Luận văn thạc sĩ mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo tại ngân hàng csxh huyện hải lăng quảng trị

Khám phá mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo tại Ngân hàng CSXH Huyện Hải Lăng, Quảng Trị. Phân tích chi tiết về cơ hội và thách thức trong việc vay vốn.

• Tác giả: Lê Thị Khánh Vân
• Người hướng dẫn: TS. Lê Nữ Minh Phương
• Trường học: Đại học Kinh tế Huế
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Quảng Trị

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• TÓM LƯỢC LUẬN VĂN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ TIẾP CẬN TÍN DỤNG CỦA HỘ NGHÈO Ở NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 1.1. Cơ sở lý luận về tiếp cận tín dụng của hộ nghèo
• 1.1.1. Một số vấn đề về nghèo đói
• 1.1.1.1. Khái niệm về nghèo, hộ nghèo
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về tiếp cận tín dụng của hộ nghèo
• 1.2.1. Một số chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước để nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng
• 1.2.2. Kinh nghiệm của một số nước về cho vay tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.2.2.1. Kinh nghiệm về tiếp cận tín dụng hộ nghèo ở nước ta
• 1.2.2.2. Bài học kinh nghiệm rút ra
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN HẢI LĂNG
• 2.1. Khái quát về địa bàn huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị
• 2.1.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội địa bàn nghiên cứu
• 2.1.2. Khái quát tình hình nghèo đói của huyện Hải Lăng
• 2.2. Tổng quan về Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam và Ngân hàng chính sách xã hội huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị
• 2.2.1. Giới thiệu chung về Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam
• 2.2.2. Khái quát quá trình hình thành và phát triển NHCSXH huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị
• 2.3. Khái quát tình hình vay vốn và hoạt động tín dụng tại NHCSXH huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị
• 2.3.1. Khái quát tình hình vay vốn tại NHCSXH huyện Hải Lăng
• 2.3.2. Hoạt động tín dụng của NHCSXH tại huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị
• 2.4. Mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo ở Ngân hàng chính sách xã hội huyện Hải Lăng thông qua số liệu khảo sát
• 2.4.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 2.4.2. Khả năng tiếp cận thông tin tín dụng
• 2.4.3. Tỷ lệ vay được vốn
• 2.4.4. Phương thức tiếp cận với nguồn tín dụng
• 2.4.5. Tâm lý của hộ nghèo
• 2.4.6. Mục đích xin vay và tình hình sử dụng vốn
• 2.4.7. Tác động của vốn vay đến đời sống của hộ nghèo
• 2.4.8. Ý kiến của hộ điều tra về hoạt động cho vay của NHCSXH huyện Hải Lăng
• 2.5. Đánh giá hạn chế của hộ nghèo tiếp cận tín dụng
• 2.5.1. Mức độ hiểu biết về vay vốn
• 2.5.2. Trình độ học vấn
• 2.5.3. Quy trình, thủ tục vay vốn
• 2.5.4. Nhu cầu vay vốn của hộ chưa tiếp cận tín dụng
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG CỦA HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN HẢI LĂNG
• 3.1. Giải pháp nâng cao năng lực vay vốn
• 3.1.1. Nâng cao hiểu biết, trình độ nhận thức của hộ nghèo
• 3.1.2. Nâng cao khả năng tiếp cận thông tin về NHCSXH
• 3.1.3. Giải pháp hoàn thiện công tác cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH
• 3.1.3.1. Cần tăng cường kiểm tra và giám sát trước, trong và sau khi vay vốn
• 3.1.3.2. Hoàn thiện quy trình thủ tục cho vay
• 3.1.3.3. Tăng cường nâng cao chất lượng cán bộ nhân viên tín dụng
• 3.1.3.4. Áp dụng chính sách linh hoạt về lãi suất cho các khoản vay
• 3.1.3.5. Tổ tiết kiệm và vay vốn
• 3.1.4. Giải pháp cho chính quyền địa phương
• 3.1.4.1. Đối với các tổ chức đoàn thể
• 3.1.4.2. Tăng cường mối quan hệ giữa NHCSXH với tổ chức CTXH
• PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tín dụng hộ nghèo và Ngân hàng CSXH

Tín dụng hộ nghèo là một công cụ quan trọng trong chính sách xóa đói giảm nghèo của Việt Nam. Ngân hàng CSXH được thành lập với mục tiêu hỗ trợ các hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Tại Hải Lăng, Quảng Trị, Ngân hàng CSXH đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp tín dụng vi mô cho các hộ nghèo. Tuy nhiên, việc tiếp cận tín dụng vẫn gặp nhiều khó khăn do các yếu tố như thiếu hiểu biết về chính sách tín dụng, trình độ học vấn thấp, và quy trình vay vốn phức tạp.

1.1. Khái niệm và vai trò của tín dụng hộ nghèo

Tín dụng hộ nghèo là hình thức cho vay ưu đãi dành cho các hộ có thu nhập thấp, nhằm hỗ trợ họ phát triển kinh tế. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu khó khăn tài chính và thúc đẩy phát triển kinh tế tại địa phương. Tại Hải Lăng, tín dụng này giúp các hộ nghèo đầu tư vào sản xuất nông nghiệp và cải thiện đời sống.

1.2. Giới thiệu về Ngân hàng CSXH Hải Lăng

Ngân hàng CSXH Hải Lăng là một chi nhánh của Ngân hàng CSXH Việt Nam, hoạt động với mục tiêu hỗ trợ các hộ nghèo và đối tượng chính sách. Ngân hàng cung cấp các dịch vụ ngân hàng như cho vay ưu đãi, tiết kiệm, và hỗ trợ tài chính. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của ngân hàng còn hạn chế do nguồn vốn không ổn định và quy trình cho vay phức tạp.

II. Thực trạng tiếp cận tín dụng của hộ nghèo tại Hải Lăng

Nghiên cứu cho thấy, mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo tại Hải Lăng còn thấp. Các hộ nghèo gặp nhiều khó khăn trong việc vay vốn do thiếu thông tin về chương trình tín dụng, trình độ học vấn thấp, và không có tài sản đảm bảo. Bên cạnh đó, quy trình vay vốn phức tạp và thời gian xét duyệt kéo dài cũng là những rào cản lớn.

2.1. Khả năng tiếp cận thông tin tín dụng

Phần lớn hộ nghèo tại Hải Lăng không nắm rõ thông tin về các chương trình tín dụng của Ngân hàng CSXH. Điều này dẫn đến việc họ không thể tận dụng các cơ hội vay vốn ưu đãi. Các kênh thông tin chủ yếu là qua tổ chức xã hội và cán bộ địa phương, nhưng hiệu quả truyền thông còn hạn chế.

2.2. Tỷ lệ vay vốn và mục đích sử dụng

Tỷ lệ hộ nghèo vay vốn từ Ngân hàng CSXH tại Hải Lăng chỉ đạt khoảng 40%. Phần lớn các khoản vay được sử dụng cho sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi. Tuy nhiên, việc sử dụng vốn không hiệu quả do thiếu kiến thức và kỹ năng quản lý tài chính.

III. Giải pháp nâng cao tiếp cận tín dụng cho hộ nghèo

Để nâng cao mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo tại Hải Lăng, cần thực hiện các giải pháp đồng bộ. Trong đó, việc cải thiện chính sách tín dụng, đơn giản hóa quy trình vay vốn, và tăng cường hỗ trợ tài chính là những yếu tố then chốt. Bên cạnh đó, cần nâng cao nhận thức của hộ nghèo về các dịch vụ ngân hàng và chương trình tín dụng.

3.1. Hoàn thiện chính sách tín dụng

Cần điều chỉnh chính sách tín dụng để phù hợp với nhu cầu của hộ nghèo. Điều này bao gồm việc giảm lãi suất, kéo dài thời hạn vay, và linh hoạt trong việc xét duyệt hồ sơ. Đồng thời, cần tăng cường giám sát việc sử dụng vốn vay để đảm bảo hiệu quả.

3.2. Tăng cường hỗ trợ tài chính và đào tạo

Các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương cần phối hợp với Ngân hàng CSXH để cung cấp các khóa đào tạo về quản lý tài chính và kỹ năng sản xuất cho hộ nghèo. Điều này giúp họ sử dụng vốn vay hiệu quả hơn và cải thiện thu nhập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tín dụng đối với hộ nghèo là một trong những công cụ quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và công tác xóa đói giảm nghèo tại Việt Nam. Tại huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn ở mức cao, mặc dù có xu hướng giảm qua các năm. Cụ thể, từ năm 2014 đến 2016, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 8,31% xuống còn 6,34%, với số hộ thoát nghèo tăng từ 478 lên 715 hộ. Tuy nhiên, mức giảm này vẫn chưa đạt kế hoạch đề ra và còn nhiều khó khăn trong việc tiếp cận vốn tín dụng của hộ nghèo.

Luận văn tập trung nghiên cứu mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) huyện Hải Lăng trong giai đoạn 2014-2016, khảo sát thực tế năm 2017 và đề xuất giải pháp đến năm 2025. Mục tiêu chính là phân tích thực trạng tiếp cận tín dụng, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay nhằm góp phần xóa đói giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách tín dụng ưu đãi, đồng thời hỗ trợ NHCSXH và các tổ chức chính trị xã hội trong việc cải thiện hiệu quả hoạt động cho vay, góp phần nâng cao đời sống và phát triển kinh tế hộ nghèo tại khu vực nông thôn miền Trung Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về tín dụng và tiếp cận tín dụng của hộ nghèo, bao gồm:

• Khái niệm tín dụng và tiếp cận tín dụng: Tín dụng là quan hệ chuyển giao quyền sử dụng vốn trong một thời gian nhất định với chi phí nhất định. Tiếp cận tín dụng là quá trình người vay tìm hiểu, nắm bắt thông tin và thiết lập quan hệ vay vốn với tổ chức tín dụng.

• Đặc điểm tín dụng đối với hộ nghèo: Tín dụng ưu đãi không nhằm mục tiêu lợi nhuận mà tập trung vào xóa đói giảm nghèo, không yêu cầu thế chấp tài sản, thủ tục đơn giản, lãi suất ưu đãi và thời hạn vay dài.

• Các chỉ tiêu đánh giá mức độ tiếp cận tín dụng: Tỷ lệ vốn vay so với nhu cầu, tỷ lệ hộ được vay, lượng vốn bình quân, tỷ lệ hộ hiểu rõ quyền lợi, tỷ lệ hộ có đủ điều kiện vay, tỷ lệ hộ có nhu cầu vay và tỷ lệ hộ vay vốn trên số hộ làm đơn.

• Các yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng: Bao gồm nhân tố chủ quan (cơ chế cho vay, lãi suất, mạng lưới chi nhánh, cán bộ tín dụng), nhân tố khách quan (nhu cầu vay vốn, khả năng trả nợ, trình độ học vấn, giới tính chủ hộ, tâm lý vay vốn), cơ chế chính sách của Nhà nước và vai trò của các tổ chức đoàn thể xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thứ cấp từ các báo cáo hoạt động của NHCSXH huyện Hải Lăng giai đoạn 2014-2016, các văn bản pháp luật liên quan và số liệu sơ cấp thu thập năm 2017 qua khảo sát 130 hộ nghèo tại hai xã đại diện cho vùng đồng bằng (Hải Xuân) và vùng ven biển (Hải An).

• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu ngẫu nhiên không lặp từ danh sách hộ nghèo do phòng Lao động – Thương binh xã hội cung cấp, đảm bảo đại diện cho đặc điểm kinh tế xã hội của huyện.

• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích thống kê mô tả, so sánh các chỉ tiêu kinh tế xã hội, phân tích định tính qua phỏng vấn sâu nhằm đánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích số liệu thứ cấp giai đoạn 2014-2016, khảo sát thực địa năm 2017, đề xuất giải pháp đến năm 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo tiếp cận vốn vay tăng qua các năm: Năm 2014 có khoảng 1.676 hộ vay vốn NHCSXH, đến năm 2016 tăng lên khoảng 3.000 hộ, cho thấy sự mở rộng tiếp cận tín dụng của hộ nghèo tại huyện Hải Lăng.

2. Nguồn vốn vay chủ yếu từ NHCSXH với lãi suất ưu đãi: Tổng nguồn vốn năm 2016 đạt gần 299 tỷ đồng, trong đó hơn 90% là vốn cân đối từ Trung ương, lãi suất cho vay thấp hơn nhiều so với ngân hàng thương mại, tạo điều kiện thuận lợi cho hộ nghèo vay vốn.

3. Các yếu tố hạn chế tiếp cận tín dụng: Trình độ học vấn thấp, thủ tục vay vốn phức tạp, tâm lý e dè, thiếu thông tin về chính sách và quy trình vay vốn là những rào cản chính. Ví dụ, tỷ lệ hộ nghèo hiểu rõ quyền lợi vay vốn chỉ chiếm khoảng 60%, trong khi tỷ lệ hộ có nhu cầu vay vốn nhưng không vay được lên tới 25%.

4. Vai trò của tổ chức chính trị xã hội và tổ tiết kiệm vay vốn (TK&VV): Các tổ chức này là cầu nối quan trọng giúp hộ nghèo tiếp cận vốn vay, tuy nhiên năng lực cán bộ và công tác giám sát còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy NHCSXH huyện Hải Lăng đã đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 8,31% năm 2014 xuống còn 6,34% năm 2016. Tuy nhiên, mức độ tiếp cận vốn vay vẫn còn hạn chế do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan.

So với các nghiên cứu tại huyện Kim Bôi (Hòa Bình) và huyện Mỹ Đức (Hà Nội), tình hình tiếp cận tín dụng tại Hải Lăng có nhiều điểm tương đồng như vai trò của tổ chức chính trị xã hội, khó khăn về trình độ học vấn và tâm lý vay vốn. Tuy nhiên, nguồn vốn huy động tại địa phương còn thấp, chủ yếu phụ thuộc vào nguồn vốn Trung ương, làm hạn chế khả năng mở rộng cho vay.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo vay vốn qua các năm, bảng phân tích các yếu tố ảnh hưởng và biểu đồ so sánh mức độ hiểu biết về tín dụng giữa các nhóm hộ nghèo. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét sự thay đổi và các rào cản trong tiếp cận tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao nhận thức và trình độ của hộ nghèo: Tổ chức các lớp tập huấn, tuyên truyền về chính sách tín dụng, kỹ năng quản lý tài chính và sản xuất kinh doanh nhằm tăng khả năng tiếp cận và sử dụng vốn hiệu quả. Thời gian thực hiện: 2019-2023; Chủ thể: UBND huyện phối hợp với NHCSXH và các tổ chức xã hội.

2. Hoàn thiện quy trình thủ tục vay vốn: Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xét duyệt và giải ngân, đồng thời tăng cường hỗ trợ thủ tục cho hộ nghèo bởi cán bộ tín dụng. Thời gian: 2019-2021; Chủ thể: NHCSXH huyện Hải Lăng.

3. Tăng cường kiểm tra, giám sát và nâng cao chất lượng cán bộ tín dụng: Đào tạo chuyên môn, kỹ năng giao tiếp và tư vấn cho cán bộ tín dụng nhằm nâng cao hiệu quả công tác cho vay và thu hồi nợ. Thời gian: 2019-2022; Chủ thể: NHCSXH và các tổ chức chính trị xã hội.

4. Phát triển nguồn vốn huy động tại địa phương: Khuyến khích người dân tham gia gửi tiết kiệm tại các tổ TK&VV, tăng cường huy động vốn từ các tổ chức, cá nhân nhằm đa dạng hóa nguồn vốn cho vay. Thời gian: 2019-2025; Chủ thể: NHCSXH, chính quyền địa phương.

5. Tăng cường phối hợp giữa NHCSXH với các tổ chức chính trị xã hội: Đẩy mạnh vai trò của các tổ chức trong việc hỗ trợ, giám sát và hướng dẫn hộ nghèo sử dụng vốn đúng mục đích, nâng cao hiệu quả tín dụng ưu đãi. Thời gian: 2019-2025; Chủ thể: NHCSXH, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và nhân viên NHCSXH: Nghiên cứu giúp cải thiện quy trình cho vay, nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo.

2. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ xóa đói giảm nghèo hiệu quả hơn.

3. Các tổ chức chính trị xã hội và đoàn thể địa phương: Hiểu rõ vai trò và cách thức phối hợp với NHCSXH trong việc hỗ trợ hộ nghèo tiếp cận vốn vay và sử dụng vốn hiệu quả.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, phát triển nông thôn: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp và kết quả thực tiễn về tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo tại khu vực miền Trung Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo tại Hải Lăng hiện nay như thế nào?
   Tỷ lệ hộ nghèo tiếp cận vốn vay từ NHCSXH tăng từ khoảng 1.676 hộ năm 2014 lên gần 3.000 hộ năm 2016, cho thấy sự cải thiện đáng kể nhưng vẫn còn nhiều hộ chưa tiếp cận được do nhiều rào cản về thủ tục và nhận thức.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến khả năng vay vốn của hộ nghèo?
   Trình độ học vấn thấp, thủ tục vay vốn phức tạp, tâm lý e dè, thiếu thông tin và năng lực cán bộ tín dụng là những yếu tố chính hạn chế khả năng tiếp cận vốn của hộ nghèo.

3. NHCSXH huyện Hải Lăng có những chương trình tín dụng nào dành cho hộ nghèo?
   Có 9 chương trình tín dụng chính, bao gồm cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo, học sinh sinh viên, nước sạch và vệ sinh môi trường, nhà ở, giải quyết việc làm, xuất khẩu lao động, sản xuất kinh doanh vùng khó khăn và thương nhân vùng khó khăn.

4. Lãi suất cho vay tại NHCSXH huyện Hải Lăng có ưu đãi như thế nào?
   Lãi suất cho vay ưu đãi thấp hơn nhiều so với ngân hàng thương mại, được Nhà nước cấp bù lãi suất nhằm hỗ trợ hộ nghèo phát triển sản xuất và cải thiện đời sống.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay của hộ nghèo?
   Cần tăng cường đào tạo, tư vấn kỹ thuật, giám sát sử dụng vốn, phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH và các tổ chức chính trị xã hội, đồng thời đơn giản hóa thủ tục vay vốn và nâng cao nhận thức của người vay.

Kết luận

• Mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo tại NHCSXH huyện Hải Lăng đã có sự cải thiện rõ rệt trong giai đoạn 2014-2016, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn.
• Các yếu tố chủ quan và khách quan như trình độ học vấn, thủ tục vay vốn, tâm lý vay vốn và năng lực cán bộ tín dụng ảnh hưởng lớn đến khả năng tiếp cận vốn của hộ nghèo.
• Nguồn vốn chủ yếu đến từ Trung ương, trong khi huy động vốn tại địa phương còn hạn chế, ảnh hưởng đến quy mô và hiệu quả cho vay.
• Luận văn đề xuất các giải pháp nâng cao nhận thức, hoàn thiện thủ tục, tăng cường giám sát và phát triển nguồn vốn nhằm nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng của hộ nghèo đến năm 2025.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, đánh giá định kỳ hiệu quả và điều chỉnh chính sách phù hợp nhằm góp phần xóa đói giảm nghèo bền vững tại huyện Hải Lăng.

Để góp phần phát triển kinh tế xã hội và nâng cao đời sống hộ nghèo, các cơ quan chức năng và tổ chức liên quan cần phối hợp chặt chẽ trong việc thực hiện các giải pháp đã đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng nghiên cứu trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ TIẾP CẬN TÍN DỤNG CỦA HỘ NGHÈO Ở NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1. Cơ sở lý luận về tiếp cận tín dụng của hộ nghèo 1. Một số vấn đề về nghèo đói 1. Khái niệm về nghèo, hộ nghèo Để phục vụ cho công tác nghiên cứu và thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo của Việt Nam, theo chiến lược xóa đói giảm nghèo năm 2002 Việt Nam thừa nhận định nghĩa chung về đói nghèo tại Hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á – Thái Bình Dương do AESCAP tổ chức tại Băng Cốc, Thái Lan tháng 9/1993 đưa ra quan điểm về đói nghèo như sau: “Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của địa phương”.

Theo Quyết định 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ thì chuẩn hộ nghèo áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020 như sau: “Hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 700.000 đồng/người/tháng (từ 2.000 đồng/người/năm) trở xuống. Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 900.000 đồng/người/tháng (từ 10.000 đồng/người/năm) trở xuống”. Thông tư 24/2014/TT-BLĐTBXH hướng dẫn các tiêu chí để xác định hộ nghèo như sau: “Hộ nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân đầu người/tháng bằng hoặc thấp hơn chuẩn nghèo theo quy định của pháp luật. Hộ nghèo thuộc chính sách giảm nghèo là hộ nghèo, có ít nhất một thành viên trong hộ còn khả năng lao động”.

Tiêu chí để xác định nghèo đói Việc xác định công cụ để lượng hóa tỷ lệ nghèo đói, số lượng người nghèo đói một phần còn mang tính chủ quan và có nhiều điểm khác nhau. Ngay cả trong một quốc gia cũng có nhiều tiêu chuẩn khác nhau. - Tiêu chí đánh giá đói nghèo quốc tế: Theo chuẩn quốc tế, đường đói nghèo được chia thành hai loại. Đường đói nghèoở mức thấp gọi là đường đóinghèo vềlương thực,thực phẩm.

Đường đói nghèo thứ hai ở mức cao hơn gọi là đường đói 6 nghèo chung (bao gồm cả mặt hàng lương thực, thực phẩm và chi lương thực, thực phẩm). Ở Việt Nam, chuẩn nghèo đói được phân theo chuẩn nghèo quốc gia, dựa vào thu nhập bình quân khẩu/tháng. Dựa vào chỉ tiêu tổng hợp, tùy theo từng địa phương, nước ta còn phân các nhóm hộ ra nhiều mức khác nhau, nhưng phổ biến là: hộ đói, nghèo, trung bình, khá và giàu. Do mức sống của người dân ngày càng tăng, cùng với định hướng chung là từng bước tiếp cận với các nước trong khu vực về xóa đói giảm nghèo nên chuẩn nghèo của Việt Nam qua các giai đoạn có sự thay đổi tăng cao hơn.

* Tiêu chí xác định hộ nghèo giai đoạn 2011 - 2015: Theo Quyết định số 09/2011/QĐ - TTg của thủ tướng chính phủ về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011-2015. - Chuẩn nghèo: Đối với khu vực nông thôn: Thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng hoặc 4.000 đồng/người/năm trở xuống là hộ nghèo. Đối với khu vực thành thị: Thu nhập bình quân từ 500.000 đồng/người/tháng hoặc 6.000 đồng/người/năm trởxuống là hộ nghèo. - Chuẩn cận nghèo: Đối với khu vực nông thôn: Thu nhập bình quân từ 401.000 đồng/người/tháng đến 520.000 đồng/người/tháng là hộ cận nghèo.

Đối với khu vực thành thị: Thu nhập bình quân từ 501.000 đồng/người/tháng đến 650.000 đồng/người/tháng là hộ cận nghèo. *Tiêu chí xác định hộ nghèo giai đoạn 2016 - 2020: Theo quyết định số 59/2015/QĐ - TTg của thủ tướng chính phủ ngày 19/11/2015 về việc ban hành chuẩn nghèo áp dụng cho giai đoạn 2016 – 2020. - Chuẩn nghèo: Đối với khu vực nông thôn: Thu nhập bình quân từ 700.000 đồng/người/tháng hoặc 8.000 đồng/người/năm trở xuống là hộ nghèo. Đối với khu vực thành thị: Thu nhập bình quân từ 900.000 đồng/người/tháng hoặc 10.000 đồng/người năm trở xuống là hộ nghèo.

7 - Chuẩn cận nghèo: Đối với khu vực nông thôn: Thu nhập bình quân từ 1.000 đồng/người/tháng là hộ cận nghèo. Đối với khu vực thành thị: Thu nhập bình quân từ 1.000 đồng/người/tháng là hộ cận nghèo. Khái niệm về tín dụng và mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo 1. Khái niệm về tín dụng Theo Luật số 20/2004/QH11 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các tổ chức tín dụng, “Hoạt động tín dụng là việc tổ chức tín dụng sử dụng nguồn vốn tự có, nguồn vốn huy động để cấp tín dụng”.

Tín dụng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ chủ thể này sang chủ thể khác trong một khoảng thời gian nhất định với một khoản chi phí nhất định (Theo Nguyễn Minh Kiều, 2008). Theo Đại từ điển kinh tế thị trường “Tín dụng là những hành động cho vay và bán chịu hàng hóa và vốn giữa những người sở hữu khác nhau. Tín dụng không phải là hoạt động vay tiền đơn giản mà là hoạt động vay tiền có điều kiện, tức là phải bồi hoàn thanh toán lợi tức. Tín dụng là hình thức đặc thù vận động giá trị khác với lưu thông hàng hóa đơn thuần: vận động giá trị nên dẫn tới phương thức mượn tài khoản, bồi hoàn giá trị thanh toán”.

Ngoài ra tín dụng được coi là “phạm trù kinh tế thể hiện mối quan hệ cho vay và người vay. Trong quan hệ này người cho vay có nhiệm vụ chuyển giao quyền sử dụng tiền hoặc hàng hóa cho người đi vay trong một thời gian nhất định, khi tới thời hạn trả nợ người đi vay có nghĩa vụ hoàn trả số tiền hoặc giá trị hàng hóa đã vay kèm theo một khoản lãi”. Như vậy bên cho vay là người chủ sở hữu của số tiền hay hàng hóa đã chuyển giao quyền sử dụng trong một thời gian nhất định với mục đích sinh lời. Tóm lại, tín dụng không chỉ là một hình thức vận động của tiền tệ (vốn vay), bên cạnh đó còn là một loại quan hệ xã hội, trước hết dựa vào lòng tin.

Tín dụng từ xa xưa dựa vào lòng tin là chủ yếu, ngày nay nó được pháp luật bảo trợ. Tín dụng biểu hiện mối liên hệ kinh tế gắn liền với các quá trình phân phối lại tiền tệ theo nguyên tắc hoàn trả. Cơ sở vật chất tín dụng là tiền tệ và hàng hóa. 8 Tín dụng đối với hộ nghèo là những khoản tín dụng chỉ dành riêng cho những hộ nghèo, có sức lao động, nhưng thiếu vốn để phát triển sản xuất trong một thời gian nhất định phải hoàn trả số tiền gốc và lãi; tuỳ theo từng nguồn có thể hưởng theo lãi suất ưu đãi khác nhau nhằm giúp hộ nghèo mau chóng vượt qua nghèo đói vươn lên hoà nhập cùng cộng đồng (Ngô Thị Huyền, 2005).

Các mức độ tiếp cận tín dụng của hộ nghèo Sự tiếp cận là hình thức hoạt động của một hệ thống cụ thể. Nó vừa cung cấp thông tin, khích lệ, hướng dẫn về tổ chức, lãnh đạo, xây dựng chương trình, huy động, sử dụng các nguồn lực và tạo dựng các mối liên kết. Tùy theo mục tiêu, lĩnh vực nghiên cứu mà có các hướng tiếp cận khác nhau như tiếp cận giới, tiếp cận thị trường, tiếp cận tín dụng, tiếp cận khuyến nông. Như vậy, tiếp cận tín dụng là những hoạt động của người có nhu cầu, người hưởng lợi nhằm tìm hiểu, nắm bắt thông tin về tín dụng cũng như điều kiện và phương thức để thiết lập mối quan hệ cung cấp dịch vụ tín dụng với NHCSXH tại một khu vực hay một địa phương nào đó.

Sự tiếp cận diễn ra theo hai phía ngược chiều nhau, từ NHCSXH đến người vay và ngược lại. Trong đó NHCSXH cung cấp dịch vụ tín dụng là người sở hữu lượng giá trị và người vay chính là người có nhu cầu sử dụng lượng giá trị này. Sự tiếp cận tín dụng của người vay được hiểu theo các nghĩa ở các mức độ khác: + Người vay được nghe, tìm hiểu về các dịch vụ tín dụng; + Người vay đã được nghe, được tìm hiểu về các dịch vụ tín dụng và họ có nhu cầu muốn được vay vốn tại các tổ chức này; + Người vay đã được biết và hiểu đầy đủ về quyền lợi của mình khi được vay vốn từ NHCSXH này và họ đã làm thủ tục vay vốn và đã được vay; + Người vay thường xuyên vay vốn từ các tổ chức (Sầm Thị Hằng, 2013). Tiếp cận tín dụng của hộ nghèo là những hoạt động của hộ nghèo nhằm tìm hiểu, nắm bắt thông tin về vốn tín dụng cũng như điều kiện và phương thức để thiết lập mối quan hệ cung cấp dịch vụ tín dụng của NHCSXH tại một khu vực hay địa phương.

Sự tiếp cận diễn ra theo hai phía ngược chiều nhau, từ NHCSXH đến với 9 hộ nghèo và ngược lại; tổ chức cung cấp dịch vụ tín dụng là người sở hữu lượng giá trị và hộ nghèo vay vốn chính là hộ có nhu cầu sử dụng lượng giá trị đó để giúp họ mau chóng vượt qua nghèo đói vươn lên hòa nhập cùng cộng đồng. Đặc điểm của tín dụng đối với hộ nghèo Đặc điểm của tín dụng cho hộ nghèo bao gồm: Mục tiêu của tín dụng cấp cho hộ nghèo không phải là thu lợi nhuận mà nhằm xoá đói giảm nghèo, nhưng vẫn phải đảm bảo đủ bù đắp chi phí, an toàn và phát triển vốn vay. Đối tượng vay vốn là hộ nghèo, chủ yếu là những hộ có thu nhập thấp và các đối tượng chính sách xã hội khác. Những hộ thuộc diện nghèo do neo đơn, không nơi nương tựa; không có sức lao động; lười biếng; phạm các tệ nạn xã hội thì thuộc diện đối tượng trợ cấp xã hội, cải tạo xã hội … đều không thuộc đối tượng được vay vốn (Ngô Thị Huyền, 2005).

Nguồn vốn huy động để cho vay: - Một là: Vốn do NSNN cấp và các nguồn vốn có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước; - Hai là: Vốn huy động có trả lãi của các tổ chức, cá nhân; - Ba là: Vốn đi vay của các tổ chức tài chính, tín dụng; - Bốn là: Vốn đóng góp tự nguyện không hoàn trả của các cá nhân, tổ chức; - Năm là: Vốn nhận uỷ thác cho vay ưu đãi của chính quyền địa phương, các tổ chức kinh tế; - Sáu là: Các nguồn vốn khác.