Chương 1 GIỚI THIỆU VỀ MẠNG XÃ HỘI 1.1 Giới thiệu chung về mạng xã hội Mạng xã hội (MXH), hay gọi là mạng xã hội ảo (tiếng Anh: Social Network) là dịch vụ nối kết các thành viên cùng sở thích trên Internet với nhiều mục đích khác nhau không phân biệt không gian và thời gian. Những người tham gia vào MXH còn được gọi là cư dân mạng. Người dùng trên mạng có thể giao tiếp với nhau bất chấp khoảng cách địa lý, nhờ đó sự liên kết và tương tác giữa con người với nhau trở nên thường xuyên và nhanh chóng. Các học giả cho rằng thuật ngữ "xã hội" giải thích cho các tính năng giống như một xã hội thực của mạng.
Một MXH thông thường có những tính năng như: chat, e-mail, phim ảnh, voice chat, chia sẻ file, blog và xã luận. Có nhiều cách để các thành viên tìm kiếm bạn bè, đối tác đó là: dựa theo các nhóm (như tên trường hoặc tên thành phố), dựa trên thông tin cá nhân (như địa chỉ e-mail hoặc screen name), dựa trên sở thích cá nhân (như thể thao, phim ảnh, sách báo, hoặc ca nhạc), lĩnh vực quan tâm (nhu kinh doanh, mua bán). Qua e-mail và tin nhắn tức thời, các cộng đồng trực tuyến được tạo ra để mọi người có thể dễ dàng trao đổi thông tin với nhau. Nhờ đó, MXH có thể kết nối mọi người, chia sẻ sở thích và hoạt động không phân biệt chế độ chính trị, kinh tế và khoảng cách địa lý.
Ngoài ra, MXH còn xây dựng nền tảng (platform) để phát triển các ứng dụng cho người dùng, nên ngoài việc sử dụng MXH cho việc trao đổi thông tin thì người dùng còn có thể tiến hành nhiều hoạt động khác do MXH cung cấp. Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của Internet, số lượng người dùng MXH trên toàn cầu tăng nhanh chóng. Theo thống kê của các nhà khoa học, mỗi ngày có hàng tỷ người trên thế giới sử dụng MXH [1]. Đối với MXH Facebook 1 , tính trung bình mỗi người giành 7 giờ 45 phút mỗi tháng [3] sử dụng mạng này, 32 triệu lượt like và bình luận mỗi ngày trên [2].
Những số liệu này cho thấy ngày càng có nhiều người dùng sử dụng MXH và nó đã trở thành một 1 https://www.com TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 xu hướng lớn với tất cả người sử dụn Internet. Cũng theo xu hướng này, các MXH mới được lập để khai thác các khía cạnh khác nhau đáp ứng toàn diện nhu cầu người dùng. MXH có nhiều ảnh hưởng tới các hoạt động trong thế giới thực. Theo một nghiên cứu vào năm 2015, 63% số người sử dụng Facebook hay Twitter ở Mỹ xem các mạng này là nguồn thông tin chính thức.
Trong đó, những tin tức về giải trí được quan tâm nhiều nhất. Khi người dùng đọc các tin tức mà họ quan tâm, họ có nhiều khả năng duy trì trò cuộc trò về điều này. Ngoài ra, khi nội dung cuộc trò chuyện liên quan đến các vấn đề chính trị, người dùng có nhiều khả năng nói lên quan điểm của mình. Trong năm 2011, công ty HCL Technologies đã tiến hành nghiên cứu và cho thấy rằng 50% các nhà tuyển dụng Anh đã cấm nhân viên sử dụng MXH trong giờ làm việc do nó ảnh hưởng đến công việc và cảm xúc của họ.
Biên cạnh đó, MXH còn có nhiều ảnh hưởng đến các mối quan hệ trong thế giới thực. Có một số công ty khuyến khích người lao động của mình sử dụng MXH để tạo ra các kết nối trong nội bộ cũng như tìm hiểu về tính cách và hành vi của nhân viên, đặc biệt là những nhân viên tiềm năng. Các giáo viên cũng thường xuyên sử dụng MXH để giữ kết nối với các sinh viên của họ hoặc đăng tải tài liệu, thông tin về bài học. Những cá nhân được hưởng lợi từ MXH muốn giữ kết nối với đối tác của họ.
Ngoài ra, người dùng có thể tạo thành các nhóm có cùng sở thích hay đam mê về một lĩnh vực nhất định. Từ những ảnh hưởng của MXH đến thế giới thực, các học giả ở nhiều lĩnh vực đã bắt đầu điều tra về tác động của các trang MXH. Những vấn đề này bao gồm: tính chất, sự riêng tư của người dùng, tính xã hội, văn hóa giới trẻ và giáo dục.1 Lịch sử phát triển của MXH MXH xuất hiện lần đầu tiên năm 1995 với sự ra đời của trang Classmate2 với mục đích kết nối bạn học với nhau, tiếp theo là sự xuất hiện của SixDegrees3 vào năm 1997 với mục đích giao lưu kết bạn dựa theo sở thích. Năm 2002, MXH Friendster4 ra đời và trở thành một trào lưu mới tại Hoa Kỳ với hàng triệu người dùng đăng ký.
Tuy nhiên, với sự phát triển quá nhanh về số lượng người dùng 2 https://www.com 3 https://www.org 4 https://www.org TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 cũng như nhu cầu tương tác giữa họ ngày càng lớn dẫn đến hệ thống máy chủ của Friendster thường bị quá tải mỗi ngày, gây thất vọng cho người dùng. Kế thừa các bước phát triển của các MXH đi trước, năm 2004 MXH MySpace5 ra đời với nhiều tính năng mới cho phép người dùng tải các hình ảnh, video nhanh chóng thu hút hàng chục ngàn thành viên mới mỗi ngày. Không những vậy, các thành viên cũ của Friendster cũng chuyển qua MySpace chỉ trong vòng một năm. Điều này cũng phản ánh rõ nhu cầu của người dùng đối với một MXH ngày càng lớn.1: Doanh thu của MXH Facebook (đơn vị Triệu USD) MXH giờ không chỉ là một không gian để người dùng trao đổi, tương tác, kết bạn với nhau mà còn là nơi thể hiện quan điểm, ý kiến, sở thích.
của người dùng. Nắm được các nhu cầu của này của người dùng, MySpace trở thành MXH đầu tiên có nhiều lượt xem hơn cả Google và được tập đoàn News Corporation mua lại với giá 580 triệu USD.2: Sự phân bố của MXH trên toàn thế giới [45] 5 https://www.org TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Năm 2006, sự ra đời của MXH Facebook đánh dấu bước ngoặt mới cho hệ thống MXH trực tuyến. Với nền tảng Facebook Platform hỗ trợ mạnh mẽ cho các ứng dụng, người dùng có thể tạo ra những ứng dụng mới cho cá nhân mình cũng như các thành viên khác. Facebook nhanh chóng gặt hái được thành công vược bậc, mang lại hàng trăm tính năng mới và đóng góp không nhỏ cho con số trung bình 19 phút mà các thành viên bỏ ra trên trang này mỗi ngày [3].
Ngày nay có hàng trăm MXH trên toàn thế giới, trong đó MySpace và Face- book là những MXH nổi tiếng nhất. Ngoài ra, còn số một số MXH lớn khác như Orkut và Hi5 tại Nam Mỹ, Friendster tại châu Á và các đảo quốc Thái Bình Dương. Một số MXH gặt hái được nhiều công đáng kể như Bebo tại Anh, Cy- World tại Hàn Quốc, Mixi tại Nhật Bản. Ở Việt Nam hiện nay có một số MXH như: Zing Me, YuMe, Tamtay cũng đã thu hút được nhiều người dùng nhiều với mục đích khác nhau.2 Những đặc điểm chung của MXH Một MXH giống như một xã hội ảo mà mỗi tài khoản là một cá nhân trong xã hội.
Tuy nhiên, khác với thế giới thực, các MXH bao đều số đặc điểm nổi bật như sau: Khả năng truyền tải và lưu trữ thông tin: Một đặc điểm quan trọng trên MXH là những thông tin được lan truyền rộng rãi trong thời gian ngắn. Những thành viên trong MXH là một mắt xích để tạo ra mạng lưới truyền tải thông tin, họ có thể tương tác với nhau bất kể khoảng cách về địa lý, ngôn ngữ, giới tính, tôn giáo. Nếu như trong thế giới thực, chúng ta phải gặp nhau để trao đổi, trò chuyện, hay cùng hợp tác thì ngày nay việc đó thật đơn giản và thuận tiện hơn rất nhiều. Ngoài ra người dùng có thể tải lên các hình ảnh, video lên các trang tài khoản của mình.
Tính đa phương tiện: Hoạt động theo nguyên lý của web 2.0, MXH có rất nhiều tiện ích nhờ sự kết hợp các yêu tố văn bản, âm thanh, hình ảnh. Một trang MXH có thể cung cấp nhiều ứng dụng khác nhau cho người dùng. Sau khi đăng ký mở tài khoản, người dùng có thể tự do xây dựng một không gian riêng cho bản thân, người dùng có thể chia sẻ đường dẫn, tệp tin, hình ảnh, video vv. Không những vậy, họ còn có thể tham gia vào các trò chơi trực tuyến, gửi tin nhắn, trò chuyện trực tuyến với bạn vè từ đó tạo dựng các mối quan hệ trong xã hội ảo.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 Tính liên kết cộng đồng: Đây là đặc điểm của MXH cho phép mở rộng phạm vi kết nối giữa con người với con người trong một không gian phi thực. Người sử dụng có thể trở thành bạn của nhau thông qua việc gửi lời mời kết bạn mà không cần gặp gỡ trực tiếp. Việc tạo ra các liên kết này đã hình thành một cộng đồng mạng với số lượng thành viên lớn. Những người chia sẻ cùng một mối quan tâm có thể tập hợp lại thành các nhóm trên MXH, thường xuyên giao lưu, chia sẻ thông qua việc bình luận hay dẫn đến các liên kết chung của nhóm.
Tên Miêu tả Số thành viên Facebook Phổ biến, nhiều nhân vật nổi tiếng 900,000,000 Twitter Mạng nhắn tin nhanh, blog nhỏ 310,000,000 LinkedIn Kinh doanh và mạng lưới chuyên nghiệp 255,000,000 Pinterest Bảng ghi chú trực tuyến, chia sẻ sở thích 250,000,000 Google+ Tổng hợp 120,000,000 MySpace Tổng hợp 61,037,000 Others 255,539,000 Bảng 1.1: Một số MXH tiêu biểu Về cấu tạo, nhìn chung mỗi MXH đều được cấu thành bởi hai yêu tố sau: - Nut (node): Là một thực thể trong mạng, thực thể này thường biểu diễn mỗi người dùng trong mạng. - Liên kết (tie, link): là mối quan hệ giữa các thực thể. Trong MXH có nhiều kiểu liên kết khác nhau như: liên kết vô hướng, liên kết có hướng.3: Cấu tạo của một MXH [18] Như vậy, với cấu trúc như trên, đối với các bài toán liên quan đến MXH, chúng ta có thể mô hình hóa MXH bằng đồ thị. Tùy từng bài toán cụ thể mà mô hình đồ thị có thể là: đồ thị có hướng, vô hướng, có trọng số vv.
Ngoài ra, TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 một số nghiên cứu đề xuất xét thuộc tính cho các đỉnh tương ứng với sự quan tâm cho người dùng.2 Lợi ích của MXH 1.1 Ứng dụng trong kinh doanh Việc sử dụng các dịch vụ MXH đối với doanh nghiệp là một tiềm năng lớn có ảnh hưởng đối với kinh tế thế giới. MXH kết nối mọi người với chi phí thấp, điều này mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp tìm cách mở rộng hơn trong hoạt động kinh doanh của họ, từ việc giao dịch với khách hàng, đối tác.