát huy các kết quả đạt đƣợc. - Tạp chí Khoa học Cao đẳng sƣ phạm TP Hồ Chí Minh số 31( 12/2011): “Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính theo hƣớng tự chủ, tự chịu trách nhiệm tại Cao đẳng sƣ phạm TP Hồ Chí Minh ” (Nguyễn Thị Yến Nam, năm 2012, trang 57)[19].
Bài viết đề cập đến thực trạng về tình hình chính và công tác quản lý tài chính của trƣờng Cao đẳng sƣ phạm TP Hồ Chí Minh đối với các hoạt động chi thƣờng xuyên đƣợc giao tự chủ trong chu kì kinh phí ổn định ba năm gần đây ( 2008 –2010 ). Từ đó đề ra những giải pháp cho việc cải tiến công tác quản lý tài chính cũng nhƣ góp phần đổi mới công tác quản lý của nhà trƣờng trong thời gian tới - Tài liệu tham khảo: “ Quản lý nhà nƣớc và tự chủ tài chính trong các trƣờng trung cấp chuyên nghiệp ” (Vũ Thiệp, năm 2010, trang 62)[26]. Tài liệu đề cập mối liên hệ giữa triết lý về giáo dục trong trƣờng trung cấp chuyên nghiệp và mức độ tự chủ cho các cơ sở giáo dục trung cấp chuyên nghiệp, từ đó nhận xét về những bất cập trong cách tƣ duy về giáo dục trung cấp chuyên nghiệp tại Việt Nam hiện nay. Tác giả bàn về những vấn đề cụ thể nhƣ tự chủ đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, phân tầng, cơ chế tài chính cho giáo dục trung cấp chuyên nghiệp.
Trƣớc tiên phải xác định đƣợc giáo dục trung cấp chuyên nghiệp là gì, mục tiêu của giáo dục trung cấp chuyên nghiệp là gì,nhiệm vụ cơ sở giáo dục trung cấp chuyên nghiệp là gì? Hay nói cách khác là tƣ duy giáo dục trung cấp chuyên nghiệp trong giai đoạn hiện nay là gì? Đây cũng là những câu hỏi mà hầu hết các hệ thống giáo dục đại học, cao 7 z đẳng, trung cấp chuyên nghiệp đang tiến hành đổi mới cũng đang xem xét và định nghĩa lại. Tài liệu phân tích của nội hàm của tự chủ đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp xuất phát từ triết về giáo dục trung cấp chuyên nghiệp tại Việt Nam. - Tài liệu tham khảo: “ Đổi mới quản lý hệ thống giáo dục đại học giai đoạn 2010 – 2014 ” (Bộ Giáo dục và đào tạo, năm 2010, trang 59)[5]. Hiện nay giáo dục đại học nƣớc ta đã có sự phát triển vƣợt bậc về quy mô, đa dạng về sở hữu, phủ khắp các tỉnh, thành phố trong cả nƣớc, nhƣng bên cạnh đó còn có những hạn chế về chất lƣợng đào tạo chƣa đáp ứng đƣợc đòi hỏi của sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc.
Tài liệu đƣợc biên soạn để giúp cho ngƣời đọc hiểu rõ thực trạng của hệ thống giáo dục đại học hiện nay về chƣơng trình hành động của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm đổi mới quản lý giáo dục đại học giai đoạn 2010 – 2014 và các văn bản quan trọng đối với các hoạt động của các trƣờng đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp gồm Nghị quyết số 05-NQ/BCSĐ ngày 06 tháng 01 năm 2010 của Ban cán sự Đảng , Bộ Giáo dục và Đào tạo, quyết định số 179/QĐ-BGDĐT ngày 11 tháng 01 năm 2010 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt chƣơng trình hành động triển khai nghị quyết số 05, nghị quyết của Quốc hội, các báo cáo, quyết định của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đƣợc xếp theo thứ tự bậc đào tạo: đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, thạc sĩ, tiến sĩ và hai thông tƣ về quy chế đào tạo về trình độ tiến sĩ và qui chế thực hiện công khai đối với cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân. Qua đó tài liệu là cơ sở để các trƣờng đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, các thầy cô giáo phát huy sáng kiến, chủ động phối hợp với các Vụ, Cục của Bộ Giáo dục và Đào tạo đổi mới quản lý đào tạo và nghiên cứu khoa học trong 3 năm tới, tạo cơ sở cho đổi mới toàn diện giáo dục đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp trong các năm tiếp theo. 8 z - Luận án Tiến sĩ Kinh tế: “ Các giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tƣ tài chính cho đào tạo trung cấp chuyên nghiệp ở Việt Nam ” ( Đặng Văn Du, năm 2003, trang 75)[11]. Luận án làm sáng tỏ về mặt lí luận về hiệu quả đầu tƣ tài chính cho đào tạo trung cấp chuyên nghiệp.
Luận án phân tích thực trạng đầu tƣ tài chính, những kết quả đạt đƣợc cũng nhƣ hạn chế của công tác đầu tƣ tài chính cho giáo dục – đào tạo trung cấp chuyên nghiệp tại Việt Nam để nhận định mặt mạnh, mặt yếu, những ƣu điểm, nhƣợc điểm làm căn cứ cho các giải pháp hƣớng tới. Từ đó, luận án đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả đầu tƣ tài chính cho đào tạo trung cấp chuyên nghiệp ở Việt Nam. - Luận án Tiến sĩ Kinh tế: “ Xã hội hóa giáo dục và cơ chế quản lý tài chính xã hội giáo dục ” ( Bùi Tiến Hanh, năm 2005, trang 56)[13].