Luận văn: Tác động của tăng trưởng tín dụng đến nợ xấu tại NHTM Việt Nam

Nghiên cứu tác động của tăng trưởng tín dụng đến nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường tài chính.

• Tác giả: Trần Đình Cương
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Văn Dân
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính − Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Tăng Trưởng Tín Dụng Đến Nợ Xấu: Nghiên Cứu Thực Nghiệm Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp và nội dung nghiên cứu
• 1.5. Tổng quan về tình hình nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục bài nghiên cứu
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. Cơ sở lý luận về tăng trưởng tín dụng của ngân hàng thương mại
• 2.1.1. Tín dụng của ngân hàng thương mại
• 2.1.1.1. Khái niệm tín dụng của ngân hàng thương mại
• 2.1.1.2. Phân loại tín dụng của ngân hàng thương mại
• 2.1.2. Tăng trưởng tín dụng của ngân hàng thương mại
• 2.1.2.1. Nội dung tăng trưởng tín dụng
• 2.1.2.2. Vai trò tăng trưởng tín dụng
• 2.1.2.3. Đo lường tăng trưởng tín dụng
• 2.2. Cơ sở lý luận về nợ xấu của ngân hàng thương mại
• 2.2.1. Khái niệm nợ xấu
• 2.2.2. Nguyên nhân gây ra nợ xấu
• 2.2.3. Tác động của nợ xấu
• 2.2.4. Chỉ tiêu đo lường nợ xấu
• 2.3. Cơ sở lý luận về tác động của tăng trưởng tín dụng đến nợ xấu của ngân hàng thương mại
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Các biến nghiên cứu
• 3.3.1. Biến đo lường nợ xấu của ngân hàng
• 3.3.2. Biến đo lường tăng trưởng tín dụng của ngân hàng
• 3.3.3. Các biến kiểm soát
• 3.4. Phương pháp và mô hình hồi quy
• 3.4.1. Các mô hình hồi quy
• 3.4.1.1. Mô hình bình phương tối thiểu gộp (Pooled Ordinary Least Squares)
• 3.4.1.2. Mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model)
• 3.4.1.3. Mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model)
• 3.4.2. Lựa chọn mô hình hồi quy
• 3.4.3. Kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 4.1. Thống kê mô tả và phân tích tương quan
• 4.1.1. Thống kê mô tả
• 4.1.2. Phân tích tương quan
• 4.2. Kết quả hồi quy
• 4.2.1. Kiểm định và lựa chọn mô hình
• 4.2.2. Kiểm định và xử lý các khuyết tật mô hình
• 4.3. Thảo luận kết quả thực nghiệm
• 4.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỀ XUẤT
• 5.1. Đánh giá kết quả nghiên cứu
• 5.2. Một số đề xuất
• 5.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tương lai
• 5.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tác động của tăng trưởng tín dụng đến nợ xấu

Tăng trưởng tín dụng là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và nợ xấu trong bối cảnh các ngân hàng thương mại Việt Nam. Việc hiểu rõ tác động của tăng trưởng tín dụng đến nợ xấu sẽ giúp các nhà quản lý ngân hàng có những quyết định chính xác hơn trong việc xây dựng chính sách tín dụng.

1.1. Tầm quan trọng của tăng trưởng tín dụng trong ngân hàng

Tăng trưởng tín dụng không chỉ phản ánh sức khỏe của nền kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các ngân hàng thương mại. Việc tăng trưởng tín dụng hợp lý sẽ giúp ngân hàng tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro nợ xấu.

1.2. Nợ xấu và những hệ lụy đối với ngân hàng

Nợ xấu là một trong những vấn đề nghiêm trọng mà các ngân hàng thương mại phải đối mặt. Tình trạng nợ xấu gia tăng có thể dẫn đến sự mất ổn định trong hệ thống tài chính, ảnh hưởng đến khả năng cho vay và phát triển của ngân hàng.

II. Vấn đề nợ xấu trong ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay

Nợ xấu đang trở thành một vấn đề nhức nhối trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ nợ xấu đã có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây, đặc biệt là trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng mạnh mẽ. Việc kiểm soát nợ xấu là một thách thức lớn đối với các ngân hàng.

2.1. Nguyên nhân gây ra nợ xấu tại ngân hàng

Nợ xấu thường phát sinh từ nhiều nguyên nhân, bao gồm việc cho vay không đúng đối tượng, quản lý rủi ro kém và sự biến động của nền kinh tế. Các ngân hàng cần phải có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ để giảm thiểu rủi ro này.

2.2. Tình hình nợ xấu tại các ngân hàng thương mại

Tình hình nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt là trong các lĩnh vực có rủi ro cao như bất động sản và chứng khoán. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải có các chính sách tín dụng hợp lý hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của tăng trưởng tín dụng đến nợ xấu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ 15 ngân hàng trong giai đoạn 2008-2017, nhằm đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.1. Mô hình hồi quy Pooled OLS

Mô hình hồi quy Pooled OLS được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và nợ xấu. Mô hình này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến nợ xấu một cách rõ ràng và chính xác.

3.2. Các biến kiểm soát trong nghiên cứu

Các biến kiểm soát như quy mô ngân hàng và tỷ lệ vốn chủ được đưa vào mô hình để đảm bảo tính chính xác của kết quả. Việc kiểm soát các yếu tố này giúp giảm thiểu thiên lệch trong phân tích.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ đồng biến giữa tăng trưởng tín dụng và nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Tăng trưởng tín dụng có tác động tích cực đến nợ xấu với độ trễ từ 3 đến 4 năm, điều này cho thấy sự cần thiết phải kiểm soát tăng trưởng tín dụng một cách chặt chẽ.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy rằng tăng trưởng tín dụng có tác động tích cực đến nợ xấu, điều này đồng nghĩa với việc khi tín dụng tăng lên, nợ xấu cũng có xu hướng gia tăng trong tương lai.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để xây dựng các chính sách tín dụng hiệu quả hơn, giúp các ngân hàng thương mại giảm thiểu rủi ro nợ xấu và nâng cao hiệu quả hoạt động.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tăng trưởng tín dụng có tác động đáng kể đến nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Việc kiểm soát tăng trưởng tín dụng là cần thiết để đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng trong tương lai.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng tăng trưởng tín dụng có tác động tích cực đến nợ xấu, điều này cần được các ngân hàng thương mại lưu ý trong việc xây dựng chính sách tín dụng.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng ra các yếu tố khác ảnh hưởng đến nợ xấu, từ đó cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề này trong bối cảnh ngân hàng Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tăng trưởng tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, tuy nhiên cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là nguy cơ gia tăng nợ xấu tại các ngân hàng thương mại (NHTM). Tại Việt Nam, trong giai đoạn 2008-2017, tốc độ tăng trưởng tín dụng có nhiều biến động với giá trị trung bình khoảng 25,24%, trong khi tỷ lệ nợ xấu bình quân là 0,34%, có thời điểm lên tới hơn 10%. Nợ xấu gia tăng đặc biệt rõ rệt từ năm 2012, khi nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, thị trường bất động sản và chứng khoán suy yếu, khiến các khoản vay khó được trả đúng hạn. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá tác động của tăng trưởng tín dụng đến nợ xấu tại các NHTM Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm kiểm soát rủi ro tín dụng hiệu quả hơn. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 15 ngân hàng thương mại lớn, với dữ liệu bảng cân bằng thu thập từ báo cáo tài chính giai đoạn 2008-2017. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước xây dựng chính sách tín dụng an toàn, góp phần ổn định hệ thống tài chính và phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về tín dụng ngân hàng thương mại, nợ xấu và mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và nợ xấu. Tín dụng ngân hàng được hiểu là quan hệ tín dụng bằng tiền giữa ngân hàng và khách hàng, trong đó cho vay là hình thức chủ yếu. Nợ xấu được định nghĩa theo tiêu chuẩn quốc tế và quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là các khoản nợ quá hạn trên 90 ngày hoặc có dấu hiệu không có khả năng thu hồi. Các lý thuyết về hành vi bầy đàn của ngân hàng, thiên lệch nhận thức và chi phí đại diện giải thích nguyên nhân tại sao tăng trưởng tín dụng nhanh có thể dẫn đến gia tăng nợ xấu. Mô hình nghiên cứu sử dụng các biến chính gồm: LGT (tăng trưởng tín dụng), NPL (tỷ lệ nợ xấu), SIZE (quy mô ngân hàng) và EQ (tỷ lệ vốn chủ sở hữu). Mô hình hồi quy dữ liệu bảng được xây dựng dựa trên nghiên cứu của các học giả quốc tế, với giả thuyết tăng trưởng tín dụng có tác động cùng chiều đến nợ xấu với độ trễ từ 3 đến 4 năm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng cân bằng gồm 150 quan sát từ 15 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2008-2017. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính công khai của các ngân hàng. Phương pháp phân tích chính là hồi quy dữ liệu bảng với ba mô hình: Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM) và Random Effects Model (REM). Kiểm định Hausman được áp dụng để lựa chọn mô hình phù hợp nhất, đồng thời kiểm định F-test, Wooldridge và Breusch-Pagan được sử dụng để đánh giá các khuyết tật của mô hình như tự tương quan và phương sai sai số thay đổi. Phần mềm Stata được sử dụng để xử lý và phân tích dữ liệu, đảm bảo kết quả ước lượng có độ tin cậy cao. Các biến được đo lường cụ thể: NPL tính theo tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ, LGT tính theo tỷ lệ tăng trưởng dư nợ tín dụng hàng năm, SIZE đo bằng logarit tự nhiên của tổng tài sản, EQ đo bằng tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của tăng trưởng tín dụng đến nợ xấu có độ trễ 3-4 năm: Kết quả hồi quy mô hình FEM cho thấy tăng trưởng tín dụng có tác động đồng biến đến tỷ lệ nợ xấu với hệ số dương có ý nghĩa thống kê ở các độ trễ 3 và 4 năm. Điều này khẳng định rằng tăng trưởng tín dụng cao không gây ra nợ xấu ngay lập tức mà rủi ro sẽ biểu hiện sau một khoảng thời gian.

2. Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng tăng mạnh từ năm 2012: Tỷ lệ nợ xấu bình quân của các NHTM Việt Nam tăng lên mức 4,69% vào năm 2012, vượt ngưỡng cảnh báo 3% theo tiêu chuẩn quốc tế, phản ánh tác động tiêu cực của tăng trưởng tín dụng nóng và suy thoái kinh tế.

3. Quy mô ngân hàng (SIZE) và tỷ lệ vốn chủ sở hữu (EQ) ảnh hưởng đến nợ xấu: Quy mô ngân hàng có ảnh hưởng phức tạp, có thể làm tăng hoặc giảm nợ xấu tùy thuộc vào khả năng quản trị tài sản. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu có tác động ngược chiều với nợ xấu, cho thấy vốn chủ sở hữu cao giúp giảm rủi ro tín dụng.

4. Kiểm định mô hình cho thấy FEM là mô hình phù hợp nhất: Kiểm định Hausman bác bỏ giả thuyết không tương quan giữa sai số đặc trưng và biến độc lập, do đó FEM được chọn để phân tích. Các kiểm định Wooldridge và Breusch-Pagan cho thấy mô hình không có hiện tượng tự tương quan và phương sai sai số thay đổi nghiêm trọng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế như Salas và Saurina (2002) tại Tây Ban Nha và Keeton (1999) tại Mỹ, khi đều chỉ ra mối quan hệ tích cực có độ trễ giữa tăng trưởng tín dụng và nợ xấu. Nguyên nhân được lý giải bởi hành vi bầy đàn của các ngân hàng trong việc mở rộng tín dụng, cùng với sự đánh giá thấp rủi ro trong giai đoạn tín dụng tăng nhanh. Ngoài ra, chu kỳ giá tài sản thế chấp như bất động sản cũng đóng vai trò khuếch đại rủi ro tín dụng, khi giá tài sản tăng làm ngân hàng mở rộng cho vay nhưng khi giá giảm sẽ dẫn đến nợ xấu gia tăng. Tại Việt Nam, chính sách tiền tệ thắt chặt từ năm 2010 và việc áp dụng hạn mức tín dụng từ năm 2011 đã giúp kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng, góp phần giảm thiểu rủi ro nợ xấu trong những năm sau. Tuy nhiên, sự gia tăng nợ xấu từ năm 2012 phản ánh tác động trì hoãn của tăng trưởng tín dụng nóng trước đó. Kết quả cũng cho thấy vai trò quan trọng của vốn chủ sở hữu trong việc giảm thiểu rủi ro tín dụng, phù hợp với lý thuyết về tấm đệm vốn bảo vệ ngân hàng trước các tổn thất.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng hợp lý: Các NHTM cần xây dựng chính sách tín dụng thận trọng, tránh tăng trưởng tín dụng nóng vượt quá khả năng quản lý rủi ro, nhằm giảm thiểu nguy cơ gia tăng nợ xấu trong tương lai. Mục tiêu là duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng ổn định, phù hợp với điều kiện kinh tế vĩ mô và năng lực tài chính của ngân hàng.

2. Tăng cường giám sát và quản lý rủi ro tín dụng: Ngân hàng cần nâng cao năng lực giám sát sau cho vay, đánh giá định kỳ tình hình sử dụng vốn và khả năng trả nợ của khách hàng để phát hiện sớm các khoản vay có nguy cơ trở thành nợ xấu. Đồng thời, hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro và áp dụng các công cụ phân tích tín dụng hiện đại.

3. Nâng cao tỷ lệ vốn chủ sở hữu: Các ngân hàng nên tăng cường vốn tự có để tạo tấm đệm tài chính vững chắc, giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động kinh tế. Cơ quan quản lý nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về tỷ lệ an toàn vốn nhằm đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

4. Hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế xử lý nợ xấu: Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan đến xử lý tài sản bảo đảm và nợ xấu, tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng trong việc thu hồi nợ và xử lý tài sản thế chấp. Việc áp dụng các nghị quyết mới như Nghị quyết số 42/2017/QH14 đã góp phần tháo gỡ vướng mắc pháp lý, cần được duy trì và phát triển.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản trị ngân hàng thương mại: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách tín dụng an toàn, quản lý rủi ro hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu nợ xấu.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về ngân hàng: Nghiên cứu giúp các cơ quan như Ngân hàng Nhà nước có căn cứ để điều chỉnh chính sách tiền tệ, hạn mức tín dụng và các quy định về an toàn vốn phù hợp với thực tế thị trường.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính - ngân hàng: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng, mô hình hồi quy và phân tích tác động kinh tế trong lĩnh vực tín dụng ngân hàng.

4. Doanh nghiệp và khách hàng vay vốn: Hiểu rõ hơn về tác động của tăng trưởng tín dụng và rủi ro nợ xấu giúp doanh nghiệp nâng cao ý thức quản lý tài chính, sử dụng vốn vay hiệu quả và tuân thủ nghĩa vụ trả nợ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tăng trưởng tín dụng ảnh hưởng như thế nào đến nợ xấu?
   Tăng trưởng tín dụng nhanh và nóng có thể làm gia tăng nợ xấu với độ trễ từ 3 đến 4 năm do các khoản vay được cấp trong giai đoạn này có nguy cơ không được trả đúng hạn, đặc biệt khi giám sát tín dụng không chặt chẽ.

2. Tại sao nợ xấu lại tăng mạnh vào năm 2012?
   Năm 2012, nền kinh tế Việt Nam gặp khó khăn, thị trường bất động sản và chứng khoán suy yếu, khiến nhiều khách hàng vay vốn không thể trả nợ đúng hạn, dẫn đến tỷ lệ nợ xấu tăng vượt ngưỡng cảnh báo 3%.

3. Vai trò của vốn chủ sở hữu trong kiểm soát nợ xấu là gì?
   Vốn chủ sở hữu cao giúp ngân hàng có tấm đệm tài chính vững chắc, giảm thiểu rủi ro mất vốn và nâng cao khả năng chống chịu trước các khoản nợ xấu phát sinh, từ đó bảo vệ lợi ích của ngân hàng và khách hàng.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tác động?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng với các phương pháp Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM) và Random Effects Model (REM), trong đó FEM được chọn là mô hình phù hợp nhất dựa trên kiểm định Hausman.

5. Các ngân hàng nên làm gì để giảm thiểu rủi ro nợ xấu?
   Ngân hàng cần kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng hợp lý, tăng cường giám sát sau cho vay, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và tăng vốn chủ sở hữu, đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý để xử lý nợ xấu hiệu quả.

Kết luận

• Tăng trưởng tín dụng có tác động tích cực và có độ trễ 3-4 năm đến tỷ lệ nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Tỷ lệ nợ xấu tăng mạnh từ năm 2012, vượt ngưỡng cảnh báo quốc tế, phản ánh tác động tiêu cực của tăng trưởng tín dụng nóng và suy thoái kinh tế.
• Quy mô ngân hàng và tỷ lệ vốn chủ sở hữu là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng và rủi ro nợ xấu.
• Mô hình hồi quy dữ liệu bảng với phương pháp Fixed Effects Model được xác định là phù hợp nhất để phân tích mối quan hệ này.
• Các đề xuất về kiểm soát tăng trưởng tín dụng, nâng cao giám sát rủi ro, tăng vốn chủ sở hữu và hoàn thiện khung pháp lý được đưa ra nhằm hỗ trợ các ngân hàng và cơ quan quản lý trong việc giảm thiểu nợ xấu.

Tiếp theo, các nhà quản lý và ngân hàng nên áp dụng các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và cập nhật dữ liệu để theo dõi diễn biến tín dụng và nợ xấu trong bối cảnh kinh tế thay đổi. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả có thể tham khảo toàn văn luận văn hoặc liên hệ với tác giả để trao đổi chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  TRẦN ĐÌNH CƯƠNG TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG ĐẾN NỢ XẤU: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  TRẦN ĐÌNH CƯƠNG TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG ĐẾN NỢ XẤU: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Chuyên Ngành: Tài Chính − Ngân Hàng Mã số: 8.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. ĐẶNG VĂN DÂN TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TÓM TẮT Trong nghiên cứu này, tác giả đặt mục tiêu tìm ra được tác động của tăng trưởng tín dụng đến nợ xấu của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam là như thế nào, sử dụng số liệu hàng năm từ 15 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2017. Dữ liệu được sử dụng là dữ liệu bảng cân bằng và các phương pháp phân tích hồi quy Pooled OLS, FEM và REM được sử dụng để kiểm định. Mô hình được xây dựng trong đó có biến LGT (đo lường tăng trưởng tín dụng) là biến giải thích chính và biến NPL (đo lường tỷ lệ nợ xấu) là biến được giải thích. Các biến kiểm soát (control variables) là SIZE (quy mô ngân hàng), EQ (tỷ lệ vốn chủ) để xác định mô hình giải thích phù hợp hơn, kiểm soát các yếu tố đặc thù quan trọng của ngân hàng và tránh những yếu tố gây ra bởi sự thiên lệch do bỏ sót biến. Kết quả hồi quy của mô hình FEM là mô hình phù hợp nhất đã cho thấy tăng trưởng tín dụng có tác động đồng biến đến nợ xấu ngân hàng với độ trễ từ 3 đến 4 năm. Như vậy tại điều kiện hoạt động của thị trường ngân hàng Việt Nam, việc tăng trưởng tín dụng cao chưa gây ra nợ xấu trong hiện tại mà chỉ thực sự mang lại rủi ro cho ngân hàng thời gian sau đó. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Luận văn này chưa từng được trình nộp để lấy học vị thạc sỹ tại bất cứ một trường đại học nào. Luận văn này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được dẫn nguồn đầy đủ trong luận văn. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của tôi. Hồ Chí Minh, ngày …. Ký tên TRẦN ĐÌNH CƯƠNG LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TÓM TẮT LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .4 Phương pháp và nội dung nghiên cứu .5 Tổng quan về tình hình nghiên cứu .6 Đóng góp của đề tài .7 Bố cục bài nghiên cứu .7 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .8 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN .1 Cơ sở lý luận về tăng trưởng tín dụng của ngân hàng thương mại .1 Tín dụng của ngân hàng thương mại .1 Khái niệm tín dụng của ngân hàng thương mại .2 Phân loại tín dụng của ngân hàng thương mại .2 Tăng trưởng tín dụng của ngân hàng thương mại .1 Nội dung tăng trưởng tín dụng .2 Vai trò tăng trưởng tín dụng.3 Đo lường tăng trưởng tín dụng .2 Cơ sở lý luận về nợ xấu của ngân hàng thương mại .1 Khái niệm nợ xấu .2 Nguyên nhân gây ra nợ xấu .16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Tác động của nợ xấu .4 Chỉ tiêu đo lường nợ xấu .3 Cơ sở lý luận về tác động của tăng trưởng tín dụng đến nợ xấu của ngân hàng thương mại .20 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .23 CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Mô hình nghiên cứu .2 Dữ liệu nghiên cứu .3 Các biến nghiên cứu .1 Biến đo lường nợ xấu của ngân hàng .2 Biến đo lường tăng trưởng tín dụng của ngân hàng .3 Các biến kiểm soát .4 Phương pháp và mô hình hồi quy .1 Các mô hình hồi quy .1 Mô hình bình phương tối thiểu gộp (Pooled Ordinary Least Squares) .2 Mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model) .3 Mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model) .2 Lựa chọn mô hình hồi quy .3 Kiểm định sự phù hợp của mô hình .29 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .31 CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM .1 Thống kê mô tả và phân tích tương quan .1 Thống kê mô tả .2 Phân tích tương quan .2 Kết quả hồi quy.1 Kiểm định và lựa chọn mô hình.2 Kiểm định và xử lý các khuyết tật mô hình .42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Thảo luận kết quả thực nghiệm .45 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .47 CHƯƠNG 5 ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỀ XUẤT .1 Đánh giá kết quả nghiên cứu .2 Một số đề xuất .3 Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tương lai .53 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 .55 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT AEG Advisory Expert Group – Nhóm chuyên gia tư vấn của Liên Hiệp Quốc FEM Fixed Effects Model – Mô hình tác động cố định IMF International Monetary Fund – Quỹ tiền tệ Quốc tế NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại OLS Ordinary Least Squares – Bình phương tối thiểu thông thường Pooled OLS Pooled Ordinary Least Squares – Bình phương tối thiểu gộp REM Random Effects Model – Mô hình tác động ngẫu nhiên NPL Non-performing Loan – Nợ xấu TCTD Tổ chức tín dụng WB World Bank – Ngân hàng Thế giới VAMC Công ty quản lý tài sản của các Tổ chức tín dụng Việt Nam VIF Variance Inflation Factor – Nhân tử phóng đại phương sai LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4.1 Thống kê mô tả các biến nghiên cứu .2 Hệ số tương quan giữa các biến độc lập nghiên cứu .3 Hệ số nhân tử phóng đại phương sai của các biến nghiên cứu.4 Kết quả hồi quy theo các mô hình Pooled OLS, FEM và REM .5 Kết quả kiểm định F-test và Hausman.6 Kết quả kiểm định các khuyết tật của mô hình FEM .7 Kết quả hồi quy theo mô hình FEM hiệu chỉnh với biến được giải thích NPL .44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.1 Nợ xấu bình quân của các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2008 – 2017 .2 Tăng trưởng tín dụng bình quân của các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2008 – 2017 .36 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 Lý do chọn đề tài Tín dụng có một vai trò rất quan trọng trong điều tiết tiền tệ, góp phần vào phát triển kinh tế. Tuy nhiên tín dụng cũng gây ra sự mất cân đối giữa tiền và hàng, gây nên hậu quả lạm phát cao nếu không được điều chỉnh kiểm soát chặt chẽ. Do đó, một trong những chỉ tiêu mà các nhà điều hành chính sách tiền tệ quan tâm chính là tốc độ tăng trưởng tín dụng, phản ánh dư nợ tín dụng của toàn bộ nền kinh tế trước thời điểm hiện tại so với trước đó. Về phía các ngân hàng thương mại (NHTM), với bản chất là một tổ chức kinh doanh vì mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận với mức rủi ro có thể chấp nhận được, các ngân hàng không ngừng tìm kiếm những cơ hội kinh doanh thúc đẩy sự tăng trưởng, nâng cao kết quả hoạt động, giảm thiểu tối đa rủi ro. Vấn đề tăng trưởng tín dụng ở mức phù hợp sẽ hỗ trợ rất nhiều trong việc đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cả quốc gia, nhưng một thực tế phải thừa nhận rằng điều này cũng chứa đựng nhiều rủi ro. Đặc biệt trong bối cảnh dòng vốn mới không được giám sát và kiểm soát tốt để đi vào sản xuất kinh doanh, giúp tăng trưởng kinh tế mà đi vào các thị trường tiềm ẩn nhiều rủi ro như bất động sản và chứng khoán, có nguy cơ gây ra nợ xấu trong tương lai. Nói về tình hình sức khỏe của hệ thống tài chính Việt Nam, các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế đã bày tỏ mối quan ngại về những rủi ro có thể xuất hiện cho ngành ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng nhanh chóng trong những năm qua. Một chính sách tiền tệ nới lỏng hơn sẽ làm xói mòn ổn định kinh tế vĩ mô, đặc biệt trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cao. Nếu tăng trưởng tín dụng được đẩy cao hơn nữa thì nó sẽ làm tăng rủi ro cho hệ thống ngân hàng do làm suy yếu cơ sở vốn của các ngân hàng. Ngân hàng Thế giới (WB) cũng đã có những quan ngại tương tự về vấn đề tăng trưởng tín dụng ở Việt Nam. Theo quan điểm của họ, thông thường tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đòi hỏi tăng trưởng tín dụng phải tăng tương ứng. Do đó, khi Chính phủ nhắm đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao hơn thì cũng có nghĩa là họ sẽ phải thực thi một chính sách tiền tệ nới lỏng tương ứng, làm tăng rủi ro bất ổn vĩ mô và nợ xấu gia tăng. Thêm vào đó, WB cũng đã cho LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 rằng tăng trưởng tín dụng cao sẽ khuyến khích cho vay các lĩnh vực rủi ro và làm xấu đi chất lượng tài sản. Giữa bối cảnh cạnh tranh kinh doanh giữa các ngân hàng ngày càng trở nên quyết liệt, việc mở rộng cho vay và đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng tín dụng gần như là điều bất cứ ngân hàng nào bắt buộc phải làm, với hy vọng kinh doanh hiệu quả và lợi nhuận được nâng cao. Tuy vậy, vấn đề tăng trưởng tín dụng này được ví như con dao hai lưỡi. Thực tế, trong những năm gần đây một trong số những vấn đề kinh tế nổi cộm đang được quan tâm đó là nợ xấu của các ngân hàng. Nguyên nhân có thể xuất phát từ giai đoạn mà tăng trưởng tín dụng diễn ra quá nhanh và vượt khỏi khả năng giám sát của ngân hàng dẫn đến những kết quả tiêu cực.