Nghiên cứu phát triển tín dụng đối với học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam

Tín dụng cho sinh viên tại Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam: Nghiên cứu phát triển, hỗ trợ giáo dục, tạo cơ hội học tập bền vững.

• Tác giả: Lã Thị Hồng Yến
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Thị Thanh Xuân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Phát triển tín dụng đối với học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HSSV CÓ HOÀN CẢNH KHÓ KHĂN
• 1.1. Học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn và vai trò của Chương trình tín dụng học sinh sinh viên
• 1.1.1. Nhận diện học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn
• 1.1.2. Vai trò của Chương trình tín dụng đối với HSSV có hoàn cảnh khó khăn
• 1.2. Phát triển tín dụng đối với HSSV tại NHCSXH
• 1.2.1. Khái niệm và đặc điểm của tín dụng đối với HSSV tại NHCSXH
• 1.2.2. Nội dung phát triển tín dụng đối với HSSV
• 1.2.3. Hiệu quả phát triển tín dụng đối với HSSV và các nhân tố ảnh hưởng
• 1.2.4. Kinh nghiệm quốc tế về phát triển tín dụng đối với Học sinh sinh viên và bài học cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HSSV TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam
• 2.2. Hệ thống tổ chức
• 2.3. Các chương trình tín dụng của NHCSXH hiện nay
• 2.4. Thực trạng phát triển tín dụng đối với học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam từ năm 2009 đến năm 2013
• 2.4.1. Phát triển nguồn vốn
• 2.4.2. Dư nợ cho vay học sinh sinh viên
• 2.4.3. Mức cho vay và lãi suất
• 2.4.4. Vòng quay tín dụng
• 2.4.5. Phát triển mạng lưới tín dụng
• 2.4.6. Những thành tựu cơ bản
• 2.4.7. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỌC SINH SINH VIÊN TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Định hướng, mục tiêu hoạt động của NHCSXH Việt Nam đến năm 2020
• 3.2. Định hướng phát triển tín dụng đối với HSSV tại NHCSXH
• 3.3. Mục tiêu phát triển tín dụng đối với HSSV tại NHCSXH
• 3.4. Một số giải pháp phát triển tín dụng đối với học sinh sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam đến năm 2020
• 3.4.1. Huy động nguồn vốn bền vững
• 3.4.2. Nâng cao năng lực tham mưu của Ngân hàng Chính sách xã hội, đồng thời tăng cường sự phối kết hợp với các Bộ, ngành liên quan
• 3.4.3. Nâng cao chất lượng các hoạt động cho vay
• 3.4.4. Nâng cao chất lượng chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức
• 3.4.5. Tăng cường công tác kiểm tra giám sát đối với hoạt động cho vay và sử dụng vốn vay
• 3.4.6. Đẩy mạnh hoạt động thu hồi nợ đáo hạn để tạo nguồn vốn cho vay
• 3.4.7. Một số kiến nghị với Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tín dụng sinh viên và vai trò của Ngân hàng Chính sách Xã hội

Tín dụng sinh viên là một chính sách quan trọng nhằm hỗ trợ tài chính cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) đóng vai trò chủ đạo trong việc triển khai chương trình này. NHCSXH được thành lập năm 2002 với mục tiêu hỗ trợ các đối tượng yếu thế, trong đó có học sinh, sinh viên. Chương trình tín dụng này không chỉ giúp các em tiếp tục học tập mà còn góp phần nâng cao trình độ dân trí và phát triển kinh tế xã hội.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tín dụng sinh viên

Tín dụng sinh viên là hình thức cho vay ưu đãi dành riêng cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Đặc điểm nổi bật của chương trình này là lãi suất thấp, thời gian vay dài và điều kiện vay đơn giản. NHCSXH là đơn vị chủ quản, thực hiện chính sách này với mục tiêu không vì lợi nhuận. Chương trình này đã giúp hàng nghìn học sinh, sinh viên tiếp cận được nguồn vốn để học tập, từ đó góp phần giảm nghèo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

1.2. Vai trò của NHCSXH trong phát triển tín dụng sinh viên

NHCSXH đã thực hiện hiệu quả chương trình tín dụng sinh viên, góp phần đáng kể vào việc nâng cao trình độ học vấn và cải thiện đời sống cho các gia đình nghèo. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như cơ chế tạo lập nguồn vốn chưa ổn định và công tác xác định đối tượng vay chưa chính xác. Những hạn chế này cần được khắc phục để chương trình đạt hiệu quả cao hơn.

II. Thực trạng phát triển tín dụng sinh viên tại NHCSXH

Từ năm 2009 đến 2013, NHCSXH đã triển khai chương trình tín dụng sinh viên với quy mô lớn. Dư nợ cho vay tăng đều qua các năm, đạt mức cao vào năm 2013. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế như cơ cấu nguồn vốn chưa hợp lý và công tác quản lý rủi ro chưa hiệu quả. Những hạn chế này cần được khắc phục để chương trình phát triển bền vững.

2.1. Phát triển nguồn vốn và dư nợ cho vay

Nguồn vốn cho vay học sinh, sinh viên chủ yếu đến từ ngân sách nhà nước và các nguồn huy động khác. Dư nợ cho vay tăng đều qua các năm, từ năm 2009 đến 2013, dư nợ đã tăng gấp đôi. Tuy nhiên, cơ cấu nguồn vốn chưa hợp lý, phụ thuộc quá nhiều vào ngân sách nhà nước, dẫn đến thiếu tính bền vững.

2.2. Mức cho vay và lãi suất

Mức cho vay và lãi suất được điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội. Lãi suất ưu đãi giúp giảm gánh nặng tài chính cho học sinh, sinh viên. Tuy nhiên, việc quản lý rủi ro trong quá trình cho vay vẫn còn hạn chế, dẫn đến tình trạng nợ xấu tăng cao ở một số địa phương.

III. Giải pháp phát triển tín dụng sinh viên tại NHCSXH

Để nâng cao hiệu quả của chương trình tín dụng sinh viên, NHCSXH cần thực hiện các giải pháp đồng bộ. Trong đó, việc huy động nguồn vốn bền vững và nâng cao chất lượng quản lý rủi ro là hai yếu tố quan trọng. Bên cạnh đó, cần tăng cường sự phối hợp giữa NHCSXH, các bộ ngành liên quan và các cơ sở đào tạo để đảm bảo chương trình đạt hiệu quả cao nhất.

3.1. Huy động nguồn vốn bền vững

NHCSXH cần đa dạng hóa nguồn vốn, không chỉ phụ thuộc vào ngân sách nhà nước mà còn huy động từ các nguồn khác như các tổ chức quốc tế và các nhà tài trợ. Điều này sẽ giúp chương trình tín dụng sinh viên phát triển bền vững hơn.

3.2. Nâng cao chất lượng quản lý rủi ro

Việc quản lý rủi ro cần được thực hiện chặt chẽ hơn, từ khâu xác định đối tượng vay đến quá trình theo dõi và thu hồi nợ. Cần áp dụng công nghệ thông tin để quản lý dữ liệu một cách hiệu quả, giảm thiểu rủi ro trong quá trình cho vay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc hỗ trợ học sinh sinh viên (HSSV) có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận giáo dục đại học trở nên cấp thiết. Từ năm 2009 đến 2013, Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) Việt Nam đã triển khai chương trình tín dụng ưu đãi dành cho HSSV, với tổng nguồn vốn cho vay tăng từ khoảng 18.231 tỷ đồng lên 39.183 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng khoảng 30,5% trong tổng nguồn vốn tín dụng của ngân hàng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng đối với HSSV tại NHCSXH trong giai đoạn này, xác định những hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả chương trình đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn quốc, tập trung vào hoạt động cho vay HSSV tại NHCSXH trong giai đoạn 2009-2013. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giảm nghèo bền vững và đảm bảo an sinh xã hội thông qua chính sách tín dụng ưu đãi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết tín dụng ngân hàng và lý thuyết phát triển nguồn nhân lực. Lý thuyết tín dụng ngân hàng giải thích quan hệ vay mượn giữa ngân hàng và khách hàng, nhấn mạnh vai trò của tín dụng ưu đãi trong phát triển kinh tế xã hội. Lý thuyết phát triển nguồn nhân lực tập trung vào việc đầu tư giáo dục nhằm nâng cao chất lượng lao động, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Các khái niệm chính bao gồm: tín dụng ưu đãi, học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, hiệu quả tín dụng, và các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng. Mô hình nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa nguồn vốn tín dụng, đối tượng thụ hưởng, và kết quả học tập, việc làm của HSSV.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn trong hoạt động tín dụng. Phương pháp trừu tượng hóa khoa học được áp dụng để rút ra các nhận xét mang tính phổ quát. Về phương pháp định lượng, nghiên cứu sử dụng số liệu thứ cấp từ báo cáo của NHCSXH giai đoạn 2009-2013, với cỡ mẫu toàn quốc, phân tích thống kê mô tả, so sánh và tổng hợp số liệu về nguồn vốn, dư nợ cho vay, tỷ lệ thu hồi nợ, và các chỉ tiêu hiệu quả tín dụng. Phương pháp quan sát thực tế và phân tích định tính cũng được sử dụng để đánh giá các yếu tố chủ quan như năng lực cán bộ và chính sách pháp luật. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2009-2013, với mục tiêu đề xuất giải pháp phát triển đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng nguồn vốn và dư nợ cho vay HSSV: Tổng nguồn vốn của NHCSXH tăng từ 74.183 tỷ đồng năm 2009 lên 128.469 tỷ đồng năm 2013, trong đó nguồn vốn cho vay HSSV tăng từ 18.231 tỷ đồng (24,48% tổng nguồn vốn) lên 39.183 tỷ đồng (30,5%). Dư nợ cho vay HSSV tăng từ 18.262 tỷ đồng năm 2009 lên 33.262 tỷ đồng năm 2012, tuy nhiên năm 2013 giảm nhẹ 4,3% xuống còn 31.842 tỷ đồng.

2. Cơ cấu nguồn vốn đa dạng và chuyển dịch tích cực: Vốn từ ngân sách nhà nước tăng về số lượng nhưng giảm tỷ trọng từ 23% năm 2009 xuống còn khoảng 21,9% năm 2013. Ngược lại, vốn vay từ Ngân hàng Nhà nước và tiền gửi 2% của các tổ chức tín dụng nhà nước tăng cả về số lượng và tỷ trọng, góp phần giảm áp lực cấp bù lãi suất cho ngân sách.

3. Đối tượng thụ hưởng mở rộng và đa dạng: Số lượng HSSV vay vốn tăng lên hơn 3 triệu người trong giai đoạn nghiên cứu, bao gồm các nhóm hộ nghèo, cận nghèo, hộ gia đình gặp khó khăn đột xuất và các đối tượng chính sách khác. Tỷ trọng hộ nghèo và cận nghèo trong dư nợ cho vay lần lượt chiếm khoảng 27% và 39%, thể hiện sự bao phủ rộng rãi của chương trình.

4. Hiệu quả tín dụng được cải thiện nhưng còn tồn tại: Tỷ lệ thu hồi vốn cao, vòng quay vốn nhanh, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nợ quá hạn và khó khăn trong công tác kiểm tra, giám sát. Lãi suất cho vay ưu đãi ở mức 0,65%/tháng giúp giảm gánh nặng tài chính cho HSSV, nhưng việc giải ngân tập trung vào đầu năm học gây áp lực về nguồn vốn.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng nguồn vốn và dư nợ cho vay phản ánh sự quan tâm và đầu tư ngày càng lớn của Nhà nước và NHCSXH đối với HSSV có hoàn cảnh khó khăn. Việc đa dạng hóa nguồn vốn và chuyển dịch cơ cấu theo hướng giảm phụ thuộc ngân sách nhà nước góp phần nâng cao tính bền vững của chương trình. So với một số nghiên cứu quốc tế, chương trình tín dụng HSSV của Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể, tuy nhiên vẫn cần cải thiện về mặt quản lý và mở rộng đối tượng thụ hưởng.

Việc mở rộng đối tượng vay vốn phù hợp với thực tiễn xã hội, giúp nhiều HSSV khó khăn tiếp cận giáo dục đại học, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, áp lực về nguồn vốn và công tác thu hồi nợ đòi hỏi NHCSXH phải tăng cường phối hợp với các tổ chức chính trị xã hội và địa phương để nâng cao hiệu quả quản lý. Các biểu đồ thể hiện xu hướng tăng trưởng nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn và dư nợ theo đối tượng sẽ minh họa rõ nét các phát hiện trên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường huy động nguồn vốn bền vững: NHCSXH cần đẩy mạnh huy động vốn từ các tổ chức, cá nhân với lãi suất ưu đãi, đồng thời khai thác hiệu quả nguồn vốn ODA và phát hành trái phiếu để đảm bảo nguồn vốn ổn định, đáp ứng nhu cầu vay vốn của HSSV trong dài hạn. Thời gian thực hiện: 2019-2020; Chủ thể: Ban lãnh đạo NHCSXH.

2. Nâng cao năng lực cán bộ và cải tiến quy trình cho vay: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ, đồng thời áp dụng công nghệ thông tin hiện đại để rút ngắn thời gian giải ngân và nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng. Thời gian thực hiện: 2018-2020; Chủ thể: Phòng nhân sự và công nghệ NHCSXH.

3. Mở rộng đối tượng thụ hưởng và điều chỉnh mức cho vay: Xem xét mở rộng đối tượng vay vốn sang các nhóm HSSV có hoàn cảnh khó khăn ít nghiêm trọng hơn, đồng thời điều chỉnh mức cho vay phù hợp với chi phí học tập thực tế nhằm tăng tính bao phủ và hiệu quả chương trình. Thời gian thực hiện: 2019-2020; Chủ thể: Bộ Tài chính, NHCSXH.

4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và thu hồi nợ: Phối hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị xã hội, nhà trường và địa phương để kiểm tra việc sử dụng vốn vay đúng mục đích, đồng thời triển khai các biện pháp thu hồi nợ hiệu quả, giảm thiểu nợ quá hạn. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban kiểm soát NHCSXH, các tổ chức ủy thác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp dữ liệu và phân tích thực trạng, giúp các nhà quản lý xây dựng chính sách tín dụng ưu đãi phù hợp với nhu cầu thực tế của HSSV.

2. Cán bộ NHCSXH và các tổ chức tín dụng: Giúp nâng cao hiểu biết về đặc điểm, hiệu quả và các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng đối với HSSV, từ đó cải tiến quy trình và nâng cao chất lượng dịch vụ.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về tín dụng chính sách, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực kinh tế chính trị và tài chính ngân hàng.

4. Các tổ chức chính trị xã hội và địa phương: Hỗ trợ trong việc phối hợp thực hiện chương trình tín dụng, giám sát và hỗ trợ HSSV sử dụng vốn đúng mục đích, góp phần nâng cao hiệu quả chương trình.

Câu hỏi thường gặp

1. Chương trình tín dụng ưu đãi dành cho HSSV có những ưu điểm gì nổi bật?
   Chương trình cung cấp vốn với lãi suất thấp (0,65%/tháng), thời hạn vay dài, cho phép trả nợ sau khi ra trường tối đa 12 tháng, giúp giảm gánh nặng tài chính cho HSSV và gia đình, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận giáo dục đại học.

2. Nguồn vốn cho vay HSSV được hình thành từ những nguồn nào?
   Nguồn vốn chủ yếu gồm vốn ngân sách nhà nước, vốn vay từ Ngân hàng Nhà nước, tiền gửi 2% của các tổ chức tín dụng nhà nước, vốn huy động từ dân cư và các tổ chức tài chính trong và ngoài nước.

3. Làm thế nào để đảm bảo vốn vay được sử dụng đúng mục đích?
   NHCSXH phối hợp với các tổ chức chính trị xã hội, nhà trường và địa phương thành lập các tổ tiết kiệm và vay vốn (TK&VV) để giám sát, kiểm tra việc sử dụng vốn, đồng thời có các biện pháp xử lý khi phát hiện sai phạm.

4. Tỷ lệ thu hồi nợ và nợ quá hạn hiện nay như thế nào?
   Tỷ lệ thu hồi vốn cao, đảm bảo an toàn nguồn vốn, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nợ quá hạn do đặc thù vay dài hạn và đối tượng vay là HSSV có hoàn cảnh khó khăn, cần tăng cường công tác thu hồi và hỗ trợ người vay.

5. Chính sách tín dụng HSSV có thể học hỏi kinh nghiệm quốc tế như thế nào?
   Việt Nam có thể tham khảo mô hình cho vay ưu đãi của Anh với lãi suất trợ cấp và thời gian trả nợ dài, cũng như mô hình tín dụng hỗ trợ sinh viên nghèo của Trung Quốc với sự phối hợp giữa ngân hàng thương mại và chính phủ để nâng cao hiệu quả và tính bền vững.

Kết luận

• Hoạt động tín dụng ưu đãi đối với HSSV tại NHCSXH giai đoạn 2009-2013 đã đạt được nhiều thành tựu với nguồn vốn và dư nợ tăng trưởng ổn định, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
• Cơ cấu nguồn vốn đa dạng, giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, tăng cường huy động vốn từ các nguồn khác, tạo nền tảng bền vững cho chương trình.
• Đối tượng thụ hưởng được mở rộng, bao phủ nhiều nhóm HSSV có hoàn cảnh khó khăn, góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội.
• Vẫn còn tồn tại các hạn chế như áp lực nguồn vốn, công tác thu hồi nợ và giám sát sử dụng vốn cần được cải thiện.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào tăng cường huy động vốn, nâng cao năng lực cán bộ, mở rộng đối tượng vay và cải tiến công tác quản lý, nhằm nâng cao hiệu quả chương trình đến năm 2020.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, tăng cường phối hợp giữa NHCSXH, các Bộ ngành và địa phương, đồng thời tiếp tục nghiên cứu cập nhật để hoàn thiện chính sách tín dụng ưu đãi cho HSSV.

Các nhà quản lý, cán bộ NHCSXH và các tổ chức liên quan cần chủ động áp dụng các khuyến nghị nhằm phát huy tối đa hiệu quả chương trình tín dụng ưu đãi đối với HSSV, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIEM VE PHÁT TRIEN TIN DUNG DOI VOI HSSV CO HOAN CANH KHO KHAN 1. Học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khan va vai trò của Chương trình tín dụng học sinh sinh viên 1. Nhận diện học sinh sinh viên cơ hoàn cảnh khó khăn Học sinh, sinh viên là khái niệm dùng để chỉ những người đang theo học tại các trường đại học (hoặc tương đương đại học), cao đăng, trung cấp chuyên nghiệp và tại các cơ sở đào tạo nghề được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam. Trong số HSSV, có nhiều người đang phải sinh sOng trong những gia đình nghèo khổ, những gia đình thiếu thốn các điều kiện sống cơ bản, những gia đình không may gặp phải hoạn nạn, thiên tai., gọi chung là những sv có hoàn cảnh khó khăn.Theo Điều 2 của Quyết định số 157/2007/QD-TTg ngày 27/9/2007 của Thủ tướng C hính phủ, học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được xác định, gồm [54, tr.

I]: a) Học sinh, sinh viên m6 côi cả cha lẫn mẹ hoặc chỉ mồ côi cha hoặc mẹ nhưng người còn lại không có khả năng lao động. b) Học sinh, sinh viên là thành viên của hộ gia đình thuộc một trong các đối tượng: + Học sinh sinh viên là con hộ gia đình nghèo, cận nghèo. Theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg ngày 30/01/2011 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011 - 2015. Trong đó: - Hộ nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng (từ 4.000 đồng/người/năm) trở xuống đối với khu vực nông thôn và từ 500.000 đồng/người/tháng (từ 6.000 đồng/người/năm) trở xuống đối với khu vực thành thị.

- Còn hộ cận nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân từ 401.000 đồng/người/tháng đối với khu vực nông thôn và từ 501.000 đồng/người/tháng đối với khu vực thành thị. + Hộ gia đình có mức thu nhập bình quân đầu người tối đa bằng 150% mức thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình nghèo theo quy định của pháp luật. + Học sinh, sinh viên mà gia đình gặp khó khăn về tài chính do rủi ro bắt thường như tai nạn, bệnh tật, thiên tai, hoa hoạn, dịch bệnh trong thời gian theo học có xác nhận của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi cư trú. Vai trò của Chương trình tín dụng đối với HSSV có hoàn cảnh khó khăn 1.

Khái quát về Chương trình tin dụng đổi với học sinh sinh viên * Sự ra đời của Chương trình Thực hiện chủ trương “không để một HSSV nào vì khó khăn về tài chính phải bỏ học” của Chính phủ, vào tháng 3 năm 1998, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 51/1998/QD- TTg về việc thành lập Quỹ tin dụng đào tạo với mục đích cho vay với lãi suất ưu đãi cho Học sinh sinh viên đang theo học ở các trường Đại học, cao đăng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề và giao cho Ngân hàng Công thương Việt Nam tô chức triển khai thực hiện chương trình. Khi mới thành lập, chương trình chỉ có vén vẹn 160 tỷ đồng, dư nợ cũng chỉ đạt mức thấp với 76 tỷ đồng, trong khi tỷ lệ nợ quá hạn lại rất cao, tới 13%. Đến ngày 04/10/2002, Chính phủ ban hành Nghị định số 78/2002/NĐ- CP về tín dụng đối với hộ nghẻo và các đối tượng chính sách khác, bao gom cả đối tượng là Học sinh sinh viên đang theo học tại các trường Đại học, cao 10 đăng, trung học chuyên nghiệp và học nghề, đồng thời thành lập Ngân hàng Chính sách xã hội, giao cho Ngân hàng Chính sách xã hội thực hiện nhiệm vụ cho vay vốn đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác trong đó có đối tượng là Học sinh sinh viên và Ngân hàng Công thương cũng bàn giao toàn bộ quỹ tín dụng đào tạo sang cho Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Công thương chuyên tâm vào nhiệm vụ của ngân hàng thương mại. Chương trình tín dụng đối với HSSV là chương trình tín dụng ưu đãi, được NHCSXH tiếp nhận từ Ngân hàng Công thương Việt Nam từ năm 2003.

Từ khi chính thức đi vào hoạt động, tháng 3/2003 đến nay, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 157/2007/QD-TTg quy định thêm về các điều kiện vay vốn, lãi suất cho vay,. nhằm tao điều kiện thuận lợi hon cho HSSV được tiếp cận vốn tín dụng. * Những qui định cua Chương trình Qui định về phạm vi, đối tượng được vay vốn + Phạm vi áp dụng: Khi nhận bàn giao quỹ tín dụng đào tạo từ Ngân hàng Công thương sang với tong nguồn vốn là 160 tỷ đồng và du nợ 76 tỷ đồng với số Học sinh sinh viên được vay vốn theo Quyết định này chỉ có đối tượng HSSV có học lực khá trở lên mới được vay và theo phương thức cho vay trực tiếp đối với học sinh sinh viên. Chương trình tín dụng Học sinh sinh viên được triển khai thực hiện từ năm 2006 theo Quyết định số 107/2006/QĐ-TTg thay thế Quyết định số 51/2005/QD - TTg về cho vay trực tiếp đối với Học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, kết quả là đã nâng dư nợ cho vay lên 290 tỷ đồng.

Ngày 27/9/2007, Quyết định 157/2007/QD - TTg được ban hành thay thé Quyết định 107/2006/QD-TTg đã thay đổi điều kiện vay vốn, đối tượng thụ hưởng, phương thức cho vay thông qua hộ gia đình đã tạo điều kiện cho nhiều Học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận được vốn vay. + Đối tượng được vay vốn: 11 Theo quy định tại Quyết định số 157/2007/QD-TTg, ngày 27/9/2007 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với HSSV, đối tượng được vay vốn gồm: (1) HSSV mô côi cả cha lẫn mẹ hoặc chi mô côi cha hoặc mẹ nhưng người còn lại không có khả năng lao động; (2) HSSV là thành viên của hộ gia đình thuộc một trong các đối tượng sau: - HSSV là thành viên của hộ gia đình thuộc Hộ nghẻo theo tiêu chuẩn quy định của pháp luật; - HSSV là thành viên của hộ gia đình thuộc Hộ gia đình có mức thu nhập bình quân đầu người tối đa bằng 150% mức thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình nghèo theo quy định của pháp luật; (3) HSSV mà gia đình gặp khó khăn về tài chính đo tai nạn, bệnh tật, thiên tai, hoa hoạn, dịch bệnh; Qui định về phương thức cho vay Việc cho vay đối với Học sinh sinh viên được thực hiện theo phương thức cho vay thông qua hộ gia đình. Đại diện hộ gia đình là người trực tiếp vay vốn và có trách nhiệm trả nợ ngân hàng. Trường hợp Học sinh sinh viên mồ côi cả cha lẫn mẹ hoặc chỉ mồ côi cha hoặc mẹ nhưng người còn lại không có khả năng lao động, được trực tiếp vay vốn tại Ngân hàng nơi nhà trường đóng trụ sở để thuận tiện theo đối dư nợ cho vay Học sinh sinh viên cũng như phát huy hiệu quả sử dụng vốn và thu hồi nợ.

Qui định về điều kiện vay vốn, mức cho vay, thời hạn cho vay và lãi suất cho vay. Điều kiện vay vốn: HSSV được vay vốn của chương trình khi có một trong các điều kiện sau: 12 + HSSV sinh sống trong hộ gia đình cư trú hợp pháp tại địa phương nơi cho vay; + Đối với HSSV năm thứ nhất phải có giấy báo trúng tuyển hoặc giấy xác nhận được vào học của nhà trường; + Đối với HSSV năm thứ hai trở đi phải có xác nhận của nhà trường về việc đang theo học tại trường và không bị xử phạt hành chính trở lên về các hành vi: cờ bạc, nghiện hút, trộm cắp, buôn lậu. Mức cho vay: + Mức vốn cho vay tối đa/tháng/học sinh được Thủ tướng Chính phủ quy định theo từng thời kỳ, năm 2013 là 1.000đồng/HSSV/tháng. + Hạn mức cho vay tối đa bang mức cho vay tôi đa/tháng/học sinh nhân với số tháng học trong năm và số năm học được vay vốn.

Thời hạn cho vay Thời hạn cho vay được xác định là khoảng thời gian được tính từ ngày người vay nhận món vay đầu tiên cho đến ngày trả hết nợ gốc và lãi được thỏa thuận trong Khé ước nhận nợ. Cu thé: Thời hạn cho vay = Thời hạn phát tiền vay + Thời gian tìm việc + Thời hạn trả nợ. Trong đó: + Thời hạn phát tiền vay: Là khoảng thời gian tính từ ngày người vay nhận món vay đầu tiên cho đến ngày học sinh sinh viên kết thúc khóa học. + Thời gian tìm việc làm: Không quá 12 tháng sau khi học sinh sinh viên kết thúc khóa học.

+ Thời hạn trả nợ: Đối với các chương trình đào tạo có thời gian đào tạo đến một năm, thời gian trả nợ tối đa bằng 2 lần thời hạn phát tiền vay. Đối với các chương trình dao tạo trên một năm, thời gian tra nợ tối đa băng thời hạn phát tiền vay. 13 Lãi suất cho vay Lãi suất cho vay thay đồi theo từng thời kỳ và do Thủ tướng Chính phủ quy định. Lãi suất cho vay hiện nay là 0,65%/tháng, lãi suất nợ quá hạn bằng 130% lãi suất khi cho vay.

HSSV được vay vốn của chương trình tín dụng chính sách phải thực hiện đầy đủ thủ tục và quy trình theo quy định của văn bản 2162A/NHCS-TD ngày 02/10/2007 của Tổng giám đốc NHCSXH. Họ phải trả nợ gốc và lãi tiền vay lần đầu tiên khi HSSV có việc làm, có thu nhập nhưng không quá 12 tháng ké từ ngày HSSV kết thúc khoá học. Số tiền cho vay được phân kỳ trả nợ tôi đa 6 tháng 1 lần, phù hợp với khả năng trả nợ của người vay do Ngân hàng và người vay thoả thuận ghi vào Khế ước nhận nợ. Trường hợp người vay vốn cho nhiều HSSV cùng một lúc, nhưng thời hạn ra trường của từng HSSV khác nhau, thì việc định kỳ hạn trả nợ được thực hiện khi giải ngân SỐ tiền cho vay kỳ học cuối của HSSV ra trường sau cùng.

Lãi tiền vay được tính ké từ ngày người vay nhận món vay đầu tiên đến ngày trả hết nợ gốc. NHCSXH thoả thuận với người vay trả lãi theo định kỳ tháng hoặc quý trong thời hạn trả nợ. Trường hợp, HSSV có nhu cầu trả lãi theo định kỳ hàng tháng, quý trong thời hạn phát tiền vay thì NHCSXH thực hiện thu theo yêu cầu của người vay. Nhà nước cũng có chính sách giảm lãi suất đối với trường hợp HSSV trả nợ trước hạn.

Hướng dẫn cụ thê về giảm lãi để khuyến khích trả nợ trước hạn được thực hiện theo văn bản riêng của NHCSXH.