Luận văn thạc sĩ chất lượng tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu phân tích chất lượng tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Lưu Thành Trung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Phúc Hiền
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Phân Tích Chất Lượng Tín Dụng Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Ngoại Thương Việt Nam – Chi Nhánh Sở Giao Dịch
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.1. Khái niệm về Doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.2. Đặc điểm của Doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.3. Vai trò của Doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.2. Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.2.1. Khái niệm Tín dụng ngân hàng
• 1.2.2. Phân loại Tín dụng ngân hàng
• 1.2.3. Vai trò của Tín dụng ngân hàng đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3. Chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3.1. Khái niệm chất lượng tín dụng
• 1.3.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng đối với DNVVN
• 1.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng
• 1.3.4. Ý nghĩa của chất lượng tín dụng Doanh nghiệp vừa và nhỏ đối với các ngân hàng thương mại
• 1.4. Kinh nghiệm của một số ngân hàng thương mại về nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.4.1. Tín dụng thiết kế riêng cho từng ngành và giải pháp tài chính số cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank)
• 1.4.2. Quản lý thế chấp hàng tồn kho tại ngân hàng TMCP Á Châu
• 1.4.3. Bài học kinh nghiệm cho Ngân hàng TMCP Ngoại thương – chi nhánh Sở Giao Dịch
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH
• 2.1. Khái quát về ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt nam – chi nhánh Sở giao dịch
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 2.1.2. Khái quát về Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Sở Giao Dịch
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - chi nhánh Sở Giao Dịch
• 2.1.4. Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - chi nhánh Sở Giao Dịch
• 2.2. Phân tích thực trạng chất lượng tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Sở Giao Dịch
• 2.2.1. Quy định, quy trình tín dụng khách hàng Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 2.2.2. Các chỉ tiêu định lượng
• 2.2.3. Các chỉ tiêu định tính
• 2.3. Đánh giá chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Sở Giao Dịch
• 2.3.1. Kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế còn tồn tại
• 2.3.3. Phân tích nguyên nhân của các hạn chế
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH
• 3.1. Định hướng đối với phát triển tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Sở Giao Dịch
• 3.1.1. Định hướng hoạt động chung của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 3.1.2. Định hướng hoạt động của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - chi nhánh Sở Giao Dịch
• 3.1.3. Định hướng hoạt động tín dụng Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - chi nhánh Sở Giao Dịch
• 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Sở Giao Dịch
• 3.2.1. Xây dựng, rà soát và kiểm tra tuân thủ quy trình tín dụng, chính sách tài sản bảo đảm
• 3.2.2. Tăng cường kiểm soát tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn
• 3.2.3. Đẩy nhanh tốc độ và chất lượng phục vụ, nâng cao mức độ hài lòng của khách hàng
• 3.2.4. Nâng cao khả năng cạnh tranh của Ngân hàng
• 3.2.5. Đẩy mạnh triển khai marketing dịch vụ ngân hàng
• 3.2.6. Tăng trưởng quy mô tín dụng nhóm DNVVN
• 3.3. Các kiến nghị cho các hạn chế còn tồn tại từ phía khách hàng
• 3.4. Kiến nghị với Cơ quan nhà nước
• 3.5. Kiến nghị với Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MẪU PHIẾU KHẢO SÁT Ý KIẾN KHÁCH HÀNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Vietcombank

Chất lượng tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Sở Giao dịch là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. DNVVN đóng vai trò chủ chốt trong nền kinh tế, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số doanh nghiệp và tạo ra nhiều việc làm. Việc phân tích chất lượng tín dụng giúp ngân hàng hiểu rõ hơn về nhu cầu và khả năng của khách hàng, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

1.1. Khái niệm và vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) được định nghĩa dựa trên quy mô vốn và số lượng lao động. Chúng đóng góp đáng kể vào GDP và tạo ra nhiều việc làm. Vai trò của DNVVN không chỉ nằm ở việc tạo ra lợi nhuận mà còn trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

1.2. Tín dụng ngân hàng và ảnh hưởng đến DNVVN

Tín dụng ngân hàng là nguồn vốn quan trọng giúp DNVVN phát triển. Ngân hàng cung cấp các sản phẩm tín dụng đa dạng, từ vay vốn đến bảo lãnh, giúp doanh nghiệp có đủ nguồn lực để mở rộng sản xuất và kinh doanh.

II. Thách thức trong việc đánh giá chất lượng tín dụng DNVVN

Đánh giá chất lượng tín dụng DNVVN gặp nhiều thách thức do sự đa dạng trong quy mô và lĩnh vực hoạt động. Các ngân hàng cần có phương pháp đánh giá phù hợp để xác định rủi ro và khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Việc thiếu thông tin và dữ liệu chính xác cũng là một rào cản lớn.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng

Chất lượng tín dụng DNVVN bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tình hình tài chính, khả năng quản lý, và môi trường kinh doanh. Ngân hàng cần phân tích kỹ lưỡng các yếu tố này để đưa ra quyết định cho vay hợp lý.

2.2. Hạn chế trong quy trình đánh giá tín dụng

Quy trình đánh giá tín dụng hiện tại còn nhiều hạn chế, như thiếu sót trong việc thu thập thông tin và phân tích dữ liệu. Điều này dẫn đến việc đánh giá không chính xác và có thể gây ra rủi ro cho ngân hàng.

III. Phương pháp nâng cao chất lượng tín dụng DNVVN tại Vietcombank

Để nâng cao chất lượng tín dụng DNVVN, Vietcombank cần áp dụng các phương pháp hiện đại trong quản lý tín dụng. Việc sử dụng công nghệ thông tin và phân tích dữ liệu sẽ giúp ngân hàng đưa ra quyết định chính xác hơn.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng

Công nghệ thông tin giúp ngân hàng thu thập và phân tích dữ liệu nhanh chóng, từ đó đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn. Việc áp dụng các phần mềm quản lý tín dụng hiện đại sẽ nâng cao hiệu quả công việc.

3.2. Đào tạo nhân viên và nâng cao kỹ năng

Đào tạo nhân viên là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng tín dụng. Nhân viên cần được trang bị kiến thức về phân tích tài chính và quản lý rủi ro để có thể đánh giá chính xác hơn về khả năng trả nợ của DNVVN.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao chất lượng tín dụng DNVVN không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn tăng cường mối quan hệ với khách hàng. Các ngân hàng cần áp dụng các giải pháp đã được nghiên cứu để cải thiện chất lượng tín dụng.

4.1. Đánh giá kết quả đạt được

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải thiện quy trình đánh giá tín dụng đã giúp ngân hàng giảm tỷ lệ nợ xấu và tăng cường sự hài lòng của khách hàng. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng tín dụng.

4.2. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Các giải pháp được đề xuất cần được áp dụng vào thực tiễn để đạt được hiệu quả cao nhất. Ngân hàng cần theo dõi và đánh giá thường xuyên để điều chỉnh các phương pháp phù hợp với tình hình thực tế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chất lượng tín dụng DNVVN

Chất lượng tín dụng DNVVN tại Vietcombank có tiềm năng phát triển lớn. Ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình và áp dụng các công nghệ mới để nâng cao chất lượng tín dụng. Tương lai, việc phát triển bền vững sẽ là mục tiêu hàng đầu.

5.1. Tương lai của tín dụng DNVVN

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao từ DNVVN, ngân hàng cần có những chiến lược dài hạn để đáp ứng nhu cầu này. Việc cải thiện chất lượng tín dụng sẽ giúp ngân hàng giữ vững vị thế trên thị trường.

5.2. Đề xuất hướng đi mới cho ngân hàng

Ngân hàng cần xem xét việc mở rộng các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu của DNVVN. Đồng thời, việc tăng cường hợp tác với các tổ chức tài chính khác cũng sẽ giúp ngân hàng nâng cao chất lượng dịch vụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) giữ vai trò then chốt trong nền kinh tế Việt Nam khi chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp khoảng 40% GDP, tạo ra gần 60% việc làm mới và đóng góp 29,3% vào ngân sách nhà nước. Nhận thức rõ tiềm năng này, các ngân hàng thương mại đang đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu tín dụng từ bán buôn sang bán lẻ, lấy phân khúc DNVVN làm trọng tâm chiến lược. Tuy nhiên, việc mở rộng tín dụng luôn đi kèm bài toán kiểm soát rủi ro và nâng cao chất lượng tín dụng nhằm đảm bảo an toàn vốn.

Thực tế tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Sở Giao Dịch (Vietcombank Sở Giao Dịch), mặc dù tổng dư nợ toàn đơn vị đạt tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm 20,9% trong giai đoạn 2016 – 2020, dư nợ dành cho khối DNVVN chỉ đạt 1.310 tỷ đồng vào năm 2020, chiếm tỷ trọng khiêm tốn 4,9% trên tổng dư nợ 26.574 tỷ đồng. Con số này cho thấy quy mô cấp tín dụng cho DNVVN chưa tương xứng với vị thế chi nhánh cấp 1 quy mô lớn nhất hệ thống, trong khi thời gian xử lý hồ sơ còn kéo dài và mức độ hài lòng của khách hàng cần cải thiện.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là phân tích toàn diện thực trạng chất lượng tín dụng DNVVN tại Vietcombank Sở Giao Dịch giai đoạn 2016 – 2020, nhận diện các điểm nghẽn về quy trình và chính sách tài sản bảo đảm, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm gia tăng quy mô dư nợ, duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 0,5% và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống lý thuyết định tính và định lượng về doanh nghiệp vừa và nhỏ, kết hợp với các học thuyết ngân hàng hiện đại. Về mặt định tính, DNVVN được xác định theo mô hình quản lý cá nhân hóa và cấu trúc tổ chức tinh gọn của Bolton và Decker. Về mặt định lượng, nghiên cứu chuẩn hóa tiêu chí phân loại theo Nghị định số 39/2018/NĐ-CP của Chính phủ, quy định DNVVN trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp có nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc số lao động tham gia bảo hiểm xã hội dưới 200 người; lĩnh vực thương mại dịch vụ có tổng doanh thu không quá 300 tỷ đồng hoặc nguồn vốn dưới 100 tỷ đồng.

Khái niệm tín dụng ngân hàng được tiếp cận theo Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, xem đây là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn có hoàn trả cả gốc và lãi sau một thời gian xác định. Chất lượng tín dụng DNVVN được đánh giá dựa trên mô hình cân bằng lợi ích ba bên:

• Khía cạnh ngân hàng: Tối ưu hóa lợi nhuận, tăng trưởng quy mô tín dụng và kiểm soát rủi ro mất vốn.
• Khía cạnh khách hàng: Đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn với chi phí lãi suất, phí cạnh tranh và thủ tục thuận tiện.
• Khía cạnh nền kinh tế: Điều hòa dòng vốn hiệu quả, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và tạo công ăn việc làm.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp mô hình ba tuyến phòng thủ trong kiểm soát nội bộ và quy định phân loại nợ theo Thông tư số 39/2016/TT-NHNN, xác định nợ quá hạn từ nhóm 2 trở lên (quá hạn từ 10 ngày) và nợ xấu từ nhóm 3 đến nhóm 5 (quá hạn từ 90 ngày trở lên).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và điều tra dữ liệu sơ cấp trong khung thời gian 5 năm từ 2016 đến hết 2020:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Trích xuất từ các báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo hoạt động kinh doanh thường niên, báo cáo quản trị tín dụng nội bộ của Vietcombank Sở Giao Dịch và hệ thống văn bản pháp lý liên quan như Quyết định số 268/QĐ-HĐQT-CSTD.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thực hiện khảo sát thực tế với cỡ mẫu gồm 120 phiếu khảo sát hợp lệ phát trực tiếp cho đại diện các DNVVN đang có quan hệ tín dụng và cán bộ tín dụng tại 10 phòng giao dịch thuộc Sở Giao Dịch. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chủ đích được áp dụng nhằm thu thập ý kiến chuyên sâu từ những người am hiểu trực tiếp sản phẩm dịch vụ ngân hàng.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian, so sánh đối chiếu chỉ tiêu định lượng (tốc độ tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ tài sản bảo đảm) và chỉ tiêu định tính (thời gian xét duyệt, mức độ hài lòng khách hàng). Việc lựa chọn phương pháp phân tích này giúp lượng hóa chính xác hiệu quả vận hành và chỉ ra nguyên nhân gốc rễ của các rào cản tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô tín dụng DNVVN có sự biến động lớn và phục hồi chậm. Dư nợ DNVVN giảm từ 987 tỷ đồng năm 2016 xuống mức đáy 891 tỷ đồng vào năm 2019, trước khi bật tăng lên 1.310 tỷ đồng vào năm 2020 (tăng trưởng 47% so với năm 2019). Tỷ trọng dư nợ DNVVN trên tổng dư nợ chi nhánh sụt giảm từ 7,9% năm 2016 xuống chỉ còn 4,9% năm 2020, phản ánh sự chuyển dịch sang phân khúc bán lẻ chưa đạt kỳ vọng đề ra.

Thứ hai, công tác xử lý và kiểm soát nợ xấu đạt thành tựu vượt bậc. Tỷ lệ nợ xấu của toàn chi nhánh giảm từ 3,93% (tương ứng 515 tỷ đồng) năm 2016 xuống mức kỷ lục 0,16% (tương ứng 44 tỷ đồng) vào năm 2020. Tỷ lệ nợ quá hạn cũng giảm mạnh từ 4,36% (1.002 tỷ đồng) xuống còn 0,36% (96 tỷ đồng). Riêng phân khúc DNVVN, nợ xấu được kiểm soát chặt chẽ, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân 0,61% của toàn hệ thống Vietcombank và mức 3% của toàn ngành ngân hàng.

Thứ ba, hiệu quả sinh lời tổng thể tăng trưởng mạnh mẽ nhờ trích lập dự phòng hợp lý. Lợi nhuận sau trích lập dự phòng của Vietcombank Sở Giao Dịch tăng liên tục từ 697 tỷ đồng năm 2016 lên 1.244 tỷ đồng năm 2017, đạt 1.505 tỷ đồng năm 2019 và chạm mốc kỷ lục 2.026 tỷ đồng năm 2020, ghi nhận mức tăng 30% trong năm cuối của giai đoạn nghiên cứu.

Thứ tư, chính sách tài sản bảo đảm (TSBĐ) còn thiên lệch về bất động sản. Tỷ lệ TSBĐ trên dư nợ luôn duy trì ở mức cao từ 100% đến 120%, trong đó bất động sản chiếm trên 80% tổng giá trị thế chấp, ngân hàng còn rất dè dặt trong việc nhận thế chấp hàng tồn kho hay quyền đòi nợ luân chuyển.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến tỷ trọng dư nợ DNVVN tại Vietcombank Sở Giao Dịch duy trì ở mức dưới 5% là do khách hàng doanh nghiệp lớn truyền thống vẫn chiếm ưu thế áp đảo với 61,8% tổng dư nợ. Khẩu vị rủi ro thận trọng cùng quy trình thẩm định phức tạp theo Quyết định 268/QĐ-HĐQT-CSTD khiến thời gian phê duyệt khoản vay kéo dài từ 3 đến 5 ngày làm việc, làm giảm khả năng cạnh tranh so với các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân.

Khi so sánh với kinh nghiệm thực tiễn của Techcombank, ngân hàng này đã rút ngắn thời gian thông báo cấp tín dụng bổ sung vốn lưu động xuống chỉ còn 16 giờ và phân quyền định giá bất động sản dưới 5 tỷ đồng cho chi nhánh. Đồng thời, bài học từ ACB cho thấy việc quản lý thế chấp hàng tồn kho luân chuyển giúp mở rộng dư nợ an toàn mà không phụ thuộc hoàn toàn vào bất động sản.

Các dữ liệu nghiên cứu thực trạng chất lượng tín dụng DNVVN hoàn toàn có thể được trực quan hóa thông qua hệ thống biểu đồ cột kết hợp đường để minh họa xu hướng đối nghịch giữa tăng trưởng lợi nhuận (đạt 2.026 tỷ đồng) và xu hướng giảm sâu của tỷ lệ nợ xấu (về 0,16%). Việc trực quan hóa này giúp các nhà quản trị ngân hàng nhận diện ngay điểm nghẽn để cân bằng giữa tăng trưởng quy mô và an toàn vốn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu danh mục tín dụng và nâng tỷ trọng phân khúc DNVVN. Ban Giám đốc Vietcombank Sở Giao Dịch cần chỉ đạo Phòng Khách hàng DNVVN đặt mục tiêu nâng tỷ trọng dư nợ khối này từ mức 4,9% năm 2020 lên 8% vào năm 2023 và đạt 10% tổng dư nợ vào năm 2025, ưu tiên tài trợ vốn lưu động cho các ngành công nghiệp phụ trợ, xuất nhập khẩu và thương mại số.

Thứ hai, cải tiến quy trình thẩm định và số hóa tác nghiệp tín dụng. Ban Lãnh đạo Vietcombank cần rà soát lại Quyết định số 268/QĐ-HĐQT-CSTD, thiết lập quy trình cấp tín dụng siêu tốc với thời gian xử lý hồ sơ dưới 24 giờ đối với các khoản vay dưới 5 tỷ đồng có tài sản bảo đảm đầy đủ; đồng thời phân cấp thẩm quyền định giá tài sản độc lập cho Giám đốc chi nhánh trong giai đoạn 2021 – 2023.

Thứ ba, đa dạng hóa chính sách tài sản bảo đảm và thiết kế sản phẩm chuyên biệt. Phòng Khách hàng DNVVN phối hợp cùng Phòng Quản lý nợ triển khai các gói tín dụng may đo theo chuỗi giá trị, chấp nhận tài sản thế chấp linh hoạt như hàng tồn kho luân chuyển, quyền đòi nợ hình thành trong tương lai và bảo lãnh hợp đồng đầu ra, mục tiêu nâng tỷ trọng tín dụng thế chấp bằng tài sản động sản lên 20% trong giai đoạn 2022 – 2025.

Thứ tư, hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm và kiểm soát tỷ lệ nợ xấu. Phòng Quản lý rủi ro và Kiểm soát nội bộ cần vận hành hệ thống theo dõi dòng tiền thanh toán tự động, kiểm tra định kỳ sau cho vay theo chu kỳ 30 ngày/lần, đảm bảo kiểm soát tỷ lệ nợ xấu DNVVN luôn duy trì dưới ngưỡng an toàn 0,5% xuyên suốt lộ trình đến năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Lãnh đạo và Giám đốc Khối Khách hàng Doanh nghiệp tại các Ngân hàng Thương mại: Cung cấp khung chiến lược thực tiễn nhằm chuyển dịch cơ cấu tín dụng từ bán buôn sang bán lẻ, giúp nâng tỷ trọng dư nợ DNVVN lên 10 - 15% mà vẫn kiểm soát nợ xấu dưới 1%.
• Chuyên viên Quản lý Quan hệ Khách hàng (RM) và Cán bộ Thẩm định Tín dụng: Nắm vững bộ công cụ đánh giá kết hợp chỉ tiêu định tính và định lượng, giúp tối ưu hóa quy trình phân tích hồ sơ và giảm 30% thời gian xử lý giao dịch.
• Chủ doanh nghiệp và Giám đốc Tài chính (CFO) của các DNVVN: Hiểu rõ khẩu vị rủi ro và các tiêu chuẩn phê duyệt của ngân hàng lớn, từ đó chủ động minh bạch hóa báo cáo tài chính và hoàn thiện phương án vay vốn để tiếp cận các gói tín dụng lãi suất thấp.
• Giảng viên, Học viên Cao học và Nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực với bộ dữ liệu thực chứng 5 năm và hệ thống 12 bảng biểu, biểu đồ chi tiết về chất lượng tín dụng ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ nợ xấu DNVVN tại Vietcombank Sở Giao Dịch biến động như thế nào trong giai đoạn 2016 – 2020? Tỷ lệ nợ xấu toàn chi nhánh đã giảm mạnh mẽ từ mức đỉnh 3,93% (515 tỷ đồng) năm 2016 xuống chỉ còn 0,16% (44 tỷ đồng) vào năm 2020. Thành quả này đến từ việc quyết liệt trích lập dự phòng rủi ro, phân loại nợ nghiêm ngặt và tăng cường giám sát dòng tiền của nhóm khách hàng vay vốn.

Tại sao tỷ trọng dư nợ DNVVN tại chi nhánh chỉ chiếm 4,9% tổng dư nợ năm 2020? Nguyên nhân chủ yếu do Vietcombank Sở Giao Dịch có thế mạnh truyền thống ở phân khúc bán buôn với các tập đoàn lớn chiếm 61,8% dư nợ. Bên cạnh đó, quy trình thẩm định phức tạp và yêu cầu tài sản bảo đảm khắt khe khiến tốc độ mở rộng tín dụng DNVVN chưa đạt mức kỳ vọng.

Ngân hàng áp dụng khung pháp lý nào trong quản lý cấp tín dụng DNVVN? Hoạt động cấp tín dụng tuân thủ nghiêm ngặt Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, Thông tư số 39/2016/TT-NHNN về hoạt động cho vay, Nghị định số 39/2018/NĐ-CP về tiêu chí DNVVN và quy chế nội bộ theo Quyết định số 268/QĐ-HĐQT-CSTD của Vietcombank.

Vietcombank Sở Giao Dịch có thể học hỏi gì từ kinh nghiệm của Techcombank? Chi nhánh nên áp dụng mô hình may đo sản phẩm theo từng ngành đặc thù và rút ngắn thời gian phản hồi hồ sơ xuống dưới 16 giờ. Việc phân quyền cho chi nhánh tự định giá bất động sản dưới 5 tỷ đồng sẽ tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội.

DNVVN cần điều kiện gì để tiếp cận nguồn vốn vay thuận lợi tại Vietcombank? Doanh nghiệp cần duy trì dòng tiền kinh doanh minh bạch, phương án sử dụng vốn khả thi, vốn tự có tham gia tối thiểu 20 - 30% tổng nhu cầu vốn và có tài sản bảo đảm hợp pháp đáp ứng tỷ lệ định giá tối thiểu 100% giá trị khoản cấp tín dụng.

Kết luận

• Dư nợ DNVVN tại Vietcombank Sở Giao Dịch đạt 1.310 tỷ đồng vào năm 2020, phản ánh sự phục hồi tích cực nhưng vẫn chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn 4,9% tổng dư nợ.
• Chất lượng tín dụng được kiểm soát xuất sắc với tỷ lệ nợ xấu giảm sâu về 0,16%, thấp hơn nhiều so với bình quân toàn ngành khoảng 3%.
• Lợi nhuận sau trích lập dự phòng năm 2020 đạt mốc kỷ lục 2.026 tỷ đồng, tạo nền tảng vốn vững chắc cho chiến lược mở rộng bán lẻ.
• Rào cản lớn nhất hiện nay là thời gian xét duyệt hồ sơ kéo dài và chính sách tài sản bảo đảm còn phụ thuộc nặng nề vào bất động sản.
• Giai đoạn 2021 – 2025 là thời điểm then chốt để chi nhánh số hóa quy trình phê duyệt dưới 24 giờ và nâng tỷ trọng dư nợ DNVVN lên mức mục tiêu 10%.

Luận văn đã đóng góp một hệ thống luận cứ khoa học và giải pháp thực tiễn có giá trị cao cho hoạt động tín dụng DNVVN tại các chi nhánh ngân hàng thương mại quy mô lớn. Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng tín dụng an toàn, các cấp quản lý ngân hàng cần nhanh chóng triển khai lộ trình cải tiến quy trình và đa dạng hóa sản phẩm ngay trong quý tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp vừa và nhỏ 1. Khái niệm về Doanh nghiệp vừa và nhỏ a. Khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ dựa trên tiêu chuẩn định tính Nhiều học giả cho rằng có thể xác định được DNVVN thông qua đánh giá quá trình hoạt động của doanh nghiệp đó.

Stokes và Wilson cho rằng DNVVN là doanh nghiệp có các hoạt động và cấu trúc đơn giản, mức độ phức tạp của quản lý không cao cũng như đầu mối quản lý ít (Stokes và Wilson 2010). Loecher cho rằng DNVVN là doanh nghiệp có phương thức hoạt động theo “nguyên tắc cá nhân” và “nguyên tắc thông nhất giữa lãnh đạo và chủ sở hữu”, tức các DNVVN thường có chủ sở hữu và người lãnh đạo đều là một người và người đó có vai trò chủ chốt trong việc đưa ra mọi quyết định của doanh nghiệp (Loecher 2000). Cũng theo quan điểm này, báo cáo của Bolton đưa ra ba đặc điểm để xác định DNVVN là: (1) doanh nghiệp được quản lý bởi chính chủ sở hữu và theo nguyên tắc cá nhân hóa, (2) thị phần doanh nghiệp tương đối nhỏ trên thị trường, (3) doanh nghiệp có tính độc lập theo nghĩa nó không phải là công ty con của một doanh nghiệp lớn nào đó và cũng không có sự kiểm soát từ bên ngoài, độc lập trong các quyết định của doanh nghiệp (Bolton 1971). Decker cũng dựa trên các khía cạnh định tính khác như hình thức pháp lý, vai trò của chủ sở hữu, vị trí của doanh nghiệp trên thị trường để xác định các DNVVN (Decker 2006).

Khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ dựa trên tiêu chuẩn định lượng Do các quốc gia khác nhau có đặc điểm kinh tế - xã hội, trình độ phát triển khác nhau nên khái niệm về DNVVN ở các quốc gia cũng khác nhau. Hơn thế nữa, trong cùng một quốc gia, tiêu chí để xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng thay đổi từng thời kỳ, từng loại hình doanh nghiệp. Dưới đây là định nghĩa về doanh nghiệp vừa và nhỏ ở một số quốc gia trên thế giới: 7 Bảng 1.1: Định nghĩa về doanh nghiệp vừa và nhỏ trên thế giới Tiêu chí áp dụng Quốc gia Tổng vốn hoặc giá Số lao động Doanh thu trị tài sản 1. Mỹ < 500 hoặc Không quan Không quan Trong tất cả các ngành <1000 trọng trọng 2.

Nhật bản - Bán lẻ < 50 < 10 triệu Yên Không quan - Bán buôn < 100 < 100 triệu Yên trọng - Dịch vụ < 100 < 50 triệu Yên - Các ngành sản xuất < 300 < 300 triệu Yên 3. Các nước EU < 250 < 27 triệu EUR < 40 triệu EUR 4. Úc - Công nghiệp và dịch vụ < 500 Không quan Không quan - Các ngành khác < 300 trọng trọng 5. Canada < 500 Không quan < 20 triệu Đô- Ngành sản xuất và dịch vụ trọng la Canada 6.

Đài Loan - Các ngành chế tạo, xây < 200 < 2,3 triệu USD Không quan dựng và khai mỏ trọng - Các ngành khác < 50 Không quan < 2,9 triệu trọng USD 7. Hàn Quốc - Công nghiệp xây dựng < 300 < 0,6 triệu USD < 1,4 triệu USD - Thương mại dịch vụ < 50 < 0,25 triệu USD 8. Malaysia Sản xuất công nghiệp < 150 < 25 triệu Ringit 9.000 USD quan trọng 10. Philippines 10 – 199 1,5 – 60 triệu Không quan Peso trọng 11.

Thái Lan - Sản xuất < 200 triệu Baht - Bán buôn < 100 triệu Baht - Bán lẻ < 60 triệu Baht 12. Brunei (Các ngành) 1 – 100 Không quan Không quan Đô-la trọng trọng Singapore (Nguồn: Trung tâm bồi dưỡng đại biểu dân cử, Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa, tại địa chỉ: http://tailieu.php/tin-tuc/tin-tuc-ho-tro- boi-duong/item/1506-khai-ni-m-doanh-nghi-p-nh-va-v-a#ftnref1, truy cập ngày 25/02/2019) 8 Tại Việt Nam, do các quy định, chính sách của nhà nước về DNVVN có sự thay đổi theo từng thời kỳ nên khái niệm về DNVVN tại Việt Nam ở các thời kỳ khác cũng được quy định khác nhau. Theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 của Chính phủ, Khái niệm DNNVV được quy định theo từng loại hình kinh doanh và bắt đầu có sự phân tách làm 03 loại hình doanh nghiệp là DN siêu nhỏ, DN nhỏ và DN vừa theo quy mô; cụ thể như sau: Bảng 1.2: Tiêu chí xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam theo nghị định số 56/2009/NĐ-CP của chính phủ Doanh Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Quy mô nghiệp siêu nhỏ Khu vực Số lao động Tổng Số lao Tổng Số lao động nguồn động nguồn vốn vốn I. Nông, lâm 10 người trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp và thủy xuống trở xuống người đến đồng đến người đến sản 200 người 100 tỷ đồng 300 người II.

Công nghiệp 10 người trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 và xây dựng xuống trở xuống người đến đồng đến người đến 200 người 100 tỷ đồng 300 người III. Thương mại 10 người trở 10 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 và dịch vụ xuống trở xuống người đến đồng đến 50 người đến 50 người tỷ đồng 100 người (Nguồn: Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/06/2009) Gần đây nhất, theo Nghị định số 39/2018/NĐ-CP của Chính phủ ngày 11/03/2018, tiêu chí để xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ được quy định như sau: 9 Bảng 1.3: Tiêu chí xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam theo nghị định số 39/2018/NĐ-CP của chính phủ Loại hình Doanh nghiệp siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nhỏ Số lao Doanh thu Số lao Doanh thu Số lao Doanh thu động hoặc động hoặc nguồn động hoặc nguồn Lĩnh vực nguồn vốn vốn vốn Nông ≤ 10 ≤ 3 tỷ ≤ 100 Doanh thu ≤ 200 Doanh thu nghiệp, người đồng người ≤ 50 tỷ người ≤ 200 tỷ lâm (tham gia (tham gia đồng hoặc (tham gia đồng hoặc nghiệp, BHXH) BHXH) nguồn vốn BHXH) nguồn vốn thủy sản ≤ 20 tỷ ≤ 100 tỷ và công đồng đồng nghiệp Thương ≤ 10 Doanh thu ≤ 50 Doanh thu ≤ 100 Doanh thu mại người ≤ 10 tỷ người ≤ 100 tỷ người ≤ 300 tỷ (tham gia đồng hoặc (tham gia đồng hoặc (tham gia đồng hoặc BHXH) nguồn vốn BHXH) nguồn vốn BHXH) nguồn vốn ≤ 3 tỷ ≤ 50 tỷ ≤ 100 tỷ đồng đồng đồng (Nguồn: Nghị định số 39/2018/NĐ-CP của Chính phủ ngày 11/03/2018) Như vậy, tùy từng thời điểm và quy định của mỗi quốc gia mà DNVVN được định nghĩa theo các cách khác nhau. Theo quan điểm của tác giả, DNVVN có thể định nghĩa một cách khái quát nhất như sau: “Doanh nghiệp vừa và nhỏ là các tổ chức kinh tế, hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận và có quy mô doanh nghiệp thỏa mãn các tiêu chí phân loại của từng quốc gia theo từng giai đoạn nhất định” 1. Đặc điểm của Doanh nghiệp vừa và nhỏ Nhìn chung, các DNVVN đều có các đặc điểm cơ bản như sau: Nguồn vốn kinh doanh nhỏ, quy mô lao động hạn chế, cơ sở vật chất và trình độ quản lý còn lạc hậu.

10 Do lĩnh vực hoạt động kinh doanh thường hướng tới phục vụ trực tiếp nhu cầu đời sống xã hội, sản phẩm có tính thiết thực cao, tốc độ quay vòng nhanh nên DNVVN không cần có nguồn vốn lớn cũng như không phải sử dụng nhiều lao động, tạo điều kiện cho việc tối đa hóa hiệu suất sử dụng vốn. Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa với việc DNVVN cũng không đủ nguồn lực kinh tế để đầu tư cơ sở vật chất, hiện đại hóa các trang thiết bị, khó thu hút được các nguồn nhân lực chất lượng cao về làm việc, ít cơ hội tiếp cận với trình độ quản lý chuyên nghiệp. Hình thức sở hữu đơn giản, thường mang tính chất gia đình, bộ máy quản lý nhỏ gọn, có tính linh hoạt cao. Do hoạt động với quy mô nhỏ, không cần nguồn vốn lớn nên việc thành lập DNVVN khá đơn giản.

DNVVN tại Việt Nam thường là các doanh nghiệp tư nhân có tính chất gia đình. Bộ máy quản lý của DNVVN được tinh giản đến mức tối đa nhằm tiết kiệm chi phí hoạt động đồng thời giúp doanh nghiệp có thể nhanh chóng đưa ra được các quyết định, chính sách để đáp ứng kịp thời với các nhu cầu thị trường. Lĩnh vực hoạt động chủ yếu của DNVVN là thương mại và dịch vụ. Với nguồn vốn kinh doanh nhỏ, năng lực quản lý hạn chế, DNVVN phù hợp với các lĩnh vực không cần đầu tư lớn vào cơ sở vật chất, công nghệ.

Vì vậy, đa số các DNVVN lựa chọn lĩnh vực thương mại và dịch vụ làm lĩnh vực kinh doanh chính. Khả năng huy động vốn hạn chế. So với các Doanh nghiệp lớn thì DNVVN có uy tín không cao, khả năng chịu đựng những biến động tiêu cực của thị trường còn hạn chế, vị thế đàm phán với các nhà cung cấp cũng không cao nên khả năng huy động vốn của các DNVVN dưới các thức như tín dụng thương mại, tín dụng ngân hàng, phát hành trái phiếu, huy động vốn từ các quỹ đầu tư. đều tương đối hạn chế.

Vai trò của Doanh nghiệp vừa và nhỏ DNVVN có vị trí, vai trò vô cùng quan trọng và không thể thiếu trong nền kinh tế của các quốc gia trên thế giới, kể cả những nước có trình độ phát triển cao. Vai trò của các DNVVN được thể hiện qua những điểm sau: 11 Thứ nhất, DNVVN góp phần giải quyết các mục tiêu kinh tế xã hội. Vai trò của các DNVVN không chỉ thể hiện ở giá trị kinh tế mà nó còn tạo ra công ăn việc làm cho người lao động. Theo số liệu của Viện Chiến lược ngân hàng - Ngân hàng Nhà nước, có tới 60% việc làm mới được tạo ra từ khu vực này, góp phần xóa đói giảm nghèo, phát triển đồng đều giữa các vùng, khu vực trong cả nước.

Thứ hai, DNVVN cung cấp một khối lượng lớn về sản phẩm. DNVVN có quy mô nhỏ nhưng có số lượng rất lớn trong nền kinh tế, là loại hình doanh nghiệp chiếm 90% tổng doanh nghiệp trong nền kinh tế. Chính vì vậy, các doanh nghiệp này có thể hoạt động trên nhiều lĩnh vực sản xuất khác nhau và hoạt động ở nhiều khu vực địa bàn khác nhau, từ thành thị đến nông thôn, miền núi. Theo số liệu của Viện Chiến lược ngân hàng - Ngân hàng Nhà nước, cả nước có hơn 500.000 DNVVN, chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, 44,8% doanh thu, 40% GDP, 33% giá trị sản lượng công nghiệp, 30% giá trị hàng hóa xuất khẩu, đóng góp 29,3% cho ngân sách nhà nước.