Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế quản lý dự án đầu tư xây dựng tại bộ khoa học và công nghệ

Khám phá luận văn thạc sĩ về quản lý kinh tế và dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ, cung cấp kiến thức chuyên sâu và ứng dụng thực tiễn.

• Tác giả: Lê Văn Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS, TS Nguyễn Thị Thùy Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Dự Án Đầu Tư Xây Dựng Tại Bộ Khoa Học Và Công Nghệ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐỐI VỚI DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG
• 1.1. Khái quát chung về về dự án đầu tư xây dựng
• 1.1.1. Khái niệm dự án đầu tư
• 1.1.2. Đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng
• 1.1.3. Quy trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng
• 1.2. Quản lý dự án đầu tư xây dựng
• 1.2.1. Khái niệm quản lý dự án
• 1.3. Tiêu chí đánh giá công tác quản lý
• 1.4. Nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý
• 1.4.1. Nhân tố chủ quan
• 1.4.2. Nhân tố khách quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TẠI BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
• 2.1. Tổng quan về hoạt động xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ
• 2.1.1. Giới thiệu khái quát về Bộ Khoa học và Công nghệ
• 2.1.2. Tổng quan công tác quản lý dự án tại Bộ Khoa học và Công nghệ
• 2.1.3. Nguồn vốn thực hiện dự án tại Bộ Khoa học và Công nghệ
• 2.2. Thực trạng công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ
• 2.2.1. Lập kế hoạch thực hiện dự án
• 2.2.2. Quản lý công tác đấu thầu
• 2.2.3. Quản lý tiến độ thực hiện
• 2.2.4. Quản lý chất lượng
• 2.2.5. Quản lý kinh phí
• 2.2.6. Quản lý về an toàn lao động
• 2.2.7. Quản lý về môi trường xây dựng, phòng chống cháy nổ
• 2.3. Đánh giá thực tế một số dự án tại Bộ Khoa học và Công nghệ
• 2.3.1. Khu nhà làm việc nhà D đối diện nhà C
• 2.3.2. Dự án Đầu tư Chuẩn Đo lường Quốc gia giai đoạn 2016-2020 (giai đoạn 1)
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CẢI THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TẠI BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
• 3.1. Những kết quả đạt được và đánh giá chung
• 3.1.1. Những kết quả đã đạt được
• 3.1.2. Phương hướng quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ
• 3.2. Một số giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao chất lượng quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ
• 3.2.1. Lập kế hoạch thực hiện
• 3.2.2. Quản lý hoạt động đấu thầu
• 3.2.3. Công tác quản lý tiến độ
• 3.2.4. Quản lý chất lượng
• 3.2.5. Quản lý kinh phí
• 3.2.6. Hoàn thiện chất lượng nguồn nhân lực
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về công tác quản lý đối với dự án đầu tư xây dựng

Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về quản lý dự án đầu tư xây dựng. Đầu tiên, khái niệm dự án đầu tư được định nghĩa là tập hợp các hành động có liên quan, được lập kế hoạch nhằm đạt được mục tiêu cụ thể. Dự án đầu tư xây dựng có thể bao gồm nhiều loại hình như xây dựng dân dụng, công nghiệp và cơ sở hạ tầng. Đặc điểm của các dự án này thường có quy mô lớn, thời gian thi công dài và yêu cầu quản lý phức tạp. Quy trình thực hiện dự án được chia thành ba giai đoạn chính: chuẩn bị, triển khai và kết thúc. Giai đoạn chuẩn bị là rất quan trọng, vì nó xác định phương hướng và hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án. Việc đánh giá dự án dựa trên các tiêu chí như sự phù hợp với mục tiêu chiến lược và khả năng triển khai.

1.1 Khái niệm dự án đầu tư

Dự án đầu tư là quá trình sử dụng nguồn lực để thực hiện các hoạt động nhằm đạt được hiệu quả kinh tế - xã hội. Chu trình của dự án bao gồm giai đoạn chuẩn bị, triển khai và kết thúc. Mỗi giai đoạn có những yêu cầu và quy trình riêng, từ khảo sát, lập kế hoạch đến nghiệm thu và thanh lý dự án. Đặc biệt, các dự án đầu tư xây dựng thường gặp phải nhiều thách thức do tính phức tạp và quy mô lớn của chúng.

1.2 Đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng

Các dự án đầu tư xây dựng có những đặc điểm riêng biệt như quy mô lớn, thời gian thi công dài và yêu cầu quản lý phức tạp. Việc tổ chức quản lý và định giá công trình xây dựng thường gặp khó khăn do các yếu tố như điều kiện thời tiết và sự di chuyển của thiết bị. Quá trình xây dựng thường chia thành nhiều giai đoạn, và việc quản lý chất lượng, tiến độ và chi phí là rất quan trọng để đảm bảo dự án hoàn thành đúng yêu cầu.

II. Thực trạng công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ

Chương này phân tích thực trạng quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ. Hoạt động xây dựng tại bộ này nhằm tạo ra cơ sở vật chất phục vụ cho công tác quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - kỹ thuật. Trong giai đoạn 2016-2020, nhiều dự án đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều khó khăn trong quản lý, đặc biệt là trong bối cảnh dịch Covid-19. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công thấp, nhiều dự án bị chậm tiến độ và gặp khó khăn trong việc mua sắm thiết bị. Việc đánh giá thực trạng này giúp nhận diện những hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất giải pháp cải thiện.

2.1 Tổng quan về hoạt động xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ

Bộ Khoa học và Công nghệ có vai trò quan trọng trong việc quản lý các dự án đầu tư xây dựng. Các dự án này không chỉ tạo ra cơ sở vật chất mà còn thúc đẩy phát triển các ngành kinh tế - kỹ thuật. Tuy nhiên, việc quản lý dự án tại bộ này gặp nhiều thách thức do quy trình phê duyệt phức tạp và yêu cầu cao về chất lượng. Việc phân tích tổng quan giúp hiểu rõ hơn về bối cảnh và thực trạng hiện tại.

2.2 Thực trạng công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng

Thực trạng công tác quản lý dự án tại Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy nhiều vấn đề cần khắc phục. Việc lập kế hoạch thực hiện dự án chưa được thực hiện một cách đồng bộ, dẫn đến tình trạng chậm tiến độ và không đảm bảo chất lượng. Quản lý đấu thầu và tiến độ cũng gặp khó khăn do thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan. Đánh giá thực tế một số dự án cho thấy cần có những cải tiến trong quy trình quản lý để nâng cao hiệu quả.

III. Giải pháp cải thiện công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ. Đầu tiên, cần hoàn thiện quy trình lập kế hoạch và quản lý tiến độ để đảm bảo các dự án được thực hiện đúng thời gian và chất lượng. Thứ hai, việc nâng cao năng lực nguồn nhân lực là rất quan trọng, bao gồm đào tạo và phát triển kỹ năng cho cán bộ quản lý. Cuối cùng, cần tăng cường công tác giám sát và đánh giá để phát hiện kịp thời các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện dự án.

3.1 Những kết quả đạt được và đánh giá chung

Trong giai đoạn 2016-2020, Bộ Khoa học và Công nghệ đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng. Nhiều dự án đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục, đặc biệt là trong việc quản lý tiến độ và chất lượng. Đánh giá chung cho thấy cần có những cải tiến để nâng cao hiệu quả quản lý.

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện

Để cải thiện công tác quản lý dự án, cần thực hiện một số giải pháp như lập kế hoạch chi tiết, quản lý chặt chẽ công tác đấu thầu và tiến độ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để đảm bảo dự án được thực hiện đúng tiến độ và chất lượng. Ngoài ra, việc nâng cao năng lực nguồn nhân lực cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo thành công cho các dự án đầu tư xây dựng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2016-2021, công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã trải qua nhiều biến động do ảnh hưởng của các yếu tố khách quan như dịch Covid-19 và biến động kinh tế toàn cầu. Bộ KH&CN được giao kế hoạch vốn đầu tư xây dựng hàng năm dao động từ khoảng 253 tỷ đồng năm 2020 đến 312 tỷ đồng năm 2021, thấp hơn nhiều so với các bộ ngành khác như Bộ Giao thông vận tải hay Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ KH&CN, từ đó nhận diện những hạn chế, nguyên nhân và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý dự án trong giai đoạn tiếp theo.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các dự án sử dụng vốn nhà nước do Bộ KH&CN làm chủ đầu tư, bao gồm các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp, mua sắm trang thiết bị và các dự án cải tạo, sửa chữa. Thời gian nghiên cứu từ năm 2016 đến năm 2021, giai đoạn có nhiều biến động do dịch bệnh và thay đổi chính sách pháp luật liên quan đến đầu tư công. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, đảm bảo tiến độ, chất lượng và an toàn lao động trong các dự án xây dựng, góp phần thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ và kinh tế xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý dự án truyền thống và hiện đại, trong đó có:

• Lý thuyết quản lý dự án: Quản lý dự án là quá trình áp dụng kiến thức, kỹ năng và công nghệ để đạt mục tiêu dự án, bao gồm các giai đoạn: hình thành ý tưởng, lập kế hoạch, thực hiện, theo dõi kiểm soát và kết thúc.
• Mô hình quản lý dự án đầu tư xây dựng: Bao gồm các nội dung quản lý như lập kế hoạch, quản lý đấu thầu, quản lý tiến độ, quản lý chất lượng, quản lý kinh phí và quản lý an toàn lao động, bảo vệ môi trường.
• Khái niệm về dự án đầu tư xây dựng: Dự án có đặc điểm quy mô lớn, phức tạp, thời gian thi công dài, triển khai tại địa điểm cố định, chịu ảnh hưởng bởi điều kiện môi trường và yêu cầu tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật, pháp luật.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: tổng mức đầu tư, tiến độ dự án, chất lượng công trình, tiết kiệm chi phí qua đấu thầu, an toàn lao động và bảo vệ môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ các báo cáo giám sát tổng thể đầu tư, báo cáo đấu thầu, báo cáo giải ngân vốn đầu tư công của Bộ KH&CN giai đoạn 2016-2021; phỏng vấn ngắn với cán bộ quản lý dự án tại Bộ.
• Phương pháp phân tích: Phân tích – tổng hợp số liệu thực tế, so sánh theo thời gian để đánh giá tiến độ, chất lượng, kinh phí và các vấn đề phát sinh trong quản lý dự án.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Tập trung vào toàn bộ các dự án đầu tư xây dựng do Bộ KH&CN quản lý trong giai đoạn nghiên cứu, với trọng tâm là các dự án có quy mô lớn và có ảnh hưởng kinh tế xã hội rõ rệt.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu diễn ra trong năm 2022, tập trung phân tích dữ liệu từ năm 2016 đến 2021, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Lập kế hoạch và tổng mức đầu tư: Trong giai đoạn 2017-2021, không có dự án nào phải điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư so với dự toán ban đầu, tuy nhiên có khoảng 10-17 dự án mỗi năm phải điều chỉnh giảm hoặc rà soát lại tổng mức đầu tư do ảnh hưởng của các quy định mới và biến động giá nguyên vật liệu. Ví dụ, năm 2020 có 15 dự án phải điều chỉnh tổng mức đầu tư, năm 2021 còn 7 dự án.

2. Quản lý công tác đấu thầu: Tỷ lệ tiết kiệm qua đấu thầu tăng dần từ 0,22% năm 2019 lên 1,94% năm 2021, với tổng giá trị tiết kiệm đạt hơn 1,4 tỷ đồng năm 2021. Các gói thầu chủ yếu áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi và chỉ định thầu rút gọn, đảm bảo minh bạch và tuân thủ pháp luật. Không có vi phạm về đấu thầu được ghi nhận trong giai đoạn này.

3. Quản lý tiến độ thực hiện: Tỷ lệ giá trị vốn đầu tư được phép kéo dài sang năm tiếp theo tăng từ 6,98% năm 2016 lên 29,21% năm 2020, phản ánh sự chậm trễ trong tiến độ dự án. Số dự án chậm tiến độ tăng từ 1-3 dự án giai đoạn 2017-2019 lên 7 dự án năm 2020 và 5 dự án năm 2021, nguyên nhân chủ yếu do ảnh hưởng của dịch Covid-19 và khó khăn trong vận chuyển thiết bị nhập khẩu.

4. Quản lý chất lượng và an toàn lao động: Các dự án đều tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn xây dựng và quy định về an toàn lao động, bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số trường hợp vi phạm nhỏ về chất lượng và an toàn, cần tăng cường giám sát.

Thảo luận kết quả

Việc không có dự án điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư cho thấy công tác lập kế hoạch và dự toán ban đầu tương đối chính xác, tuy nhiên việc điều chỉnh giảm và rà soát lại phản ánh sự thận trọng trong quản lý chi phí, đặc biệt trong bối cảnh biến động giá nguyên vật liệu và thay đổi chính sách pháp luật. Tỷ lệ tiết kiệm qua đấu thầu tăng dần chứng tỏ hiệu quả trong công tác lựa chọn nhà thầu, góp phần giảm chi phí đầu tư.

Tuy nhiên, tiến độ dự án bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các yếu tố khách quan như dịch bệnh và giãn cách xã hội, làm tăng tỷ lệ vốn kéo dài và số dự án chậm tiến độ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng vốn và mục tiêu phát triển khoa học công nghệ của Bộ. Việc quản lý chất lượng và an toàn lao động được duy trì tốt, nhưng cần nâng cao hơn nữa để tránh các rủi ro tiềm ẩn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ tiết kiệm đấu thầu theo năm, biểu đồ tiến độ giải ngân vốn và bảng tổng hợp số dự án chậm tiến độ, giúp minh họa rõ nét các xu hướng và vấn đề tồn tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường lập kế hoạch chi tiết và dự toán chính xác: Áp dụng các công cụ quản lý dự án hiện đại như phần mềm BIM, SAP để nâng cao độ chính xác trong dự toán và lập kế hoạch, giảm thiểu điều chỉnh phát sinh. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý dự án và các đơn vị trực thuộc Bộ. Thời gian: Triển khai ngay trong năm 2023.

2. Nâng cao năng lực và đào tạo đội ngũ quản lý dự án: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý dự án, đấu thầu, quản lý tiến độ và chất lượng nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng thực tiễn cho cán bộ quản lý. Chủ thể: Bộ KH&CN phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu. Thời gian: 2023-2024.

3. Cải thiện công tác quản lý tiến độ và ứng phó rủi ro: Xây dựng hệ thống giám sát tiến độ dự án theo thời gian thực, thiết lập cơ chế khen thưởng, xử phạt rõ ràng để đảm bảo tiến độ. Đồng thời, xây dựng kế hoạch ứng phó rủi ro đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh và biến động kinh tế. Chủ thể: Ban quản lý dự án, chủ đầu tư. Thời gian: 2023.

4. Tăng cường quản lý chất lượng và an toàn lao động: Áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về quản lý chất lượng và an toàn, tăng cường kiểm tra, giám sát tại công trường, đồng thời nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và phòng chống cháy nổ. Chủ thể: Ban quản lý dự án, nhà thầu. Thời gian: Liên tục trong các dự án.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý dự án tại Bộ Khoa học và Công nghệ: Giúp hiểu rõ thực trạng, các khó khăn và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý dự án đầu tư xây dựng.

2. Các nhà hoạch định chính sách và quản lý đầu tư công: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực tiễn để điều chỉnh chính sách, quy định liên quan đến quản lý dự án đầu tư công.

3. Nhà thầu xây dựng và tư vấn quản lý dự án: Nắm bắt các yêu cầu, tiêu chuẩn và quy trình quản lý dự án tại Bộ KH&CN, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ và phối hợp hiệu quả.

4. Học viên, nghiên cứu sinh ngành Quản lý kinh tế, Quản lý dự án: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn quản lý dự án đầu tư xây dựng trong lĩnh vực khoa học công nghệ.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ KH&CN có đặc điểm gì nổi bật?
   Quản lý dự án tại Bộ KH&CN tập trung vào các dự án sử dụng vốn nhà nước với quy mô đa dạng, từ xây dựng công trình đến mua sắm thiết bị, chịu ảnh hưởng bởi các quy định pháp luật chặt chẽ và yêu cầu cao về chất lượng, tiến độ, an toàn lao động.

2. Tỷ lệ tiết kiệm qua đấu thầu tại Bộ KH&CN như thế nào trong giai đoạn 2019-2021?
   Tỷ lệ tiết kiệm tăng từ 0,22% năm 2019 lên 1,94% năm 2021, với tổng giá trị tiết kiệm đạt hơn 1,4 tỷ đồng năm 2021, cho thấy hiệu quả trong công tác lựa chọn nhà thầu.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến chậm tiến độ các dự án đầu tư xây dựng tại Bộ KH&CN?
   Chủ yếu do ảnh hưởng của dịch Covid-19, giãn cách xã hội kéo dài, khó khăn trong vận chuyển thiết bị nhập khẩu và một số yếu tố khách quan khác như biến động giá nguyên vật liệu.

4. Các giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý dự án?
   Bao gồm tăng cường lập kế hoạch chi tiết, đào tạo nâng cao năng lực cán bộ, cải thiện quản lý tiến độ và ứng phó rủi ro, cũng như tăng cường quản lý chất lượng và an toàn lao động.

5. Luận văn có thể hỗ trợ đối tượng nào trong lĩnh vực quản lý dự án?
   Hỗ trợ cán bộ quản lý dự án, nhà hoạch định chính sách, nhà thầu xây dựng, tư vấn quản lý dự án và học viên nghiên cứu trong lĩnh vực quản lý kinh tế và quản lý dự án.

Kết luận

• Quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ trong giai đoạn 2016-2021 đã đạt được nhiều kết quả tích cực về lập kế hoạch, đấu thầu và quản lý chất lượng.
• Tỷ lệ tiết kiệm qua đấu thầu tăng dần, tuy nhiên tiến độ dự án còn nhiều hạn chế do ảnh hưởng của dịch bệnh và các yếu tố khách quan khác.
• Công tác quản lý an toàn lao động và bảo vệ môi trường được duy trì nghiêm ngặt, góp phần đảm bảo an toàn cho các dự án.
• Các khó khăn chủ yếu liên quan đến biến động giá nguyên vật liệu, thay đổi chính sách pháp luật và năng lực quản lý còn hạn chế.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý dự án, bao gồm nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ và cải thiện quản lý tiến độ.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2023-2024, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả quản lý dự án để điều chỉnh kịp thời.

Call-to-action: Các đơn vị liên quan cần phối hợp chặt chẽ, tăng cường đào tạo và ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác quản lý đối với dự án đầu tư xây dựng Chương 2: Thực trạng công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ Chương 3: Giải pháp cải thiện công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Bộ Khoa học và Công nghệ 13 Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về công tác quản lý đối với dự án đầu tƣ xây dựng 1.1 Khái quát chung về về dự án đầu tƣ xây dựng 1.1 Khái niệm dự án đầu tư Đầu tư là quá trình sử dụng các nguồn lực hiện có để tiến hành một số hoạt động nào đó nhằm đem lại hiệu quả kinh tế - xã hội, mang đến kết quả lớn hơn trong tương lai. Dự án đầu tư là tập hợp các hành động liên quan với nhau, được kế hoạch hóa nhằm hoàn thành các mục tiêu đã đề ra bằng việc tạo ra các kết quả cụ thể dựa trên việc sử dụng nguồn lực trong một khoảng thời gian nhất định. Khoảng thời gian tính từ thời điểm chủ đầu tư tiến hành nghiên cứu, phân tích cơ hội đầu tư cho đến khi kết thúc khai thác, vận hành và thanh lý xong dự án đó được gọi là chu trình của một dự án. Một chu trình bao gồm: - Giai đoạn chuẩn bị đầu tư, hình thành dự án.

- Giai đoạn triển khai dự án. - Giai đoạn hoàn thành, đưa dự án vào sử dụng. - Giai đoạn dừng khai thác, vận hành dự án. Dự án đầu tư xây dựng bao gồm dự án xây dựng dân dụng và công nghiệp, dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, dự án xây dựng công trình biển, dự án mua sắm trang thiết bị, … 1.2 Đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng: - Các công trình xây dựng thường có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, thời gian thi công thường khá dài.

Vì vậy, công tác tổ chức quản lý và định giá công trình xây dựng của chủ đầu tư cũng như công tác hạch toán chi phí thi công của nhà thầu diễn ra tương đối phức tạp. - Các dự án xây dựng được triển khai tại một địa điểm cố định, còn các phương tiện sản xuất (máy móc, trang thiết bị, …) phải di chuyển theo địa điểm xây 14 dựng, khiến quá trình quản lý và sử dụng tài sản, vật tư thường khá phức tạp do chịu ảnh hưởng của điều kiện thời tiết, dễ mất mát, hư hỏng. - Quá trình xây dựng thường được chia làm nhiều giai đoạn tùy thuộc và quy mô, tính chất phức tạp của mỗi công trình. Nhiều dự án bị ảnh hưởng rất lớn bởi yếu tố môi trường như nắng, mưa, lũ lụt, … Vì vậy, việc quản lý và giám sát cần đảm bảo sát sao, tuân thủ đúng theo thiết kế, hợp đồng.

- Việc định giá máy móc, trang thiết bị phải liên tục được cập nhập do sự phát triển liên tục của khoa học và công nghệ cũng như cần phải có các kiến thức sâu rộng đối với các yếu tố về kỹ thuật nhằm bảo đảm yêu cầu chất lượng của công tác định giá. - Tuổi thọ của máy móc, trang thiết bị thường khá ngắn, chịu tác động từ các yếu tố như môi trường tự nhiên, cường độ sử dụng, trình độ của con người và công tác bảo trì máy móc, trang thiết bị. - Riêng đối với dự án đầu tư xây dựng sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, hồ sơ thủ tục thường khá phức tạp, quá trình xin phê duyệt chủ trương đầu tư và dự án đầu tư thường kéo dài.3 Quy trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng Các dự án thường được triển khai trong một khoảng thời gian nhất định tính từ thời điểm bắt đầu lên ý tưởng, phân tích tính khả thi cho tới khi kết thúc, đưa dự án đi vào sử dụng. Trình tự thực hiện dự án được chia làm 3 giai đoạn chính, gồm giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn triển khai và giai đoạn kết thúc, đưa dự án vào sử dụng, cụ thể: - Giai đoạn chuẩn bị: Khảo sát công trình; lập và thẩm định, quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư; lập và thẩm định, quyết định phê duyệt dự án và một số công việc khác thuộc giai đoạn chuẩn bị.

- Giai đoạn triển khai: Chuẩn bị mặt bằng xây dựng công trình; rà phá bom mìn; khảo sát xây dựng; xin giấy phép xây dựng; tiến hành lựa chọn nhà thầu, thương thảo, ký kết hợp đồng đối với công tác thi công, cung cấp thiết bị và tư vấn giám sát; chạy thử và nghiệm thu hoàn thành; bàn giao dự án đưa vào sử dụng và một số công việc khác của giai đoạn triển khai. 15 - Giai đoạn kết thúc: Quyết toán gói thầu xây dựng và cung cấp thiết bị; quyết toán dự án hoàn thành; bảo hành công trình và một số công việc khác thuộc giai đoạn kết thúc. Đối với một dự án, giai đoạn chuẩn bị đầu tư là giai đoạn quan trọng nhất vì nó cho thấy phương hướng, sự cần thiết cũng như hiệu quả kinh tế, xã hội và đưa ra chiến lược phục vụ cho giai đoạn thực hiện, đưa dự án vào khai thác, sử dụng một cách hợp lý. Để quyết định đồng ý hoặc không đồng ý đầu tư, các dự án thường được đánh giá dựa vào các chỉ tiêu sau: - Sự phù hợp với mục tiêu chiến lược, kế hoạch và quy hoạch.

- Khả năng có thể triển khai và hoàn thành dự án đầu tư xây dựng. - Sự cần thiết đầu tư dự án. - Hiệu quả kinh tế - xã hội cũng như bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. - Đảm bảo tuân theo quy định pháp luật, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.2 Quản lý dự án đầu tƣ xây dựng 1.1 Khái niệm quản lý dự án Quản lý dự án là quá trình áp dụng các hiểu biết, kỹ năng và công nghệ vào các hoạt động, công việc của dự án để đạt được mục tiêu, yêu cầu đối với dự án.

Quản lý dự án sẽ đạt được thông qua việc áp dụng hợp lý và phối hợp nhuần nhuyễn năm quá trình nhỏ sau: (1) Hình thành ý tưởng, (2) Lập kế hoạch, (3) Thực hiện, (4) Theo dõi và kiểm soát, (5) Kết thúc (Đinh Tuấn Hải, Phạm Xuân Anh 2015, tr. - Việc hình thành ý tưởng cần phải xác định được phạm vi sơ bộ của dự án, nguồn tài nguyên dự kiến sẽ được đưa ra để triển khai dự án cũng như các nhân tố bên trong và bên ngoài có ảnh hưởng đến quá trình thực hiện dự án. - Công việc lập kế hoạch cần phải xác định được phạm vi tổng thể của dự án, mục tiêu và trình tự thực hiện các công việc đảm bảo hoàn thành đúng tiến độ đã đề ra. Bên cạnh đó, cần xác định được cụ thể chi phí cần bỏ ra để triển khai và những rủi ro có thể tác động đến dự án, sau đó tiến hành phân tích rủi ro và đưa ra cách ứng phó.

16 - Quá trình triển khai dự án sẽ bao gồm những công việc cần tiến hành để kết thúc dự án theo đúng kế hoạch, đáp ứng đúng với yêu cầu đã được đề ra trong thiết kế, tiêu chuẩn, quy chuẩn có liên quan. Quá trình triển khai dự án phải đảm bảo quản lý được chất lượng của dự án, hoạt động mua sắm, đấu thầu cũng như quản lý về nhân sự, an toàn lao động, bảo vệ môi trường và phòng chống cháy nổ. - Quá trình theo dõi và kiểm soát là quá trình cần thiết để có thể theo dõi, phân tích dự án nhằm bảo đảm dự án tuân thủ đúng tiến độ, kế hoạch, phạm vi và các yêu cầu về chất lượng đã đề ra. - Quá trình kết thúc gồm các công việc được triển khai để xác nhận dự án đã được hoàn thành.

Từ đó, có thể chia nội dung quản lý dự án thành các công việc cụ thể như sau: - Lập kế hoạch triển khai. - Quản lý công tác đấu thầu. - Quản lý chất lượng. - Quản lý kinh phí.

- Quản lý về an toàn lao động trong đầu tư xây dựng công trình, bảo vệ môi trường và phòng chống cháy nổ. Với từng dự án riêng biệt sẽ tồn tại những vấn đề cũng như khía cạnh khác nhau mà cá nhân, tổ chức tham gia quản lý và triển khai dự án cần tập trung để có thể hoàn thành tốt các công việc đã đề ra. Ngoài ra còn có những liên hệ chặt chẽ giữa các khía cạnh, vấn đề trong quá trình triển khai, ví dụ như trong trường hợp nhà đầu tư muốn giảm tiến độ thực hiện dự án thì ngay lập tức, chi phí có thể sẽ tăng lên hoặc chất lượng của dự án sẽ bị giảm đi.2 Các hình thức quản lý dự án Các hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng có thể kể đến như: - Chủ đầu tư tự thực hiện dự án. - Chủ đầu tư tự quản lý dự án.

- Sử dụng nhà thầu xây dựng. 17 - Chìa khóa trao tay. Trong nhiều trường hợp, một số tổ chức công nghiệp lớn, cơ quan chính phủ sử dụng lực lượng lao động của mình với số lượng nhỏ để tiến hành các công việc cải tạo, sửa chữa, bảo trì cũng như thay thế các trang thiết bị thuộc công trình nhưng bên cạnh đó cũng có khả năng đảm bảo thực hiện các dự án xây dựng mới (Sơ đồ 1). Ngoài ra, chủ đầu tư thường sử dụng nhân viên của mình để quản lý các dự án xây dựng mới (Sơ đồ 2).

Các công việc thuộc dự án có thể được triển khai bởi công nhân do chủ đầu tư thuê trực tiếp, bởi các nhà thầu phụ hay kết hợp bởi cả hai hình thức này. Sơ đồ 1: Chủ đầu tư thực hiện dự án Nguồn: Quản lý dự án trong giai đoạn xây dựng, Hà Nội 2015, tr.10 Sơ đồ 2: Chủ đầu tư tự quản lý dự án Nguồn: Quản lý dự án trong giai đoạn xây dựng, Hà Nội 2015, tr.10 Thực tế, hình thức quản lý dự án được sử dụng phổ biến nhất là hình thức nhà thầu xây dựng dựa trên các hợp đồng thầu chính (Sơ đồ 3). Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, ngày càng nhiều người chọn sử dụng hình thức chìa khóa trao tay nhằm phục vụ công tác quản lý dự án (Sơ đồ 4). Đối với hình thức này, chủ đầu tư sẽ tiến hành ký kết hợp đồng với một công ty đủ năng lực để thực hiện cả công việc thiết kế cũng như xây dựng nhằm đáp ứng được các yêu cầu cụ thể đã được đề ra trước đó.