Luận văn thạc sĩ mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam hiệu quả và chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Thị Trúc Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Xuân Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính-Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Rủi Ro Thanh Khoản Và Rủi Ro Tín Dụng Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ RỦI RO THANH KHOẢN VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng
• 1.1.1. Khái niệm về rủi ro
• 1.1.2. Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng
• 1.1.3. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro trong kinh doanh ngân hàng
• 1.2. Rủi ro tín dụng
• 1.2.1. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.2.2. Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng
• 1.2.3. Các chỉ số đánh giá rủi ro tín dụng
• 1.2.3.1. Tỷ lệ nợ quá hạn
• 1.2.3.2. Tỷ trọng nợ xấu/tổng dư nợ
• 1.2.3.3. Hệ số rủi ro tín dụng
• 1.2.3.4. Tỷ lệ xóa nợ
• 1.2.3.5. Tỷ lệ khả năng bù đáp rủi ro tín dụng
• 1.3. Rủi ro thanh khoản
• 1.3.1. Khái niệm thanh khoản và rủi ro thanh khoản
• 1.3.2. Cung cầu về thanh khoản
• 1.3.3. Đánh giá rủi ro thanh khoản
• 1.3.4. Các chỉ số đánh giá rủi ro thanh khoản
• 1.3.5. Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro thanh khoản
• 1.4. Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng trong ngân hàng
• 1.4.1. Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng
• 1.4.2. Ảnh hưởng của rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng đến nguy cơ vỡ nợ của ngân hàng
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO THANH KHOẢN VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.2. Thực trạng về rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu và chọn mẫu
• 3.2. Biến đại diện rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng
• 3.3. Thống kê mô tả
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5. Mô hình nghiên cứu
• 3.6. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Lựa chọn mô hình hồi quy
• 4.1.1. Mô hình hồi quy với LR
• 4.1.2. Mô hình hồi quy với CR
• 4.2. Kiểm định khuyết tật đa cộng tuyến
• 4.2.1. Mô hình hồi quy với LR
• 4.2.2. Mô hình hồi quy với CR
• 4.3. Kết quả hồi quy các mô hình
• 4.3.1. Mô hình hồi quy với LR
• 4.3.2. Mô hình hồi quy với CR
• 4.4. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng

Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực ngân hàng thương mại. Hai loại rủi ro này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Việc hiểu rõ mối quan hệ này giúp các ngân hàng có biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

1.1. Khái niệm về rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng

Rủi ro thanh khoản là khả năng ngân hàng không thể đáp ứng các nghĩa vụ tài chính khi đến hạn, trong khi rủi ro tín dụng liên quan đến khả năng khách hàng không trả nợ đúng hạn. Cả hai loại rủi ro này đều có thể dẫn đến tổn thất tài chính nghiêm trọng cho ngân hàng.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu mối quan hệ này

Nghiên cứu mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng giúp các ngân hàng nhận diện và đánh giá các yếu tố rủi ro, từ đó đưa ra các chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả hơn, đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro thanh khoản và tín dụng

Quản lý rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự biến động của thị trường tài chính, cùng với áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng, đã tạo ra những khó khăn trong việc duy trì sự ổn định tài chính.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản

Các yếu tố như sự thay đổi lãi suất, tình hình kinh tế vĩ mô và chính sách tiền tệ có thể tác động mạnh đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng. Việc không dự đoán được những biến động này có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt thanh khoản.

2.2. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng gia tăng

Rủi ro tín dụng gia tăng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như khả năng tài chính yếu kém của khách hàng, sự thay đổi trong chính sách cho vay của ngân hàng, và tình hình kinh tế không ổn định. Những yếu tố này cần được phân tích kỹ lưỡng để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

III. Phương pháp quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả

Để quản lý rủi ro thanh khoản một cách hiệu quả, các ngân hàng cần áp dụng các phương pháp và công cụ hiện đại. Việc xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro toàn diện sẽ giúp ngân hàng duy trì sự ổn định tài chính.

3.1. Sử dụng các chỉ số tài chính để đánh giá rủi ro

Các chỉ số như tỷ lệ thanh khoản, tỷ lệ nợ xấu và tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng là những công cụ quan trọng giúp ngân hàng đánh giá và quản lý rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng một cách hiệu quả.

3.2. Xây dựng chính sách cho vay chặt chẽ

Chính sách cho vay cần được xây dựng dựa trên các tiêu chí rõ ràng và chặt chẽ, nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng. Việc này bao gồm việc đánh giá khả năng tài chính của khách hàng và theo dõi sát sao tình hình tài chính của họ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng đã chỉ ra rằng việc quản lý hiệu quả hai loại rủi ro này có thể giúp ngân hàng tăng cường khả năng cạnh tranh và đảm bảo sự ổn định tài chính. Các ngân hàng thương mại Việt Nam cần áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro phù hợp để đạt được mục tiêu này.

4.1. Kết quả từ các ngân hàng thương mại Việt Nam

Các ngân hàng thương mại Việt Nam đã áp dụng nhiều biện pháp quản lý rủi ro khác nhau, từ việc cải thiện quy trình cho vay đến việc tăng cường giám sát tài chính. Những biện pháp này đã giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.2. Bài học từ các ngân hàng quốc tế

Nghiên cứu các mô hình quản lý rủi ro của các ngân hàng quốc tế có thể cung cấp những bài học quý giá cho các ngân hàng thương mại Việt Nam. Việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro tiên tiến sẽ giúp ngân hàng nâng cao khả năng cạnh tranh và đảm bảo sự ổn định tài chính.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng là một vấn đề phức tạp nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực ngân hàng. Việc nghiên cứu và quản lý hiệu quả hai loại rủi ro này sẽ giúp các ngân hàng thương mại Việt Nam phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của quản lý rủi ro trong ngân hàng

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, việc quản lý rủi ro sẽ trở nên ngày càng quan trọng. Các ngân hàng cần phải liên tục cải tiến và áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro.

5.2. Đề xuất cho các ngân hàng thương mại Việt Nam

Các ngân hàng thương mại Việt Nam cần xây dựng một chiến lược quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm việc đào tạo nhân viên, cải thiện quy trình cho vay và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro. Điều này sẽ giúp ngân hàng nâng cao khả năng cạnh tranh và đảm bảo sự ổn định tài chính.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đang trải qua quá trình tái cơ cấu mạnh mẽ và hội nhập sâu rộng với khu vực ASEAN, việc quản lý rủi ro trong hoạt động ngân hàng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Từ năm 2007 đến 2014, hoạt động tín dụng của 9 ngân hàng thương mại nội địa niêm yết trên sàn HOSE và HNX đã chứng kiến sự tăng trưởng tín dụng bình quân lên đến 66,02% trong năm 2009 so với năm 2008, đồng thời tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn cũng có xu hướng gia tăng, gây áp lực lớn lên thanh khoản và sự ổn định của các ngân hàng. Luận văn tập trung nghiên cứu mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn này nhằm xác định tác động của hai loại rủi ro này đến hoạt động và sự ổn định của ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 9 ngân hàng thương mại cổ phần nội địa, không bao gồm ngân hàng liên doanh và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, với dữ liệu tài chính thu thập từ báo cáo thường niên và báo cáo tài chính trong giai đoạn 2007-2014. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng chính sách quản trị rủi ro hiệu quả, góp phần nâng cao sức khỏe tài chính và ổn định hệ thống ngân hàng Việt Nam.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết trung gian tài chính hiện đại, trong đó nổi bật là mô hình của Bryant (1980a) và Diamond & Dybvig (1983a) về vai trò của ngân hàng trong việc tạo ra tính thanh khoản và chuyển đổi rủi ro. Mô hình Monti-Klein và các nghiên cứu mở rộng sau đó cũng được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản. Các khái niệm chính bao gồm:

- **Rủi ro tín dụng**: Khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ đúng hạn.
- **Rủi ro thanh khoản**: Khả năng ngân hàng không đáp ứng được các nghĩa vụ thanh toán do thiếu hụt tiền mặt hoặc tài sản có thể chuyển đổi thành tiền mặt nhanh chóng.
- **Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu**: Các chỉ số đánh giá mức độ rủi ro tín dụng.
- **Chỉ số năng lực cho vay và tỷ lệ dư nợ cho vay trên tiền gửi**: Các chỉ số phản ánh rủi ro thanh khoản.
- **Mối quan hệ tương tác giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản**: Giả thuyết về mối quan hệ cùng chiều giữa hai loại rủi ro này, ảnh hưởng đến sự ổn định của ngân hàng.

### Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với bộ dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của 9 ngân hàng thương mại Việt Nam niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2007-2014. Cỡ mẫu gồm 9 ngân hàng với 70 quan sát theo năm. Các biến chính được đo lường bao gồm:

- Biến đại diện rủi ro thanh khoản (LR): tỷ lệ dư nợ cho vay trên tiền gửi khách hàng.
- Biến đại diện rủi ro tín dụng (CR): tỷ lệ khoản vay đã xử lý trừ khoản hoàn nhập trên dự phòng rủi ro tín dụng năm trước.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm STATA12, sử dụng mô hình hồi quy hệ phương trình đồng thời để kiểm soát nội sinh và đánh giá mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng. Phương pháp kiểm định đa cộng tuyến và kiểm định nhân tử Lagrange cũng được áp dụng để đảm bảo tính chính xác của mô hình.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Mối quan hệ cùng chiều giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng**: Kết quả hồi quy cho thấy khi rủi ro tín dụng tăng, rủi ro thanh khoản cũng tăng theo, với hệ số tương quan dương và có ý nghĩa thống kê. Điều này phù hợp với giả thuyết H2 và các nghiên cứu trước đây.
- **Tỷ lệ nợ quá hạn vượt mức cho phép**: Một số ngân hàng như BIDV có tỷ lệ nợ quá hạn lên đến 24,82% năm 2007, giảm còn 11,93% năm 2012 nhưng vẫn cao hơn mức trần 5% do Ngân hàng Nhà nước quy định.
- **Tỷ lệ sử dụng tiền gửi để cho vay cao**: Trung bình tỷ lệ dư nợ cho vay trên tiền gửi của 9 ngân hàng dao động từ 75,9% đến 98,12% trong giai đoạn 2007-2011, cho thấy áp lực lớn về thanh khoản.
- **Ảnh hưởng của rủi ro đến nguy cơ vỡ nợ**: Các báo cáo về ngân hàng bị vỡ nợ trong khủng hoảng tài chính Mỹ giai đoạn 2007-2010 cho thấy hơn một nửa số ngân hàng thất bại có nguyên nhân từ sự kết hợp của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân mối quan hệ cùng chiều giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản được giải thích bởi việc các khoản vay không trả đúng hạn làm giảm dòng tiền thu hồi, gây áp lực lên khả năng thanh khoản của ngân hàng. So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này phù hợp với mô hình trung gian tài chính và các nghiên cứu của Diamond & Rajan (2005), Acharya & Viswanathan (2011). Việc tăng trưởng tín dụng nóng và cơ cấu tài sản không hợp lý làm gia tăng rủi ro thanh khoản, đặc biệt khi ngân hàng sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ nợ quá hạn theo năm và bảng so sánh tỷ lệ dư nợ cho vay trên tiền gửi của các ngân hàng để minh họa rõ hơn mức độ rủi ro.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường quản lý rủi ro tín dụng**: Áp dụng công cụ chấm điểm tín dụng hiện đại, nâng cao năng lực thẩm định và giám sát sau cho vay nhằm giảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống dưới 5% trong vòng 2 năm tới.
- **Cân đối cơ cấu tài sản và nguồn vốn**: Giảm tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn xuống dưới 30% theo quy định, đảm bảo thanh khoản ổn định trong 1-3 năm tới, do các phòng quản trị rủi ro ngân hàng thực hiện.
- **Phát triển hệ thống cảnh báo sớm rủi ro thanh khoản**: Xây dựng hệ thống giám sát và dự báo thanh khoản theo thời gian thực để kịp thời xử lý các biến động bất thường, triển khai trong 12 tháng tới.
- **Tăng cường vai trò của Ngân hàng Nhà nước**: Điều chỉnh chính sách tiền tệ linh hoạt, kiểm soát lãi suất thị trường liên ngân hàng nhằm ổn định thanh khoản hệ thống, thực hiện liên tục và thường xuyên.
- **Đào tạo và nâng cao nhận thức cán bộ ngân hàng**: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản trị rủi ro tín dụng và thanh khoản, nâng cao kỹ năng phân tích và xử lý rủi ro trong 6-12 tháng tới.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Nhà quản lý ngân hàng thương mại**: Hỗ trợ xây dựng chiến lược quản trị rủi ro tín dụng và thanh khoản hiệu quả, giảm thiểu nguy cơ vỡ nợ.
- **Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước)**: Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tiền tệ và giám sát hoạt động ngân hàng.
- **Nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính-ngân hàng**: Là tài liệu tham khảo quan trọng về mối quan hệ giữa các loại rủi ro trong ngân hàng tại Việt Nam.
- **Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng**: Giúp đánh giá sức khỏe tài chính và rủi ro tiềm ẩn của các ngân hàng thương mại.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Rủi ro tín dụng là gì và tại sao nó quan trọng?**  
Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không trả được nợ đúng hạn, gây tổn thất cho ngân hàng. Đây là loại rủi ro chiếm khoảng 70% tổng rủi ro ngân hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và sự ổn định tài chính.

2. **Rủi ro thanh khoản ảnh hưởng thế nào đến ngân hàng?**  
Rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng không đủ tiền mặt hoặc tài sản có thể chuyển đổi nhanh để đáp ứng nghĩa vụ thanh toán, có thể dẫn đến mất uy tín và nguy cơ vỡ nợ.

3. **Mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản là gì?**  
Hai loại rủi ro này có mối quan hệ cùng chiều; khi rủi ro tín dụng tăng, dòng tiền thu hồi giảm, làm tăng áp lực thanh khoản và ngược lại.

4. **Ngân hàng có thể làm gì để giảm rủi ro tín dụng?**  
Áp dụng quy trình thẩm định nghiêm ngặt, sử dụng công cụ chấm điểm tín dụng, giám sát chặt chẽ sau cho vay và tăng dự phòng rủi ro.

5. **Tại sao việc cân đối kỳ hạn tài sản và nguồn vốn lại quan trọng?**  
Việc sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn tạo ra chênh lệch kỳ hạn, làm tăng rủi ro thanh khoản khi các khoản tiền gửi đến hạn cùng lúc.

## Kết luận

- Rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến sự ổn định và hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam.  
- Mối quan hệ cùng chiều giữa hai loại rủi ro này làm gia tăng nguy cơ vỡ nợ nếu không được quản lý hiệu quả.  
- Tình hình thực tế cho thấy tỷ lệ nợ quá hạn và tỷ lệ sử dụng tiền gửi để cho vay ở mức cao, gây áp lực lớn lên thanh khoản ngân hàng.  
- Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách quản trị rủi ro và điều chỉnh cơ cấu tài sản, nguồn vốn của ngân hàng.  
- Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong tương lai.

Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để cập nhật các biến động mới của thị trường tài chính.

**Kêu gọi hành động:** Hãy áp dụng các chiến lược quản trị rủi ro hiệu quả để bảo vệ sức khỏe tài chính của ngân hàng và góp phần vào sự phát triển ổn định của nền kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ RỦI RO THANH KHOẢN VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng: 1.1 Khái niệm về rủi ro: Rủi ro, được hiểu chung nhất là điều không tốt lành, không hay bất ngờ xảy đến. Con người không mong muốn những điều mang đến sự rủi ro. Và khi rủi ro xảy đến đồng nghĩa với việc người tiếp nhận nó phải chịu một sự thiệt hại nhất định. Theo định nghĩa về rủi ro trong cuốn “Giáo trình Quản trị ngân hàng thương mại” trang 190 của PGS.TS Trần Huy Hoàng được hiểu như sau:  Theo quan điểm truyền thống: Rủi ro là những mất mát, thiệt hại, nguy hiểm hoặc các yếu tố khác liên quan đến nguy hiểm, khó khăn hoặc điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con người.

Xã hội ngày càng phát triển, hoạt động của con người ngày càng đa đạng, phong phú thì sẽ phát sinh nhiều loại rủi ro mới.  Theo quan điểm trung hòa: Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được. Theo quan niệm này thỉ rủi ro mang tính tích cực và cả tiêu cực, theo nghĩa thì rủi ro có thể mang đến cho chúng ta những tổn hại, mất mát, hiểm nguy nhưng đồng thời cũng có thể đem đến những cơ hội, thời cơ không ngờ đến. Nếu quan tâm tìm hiểu, nghiên cứu rủi ro chúng ta sẽ tìm ra những biện pháp phòng ngừa nhằm hạn chế mặt tiêu cực đồng thời phát huy mặt tích cực mà rủi ro đem lại.2 Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng: Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng được biết đến như là những biến cố không mong đợi mà gây ra tổn thất về tài sản của ngân hàng khi có phát sinh, làm sụt giảm lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để hoàn thành công việc.

Nó là những mất mác ngoài ý muốn xảy ra trong quá trình hoạt động kinh doanh tác động xấu đến sự ổn định và phát triển của ngân hàng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -4- Khi đề cập đến vấn đề rủi ro người ta thường quan tâm đến biên độ và tần suất xuất hiện của rủi ro để đánh giá ảnh hưởng của rủi ro đến hoạt động kinh doanh. Bởi lẻ, rủi ro là yếu tố khách quan nên người ta không thể nào loại trừ được hẳn mà chỉ có thể hạn chế sự xuất hiện và những tác hại của chúng gây ra cho hoạt động kinh doanh của mình. Có bốn lọai rủi ro cơ bản trong kinh doanh ngân hàng:  Rủi ro tín dụng: là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng.

Rủi ro tín dụng xảy ra khi bên đi vay không thực hiện được việc thanh toán tiền vay theo đúng thời hạn và điều kiện trong hợp đồng làm cho người cho vay phải gặp tổn thất về tài chính.  Rủi ro thanh khoản: là loại rủi ro xảy ra khi ngân hàng thiếu khả năng chi trả do không chuyển đổi các loại tài sản ra tiền mặt kịp thời hoặc không thể vay mượn nhằm đáp ứng các yêu cầu của hợp đồng thanh toán.  Rủi ro tỷ giá hối đoái: Trong quá trình cho vay hoặc kinh doanh tiền tệ của ngân hàng khi tỷ giá thay đổi theo chiều hướng bất lợi cho ngân hàng thì phát sinh rủi ro tỷ giá hối đoái.  Rủi ro lãi suất: là loại rủi ro xảy ra khi lãi suất thị trường thay đổi hoặc những yếu tố có liên quan đến lãi suất thay đổi gây tổn hại đến tài sản hoặc thu nhập của ngân hàng bị sụt giảm.3 Ảnh hưởng của rủi ro đến hoạt động kinh doanh ngân hàng và nền kinh tế-xã hội: Rủi ro xảy ra sẽ gây ra tổn hại, mất mát tài sản của ngân hàng như là bị mất vốn vay, chi phí hoạt động gia tăng, lợi nhuận giảm và giá trị của tài sản cũng bị giảm sút.

Đồng thời, rủi ro xảy ra có thể làm giảm uy tín của ngân hàng, mất đi sự tín nhiệm của khách hàng và có thể đánh mất cả thương hiệu. Khi ngân hàng liên tục kinh doanh bị lỗ hay thường xuyên mất khả năng thanh khoản có thể dẫn đến cuộc rút tiền quy mô lớn và vỡ nợ có thể xảy ra. Khi ngân hàng bị vỡ nợ và phá sản sẽ ảnh hưởng đến hàng loạt TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -5- người gửi tiền, hàng ngàn doanh nghiệp. Do không đáp ứng được vốn kịp thời làm cho nền kinh tế suy thoái, giá cả leo thang, sức mua giảm, thất nghiệp tăng cao và mất ổn đĩnh trật tự xã hội.

Ngoài ra, một ngân hàng nào đó bị phá sản còn tạo nên sự hoang mang, hoảng loạn trong người dân làm họ mất lòng tin vào cả hệ thống ngân hàng gây ảnh hưởng xấu đến các ngân hàng khác và ảnh hưởng đến cả nền kinh tế. Hơn nữa, rủi ro trong hoạt động tín dụng cũng ảnh hưởng đến kinh tế thế giới vì khi nước ta hội nhập thế giới và toàn cầu hóa về kinh tế như hiện nay, nền kinh tế của mỗi nước đều phụ thuộc vào tình hình kinh tế khu vực và thế giới. Cũng như quan hệ tiền tệ, đầu tư giữa các quốc gia đang phát triển rất nhanh nên rủi ro tín dụng của một nước cũng ảnh hưởng ít nhiều đến các nước khác có liên quan. Thực tiễn đã chứng minh cho ta thấy qua cuộc khủng hoảng tiền tệ Châu Á (1997), khủng hoảng tài chính Nam Mỹ (2001-2002) và gần đây là cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu (2007-2008).

Như vậy, công tác nhận biết, phân tích rủi ro là hết sức quan trong nhằm góp phần vào công cuộc kiểm soát và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động của ngân hàng. Từ đó, giúp cho hoạt động của hệ thống ngân hàng diễn ra suông sẻ và hiệu quả hơn.2 Rủi ro tín dụng 1.1 Khái niệm rủi ro tín dụng: Trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, hoạt động cấp tín dụng là hoạt động đem lại lợi nhuận chủ yếu cho ngân hàng nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro rất lớn, chiếm 70% trong tổng rủi ro hoạt động của ngân hàng. Kinh doanh ngân hàng hiểu nôm na như là kinh doanh rủi ro, theo đuổi lợi nhuận với rủi ro chấp nhận được là bản chất của ngân hàng. Có nhiều cách tiếp cận khái niệm rủi ro tín dụng.

doanh ngân hàng là kinh doanh rủi ro, theo đuổi lợi nhuận với rủi ro chấp nhận được Luận văn tham khảo cuốn “Giáo trình Quản trị ngân hàng thương mại” trang 200 của PGS.TS Trần Huy Hoàng cho rằng rủi ro tín dụng là loại rủi ro thất thoát, mất mát tài sản có thể phát sinh khi một bên đối tác không thực hiện một nghĩa vụ tài chính hoặc một nghĩa vụ theo hợp đồng đối với TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -6- một ngân hàng, bao gồm không thanh toán được nợ cho dù đó là nợ gốc hay nợ lãi khi món nợ đến hạn. Theo quyết định 493/2005/QĐ-NHNN về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của các tổ chức tín dụng thì khái niệm rủi ro tín dụng được định nghĩa: “ Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của Tổ chức tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Như vậy, ta có thể kết luận: rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, thể hiện qua việc khách hàng không trả được hay trả nợ không đúng hạn cho ngân hàng.2 Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng: Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng rất đa dạng xét theo nhiều góc độ từ phía ngân hàng, từ phía khách hàng vay hay từ nguyên nhân khách quan. Đáng lưu ý rằng cho dù nguyên nhân từ phía nào đi chăng nữa thì đều dẫn đến hậu quả là ngân hàng không thu được nợ từ khách hàng.

Do vậy, việc phân tích và xác định rõ nguyên nhân sẽ giúp cho ngân hàng có biện pháp xử lý thích hợp cho từng tình huống cụ thể.  Nguyên nhân từ người đi vay: Là nguyên nhân nội tại của mỗi khách hàng. Như năng lực điều hành, khả năng tự chủ tài chính còn yếu kém, hệ thống quản trị kinh doanh không hiệu quả, trình độ quản lý của khách hàng còn hạn chế cho nên việc sử dụng vốn vay kém hiệu quả, làm thất thoát ảnh hưởng xấu đến khả năng trả nợ. Trong một số trường hợp do khách hàng thiếu thiện chí trong việc trả nợ ngân hàng.

 Nguyên nhân từ ngân hàng: - Cán bộ ngân hàng không thực hiện đúng, nghiêm túc quy trình và các điều kiện cho vay. - Chính sách và quy trình cho vay chưa chặt chẽ, quy trình quản trị rủi ro chưa hiệu quả, phân tích khách hàng chưa được chú trọng, xếp loại rủi ro tín dụng. Hầu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -7- hết những quyết định cho vay chưa áp dụng công cụ chấm điểm tín dụng mà thường dựa trên kinh nghiệm. - Năng lực phân tích và thẫm định tín dụng cũng như phát hiện và xử lý các khoản vay có vấn đề của các cán bộ tín dụng còn yếu kém.

Thiếu kiểm tra, giám sát sau khi cho vay về việc khách hàng sử dụng vốn vay đúng mục đích để ngân hàng ngăn chặn kịp thời. - Thiếu thông tin hay thu thập thông tin khách hàng không đầy đủ trước khi cấp tín dụng. - Phẩm chất đạo đức của một bộ phận cán bộ tín dụng kém, năng lực còn hạn chế cũng gây ra những rủi ro trong hoạt động tín dụng của ngân hàng. Cũng như vấn đề sử dung, quản lý và chế độ đãi ngộ cán bộ ngân hàng chưa thỏa đáng cũng là nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng cho ngân hàng.

 Nguyên nhân khách quan: Là những tác động ngoài phía khách hàng và ngân hàng như là: thiên tai, hỏa hoạn, sự thay đổi của các chính sách quản lý kinh tế, hành lang pháp lý chưa phù hợp, biến động thị trường trong và ngoài nước, khủng hoảng, suy thoái kinh tế. khiến doanh nghiệp và người dân lâm vào tình trạng khó khăn, vấn đề tài chính không khắc phục được. Từ đó, doanh nghiệp cũng như các cá nhân cho dù có thiện chí nhưng vẫn không có khả năng trả nợ cho ngân hàng.3 Các chỉ số đánh giá rủi ro tín dụng: 1.1 Tỷ lệ nợ quá hạn: Nợ quá hạn(Non performing loan-NPL) là khỏan nợ đã quá hạn một phần hay toàn bộ nợ gốc và lãi.