Luận văn Thạc sĩ: Nâng cao năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 Vietinbank

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích nâng cao năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 ra công chúng của ngân hàng tmcp công thương, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Trường học: Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Công Thương Việt Nam
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Nâng Cao Năng Lực Phát Hành Trái Phiếu Tăng Vốn Cấp 2 Ra Công Chúng Của Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, HÌNH, HỘP
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU TĂNG VỐN CẤP 2 CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Vốn chủ sở hữu của ngân hàng thương mại và các hình thức tăng vốn chủ sở hữu của ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm vốn chủ sở hữu của Ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Vai trò vốn chủ sở hữu đối với Ngân hàng thương mại
• 1.1.3. Các hình thức tăng vốn chủ sở hữu của Ngân hàng thương mại
• 1.2. Quan điểm về năng lực phát hành trái phiếu để tăng vốn cấp 2 của Ngân hàng thương mại
• 1.3. Các chỉ tiêu đánh giá năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn của Ngân hàng thương mại
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 ra công chúng của Ngân hàng thương mại
• 1.5. Kinh nghiệm của các Ngân hàng thương mại tại Việt Nam về hoạt động phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 ra công chúng
• 1.5.1. Kinh nghiệm của các Ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong hoạt động phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 ra công chúng
• 1.5.2. Những điểm cần lưu ý đối với các ngân hàng thương mại nói chung khi muốn phát hành trái phiếu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU TĂNG VỐN CẤP 2 RA CÔNG CHÚNG CỦA NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 2.1.2. Cơ cấu cổ đông và tổ chức bộ máy của Ngân hàng
• 2.1.3. Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 2.2. Thực trạng năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam trong giai đoạn 2017 - 2019
• 2.2.1. Đánh giá năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam từ 2017 - 2019
• 2.2.2. Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng tới phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 2.3. Đánh giá chung về năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 2.3.1. Kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế
• 2.3.3. Nguyên nhân những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU TĂNG VỐN CẤP 2 RA CÔNG CHÚNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng và mục tiêu nâng cao năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 3.1.1. Định hướng nâng cao năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 3.1.2. Mục tiêu nâng cao năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 3.2. Giải pháp nâng cao năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 3.2.1. Nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ nhân viên và tăng tính chủ động tìm kiếm khách hàng của nhân viên
• 3.2.2. Hoàn thiện sản phẩm phù hợp với thị trường và chính sách hấp dẫn cho các chi nhánh bán sản phẩm
• 3.2.3. Truyền thông sản phẩm trái phiếu Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam tới các chi nhánh
• 3.2.4. Tăng cường hoạt động marketing trong công tác giới thiệu sản phẩm trái phiếu Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam tới khách hàng
• 3.2.5. Phát triển các dịch vụ hỗ trợ sản phẩm trái phiếu Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam góp phần nâng cao uy tín chất lượng sản phẩm trái phiếu Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 3.3. Một số đề xuất kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.3.2. Kiến nghị đối với Bộ Tài chính
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Bí quyết VietinBank huy động vốn cấp 2 qua trái phiếu

Việc nâng cao năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 ra công chúng là một nhiệm vụ chiến lược đối với Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank). Trong bối cảnh áp lực tuân thủ các chuẩn mực quốc tế như Basel II và Basel III, việc gia tăng vốn tự có trở thành yếu tố sống còn. Vốn cấp 2 của ngân hàng, chủ yếu được hình thành từ việc phát hành trái phiếu thứ cấp, đóng vai trò như một tấm đệm an toàn, giúp cải thiện hệ số an toàn vốn CAR và tăng cường năng lực tài chính. Luận văn thạc sĩ của tác giả Đoàn Ngọc Đoan đã phân tích sâu sắc thực trạng và đề xuất các giải pháp đột phá cho hoạt động này. Nghiên cứu chỉ ra rằng, để thành công trong việc huy động vốn qua kênh này, ngân hàng không chỉ cần một sản phẩm hấp dẫn mà còn phải hoàn thiện toàn bộ quy trình phát hành trái phiếu. Điều này bao gồm việc xác định quy mô, kỳ hạn, lãi suất phù hợp với thị trường vốn và xây dựng một mạng lưới phân phối hiệu quả. Các đợt phát hành trái phiếu ra công chúng của VietinBank trong giai đoạn 2017-2019 đã đạt được những thành công nhất định, khẳng định vị thế và uy tín của một trong bốn ngân hàng thương mại hàng đầu Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn tồn tại những hạn chế cần khắc phục để tối ưu hóa năng lực phát hành, đặc biệt là trong việc thu hút các nhà đầu tư cá nhân và đảm bảo tính cạnh tranh của sản phẩm. Phân tích kinh nghiệm từ các ngân hàng đối thủ như BIDV và Agribank cũng cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng một chiến lược phát hành bài bản, từ khâu chuẩn bị hồ sơ pháp lý đến hoạt động marketing và chăm sóc nhà đầu tư sau phát hành.

1.1. Vai trò của vốn cấp 2 của ngân hàng trong hệ số CAR

Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước và các chuẩn mực quốc tế, vốn cấp 2 của ngân hàng là một thành phần quan trọng của vốn tự có, được tính vào công thức xác định hệ số an toàn vốn CAR. Vốn cấp 2, hay còn gọi là vốn bổ sung, bao gồm các công cụ nợ thứ cấp như trái phiếu có kỳ hạn trên 5 năm, cổ phần ưu đãi có thể chuyển đổi, và các quỹ dự phòng chung. Vai trò chính của nguồn vốn này là hấp thụ các khoản lỗ trong quá trình hoạt động kinh doanh, bảo vệ người gửi tiền và các chủ nợ khác khi ngân hàng gặp khó khăn về tài chính. Việc phát hành thành công trái phiếu thứ cấp giúp VietinBank trực tiếp tăng quy mô vốn cấp 2, qua đó cải thiện đáng kể hệ số CAR. Một hệ số CAR vững mạnh không chỉ giúp ngân hàng đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn tạo dư địa để mở rộng hoạt động tín dụng, nâng cao năng lực tài chính VietinBank và gia tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

1.2. Tổng quan các đợt phát hành trái phiếu ra công chúng

Trong giai đoạn 2017-2019, VietinBank đã liên tục thực hiện các đợt phát hành trái phiếu ra công chúng nhằm mục tiêu tăng vốn tự có. Luận văn ghi nhận, quy mô các đợt phát hành ngày càng mở rộng, từ 4.200 tỷ đồng năm 2017 lên đến 5.550 tỷ đồng năm 2019. Các sản phẩm trái phiếu được thiết kế đa dạng về kỳ hạn (7 năm, 10 năm, 15 năm) và loại lãi suất (cố định, thả nổi) để đáp ứng nhu cầu của nhiều đối tượng nhà đầu tư. Hầu hết các đợt chào bán đều hoàn thành 100% kế hoạch, cho thấy uy tín thương hiệu và sự tin tưởng của thị trường. Đáng chú ý, đợt phát hành năm 2019 được đánh giá là rất thành công khi thu hút tới 15.921 nhà đầu tư, trong đó có 15.128 nhà đầu tư cá nhân. Kết quả này phản ánh những nỗ lực cải tiến sản phẩm và cơ chế bán hàng của ngân hàng, tạo tiền đề vững chắc cho các hoạt động huy động vốn trong tương lai.

II. Thách thức trong việc tăng vốn tự có của VietinBank CTG

Mặc dù đạt được nhiều thành công, hoạt động nâng cao năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 của VietinBank vẫn đối mặt với không ít thách thức. Luận văn chỉ rõ, một trong những áp lực lớn nhất đến từ việc duy trì hệ số an toàn vốn CAR ở mức quy định tối thiểu của Ngân hàng Nhà nước (hiện là 9% theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN hướng dẫn Basel II). Tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh trong các năm trước đã khiến hệ số này tiến sát ngưỡng báo động. Thêm vào đó, với tư cách là ngân hàng có vốn nhà nước chi phối (tỷ lệ sở hữu nhà nước chạm ngưỡng tối thiểu 65%), khả năng tăng vốn cấp 1 thông qua phát hành cổ phiếu cho cổ đông chiến lược bị hạn chế. Điều này khiến việc phát hành trái phiếu thứ cấp trở thành giải pháp gần như duy nhất để tăng vốn tự có. Tuy nhiên, quá trình này cũng gặp phải những rào cản nhất định. Mức lãi suất trái phiếu của VietinBank trong một số đợt phát hành được đánh giá là chưa đủ cạnh tranh so với các đối thủ cùng phân khúc như BIDV hay Agribank. Hơn nữa, khả năng thanh khoản của trái phiếu trên thị trường thứ cấp còn hạn chế, làm giảm sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân. Các vấn đề liên quan đến rủi ro tín dụng và chất lượng tài sản cũng là yếu tố mà nhà đầu tư cân nhắc kỹ lưỡng, ảnh hưởng trực tiếp đến định mức tín nhiệm ngân hàng và khả năng huy động vốn dài hạn.

2.1. Áp lực từ hệ số an toàn vốn CAR và tiêu chuẩn Basel II

Việc áp dụng tiêu chuẩn Basel II đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị rủi ro và mức độ đủ vốn của các ngân hàng thương mại. Đối với VietinBank, việc duy trì hệ số an toàn vốn CAR trên mức quy định là một thách thức thường trực, đặc biệt khi ngân hàng muốn duy trì đà tăng trưởng tín dụng để phục vụ nền kinh tế. Luận văn nhấn mạnh, nếu không tăng được vốn tự có, VietinBank sẽ không còn "room" tăng trưởng, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và vị thế thị trường. Áp lực này càng gia tăng khi giới hạn tăng vốn cấp 1 bị thu hẹp do tỷ lệ sở hữu của nhà nước. Do đó, việc tối ưu hóa năng lực phát hành vốn cấp 2 của ngân hàng không chỉ là giải pháp tình thế mà đã trở thành một yêu cầu chiến lược bắt buộc.

2.2. Hạn chế trong các đợt chào bán chứng khoán ra công chúng

Thực tiễn các đợt chào bán chứng khoán trái phiếu của VietinBank cho thấy một số hạn chế cần khắc phục. Mặc dù tổng khối lượng phát hành thành công, nhưng tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân tham gia chưa tương xứng với tiềm năng của một ngân hàng có mạng lưới rộng khắp. Nguyên nhân được xác định bao gồm lãi suất chưa thực sự hấp dẫn, khả năng thanh khoản của trái phiếu thứ cấp còn yếu, và thói quen đầu tư của người dân vẫn ưu tiên các kênh truyền thống như tiết kiệm. Thêm vào đó, hoạt động marketing và tư vấn bán hàng tại một số chi nhánh chưa hiệu quả, chưa truyền tải hết giá trị và lợi ích của sản phẩm đến khách hàng. Những hạn chế này làm giảm hiệu quả của việc phát hành trái phiếu ra công chúng và cần có giải pháp cải thiện triệt để.

III. Phương pháp hoàn thiện sản phẩm và cơ chế bán trái phiếu

Để nâng cao năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2, luận văn đề xuất một nhóm giải pháp trọng tâm xoay quanh việc hoàn thiện sản phẩm và cơ chế bán hàng. Đây là yếu tố cốt lõi quyết định sự thành công của mỗi đợt chào bán chứng khoán. Trước hết, việc xây dựng sản phẩm phải dựa trên khảo sát thị trường kỹ lưỡng để đưa ra mức lãi suất và kỳ hạn cạnh tranh. VietinBank cần tham chiếu lãi suất của các ngân hàng có cùng vị thế để đảm bảo sản phẩm đủ hấp dẫn, tránh tình trạng nhà đầu tư so sánh và lựa chọn đối thủ. Bên cạnh đó, các đặc tính của sản phẩm cần được cải tiến để gia tăng giá trị cho nhà đầu tư. Việc miễn phí chuyển nhượng, áp dụng các chính sách cầm cố linh hoạt với tỷ lệ cho vay cao và lãi suất ưu đãi sẽ làm tăng tính thanh khoản và sức hấp dẫn của trái phiếu. Quy trình phát hành trái phiếu cũng cần được tối ưu để đơn giản hóa thủ tục cho khách hàng. Song song với việc hoàn thiện sản phẩm, cơ chế chính sách dành cho các chi nhánh đóng vai trò quyết định. Một cơ chế ghi nhận lợi nhuận (NII) hấp dẫn, gấp 2-2.5 lần so với sản phẩm huy động thông thường, sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho các đơn vị bán hàng. Các chương trình thi đua khen thưởng cho cả tập thể và cá nhân xuất sắc cần được tổ chức bài bản, đi kèm với chế tài rõ ràng đối với các đơn vị không hoàn thành chỉ tiêu. Điều này đảm bảo sự vào cuộc quyết liệt của toàn hệ thống trong mỗi đợt phát hành.

3.1. Xây dựng quy trình phát hành trái phiếu cạnh tranh hơn

Một quy trình phát hành trái phiếu hiệu quả bắt đầu từ việc nghiên cứu và định giá sản phẩm. Lãi suất trái phiếu cần được xác định ở mức cạnh tranh, có thể tương đương với các ngân hàng lớn khác như BIDV, Agribank để thu hút cả nhà đầu tư tổ chức và cá nhân. Các điều khoản đi kèm sản phẩm cũng cần được tối ưu, ví dụ như xây dựng các chương trình khuyến mãi (tặng quà, quay số trúng thưởng) cho khách hàng đăng ký mua sớm hoặc mua với khối lượng lớn. Thủ tục đăng ký mua trái phiếu cần được số hóa và đơn giản hóa tối đa, giảm thời gian chờ đợi và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Việc này giúp sản phẩm trái phiếu VietinBank trở nên thân thiện và dễ tiếp cận hơn.

3.2. Tối ưu chính sách cho chi nhánh và nhà đầu tư tổ chức

Chính sách động lực cho các chi nhánh là đòn bẩy quan trọng. Luận văn đề xuất VietinBank áp dụng cơ chế ghi nhận lợi nhuận đặc biệt cho hoạt động bán trái phiếu, cao hơn đáng kể so với huy động tiền gửi. Việc giao chỉ tiêu kế hoạch rõ ràng, kết hợp thi đua khen thưởng và chế tài hợp lý sẽ thúc đẩy sự chủ động của các đơn vị. Đối với nhà đầu tư tổ chức, ngân hàng cần có chính sách chăm sóc riêng, có thể phát hành riêng lẻ với các điều khoản được đàm phán linh hoạt để đáp ứng nhu cầu dòng tiền và kế hoạch đầu tư của họ. Sự kết hợp hài hòa giữa chính sách cho mạng lưới phân phối và chính sách cho khách hàng lớn sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, đảm bảo thành công cho các đợt huy động vốn.

IV. Hướng dẫn nâng cao năng lực đội ngũ và hoạt động marketing

Con người và truyền thông là hai trụ cột không thể thiếu để nâng cao năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2. Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ nhân viên. Một nhân viên am hiểu sâu sắc về sản phẩm trái phiếu thứ cấp, có kỹ năng tư vấn và bán hàng tốt sẽ dễ dàng thuyết phục khách hàng hơn. VietinBank cần đẩy mạnh các khóa đào tạo chuyên sâu, không chỉ về đặc tính sản phẩm mà còn về bối cảnh thị trường vốn, so sánh với các kênh đầu tư khác. Hoạt động truyền thông nội bộ cũng cần được tăng cường để mọi cán bộ, từ giao dịch viên đến lãnh đạo chi nhánh, đều nắm rõ thông tin và mục tiêu của đợt phát hành. Các kênh như livestream trên nền tảng nội bộ, email, video conference là những công cụ hiệu quả. Về hoạt động marketing hướng tới khách hàng, cần có một chiến lược đa dạng và bài bản. Việc thiết kế bộ tài liệu bán hàng chuyên nghiệp (tờ rơi, Pano, áp phích), tổ chức các hội nghị nhà đầu tư tại các địa bàn trọng điểm sẽ giúp tiếp cận khách hàng tiềm năng một cách trực tiếp. Ngoài ra, việc quảng bá thông tin sản phẩm trên website chính thức, các diễn đàn tài chính, và các phương tiện truyền thông đại chúng sẽ giúp nâng cao nhận diện thương hiệu trái phiếu VietinBank, thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.

4.1. Đào tạo chuyên sâu về trái phiếu thứ cấp cho nhân viên

Chất lượng đội ngũ bán hàng là yếu tố quyết định. VietinBank cần tổ chức các buổi đào tạo trực tiếp và trực tuyến trước mỗi đợt phát hành, tập trung vào các nội dung: đặc điểm của trái phiếu thứ cấp, so sánh lợi ích với tiền gửi tiết kiệm, kỹ năng nhận diện và tiếp cận khách hàng tiềm năng, và xử lý các câu hỏi thường gặp. Việc trang bị kiến thức vững chắc giúp nhân viên tự tin tư vấn, giải đáp thắc mắc và xây dựng lòng tin với khách hàng. Đồng thời, cần thiết lập một đường dây nóng hỗ trợ chuyên môn để các chi nhánh có thể nhận được sự trợ giúp kịp thời từ hội sở chính.

4.2. Chiến lược tiếp thị hiệu quả trên thị trường vốn Việt Nam

Hoạt động marketing cần được triển khai đồng bộ trên nhiều kênh. Đối với khách hàng hiện hữu, các chi nhánh có thể chủ động giới thiệu sản phẩm thông qua đội ngũ quan hệ khách hàng. Đối với công chúng, VietinBank cần phối hợp với các đơn vị truyền thông để đăng tải thông tin về đợt phát hành, nhấn mạnh uy tín của ngân hàng và tính an toàn của sản phẩm. Việc tổ chức các hội thảo đầu tư, nơi các chuyên gia của VietinBank trực tiếp giới thiệu và giải đáp thắc mắc, là một cách hiệu quả để tạo dựng niềm tin và thúc đẩy quyết định đầu tư. Đây là bước quan trọng để định vị trái phiếu VietinBank như một kênh đầu tư hấp dẫn trên thị trường vốn.

V. Kết quả thực tiễn và giải pháp tạo thanh khoản trái phiếu

Phân tích thực trạng các đợt phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 của VietinBank giai đoạn 2017-2019 mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Luận văn chỉ ra rằng, những cải tiến liên tục về sản phẩm và cơ chế đã mang lại kết quả tích cực, đặc biệt là sự thành công của đợt phát hành năm 2019. Việc tăng biên độ lãi suất, đa dạng hóa kỳ hạn và đẩy mạnh các chương trình thi đua đã giúp thu hút một lượng lớn nhà đầu tư. Thành công này không chỉ giúp ngân hàng đạt mục tiêu huy động vốn mà còn góp phần cải thiện các chỉ số tài chính, nâng cao định mức tín nhiệm ngân hàng. Tuy nhiên, một trong những hạn chế lớn nhất còn tồn tại là tính thanh khoản của trái phiếu. Để giải quyết vấn đề này, luận văn đề xuất một giải pháp đột phá: phát triển các dịch vụ hỗ trợ nhằm tạo ra một thị trường thứ cấp sôi động cho trái phiếu VietinBank. Cụ thể, ngân hàng có thể xây dựng một "chợ trái phiếu" nội bộ, nơi bộ phận Ngân hàng đầu tư đóng vai trò trung gian kết nối nhu cầu mua và bán của khách hàng. Hợp tác với các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ để lập "Quỹ tạo thanh khoản" sẽ là một bước đi chiến lược. Quỹ này sẽ đứng ra mua lại trái phiếu khi nhà đầu tư có nhu cầu bán, sau đó "bán kỳ hạn" lại cho các nhà đầu tư khác muốn nắm giữ trong ngắn hạn.

5.1. Phân tích thành công và hạn chế giai đoạn 2017 2019

Giai đoạn 2017-2019 chứng kiến sự trưởng thành trong năng lực phát hành của VietinBank. Thành công lớn nhất là việc hoàn thành 100% kế hoạch huy động trong các đợt phát hành, giúp ngân hàng giải quyết áp lực về vốn và duy trì tăng trưởng. Tuy nhiên, hạn chế nằm ở việc chưa thu hút được tối đa các nhà đầu tư cá nhân và mức lãi suất đôi khi còn kém cạnh tranh. Bài học rút ra là cần phải liên tục đánh giá và điều chỉnh sản phẩm, chính sách để phù hợp với diễn biến thị trường vốn và kỳ vọng của nhà đầu tư. Sự thành công của năm 2019 là minh chứng cho thấy khi các giải pháp được áp dụng đồng bộ, hiệu quả sẽ được cải thiện rõ rệt.

5.2. Sáng kiến phát triển dịch vụ hỗ trợ thanh khoản trái phiếu

Để nâng cao uy tín và chất lượng sản phẩm, việc tạo thanh khoản cho trái phiếu là yếu tố then chốt. Sáng kiến thành lập "Quỹ tạo thanh khoản" sẽ giúp giải quyết lo ngại của nhà đầu tư về việc khó chuyển đổi trái phiếu thành tiền mặt khi cần. Mô hình này mang lại lợi ích cho tất cả các bên: người bán trái phiếu có thể thu hồi vốn dễ dàng, người mua ngắn hạn được hưởng lãi suất cao hơn tiết kiệm, và VietinBank xây dựng được hình ảnh một sản phẩm đầu tư an toàn, linh hoạt. Bên cạnh đó, việc thúc đẩy niêm yết trái phiếu trên sàn giao dịch chứng khoán cũng là một mục tiêu dài hạn cần hướng tới để tăng cường tính minh bạch và thanh khoản cho trái phiếu VietinBank.

VI. Triển vọng và kiến nghị cho việc tăng vốn cấp 2 tương lai

Với định hướng chiến lược rõ ràng, việc nâng cao năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 sẽ tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm của VietinBank trong những năm tới. Đây là phương án khả thi nhất để ngân hàng chủ động tăng vốn tự có, đáp ứng kế hoạch kinh doanh và các tiêu chuẩn an toàn vốn ngày càng khắt khe. Luận văn đã đưa ra các định hướng phát triển sản phẩm trái phiếu VietinBank một cách bền vững, biến nó thành một công cụ huy động vốn thường xuyên và hiệu quả. Để thực hiện được điều này, ngoài các giải pháp nội tại, VietinBank cũng cần sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý nhà nước. Các kiến nghị về việc hoàn thiện cơ sở pháp lý phát hành trái phiếu có ý nghĩa quan trọng, giúp tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi và minh bạch hơn. Việc xem xét nới lỏng một số quy định về giới hạn tỷ lệ vốn cấp 2 hay khoảng cách giữa các đợt phát hành sẽ giúp các ngân hàng thương mại, đặc biệt là các ngân hàng có vốn nhà nước chi phối, linh hoạt hơn trong việc điều hành vốn. Trong tương lai, khi năng lực tài chính VietinBank ngày càng được củng cố, uy tín thương hiệu được nâng cao, sản phẩm trái phiếu VietinBank hoàn toàn có thể trở thành một lựa chọn đầu tư hàng đầu trên thị trường vốn Việt Nam.

6.1. Định hướng phát triển sản phẩm trái phiếu VietinBank

Trong tương lai, VietinBank cần định hướng phát triển sản phẩm trái phiếu theo hướng đa dạng hóa và chuyên nghiệp hóa. Ngân hàng có thể nghiên cứu phát hành các loại trái phiếu có cấu trúc phức tạp hơn, chẳng hạn như trái phiếu xanh để tài trợ cho các dự án thân thiện với môi trường, hoặc các sản phẩm kết hợp bảo hiểm. Việc xây dựng một thương hiệu riêng cho trái phiếu VietinBank – an toàn, minh bạch, thanh khoản cao – sẽ giúp thu hút một lượng khách hàng trung thành, đảm bảo sự thành công cho các đợt phát hành định kỳ hàng năm. Mục tiêu là biến việc phát hành trái phiếu trở thành một hoạt động kinh doanh cốt lõi, thay vì chỉ là giải pháp tình thế.

6.2. Kiến nghị hoàn thiện cơ sở pháp lý phát hành trái phiếu

Luận văn đã đưa ra những kiến nghị xác đáng nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý phát hành trái phiếu. Cụ thể, kiến nghị Ngân hàng Nhà nước xem xét nới lỏng tỷ lệ vốn cấp 2 trên vốn cấp 1 (hiện là 50%) đối với các ngân hàng lớn, hoạt động tốt như VietinBank. Đồng thời, kiến nghị Bộ Tài chính xem xét lại quy định về khoảng cách tối thiểu 06 tháng giữa các đợt phát hành đối với ngân hàng thương mại, do đặc thù hoạt động huy động vốn của ngành là liên tục. Việc tháo gỡ những "nút thắt" pháp lý này sẽ tạo điều kiện để VietinBank và các ngân hàng khác chủ động hơn trong chiến lược vốn, góp phần vào sự ổn định và phát triển của toàn hệ thống tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam chịu áp lực gia tăng năng lực tài chính và chuẩn hóa hệ số an toàn vốn khi bước vào lộ trình áp dụng chuẩn mực Basel II. Đối với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam, tổng tài sản tính đến ngày 31/12/2019 đã vượt mức 1,24 triệu tỷ đồng, song tỷ lệ sở hữu vốn nhà nước đã chạm mức trần tối thiểu 65% theo quy định hiện hành. Rào cản pháp lý này khiến ngân hàng không thể phát hành thêm cổ phiếu riêng lẻ cho cổ đông chiến lược để gia tăng vốn cấp 1 như một số tổ chức tín dụng cổ phần khác. Trong bối cảnh đó, tỷ lệ an toàn vốn luôn dao động sát ngưỡng tối thiểu 9% do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định, tạo nên điểm nghẽn nghiêm trọng kìm hãm tốc độ tăng trưởng tín dụng phục vụ nền kinh tế.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là xây dựng hệ thống giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao toàn diện năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 ra công chúng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ mạng lưới chi nhánh trên phạm vi cả nước trong giai đoạn 2017 - 2019, tập trung phân tích các công cụ nợ thứ cấp có kỳ hạn phổ biến 10 năm. Nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc khi cung cấp giải pháp mở rộng quy mô vốn chủ sở hữu, bảo vệ tỷ lệ an toàn vốn, giúp ngân hàng duy trì biên độ tăng trưởng dư nợ cho vay từ 10% đến 14% mỗi năm mà không làm suy giảm tỷ lệ chi phối của Nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hiệp ước an toàn vốn quốc tế Basel II kết hợp với lý thuyết cấu trúc vốn của Modigliani và Miller trong lĩnh vực ngân hàng. Vốn tự có của ngân hàng thương mại được phân định thành hai tầng rõ rệt: Vốn cấp 1 cốt lõi và Vốn cấp 2 bổ sung. Theo Thông tư 36/2014/TT-NHNN và Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, trái phiếu vốn cấp 2 là công cụ nợ thứ cấp thỏa mãn các điều kiện ngặt nghèo: kỳ hạn ban đầu tối thiểu 05 năm, không có tài sản bảo đảm, thứ tự thanh toán sau người gửi tiền và bị khấu trừ dần 20% giá trị mỗi năm vào vốn tự có trong 5 năm cuối trước ngày đáo hạn.

Mô hình nghiên cứu chuẩn hóa 3 nhóm chỉ tiêu chính để định lượng năng lực phát hành bao gồm: Quy mô và thời gian mở bán mỗi đợt phát hành, Kỳ hạn và mức lãi suất chào bán so với bình quân thị trường, Tỷ lệ hoàn thành khối lượng phân phối thực tế. Các chỉ số này chịu sự tác động đồng thời từ 5 yếu tố nội tại gồm: năng lực tài chính, mạng lưới phòng giao dịch, cơ chế động lực kinh doanh nội bộ, chất lượng tệp khách hàng ưu tiên và kỹ năng bán hàng của đội ngũ nhân sự.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao:

Nghiên cứu tiến hành khảo sát chọn mẫu thuận tiện có định hướng đối với 170 khách hàng cá nhân tiềm năng và khách hàng ưu tiên tham dự các hội thảo đầu tư trái phiếu tại 4 chi nhánh đại diện cho các vùng kinh tế trọng điểm: Chi nhánh Hà Nội với 70 khách hàng, Chi nhánh Tân Bình với 40 khách hàng, Chi nhánh Hậu Giang với 30 khách hàng và Chi nhánh Quảng Trị với 30 khách hàng. Tổng số phiếu thu về là 168 phiếu, trong đó có 166 phiếu hợp lệ đưa vào phân tích thống kê, đạt tỷ lệ phản hồi 97,6%. Lý do lựa chọn cỡ mẫu này xuất phát từ đặc thù sản phẩm nợ thứ cấp đòi hỏi nhóm khách hàng có lượng vốn nhàn rỗi lớn và am hiểu công cụ tài chính dài hạn. Thang đo Likert 5 mức độ được áp dụng với khoảng cách chia 0,8 điểm để phân loại các mức đánh giá từ 1,00 - 1,80 là rất không tốt đến 4,21 - 5,00 là rất tốt.

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán giai đoạn 2017 - 2019 của VietinBank, tài liệu thống kê thị trường trái phiếu của Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Phương pháp so sánh và phân tích tổng hợp được sử dụng để đối chiếu hiệu quả phát hành của VietinBank với đợt chào bán 3.250 tỷ đồng của BIDV năm 2006 và đợt phân phối 2.000 tỷ đồng của Vietcombank năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Năng lực phát hành trái phiếu tăng vốn cấp 2 của VietinBank trong giai đoạn 2017 - 2019 đạt được nhiều kết quả tích cực song vẫn bộc lộ những rào cản mang tính hệ thống:

Thứ nhất, tỷ lệ hoàn thành kế hoạch phát hành luôn đạt 100% khối lượng đăng ký với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước qua các năm, bổ sung hàng nghìn tỷ đồng vào vốn cấp 2, giúp tỷ lệ an toàn vốn duy trì vững chắc trên mức sàn 9%.

Thứ hai, cơ cấu nhà đầu tư có sự chuyển biến rõ nét theo hướng đại chúng hóa. Nếu như đợt phát hành năm 2006 của BIDV chỉ dành 100 tỷ đồng trên tổng số 3.250 tỷ đồng cho nhà đầu tư cá nhân tương đương 3% thì tại VietinBank, tỷ trọng khách hàng cá nhân mua trái phiếu tăng mạnh qua từng năm, chiếm phần lớn khối lượng chào bán thành công.

Thứ ba, sự phân hóa hiệu quả bán hàng giữa các chi nhánh còn rất lớn. Dữ liệu thực nghiệm chỉ ra nhiều chi nhánh tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh có quy mô huy động vốn và dư nợ hàng chục nghìn tỷ đồng nhưng kết quả phân phối trái phiếu lại thấp hơn nhiều so với các chi nhánh quy mô vừa ở khu vực miền Trung và Tây Nam Bộ.

Thứ tư, tính thanh khoản của sản phẩm trên thị trường thứ cấp bị đánh giá ở mức thấp với điểm trung bình khảo sát chỉ đạt 3,12 trên thang điểm 5. Việc thiếu vắng cơ chế giao dịch thứ cấp khiến khách hàng cá nhân có tâm lý e ngại bị chôn vốn suốt kỳ hạn 10 năm.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh thực trạng các đợt phát hành thành công phần lớn dựa vào uy tín thương hiệu ngân hàng quốc doanh hơn là sức hấp dẫn nội tại của sản phẩm. Khi biểu diễn qua biểu đồ phân phối tỷ trọng, lãi suất trái phiếu của ngân hàng dao động quanh mức 7,5% - 8,5%/năm, chỉ chênh lệch khoảng 0,8% - 1,2%/năm so với lãi suất tiền gửi tiết kiệm 12 tháng. Mức chênh lệch này chưa đủ bù đắp phần bù rủi ro kỳ hạn 10 năm và rủi ro nợ thứ cấp không có tài sản bảo đảm.

So sánh với trường hợp Vietcombank phát hành thành công 2.000 tỷ đồng năm 2016 với 3.996 nhà đầu tư cá nhân nắm giữ 78,48% tổng giá trị, giá trị mua bình quân đạt khoảng 400 triệu đồng/người. Con số này chứng minh nhu cầu đầu tư nợ thứ cấp của khối cá nhân là rất lớn nếu ngân hàng xây dựng tốt dịch vụ thanh khoản và thông tin minh bạch. Việc VietinBank chưa phát triển thị trường thứ cấp và chưa có quỹ tạo thanh khoản nội bộ đã tạo ra rào cản tâm lý, khiến nhân viên khó thuyết phục khách hàng chuyển dịch dòng vốn tiết kiệm sang trái phiếu dài hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, 4 nhóm giải pháp trọng tâm được thiết lập nhằm tối ưu hóa năng lực phát hành:

Thứ nhất, tái cấu trúc chính sách ghi nhận động lực kinh doanh nội bộ. Trụ sở chính cần áp dụng cơ chế phân bổ thu nhập lãi thuần nội bộ cho chi nhánh đối với sản phẩm trái phiếu cao gấp 2,0 đến 2,5 lần so với sản phẩm tiền gửi thông thường. Đồng thời, áp dụng chế tài trừ 5 điểm đánh giá hiệu quả công việc đối với chi nhánh chỉ hoàn thành dưới 70% chỉ tiêu và hạ bậc thi đua giám đốc chi nhánh nếu kết quả đạt dưới 30% kế hoạch trong từng đợt phát hành, triển khai định kỳ vào quý I hằng năm.

Thứ hai, thiết lập Quỹ tạo thanh khoản và nền tảng giao dịch thứ cấp. Trung tâm Thị trường vốn cần hợp tác với 2 đến 3 công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ uy tín để vận hành cơ chế mua lại trái phiếu khi nhà đầu tư có nhu cầu thoái vốn, sau đó phân kỳ hạn từ 3 đến 12 tháng với lãi suất hấp dẫn 4,5% - 5,5%/năm bán lại cho nhà đầu tư ngắn hạn. Đối với dịch vụ vay cầm cố trái phiếu, ngân hàng duy trì biên độ chênh lệch lãi suất vay tối đa không quá 0,5%/năm so với lãi suất trái phiếu.

Thứ ba, số hóa quy trình truyền thông và tiếp thị sản phẩm. Trung tâm Công nghệ thông tin phối hợp Ban Thương hiệu kích hoạt màn hình chờ trên 100% máy tính làm việc của hơn 22.000 cán bộ nhân viên, tổ chức các buổi đào tạo trực tuyến qua nền tảng làm việc nội bộ và gửi thư điện tử tự động đầu ngày trong suốt thời gian mở bán.

Thứ tư, hoàn thiện kiến nghị chính sách điều hành vĩ mô. Đề xuất Ngân hàng Nhà nước xem xét nới lỏng trần giới hạn tổng giá trị trái phiếu vốn cấp 2 vượt mức 50% vốn cấp 1 đối với các ngân hàng thương mại có tỷ lệ nợ xấu dưới 1,5%, đồng thời áp dụng hệ số quy đổi 0,8 cho trái phiếu kỳ hạn từ 15 năm và hệ số 0,9 cho kỳ hạn 10 đến 15 năm. Đề xuất Bộ Tài chính bãi bỏ quy định bắt buộc khoảng cách 06 tháng giữa các đợt phát hành đối với khối ngân hàng thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống giải pháp trong công trình đem lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

Nhóm thứ nhất bao gồm Ban điều hành, Khối Nguồn vốn và Khối Quản lý rủi ro tại các ngân hàng thương mại. Luận văn cung cấp khung phương pháp luận định giá công cụ nợ thứ cấp, giải bài toán tối ưu hóa hệ số an toàn vốn trong bối cảnh tỷ lệ sở hữu nhà nước bị giới hạn.

Nhóm thứ hai là Giám đốc Chi nhánh, Trưởng phòng Khách hàng và chuyên viên tư vấn tài chính. Nhóm đối tượng này có thể ứng dụng trực tiếp bộ tài liệu đào tạo bán hàng, cơ chế giao chỉ tiêu và kỹ năng xử lý từ chối của khách hàng khi chào bán sản phẩm nợ dài hạn.

Nhóm thứ ba gồm các chuyên viên phân tích tại các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và định chế tài chính. Tài liệu cung cấp góc nhìn sâu sắc về chất lượng tài sản có rủi ro, cấu trúc vốn cấp 2 và cách thức vận hành mô hình quỹ tạo thanh khoản nội bộ.

Nhóm thứ tư là các cơ quan quản lý nhà nước như Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong việc tham khảo thực tiễn để ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ phát hành trái phiếu đại chúng phù hợp với đặc thù trung gian tiền tệ.

Câu hỏi thường gặp

Trái phiếu vốn cấp 2 đóng vai trò như thế nào trong việc cải thiện hệ số an toàn vốn? Trái phiếu vốn cấp 2 trực tiếp bổ sung vào nguồn vốn tự có của ngân hàng theo quy định tại Thông tư 36/2014/TT-NHNN. Khi vốn tự có gia tăng, tử số của công thức tính tỷ lệ an toàn vốn tăng lên tương ứng, giúp ngân hàng duy trì hệ số an toàn vượt mức sàn 9% và mở rộng thêm hạn mức tăng trưởng tín dụng phục vụ các dự án lớn.

Tại sao VietinBank không lựa chọn tăng vốn cấp 1 thông qua phát hành cổ phiếu riêng lẻ? Theo quy định pháp luật hiện hành, tỷ lệ sở hữu của Nhà nước tại VietinBank phải duy trì tối thiểu là 65% vốn điều lệ. Do vốn ngân sách nhà nước chưa thể cấp bổ sung, nếu ngân hàng phát hành cổ phiếu cho nhà đầu tư bên ngoài thì tỷ lệ sở hữu nhà nước sẽ giảm xuống dưới 65%, vì vậy phát hành nợ thứ cấp là phương án duy nhất khả thi.

Khách hàng cá nhân chịu những rủi ro cụ thể nào khi đầu tư vào trái phiếu nợ thứ cấp? Trái phiếu vốn cấp 2 có thứ tự ưu tiên thanh toán sau toàn bộ người gửi tiền và các chủ nợ thông thường khác khi tổ chức tín dụng phá sản. Đồng thời, trái phiếu có kỳ hạn dài 10 năm, không có tài sản bảo đảm và tổ chức tín dụng có quyền ngừng trả lãi nếu kết quả kinh doanh trong năm bị phát sinh lỗ.

Mô hình Quỹ tạo thanh khoản giúp giải quyết bài toán rút vốn của nhà đầu tư ra sao? Khi nhà đầu tư cần tiền khẩn cấp, đơn vị tạo thanh khoản là công ty chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ sẽ đứng ra mua lại trái phiếu với mức sinh lời 4,0% - 5,0%/năm, cao hơn mức lãi suất không kỳ hạn 0,5%/năm. Sau đó, trái phiếu được chia nhỏ kỳ hạn từ 3 đến 12 tháng để bán lại cho khách hàng khác có nhu cầu gửi ngắn hạn.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa đợt phát hành của VietinBank và BIDV năm 2006 là gì? Đợt phát hành 3.250 tỷ đồng của BIDV năm 2006 mang bản chất phát hành riêng lẻ cho tổ chức khi chỉ dành 100 tỷ đồng tương đương 3% cho cá nhân. Ngược lại, VietinBank định hướng đại chúng hóa thực chất khi phân phối phần lớn khối lượng chào bán trực tiếp cho hàng nghìn nhà đầu tư cá nhân qua mạng lưới chi nhánh toàn quốc.

Kết luận

Nghiên cứu mang lại những đóng góp khoa học và thực tiễn mang tính then chốt cho hệ thống quản trị ngân hàng:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận toàn diện về phát hành trái phiếu vốn cấp 2 theo chuẩn mực an toàn vốn Basel II và quy chuẩn pháp lý tại Việt Nam.
• Đánh giá chi tiết thực trạng phát hành giai đoạn 2017 - 2019 của VietinBank thông qua dữ liệu thứ cấp và khảo sát thực chứng 166 khách hàng tiềm năng.
• Chỉ rõ 4 điểm nghẽn cốt lõi bao gồm tính thanh khoản thứ cấp hạn chế, biên độ lãi suất chưa đủ bù đắp rủi ro kỳ hạn, sự phân hóa mạng lưới bán hàng và cơ chế động lực nội bộ chưa tối ưu.
• Xây dựng đồng bộ hệ thống 5 giải pháp thực thi từ quản trị thu nhập lãi thuần nội bộ, thành lập quỹ tạo thanh khoản, số hóa truyền thông tới kiến nghị điều chỉnh tỷ lệ an toàn vốn tại Ngân hàng Nhà nước.
• Đề xuất lộ trình triển khai cụ thể theo từng quý, tạo tiền đề để VietinBank và các ngân hàng thương mại quốc doanh chủ động nâng cao năng lực huy động vốn tự có, củng cố hệ số an toàn vốn trên 9% và thúc đẩy tăng trưởng tín dụng bền vững. Các nhà quản trị ngân hàng cần nhanh chóng tham khảo và áp dụng các khuyến nghị này vào kế hoạch kinh doanh giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẦN ĐÈ CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU TANG VON CAP 2 CUA NGAN HANG THUONG MAI 1.1 Vốn chủ sở hữu của ngân hàng thương mại và các hình thức tăng vốn chủ sở. hữu của ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm vẫn chủ sở hữu của Ngân hàng thương mại Ở Việt Nam, theo Luật Các tô chức tín dụng số 47/2010/QH12 quy định tại Khoản 2, Điều 4: “Ngân hàng là loại hình tô chức tín dụng có thê được thực hiện tắt cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm NHTM, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tácx và Khoản 3, Điều 4: “NHTM là loại hình ngân hàng được thực hiện tắt ca các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận” (Quốc hội, 2010) 'Vốn chủ sở hữu của ngân hàng thương mai (NHTM) được hiểu là “nguồn tiền thuộc sở hữu hợp pháp của chủ Ngân hàng trong một thời gian dài, chủ yếu bao gồm. các khoản vốn Ngân hàng được cấp hoặc được đóng góp bởi những người chủ Ngân hàng khi mới thành lập, cộng với những khoản lợi nhuận sau thuế chưa chỉa trong quá trình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng, thặng dư vốn cổ phần (nếu có), các quỹ.

thuộc vốn chủ sở hữu, các khoản trích lập,. ơ bản, cũng như các loại hình Doanh ngh khác, vốn chủ sở hữu thường là nguồn vốn không phải hoàn trả, chủ Ngân hàng có thể tăng, giảm, thay đối cơ cấu vốn thông qua các quyết định như chia lợi nhuận cho các cổ động.” (Hoàng Thị Tuyết Nhung, 2015) Tuy nhiên, do đặc thù là t định chế tài chính đặc biệ hoạt động kinh doanh. sản phẩm dịch vụ đặc biệt đó là tiền tệ, là trung gian tiền tệ để cung ứng vốn cho nền kinh tế (huy động vón nhàn rỗi của các tổ chức và cá nhân và cho vay các tô chức và cá nhân có nhu câu sử dụng vồn hợp pháp cho hoạt động kinh doanh và tiêu dùng), là công cụ dé Ngân hàng Trung ương điều hành chính sách tiền tệ quốc gia, vì vậy 'VCSH của Ngân hàng thường chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng nguồn vốn. Bởi những lý do trên mà vốn chủ sở hữu của Ngân hàng cũng có những đặc tính riêng đồng thời cũng phân loại một cách chỉ tiết để đáp ứng công tác đánh giá vốn của Ngân hàng và đáp ứng các điều kiện an toàn trong hoạt động kinh doanh ngân hàng.

Cụ thể như sau: “Theo Hiệp ước Basel I(/liệp ước này được cưỡng chế thí hành theo luật quốc. gia của các nước G-10 từ năm 1992 và đến nay có hơn 100 quốc gia trên thế giới cũng đã áp dụng những nguyên tắc cơ bản của các đề xuất này), vỗn chủ sở hữucủa NHTM. được chia thành hai lớp phủ hợp cho việc đánh giá được tính ổn định và an toàn của nguồn vốn này tại NHTM. Theo đó, vốn chủ sở hữu của NHTM gồm: + Vấn cơ sở hay vốn cấp 1 (Core Capital hay Tier 1 Capital):là chỉ tiêu cơ bản để đo lường sức mạnh tài chính của Ngân hàng dưới góc nhìn của các nhà quản lý hay của các cô đông/Nhà đầu tư.

Nó bao gồm các loại vốn được xem là thực sự tồn tại và tương đối ỗn định trong suốt quá trình hoạt động của ngân hàng. Thành phan cha yéu của nguồn vốn này bao gồm vốn điều các quỹ dự trữ thuộc vốn chủ sở hữu, thặng dư vốn cô phần và lợi nhuận chưa phân phối. + “Vấn bỗ sung hay vốn cấp 2 (Supplemental Capital hay Tier 2 Capifal): là bộ phận VCSH tăng thêm trong quá trình hoạt động nhằm mở rộng hay đám bảo an toàn cho các hoạt động của ngân hàng trong quá trình kinh doanh, nhưng chúng it ồn định hơn Vốn cấp 1. Lớp vốn này gồm các khoản có thê sử dụng như Vốn cấp | trong thời gian tương đối dài và có thể bị loại khỏi vốn chủ sở hữu khi đáo hạn hay bị đem ra sử dụng hết (trường hợp các quỹ dự phòng).” (Basel I) Theo Basel I, Vốn cấp 2 bao.

sim: Cac quy danh gid lai ti sin (Revaluation Reserves) Cae quy dur phong (General Provisions) Các công cụ nợ lưỡng tính (Hybrid instruments) Các khoản nợ dài hạn không được trả trong một khoảng thời gian nhất định (thời gian dài) và có thứ tự ưu tiên thanh toán sau những người gửi tiền (Subordinated term debt) “Cac khoan dir trit khéng dugc tiét 19 (Undisclosed Reserves): nhiing khoan này tuy không phô biến, nhưng vẫn được chấp nhận bởi một số nhà quản lý khi một ngân hàng kinh doanh có lãi nhưng điều này không được thể hiện rõ trong các khoản lợi nhuận giữ lại hoặc các quỹ dự trữ thông thường.” (Basel I) Những khoản này ở các nước không thống nhất với nhau mà phụ thuộc vào quy. định của mỗi quốc gia. Theo quy đỉnh của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: (Thông tr 36/2014/TT- NHNN ngày 20/11/2014 và các thông tu/văn bản sửa đổi bồ sung) VCSH của NHTM gồm Vốn cap | va Vốn cấp 2, cụ thê như trang phụ lục 1.2 Vai trò vẫn chủ sở hữuđối với Ngân hàng thương mại Thứ nhất, “tạo lập tư cách pháp nhân và duy trì hoạt động của ngân hàng. Đề hoạt động, điều kiện đầu tiên là ngân hàng phải có được số ồn chủ sở hữu tối thiểu ban đầu (vốn pháp định).

Số vốn này, trước hết để mua sắm trang thiết bị, nhà cửa cần thiết cho quá trình kinh doanh, để nhập công nghệ mới, xây thêm chỉ nhánh hoặc quây: giao dịch, mở văn phỏng đại diện. ”(Đào Ngọc Chuyên, 2012) Thứ hai, vốn chủ sở hữu là một nguồn tài trợ cho các hoạt động. Bên cạnh mua. các tài sản cố định, vốn chủ sở hữu có thể được sử dụng để tài trợ cho các khoản cho vay và đầu tư.

Việc thành lập công ty con, hoặc tham gia góp vốn dé da dang hoạt động đòi hỏi phải có vốn chủ sở hữu. Việc mua cô phiếu của doanh nghiệp khác (ngân hàng trở thành cỗ đông) phải sử dụng vốn chủ sở hữu. Trong trường hợp khó huy động được nợ đài hạn, ngân hàng sử dụng vốn chủ sở hữu trong cho vay dài hạn. Như vậy, phân lớn các hoạt động có rủi ro cao đều được tài trợ bằng vốn chủ sở hữu.

NHTM sử dụng đòn bẩy tài chính rất lớn so với các loại hình doanh nghiệp khác trong nên kinh tế , thông thường khoảng "90 ~ 95% nguồn tài chính cho các Ngân hàng hoạt động là các khoản nợ (nguồn huy động vốn và các khoản vay nợ khác), tức là VCSH của Ngân hàng chỉ chiếm khoảng 5 — 10% Tổng tài sản của Ngân hàng.” (Hoàng Thị Tuyết Nhung, 2015) Cũng do đặc thù của lĩnh vực kinh doanh nên VCSH của NHTM luôn chịu sự giám sát hết sức chặt chẽ của chính Nhà quản trị NHTM đó và Ngân hàng Trung ương. Cụ thể như sau: 'VCSH của NHTM trực tiếp ảnh hưởng đến Hệ số CAR — /fệ số an toàn vốn tối thiêu của Ngân hàng VCSH CAR = Tong gid tri quy đôi của Tai sản Có rủi ro Tùy theo mỗi quốc gia, Ngân hàng Trung ương sẽ quy định cụ thể về Hệ số CAR bit buộc các NHTM phải đảm bảo ở mức tối thiểu. Hiện nay, hiệp ước qui lế về vốn Basel có ba phiên bản: Basel 1, Basel 2 và Basel 3. Phiên bản sau là sự kế thừa, bỗ sung và khắc phục những hạn chế của phiên bản trước.

Basel 1 dừng lại ở việc đưa ra định nghĩa quốc tế chung nhất về vốn ngân hàng, đưa ra tỷ lệ an toàn vốn tối thiêu 8% của ngân hàng và đề cậ tới rủi ro tín dụng. Basel 2 vẫn duy trì CAR 8% nhưng đã khắc phục những hạn chế của Basel 1 là đề cập đến cả rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường trong việc quản lý vốn ngân hàng đồng thời xây dựng ba trụ cột chính về an toàn vốn, Basel 2 hiện được áp dụng rộng rãi tại nhiều nước trên thế giới. Basel 3 đưa ra những quy định mới về khái niệm và các tiêu chuẩn tối thiểu cao hơn (CAR 11,5%), cùng phương pháp giám sát an toàn vĩ mô được đánh giá là sự thay đổi lịch sử trong quy định về hoạt động ngân hàng, tuy nhiên Basel 3 mới được triển khai ở một vài nước. Tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định các NHTM phải luôn 10 duy trì ố CAR ở mức tối thiểu là 9%.

Thứ ba, vốn chủ sở hữu như tài sản đảm bảo để bảo vệ lợi ích của người gửi tiền. Đây là vai trò chủ yếu của vốn chủ sở hữu, chứng tỏ với công chúng và các cơ quan quản lý ngân hàng về khả năng của ngân hàng thương mại trong việc bù đắp các tôn thất trong kinh doanh, tức là khả năng thanh toán cuối cùng của ngân hàng đối với các khoản nợ. Khi một khoản cho vay hay đầu tư không có khả năng thu hồi, ngân hàng bù đắp bằng quỹ dự phòng. Nếu tồn that rat lớn vượt giá trị dự phòng, sẽ được bù dap bằng vé chủ sở hữu.

Trong trường hợp ngân hàng phá sản hoặc ngừng hoạt động, các khoản tiền gửi sẽ được hoàn trả trước, sau đó đến nghĩa vụ với Chính phủ và người lao động, các khoản vay, cuối cùng mới đến phần các chủ sở hữu. Như vậy, nếu quy. mô vốn chủ sở hữu lớn, người gửi tiền và người cho vay sẽ cảm thấy an tâm hơn về ngân hàng (với các điều kiện khác là như nhau). Khi cơ quan bảo hiểm tiền gửi được thành lập, vốn chủ sở hữu giảm bớt rủi ro cho cơ quan bảo hiểm.

Vốn chủ sở hữu đóng, vai trò là một lá chắn vẻ tài chính để giảm xác suất ngân hàng rơi vào tình trạng mắt khả năng thanh toán, dẫn tới phá sản và hậu quả là những người gửi tiền và các chủ nợ của ngân hằngcó th n Thứ tư, Vốn chủ sở hữu giúp điều chỉnh các hoạt động của ngân hàng. Với góc độ hạn chế rủi ro cho người gửi tiền, rất nhiều hoạt động của ngân hàng được quy định liên quan chặt chẽ với vốn chủ sở hữu. Ví dụ: quy mô huy động tiền gửi được tính theo tỷ lệ với vốn chủ sở hữu, quy mô cho vay tối đa đối với một hoặc một nhóm khách hàng, quyền đầu tư vào chứng khoán của công ty, số lượng chỉ nhánh, giá trị tài sản cố định, danh mục tài sản rủi ro. đều tính theo tỷ lệ với vốn chủ sở hữu.