chương 1 cũng nêu được những ý nghĩa khoa học, ý nghĩa thực tiễn và các đóng góp mới của đề tài. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 2 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2.1 DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 2.1 Khái niệm dịch vụ ngân hàng bán lẻ Hiện nay chưa có định nghĩa chính xác về khái niệm dịch vụ NHBL. Theo cách hiểu phổ biến nhất, NHBL là hoạt động cung cấp các sản phẩm dịch vụ tài chính chủ yếu cho khách hàng là các cá nhân, các hộ gia đình và các DNVVN. Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện Công Nghệ Châu Á (AIT), dịch vụ NHBL là loại hình dịch vụ cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các DNVVN thông qua hệ thống các điểm giao dịch, hoặc qua các phương tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin.
Theo tổ chức thương mại thế giới (WTO) thì dịch vụ NHBL là loại hình dịch vụ cung cấp cho các khách hàng các nhân thông qua các chi nhánh, PGD của các ngân hàng để thực hiện các dịch vụ như: Tiền gửi tiết kiệm, kiểm tra tài khoản, thế chấp, vay vốn, dịch vụ thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ và các dịch vụ khác đi kèm. Từ những khái niệm trên có thể đi đến kết luận về dịch vụ NHBL như sau: Dịch vụ NHBL là dịch vụ ngân hàng được cung ứng cho các cá nhân, hộ gia đình, hộ sản xuất kinh doanh, DNVVN…thông qua hệ thống mạng lưới chi nhánh, điểm giao dịch, hoặc qua các phương tiện điện tử viễn thông.2 Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng bán lẻ Đối tượng khách hàng: Dịch vụ NHBL nhắm tới phân khúc khách hàng khá rộng, từ KHCN, hộ gia đình, hộ sản xuất kinh doanh và các DNVVN. Tại Việt Nam đối tượng khách hàng của dịch vụ NHBL tại các ngân hàng có thể khác nhau tùy theo định hướng của mỗi ngân hàng. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Dịch vụ NHBL đa dạng nhưng dễ bị sao chép: Với số lượng khách hàng lớn và nhu cầu tài chính đa dạng, các ngân hàng cần phải xây dựng hệ sản phẩm đa dạng với các đặc tính phù hợp với yêu cầu của từng nhóm khách hàng hoặc đến từng cá thể khách hàng.
Ngoài ra, cũng như các dịch vụ ngân hàng khác, dịch vụ NHBL cũng mang đặc tính dễ bị sao chép giữa các ngân hàng với nhau, đem lại sự cạnh tranh rất gay gắt trên thị trường cung cấp dịch vụ NHBL. Quy mô giao dịch nhỏ, rủi ro tương đối thấp: Đối tượng khách hàng của dịch vụ NHBL tuy khá lớn về mặt quy mô tuy nhiên giá trị của từng giao dịch lại không lớn. Tuy vậy nếu số lượng khách hàng vô cùng lớn sẽ đem lại những đóng góp to lớn cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Ngoài ra, vì mỗi giao dịch có giá trị nhỏ nên cũng phân tán được rủi ro.
Hệ thống kênh phân phối rộng, chi phí hoạt động trung bình cao: Số lượng khách hàng đông và phân tán là nguyên nhân dẫn đến việc ngân hàng phải xây dựng một hệ thống kênh phân phối rộng nhằm tiếp cận và tạo thuận tiện cho khách hàng trong quá trình giao dịch. Chính vì kênh phân phối cồng kềnh nên chi phí trung bình trong hoạt động cung cấp dịch vụ NHBL khá cao. Hệ thống kênh phân phối ngày nay đã vượt ra ngoài không gian giao dịch hữu hình truyền thống như chi nhánh, PGD… để phát triển thành các kênh phân phối hiện đại thông qua ATM, internet, điện thoại di động… Các kênh phân phối hiện đại này tuy tốn kém chi phí đầu tư ban đầu, nhưng về lâu dài sẽ có lợi cho ngân hàng trong việc giảm tải số lượng và thời gian giao dịch tại quầy. Dịch vụ đơn giản, dễ thực hiện: Dịch vụ cung cấp đến đối tượng khách hàng nhỏ lẻ được yêu cầu cần cực kỳ đơn giản và thuận tiện, để đảm bảo bất cứ khách hàng nào cũng có thể hiểu và thực hiện.
Tuy rằng đơn giản, nhưng khối lượng công việc cần xử lý của cán bộ ngân hàng lại khá lớn do số lượng khách hàng và nhu cầu của khách hàng là vô cùng lớn. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Dựa vào nền tảng công nghệ và nhân lực: Dịch vụ NHBL phần lớn dựa trên nền tảng công nghệ thông tin hiện đại và đặc biệt là một đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp nhằm mở rộng, nâng cao chất lượng sản phẩm và đưa sản phẩm đến từng đối tượng khách hàng. Ngoài ra, dịch vụ NHBL còn mang các đặc trưng cơ bản của dịch vụ ngân hàng như: Tính vô hình, Quá trình sản xuất và tiêu thụ diễn ra đồng thời và tính không ổn định về mặt chất lượng.3 Vai trò của dịch vụ ngân hàng bán lẻ Đối với nền kinh tế-xã hội: Dịch vụ ngân hàng bán lẻ đóng góp lớn cho việc nâng cao nhận thức và hiểu biết của đại bộ phận dân cư về các tiện ích về dịch vụ ngân hàng, giúp thay đổi thói quen và cách thức sử dụng tiền của dân cư từ việc chủ yếu sử dụng tiền mặt trong thanh toán chuyển sang sử dụng các phương tiện thanh toán tiện lợi khác như thanh toán, mua bán qua thẻ, tài khoản thanh toán, thanh toán trực tuyến qua kênh internetbanking của ngân hàng… Điều này giúp đẩy nhanh các giao dịch thanh toán, giảm thiểu thời gian giao dịch, góp phần giảm một lượng chi phí đáng kể trong việc bảo quản, sản xuất, cung ứng tiền mặt. Đồng thời dịch vụ NHBL cũng góp phần hỗ trợ minh bạch hóa các giao dịch, giúp nhà nước tránh thất thu thuế từ thu nhập hợp pháp của các cá nhân, tổ chức, ngăn chặn nạn hối lộ, tham nhũng.
Đối với hệ thống ngân hàng: Dịch vụ NHBL cung cấp đa dạng sản phẩm dịch vụ cho đại bộ phận khách hàng trong nền kinh tế. Đối tượng khách hàng sử dụng dịch vụ NHBL có thể phát triển ổn định với nhu cầu đối với dịch vụ phát sinh liên tục giúp ngân hàng chiếm lĩnh thị phần lớn, tăng cường lợi nhuận, tăng cường quảng bá thương hiệu. NHBL cũng đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng khả năng bán chéo sản phẩm dịch vụ, thay đổi tỷ trọng các mảng lợi nhuận của ngân hàng thông qua tăng thu phí dịch vụ và giảm lệ thuộc vào nguồn thu chủ yếu từ hoạt động tín dụng truyền thống góp phần mang lại nguồn thu ổn định và chắc chắn cho ngân hàng nhờ rủi ro được phân tán. Bên cạnh đó, NHBL cũng giúp nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ, hạ tầng nền tảng ứng dụng công nghệ cao cho ngân hàng, TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng trong quá trình hội nhập kinh tế sâu rộng đang diễn ra hiện nay.
Đối với khách hàng: Dịch vụ NHBL đem đến sự tiện ích, an toàn trong việc thanh toán, thuận lợi sử dụng nguồn thu nhập của mình, giúp khách hàng có thêm kênh thông tin và đầu tư hiệu quả. Sử dụng dịch vụ NHBL còn giúp khách hàng tiết kiệm được chi phí thời gian, thông tin, giao dịch. Tất cả các nhu cầu giao dịch truyền thống và hiện đại như chuyển tiền, tra cứu thông tin, gửi tiết kiệm, chuyển tiền tận tay người thân hoặc tiếp cận vốn vay, nộp thuế điện tử tự động, điều chuyển vốn cho sản xuất kinh doanh… đều được tiến hành thuận lợi, nhanh chóng trên cơ sở nền tảng công nghệ ứng dụng ngày một hiện đại. Khách hàng có thể thực hiện mọi nhu cầu thông qua giao dịch trực tiếp tại ngân hàng hoặc ở bất kỳ đâu thông qua các phương tiện như tin nhắn, điện thoại, internet banking… 2.4 Các dịch vụ ngân hàng bán lẻ 2.1 Huy động vốn HĐV là một dịch vụ truyền thống của ngân hàng và là một trong những chức năng chính của NHTM.
Ngân hàng huy động vốn từ các cá nhân và các DNVVN dưới nhiều hình thức như thông qua tài khoản tiền gửi thanh toán, tiền gửi tiết kiệm, phát hành giấy tờ có giá và các hình thức tiền gửi khác với đa dạng các sản phẩm huy động với nhiều đặc tính khác nhau theo kỳ hạn, lãi suất, hình thức gửi, mục đích…Nguồn tiền từ huy động được các ngân hàng sử dụng cho các hoạt động kinh doanh khác của mình như cho vay, tài trợ thương mại, đầu tư. Huy động từ DNVVN chủ yếu thông qua tiền gửi thanh toán, tiền gửi ký quỹ cho các mục đích thành lập doanh nghiệp, đăng ký kinh doanh có điều kiện, đảm bảo thanh toán theo hợp đồng hoặc sử dụng cho nguồn vốn lưu động sản xuất kinh doanh. Nhìn chung do nhu cầu phát sinh liên tục nên nguồn tiền huy động từ các đối tượng trên chủ yếu là nguồn tiền huy động không kỳ hạn với chi phí huy động tương đối thấp nhưng không ổn định. Ngược lại, đối với các cá nhân thì huy động TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 lại tập trung ở sản phẩm tiền gửi, tiết kiệm có kỳ hạn do chủ yếu là nguồn tiền nhàn rỗi, tiền tiết kiệm được của các cá nhân tích góp dự phòng cho các mục tiêu tương lai nên khá ổn định tuy nhiên chi phí ngân hàng cho nguồn huy động này sẽ cao hơn nhiều.
Nhìn chung, giá vốn từ HĐV bán lẻ là tương đối cao hơn so với nguồn huy động từ tổ chức kinh tế, tổ chức tín dụng khác tuy nhiên với số lượng khách hàng lớn sẽ tạo nên nguồn huy động dồi dào và ổn định cho các NHTM.2 Dịch vụ tín dụng bán lẻ Dịch vụ tín dụng bán lẻ cũng là một trong những sản phẩm truyền thống của ngân hàng. Dịch vụ tín dụng bán lẻ bao gồm các khoản vay cho mục đích tiêu dùng, sản xuất kinh doanh, tài trợ dự án…cho các cá nhân, hộ gia đình và các DNVVN có nhu cầu với kỳ hạn linh hoạt bao gồm cả ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Một số sản phẩm tín dụng bán lẻ thường gặp như: cho vay xây sửa nhà, chuyển nhượng bất động sản, cầm cố sổ tiết kiệm, vay du học, vay kinh doanh, vay mua xe ô tô, phát hành thẻ tín dụng…Đặc điểm chung của tín dụng bán lẻ là quy mô món vay nhỏ, cho vay nhiều đối tượng khách hàng khác nhau nên phân tán được rủi ro, tăng cường được số lượng khách hàng sử dụng sản phẩm dịch vụ. Nhu cầu TDBL thường có xu hướng thay đổi theo chu kỳ kinh tế, tăng trưởng khi kinh tế hưng thịnh và giảm đi khi nền kinh tế trở nên trì trệ.
Các sản phẩm TDBL nhìn chung khá đơn giản, thủ tục nhanh chóng.