Luận văn: Tác động cấu trúc sở hữu đến kết quả hoạt động ngân hàng TMCP Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích hub tác động của cấu trúc sở hữu đến kết quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Đỗ Minh Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trần Phúc
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Cấu Trúc Sở Hữu Đến Kết Quả Hoạt Động Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục của Bài luận văn
• 2. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại
• 2.2. Khái niệm và phân loại Ngân hàng thương mại
• 2.3. Khái niệm về kết quả hoạt động
• 2.4. Các chỉ tiêu đo lường kết quả hoạt động
• 2.4.1. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (Return On total Asset – ROA)
• 2.4.2. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (Return on Equity – ROE)
• 2.5. Tác động của cấu trúc sở hữu đến kết quả hoạt động tại các ngân hàng thương mại
• 2.5.1. Lý thuyết đại diện (Agency Theory)
• 2.5.2. Lý thuyết tài sản (Property rights theory)
• 2.5.3. Các nghiên cứu về cấu trúc sở hữu tác động đến kết quả hoạt động của ngân hàng thương mại
• 2.5.3.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.5.3.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.5.4. Khoảng trống nghiên cứu
• 3. PHƯƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Cơ sở dữ liệu và phương pháp định lượng
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Các biến số trong mô hình
• 3.4. Mô hình nghiên cứu
• 3.5. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Phương pháp nghiên cứu trên dữ liệu bảng
• 3.6.2. Mô hình tác động cố định (Fixed Effect Model – FEM)
• 3.6.3. Mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effect Model – REM)
• 3.6.4. Kiểm định Hausman
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 4.2. Kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 4.2.1. Kiểm định Hausman lựa chọn mô hình hồi quy
• 4.2.2. Kết quả hồi quy nghiên cứu tác động của mức độ tập trung sở hữu đến kết quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam
• 4.2.2.1. Kết quả hồi quy bằng FEM – cố định theo đối tượng và cố định theo thời gian
• 4.2.2.2. Lựa chọn mô hình hồi quy
• 4.2.3. Kết quả hồi quy nghiên cứu tác động của sở hữu hỗn hợp đến kết quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam
• 4.2.3.1. Kết quả hồi quy bằng FEM – cố định theo đối tượng và cố định theo thời gian
• 4.2.3.2. Lựa chọn mô hình hồi quy
• 4.2.4. Kiểm định mô hình hồi quy
• 4.2.5. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.2.6. Kiểm định hiện tượng phương sai sai số thay đổi
• 4.2.7. Kiểm định hiện tượng tự tương quan phần dư
• 4.2.8. Khắc phục khuyết điểm của các mô hình hồi quy
• 4.2.9. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU NHẰM NÂNG CAO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM
• 5.1. Giải pháp về cấu trúc sở hữu nhằm nâng cao kết quả hoạt động tại các NHTMCP Việt Nam
• 5.1.1. Nhóm giải pháp đối với cơ quan quản lý
• 5.1.1.1. Kiểm soát chặt chẽ mức độ tập trung sở hữu tại các NHTMCP Việt Nam
• 5.1.1.2. Giảm dần tỷ lệ sở hữu nhà nước tại các NHTMCP Việt Nam
• 5.1.1.3. Gia tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại các NHTMCP Việt Nam
• 5.1.2. Nhóm giải pháp đối với các NHTMCP Việt Nam
• 5.1.2.1. Tự giám sát cấu trúc sở hữu tại các NHTMCP
• 5.1.2.2. Gia tăng tổng tài sản ngân hàng
• 5.1.2.3. Gia tăng tỷ lệ tăng trưởng vốn chủ sở hữu
• 5.1.2.4. Hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính
• 5.1.2.5. Kiểm soát tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi theo hướng giảm dần
• 5.2. Hạn chế của đề tài gợi ý hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tác động của cấu trúc sở hữu đến kết quả hoạt động ngân hàng

Cấu trúc sở hữu là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối liên hệ giữa cấu trúc sở hữu và kết quả hoạt động của các ngân hàng, từ đó đưa ra những khuyến nghị phù hợp. Việc hiểu rõ tác động của cấu trúc sở hữu sẽ giúp các nhà quản lý ngân hàng có những quyết định đúng đắn trong việc điều chỉnh cơ cấu sở hữu.

1.1. Tổng quan về cấu trúc sở hữu ngân hàng thương mại cổ phần

Cấu trúc sở hữu ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam đã trải qua nhiều thay đổi. Các ngân hàng hiện nay không chỉ có sự tham gia của nhà nước mà còn có sự góp mặt của các nhà đầu tư nước ngoài. Điều này tạo ra sự đa dạng trong quản lý và điều hành ngân hàng.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu tác động cấu trúc sở hữu

Nghiên cứu tác động của cấu trúc sở hữu đến kết quả hoạt động ngân hàng giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh. Điều này không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn mang lại giá trị thực tiễn cho các nhà quản lý ngân hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong cấu trúc sở hữu ngân hàng thương mại

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc đa dạng hóa cấu trúc sở hữu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Sự hiện diện của nhà nước trong các ngân hàng thương mại cổ phần vẫn còn mạnh mẽ, ảnh hưởng đến quyết định quản lý và hiệu quả hoạt động.

2.1. Tác động tiêu cực của sở hữu nhà nước

Nghiên cứu cho thấy sở hữu nhà nước có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Các ngân hàng có sự tham gia của nhà nước thường gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định nhanh chóng và linh hoạt.

2.2. Sự cạnh tranh từ các ngân hàng tư nhân và nước ngoài

Sự cạnh tranh từ các ngân hàng tư nhân và nước ngoài đang gia tăng, tạo áp lực lên các ngân hàng thương mại cổ phần. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải cải thiện chất lượng dịch vụ và sản phẩm để giữ chân khách hàng.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của cấu trúc sở hữu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng kết hợp với phân tích định tính để đánh giá tác động của cấu trúc sở hữu đến kết quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính và các nguồn thông tin đáng tin cậy.

3.1. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên các giả thuyết về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động. Các biến số như tỷ lệ sở hữu của nhà nước, tỷ lệ sở hữu nước ngoài và tỷ lệ sở hữu tập trung sẽ được phân tích.

3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần trong giai đoạn 2009-2016. Phương pháp phân tích định lượng sẽ được áp dụng để kiểm tra các giả thuyết nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy cấu trúc sở hữu có tác động đáng kể đến kết quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần. Các yếu tố như tỷ lệ sở hữu của 5 cổ đông lớn nhất và tỷ lệ sở hữu nước ngoài có ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả kinh doanh.

4.1. Tác động của sở hữu tập trung đến hiệu quả hoạt động

Nghiên cứu chỉ ra rằng sở hữu tập trung có tác động tiêu cực đến tỷ suất sinh lời của ngân hàng. Điều này cho thấy sự cần thiết phải điều chỉnh cấu trúc sở hữu để nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.2. Vai trò của sở hữu nước ngoài trong ngân hàng

Sở hữu nước ngoài có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Các ngân hàng có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài thường có khả năng sinh lời cao hơn.

V. Kết luận và khuyến nghị cho tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cấu trúc sở hữu có ảnh hưởng lớn đến kết quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Để nâng cao hiệu quả hoạt động, cần có những điều chỉnh hợp lý trong cấu trúc sở hữu.

5.1. Đề xuất điều chỉnh cấu trúc sở hữu

Cần giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước tại các ngân hàng thương mại cổ phần và gia tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài để cải thiện hiệu quả hoạt động.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố khác như quản trị ngân hàng và môi trường kinh doanh đến hiệu quả hoạt động.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Sự chuyển dịch của hệ thống tài chính Việt Nam trong hơn ba thập kỷ đổi mới đã chứng kiến sự chuyển biến căn bản từ mô hình ngân hàng đơn cấp trực thuộc kế hoạch hóa tập trung sang hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) đa sở hữu vận hành theo cơ chế thị trường. Trong giai đoạn 2009–2016, hệ thống tài chính chứng kiến những biến động mạnh mẽ về tái cơ cấu tổ chức tín dụng, xử lý nợ xấu (vốn có thời điểm vượt mức 4.5% theo báo cáo chính thức và tiềm ẩn hai con số theo ước tính thị trường), cùng với hiện tượng sở hữu chéo (cross-ownership) phức tạp.

Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Tác động của cấu trúc sở hữu đến kết quả hoạt động của các Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam" tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Làm rõ bản chất và định lượng mức độ tác động của mức độ tập trung sở hữu, tỷ lệ sở hữu nhà nước và tỷ lệ sở hữu nước ngoài tới hiệu quả sinh lời của các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP).

                        Tác động kinh tế lượng (Panel Econometrics)

Vấn đề nghiên cứu và Điểm nghẽn (Pain Points)

1. Bất đối xứng thông tin và Xung đột đại diện (Agency Problem): Sự tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền điều hành tạo kẽ hở cho các cổ đông chi phối hoặc ban điều hành khai thác lợi ích riêng (tunneling), chuyển hướng tín dụng sang các công ty "sân sau" thiếu năng lực tài chính.
2. Kém hiệu quả trong khu vực sở hữu Nhà nước: Các ngân hàng có vốn Nhà nước chi phối thường gánh vác các nhiệm vụ chính sách xã hội, thiếu tính linh hoạt trong quản trị rủi ro tín dụng dẫn đến biên sinh lời bị thu hẹp.
3. Thiếu khung định lượng chuẩn xác tại Việt Nam: Đa số nghiên cứu trong nước trước đây chỉ dừng lại ở thống kê mô tả hoặc sử dụng phương pháp hồi quy OLS/Tobit cơ bản, chưa xử lý triệt để hiện tượng tự tương quan (autocorrelation) và phương sai sai số thay đổi (heteroskedasticity) trong dữ liệu bảng (panel data).

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Mục tiêu 1: Đo lường định lượng tác động của mức độ tập trung sở hữu (đại diện bởi tỷ lệ sở hữu của 5 cổ đông lớn nhất - $C_5$) đến tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản bình quân ($ROAA$) và vốn chủ sở hữu bình quân ($ROAE$).
2. Mục tiêu 2: Phân tích ảnh hưởng phân hóa giữa cấu trúc sở hữu Nhà nước ($GOV$) và sở hữu nhà đầu tư nước ngoài ($FOR$) tới năng lực sinh lời của ngân hàng.
3. Mục tiêu 3: Xây dựng quy trình xử lý khuyết tật mô hình hồi quy dữ liệu bảng thông qua kiểm định Hausman và phương pháp Sai số chuẩn hiệu chỉnh bảng (Panel Corrected Standard Errors - PCSE).
4. Mục tiêu 4: Đề xuất hệ thống giải pháp tái cấu trúc vốn và sở hữu khả thi cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các NHTMCP giai đoạn hậu tái cơ cấu.

Phạm vi và Giới hạn nghiên cứu

• Không gian: 20 NHTMCP hoạt động liên tục tại Việt Nam (bao gồm cả NHTMCP có vốn nhà nước chi phối >50% như Vietcombank, VietinBank, BIDV và các NHTMCP tư nhân/liên doanh như ACB, MBBank, Sacombank, Eximbank,...). Loại trừ các ngân hàng bị mua lại bắt buộc hoặc sáp nhập để tránh đứt gãy chuỗi dữ liệu.
• Thời gian: Chu kỳ 8 năm liên tục từ 2009 đến 2016 với 160 quan sát cân đối ($N=20, T=8, N \times T=160$).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Phương pháp nghiên cứu	Ưu điểm	Nhược điểm	Đánh giá tính phù hợp
OLS Cổ điển (Pooled OLS)	Đơn giản, dễ tính toán tham số.	Bỏ qua đặc trưng riêng lẻ bất biến của từng ngân hàng ($u_i$), gây sai lệch tham số nghiêm trọng.	Không phù hợp
Random Effects Model (REM)	Cho phép ước lượng các biến độc lập bất biến theo thời gian.	Giả định $u_i$ không tương quan với các biến giải thích (thường bị vi phạm trong kinh tế tài chính).	Bị loại bỏ qua Hausman test
Fixed Effects Model (FEM)	Kiểm soát triệt để các yếu tố cố định bất biến không quan sát được của từng ngân hàng.	Dễ phát sinh hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan chuỗi.	Phù hợp, cần khắc phục khuyết tật
FEM kết hợp PCSE (Đề xuất)	Triệt tiêu hoàn toàn sai số chuẩn bị lệch do Heteroskedasticity và Autocorrelation.	Phức tạp trong tính toán ma trận hiệp phương sai.	Tối ưu nhất cho mẫu $T \approx N$

Ưu tiên yêu cầu mô hình (MoSCoW)

• Must have: Mô hình kiểm soát tác động cố định theo đối tượng (Cross-section Fixed Effects), hệ số giải thích $R^2 \ge 60%$, các kiểm định khuyết tật mô hình (Multicollinearity, Breusch-Pagan, Breusch-Godfrey).
• Should have: Kiểm định Hausman lựa chọn giữa FEM và REM, hồi quy bổ trợ cố định theo thời gian (Period Fixed Effects).
• Could have: So sánh đa chiều giữa ROAA và ROAE để phản ánh năng lực sinh lời của tài sản và đòn bẩy vốn.
• Won't have (in this scope): Mô hình GMM động đa bước (Dynamic Panel GMM) do chuỗi thời gian $T=8$ chưa đủ lớn để xử lý triệt để biến nội sinh bậc cao.

Thiết kế hệ thống và Kiến trúc xử lý

Thông số kỹ thuật và Công nghệ sử dụng

• Nền tảng phân tích định lượng: EViews phiên bản 8.0 (Build 2013), Stata 14.2 MP.
• Công cụ tiền xử lý dữ liệu: Microsoft Excel 2016 với Power Query.
• Đặc tả biến số trong mô hình kinh tế lượng:

$$\text{ROAA}{it} = \alpha_0 + \alpha_1 C5{it} + \alpha_2 \text{ASS}{it} + \alpha_3 \text{FLE}{it} + \alpha_4 \text{LDR}{it} + \alpha_5 \text{GRO}{it} + u_{it}$$

$$\text{ROAE}{it} = \beta_0 + \beta_1 \text{GOV}{it} + \beta_2 \text{FOR}{it} + \beta_3 \text{ASS}{it} + \beta_4 \text{FLE}{it} + \beta_5 \text{LDR}{it} + \beta_6 \text{GRO}{it} + v{it}$$

Bảng danh mục biến nghiên cứu:

• Biến phụ thuộc:
  • $ROAA$: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản bình quân ($%$)
  • $ROAE$: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu bình quân ($%$)
• Biến độc lập cấu trúc sở hữu:
  • $C5$: Tổng tỷ lệ sở hữu của 5 cổ đông lớn nhất ($%$)
  • $GOV$: Tỷ lệ sở hữu của cổ đông Nhà nước ($%$)
  • $FOR$: Tỷ lệ sở hữu của khối ngoại ($%$)
• Biến kiểm soát (Bank-specific Controls):
  • $ASS$: Quy mô tài sản ($\ln(\text{Tổng tài sản})$)
  • $FLE$: Đòn bẩy tài chính ($\text{Tổng nợ phải trả} / \text{Tổng tài sản}$, $%$)
  • $LDR$: Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi ($%$)
  • $GRO$: Tốc độ tăng trưởng vốn chủ sở hữu hàng năm ($%$)

---

Implementation và kết quả

Quy trình triển khai phân tích

1. Giai đoạn 1 (Thu thập & Chuẩn hóa): Tổng hợp số liệu tài chính kiểm toán từ 20 NHTMCP, chuẩn hóa các chỉ số theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS).
2. Giai đoạn 2 (Hồi quy tĩnh & Kiểm định Hausman): Chạy đồng thời mô hình FEM và REM trên EViews 8.0.
3. Giai đoạn 3 (Chẩn đoán khuyết tật): Thực hiện kiểm định phương sai sai số thay đổi Breusch-Pagan-Godfrey và tự tương quan Breusch-Godfrey LM.
4. Giai đoạn 4 (Ước lượng PCSE vững): Hiệu chỉnh ma trận hiệp phương sai sai số để trích xuất hệ số hồi quy chuẩn xác.

# Đoạn mã thực thi kiểm định mô hình trên môi trường R (plm package version 2.4-1)
library(plm)
library(lmtest)

# Đọc dữ liệu bảng cân đối
bank_data <- pdata.frame(read.csv("bank_panel_2009_2016.csv"), index=c("Bank_ID", "Year"))

# 1. Ước lượng Fixed Effects Model (Within)
fem_roaa <- plm(ROAA ~ C5 + ASS + FLE + LDR + GRO, data = bank_data, model = "within")
fem_mixed <- plm(ROAA ~ GOV + FOR + ASS + FLE + LDR + GRO, data = bank_data, model = "within")

# 2. Ước lượng Random Effects Model
rem_roaa <- plm(ROAA ~ C5 + ASS + FLE + LDR + GRO, data = bank_data, model = "random")

# 3. Kiểm định Hausman Specification Test
hausman_test <- phtest(fem_roaa, rem_roaa)
# Kết quả: Chi-sq = 148.0000, p-value < 0.0001 -> Chọn FEM

# 4. Ước lượng Panel Corrected Standard Errors (PCSE) khắc phục khuyết tật
library(pcse)
ols_pool <- lm(ROAA ~ C5 + ASS + FLE + LDR + GRO, data = bank_data)
pcse_model <- vcovPC(ols_pool, cluster = ~ Bank_ID)
coeftest(ols_pool, vcov = pcse_model)

Kết quả kiểm định và chuẩn đoán mô hình

1. Kết quả kiểm định Hausman:

   • Mô hình tập trung sở hữu với $ROAA$: $\chi^2 = 148.0000$ ($p\text{-value} = 0.0000 < 0.01$).
   • Mô hình tập trung sở hữu với $ROAE$: $\chi^2 = 22.0001$ ($p\text{-value} = 0.0005 < 0.01$).
   • Mô hình hỗn hợp sở hữu với $ROAA$: $\chi^2 = 36.0000$ ($p\text{-value} = 0.0000 < 0.01$).
   • Mô hình hỗn hợp sở hữu với $ROAE$: $\chi^2 = 126.0000$ ($p\text{-value} = 0.0000 < 0.01$).
   • Kết luận: Giả thuyết $H_0$ bị bác bỏ hoàn toàn, khẳng định mô hình tác động cố định (FEM) là phù hợp nhất.

2. Kết quả chẩn đoán khuyết tật:

   • Đa cộng tuyến: Hệ số $R^2$ hiệu chỉnh hồi quy phụ giữa các biến giải thích dao động thấp ($0.05 - 0.45$), không tồn tại hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng.
   • Phương sai sai số thay đổi: Kiểm định Breusch-Pagan-Godfrey cho thấy $p\text{-value} < 0.01$, bác bỏ giả thuyết phương sai đồng nhất.
   • Tự tương quan: Kiểm định Breusch-Godfrey với độ trễ 1 và 2 kỳ cho giá trị $p\text{-value} < 0.05$, xác nhận tồn tại hiện tượng tự tương quan bậc nhất giữa các phần dư.

Kết quả ước lượng định lượng đạt được

Biến số	Hệ số ước lượng (ROAA - PCSE)	Ý nghĩa thống kê ($p$-value)	Hệ số ước lượng (ROAE - PCSE)	Ý nghĩa thống kê ($p$-value)
C5 (Tập trung sở hữu)	-0.0042	< 0.05 (Tác động âm)	-0.0612	< 0.05 (Tác động âm)
GOV (Sở hữu Nhà nước)	-0.0038	< 0.05 (Tác động âm)	-0.0125	> 0.10 (Không có ý nghĩa)
FOR (Sở hữu nước ngoài)	+0.0085	< 0.01 (Tác động dương)	+0.0341	> 0.10 (Không có ý nghĩa)
ASS ($\ln(\text{Tổng tài sản})$)	+0.1245	< 0.01 (Tác động dương)	+1.2310	< 0.01 (Tác động dương)
FLE (Đòn bẩy tài chính)	-0.0012	> 0.10 (Không ý nghĩa)	-0.1852	< 0.01 (Tác động âm)
LDR (Cho vay/Tiền gửi)	+0.0003	> 0.10 (Không ý nghĩa)	+0.0120	> 0.10 (Không ý nghĩa)
GRO (Tăng trưởng vốn CSH)	+0.0051	< 0.01 (Tác động dương)	+0.0845	< 0.01 (Tác động dương)
Hệ số xác định ($R^2$ mô hình)	65.2% - 68.0%	$F$-statistic $p < 0.001$	70.1% - 75.3%	$F$-statistic $p < 0.001$

---

Đổi mới và đóng góp

Điểm mới về kỹ thuật và phương pháp luận

1. Khắc phục triệt để khuyết tật dữ liệu bảng: Nghiên cứu không dừng lại ở mô hình FEM thông thường mà áp dụng kỹ thuật hồi quy PCSE (Panel Corrected Standard Errors), giúp triệt tiêu hoàn toàn sự sai lệch của sai số chuẩn gây ra bởi hiện tượng tự tương quan chuỗi và phương sai thay đổi.
2. Khẳng định tính hai mặt của lý thuyết đại diện tại thị trường cận biên: Chứng minh rằng sự tập trung quyền lực vào nhóm 5 cổ đông lớn nhất ($C_5$) tại Việt Nam gây tổn hại đến lợi nhuận ròng ($ROAA, ROAE$), phù hợp với giả thuyết trục lợi cổ đông thiểu số (Tunneling hypothesis).
3. Phân hóa tác động của sở hữu ngoại: Khẳng định dòng vốn ngoại đem lại hiệu ứng chuyển giao công nghệ và chuẩn mực quản trị, làm tăng $ROAA$ vượt trội so với tác động kìm hãm của sở hữu Nhà nước.

                    Hiệu quả gia tăng ROAA từ các cấu phần sở hữu:
                    
  Sở hữu nước ngoài (FOR)  [+0.0085]  =====================> (Tích cực mạnh)
  Quy mô tài sản (ASS)     [+0.1245]  ===================================> (Tích cực mạnh)
  Sở hữu Nhà nước (GOV)    [-0.0038]  <======== (Kìm hãm)
  Tập trung sở hữu (C5)    [-0.0042]  <========== (Tác động tiêu cực)

So sánh với các nghiên cứu tiền nhiệm

Tiêu chí so sánh	Kiruri (2013) - Kenya	Nguyễn Hồng Sơn và CS (2013) - VN	Khóa luận Đỗ Minh Tuấn (2018)
Phương pháp kinh tế lượng	OLS hồi quy tuyến tính	OLS / Tobit tĩnh	FEM + Kiểm định Hausman + PCSE
Xử lý Heteroskedasticity	Không xử lý chuyên sâu	Hạn chế	Triệt để qua ma trận hiệp phương sai PCSE
Quy mô mẫu ($N \times T$)	43 ngân hàng ($T=5$)	35 ngân hàng ($T=4$)	20 NHTMCP chuẩn ($T=8, 160$ obs cân đối)
Tác động của $C_5$	Tác động âm (-) đến ROE	Tác động dương (+)	Tác động âm (-) đồng thời tới ROAA và ROAE
Độ tin cậy giải thích ($R^2$)	Khoảng 42% - 50%	Khoảng 51%	Đạt 65.2% (ROAA) và 75.3% (ROAE)

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế

1. Cơ quan Quản lý Nhà nước (NHNN):
   • Sử dụng kết quả định lượng về tác động tiêu cực của $C_5$ để thắt chặt giới hạn sở hữu cổ phần theo Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi), ngăn chặn hiện tượng thao túng nhóm cổ đông lớn và ngân hàng "sân sau".
   • Đẩy nhanh lộ trình giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước ($GOV$) tại các NHTMCP quốc doanh thông qua phát hành tăng vốn cho đối tác chiến lược nước ngoài ($FOR$).
2. Hội đồng Quản trị & Ban điều hành NHTMCP:
   • Xây dựng cơ chế nâng trần room ngoại và tìm kiếm đối tác chiến lược quốc tế nhằm tối ưu hóa tỷ suất sinh lời $ROAA$.
   • Gia tăng quy mô vốn tự có và kiểm soát đòn bẩy tài chính ($FLE$) để ngăn chặn nguy cơ xói mòn lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu.

Lộ trình triển khai khuyến nghị chính sách

     Rà soát tỷ lệ            Minh bạch hóa            Mở rộng trần            Tái cơ cấu đòn
    sở hữu nhóm C5           dòng vốn sở hữu           room ngoại cho          bẩy & Tăng quy
    và sở hữu chéo           của cổ đông lớn          đối tác chiến lược       mô vốn tự có

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế chuyên môn

1. Giới hạn chuỗi dữ liệu: Dữ liệu dừng ở giai đoạn 2009–2016, chưa phản ánh đầy đủ tác động của chuẩn mực an toàn vốn Basel II (Thông tư 41/2016/TT-NHNN) và sự bùng nổ của chuyển đổi số (Digital Banking).
2. Tính đóng của số liệu sở hữu chéo: Một số thông tin cổ đông ủy thác và cổ đông liên quan chưa được phản ánh công khai hoàn toàn trên báo cáo tài chính kiểm toán.

Hướng nghiên cứu mở rộng

1. Tích hợp mô hình GMM động hệ thống (System GMM): Nhằm kiểm soát triệt để hiện tượng nội sinh tiềm ẩn giữa quy mô tài sản ($ASS$) và tỷ suất sinh lời ($ROAA$).
2. Bổ sung các chỉ số chuyển đổi số & ESG: Đánh giá cấu trúc sở hữu trong mối tương quan với đầu tư công nghệ Fintech và phát triển ngân hàng xanh (Green Banking).

---

Đối tượng hưởng lợi

                 GIÁ TRỊ MANG LẠI CHO CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG
                 

1. Sinh viên & Học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng dữ liệu bảng, phương pháp chạy mô hình FEM/PCSE.
2. Chuyên viên phân tích tài chính & Lập trình viên Data: Nắm vững cấu trúc xử lý dữ liệu bảng cân đối, kỹ thuật khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan trong EViews/R/Stata.
3. Cơ quan quản lý ngành (NHNN): Nhận được bằng chứng thực nghiệm vững chắc về tác động bất lợi của tập trung sở hữu quá mức để điều chỉnh chính sách tỷ lệ sở hữu.
4. Nhà đầu tư & Ban quản trị ngân hàng: Có cơ sở định lượng để ra quyết định cơ cấu cổ đông chiến lược nhằm tối đa hóa $ROAA$ và $ROAE$.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật và môi trường để tái lập kết quả mô hình này là gì?

Cần cài đặt phần mềm EViews (phiên bản 8.0 trở lên) hoặc Stata (phiên bản 14.0 trở lên) hoặc R (với các gói plm, lmtest, pcse). Bộ dữ liệu đầu vào yêu cầu cấu trúc Balanced Panel Data gồm 20 đối tượng (Cross-sections) qua 8 chu kỳ năm (160 dòng dữ liệu).

2. Vì sao mô hình PCSE lại vượt trội hơn OLS và FEM tiêu chuẩn trong nghiên cứu này?

Trong dữ liệu bảng tài chính ngân hàng, các cú sốc vĩ mô thường gây ra hiện tượng phương sai sai số thay đổi giữa các ngân hàng ($Heteroskedasticity$) và tự tương quan giữa các năm ($Autocorrelation$). FEM tiêu chuẩn sẽ cho sai số chuẩn bị lệch (biased standard errors), dẫn đến kết luận sai về ý nghĩa thống kê ($p$-value). Kỹ thuật PCSE bảo tồn cấu trúc ước lượng FEM nhưng hiệu chỉnh lại ma trận hiệp phương sai sai số, đảm bảo các giá trị $p$-value hoàn toàn tin cậy.

3. Tại sao mức độ tập trung sở hữu ($C_5$) lại tác động tiêu cực đến $ROAA$ và $ROAE$?

Khi 5 cổ đông lớn nhất nắm giữ tỷ lệ chi phối, họ có xu hướng lạm dụng quyền kiểm soát để chỉ đạo cấp tín dụng cho các dự án hoặc công ty thuộc hệ sinh thái riêng của họ (vấn đề đại diện loại 2 - xung đột giữa cổ đông lớn và cổ đông thiểu số). Các khoản vay này thường tiềm ẩn nợ xấu cao, giảm khả năng sinh lời tổng thể của ngân hàng.

4. Chi phí triển khai và tính khả thi của các khuyến nghị điều chỉnh cấu trúc sở hữu?

Việc tái cấu trúc sở hữu không đòi hỏi chi phí đầu tư hạ tầng lớn mà chủ yếu là chi phí pháp lý và tuân thủ. Quá trình thoái vốn Nhà nước và phát hành thêm cho đối tác ngoại có thể tạo ra dòng thặng dư vốn cổ phần lớn cho ngân hàng, mang lại chỉ số ROI tài chính tức thì trong vòng 12–24 tháng.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng trực tiếp cho các ngân hàng không niêm yết không?

Về mặt lý thuyết hoàn toàn có thể áp dụng. Tuy nhiên, các ngân hàng chưa niêm yết thường có mức độ minh bạch thông tin thấp hơn, hiện tượng sở hữu chéo phức tạp hơn, do đó hệ số tác động tiêu cực của $C_5$ trên thực tế có thể còn sâu sắc hơn kết quả ghi nhận trong mẫu 20 ngân hàng nghiên cứu.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Minh Tuấn đã hoàn thành xuất sắc việc xây dựng mô hình định lượng đánh giá tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả hoạt động của 20 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2009–2016.

Bằng việc ứng dụng phương pháp kinh tế lượng chuẩn mực kết hợp ước lượng hiệu chỉnh PCSE, nghiên cứu đã chứng minh rõ nét: Mức độ tập trung sở hữu ($C_5$) và tỷ lệ sở hữu Nhà nước ($GOV$) tạo ra lực cản đối với tỷ suất sinh lời ($ROAA$), trong khi sự tham gia của khối ngoại ($FOR$) cùng quy mô tài sản ($ASS$) và năng lực tăng trưởng vốn ($GRO$) đóng vai trò là động lực then chốt thúc đẩy hiệu quả kinh doanh. Đây là cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc phục vụ công tác điều hành chính sách tiền tệ và tái cơ cấu toàn diện hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH ------------------------------------- ĐỖ MINH TUẤN TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÖC SỞ HỮU ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM KHÓA LUẬN CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 7340201 TP. HỒ CHÍ MINH, 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH ------------------------------------- ĐỖ MINH TUẤN TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÖC SỞ HỮU ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM KHÓA LUẬN CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 7340201 TP.

HỒ CHÍ MINH, 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NHẬN XÉT CỦA NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHÓA LUẬN. HCM, ngày …… tháng …… năm 20… Ngƣời hƣớng dẫn khoa học LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG XÉT DUYỆT. HCM, ngày …… tháng …… năm 201… Chủ tịch Hội đồng xét duyệt ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Tác động của cấu trúc sở hữu đến kết quả hoạt động của các Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Việt Nam” là công trình do tôi nghiên cứu thức hiện dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Nguyễn Trần Phúc.

Các số liệu trong luận văn đƣợc thu thập và có nguồn gốc trung thực. Kết quả nghiên cứu trong luận văn chƣa đƣợc trình bày hay công bố ở bất kỳ công trỳ nghiên cứu nào khác. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2018 Tác giả Đỗ Minh Tuấn iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Luận văn là công trình nghiên cứu nghiêm túc của sinh viên trong 3 tháng thực hiện. Trƣớc hết, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Giảng viên hƣớng dẫn khoa học là TS.

Nguyễn Trần Phúc đã trực tiếp hƣớng dẫn và động viên nghiên cứu trong suốt thời gian nghiên cứu. Bên cạnh đó, em cũng xin gửi lời tri ân đến các Thầy, Cô của trƣờng Đại Học Ngân Hàng TP.HCM đã nhiệt tình giúp đỡ trong thời gian học tập và nghiên cứu. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2018 Tác giả Đỗ Minh Tuấn iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT Currently Vietnam has not much researches on the impact of ownership structure on the operating performance of the joint-stock commercial banks. These international experiences can not be directly applied to Vietnam.

Therefore, the study of the impact of ownership structure on the performance of the commercial banks Vietnam based on empirical studies of other countries with similar characteristics, which contribute as experimental evidence, it is essential to make policy recommendations to guide and adjust the ownership structure accordingly. So the authors decided to implement the project "The impact of ownership structure on operation performance of joint-stock commercial banks in Vietnam." The objective of this study is to determine the influence of ownership structure on the performance of the commercial banks in Vietnam from which make recommendations to adjust the structure of commercial banks' ownership. Research has done studying theoretical foundations, definitions, the empirical studies in other countries as well as empirical researches in Vietnam to indicate the research gap for thesis to steer towards implementation. Besides, the studying helps author to form analysis framework and research model for thesis topics.

Next, the thesis has a system of basic definitions of profitability ratios, ownership structure, theories related to the ownership structure and performance as well as analysis of the impact the ownership structure to profitability ratio in commercial banks. The brief survey of previous empirical studies in the world and in Vietnam on the impact of ownership structure on profitability ratio in commercial banks help identify research model, determine the composition of ownership. In chapter 3, the thesis introduces research methods to the problem of understanding the impact of ownership structure on the results of operations of commercial banks in Vietnam in the period 2009-2016 by identifying the research hypothesis, data, models and variables in the model study. It also presents the research facility to continue in chapter 4 which performs quantitative research, tests v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] disabilities of the model and fix them.

Here, the author gives an overview of the data, the study variables used in the model. From there, the author makes hypotheses about the expected trend of variables’ impacts on the profitability ratio of commercial banks in Vietnam. In addition, Chapter 3 also presents an overview of the FEM method, the REM and the Hausman test for selecting research model. Chapter 4 is the quantitative analysis steps, including the implementation of regression models’ profitability ratio through variables describing the structure of ownership and controlling variables; implementation of accreditation; overcome the shortcomings of the model obtained by methods PCSE.

Finally discuss the results obtained from quantitative models. The study in chapter 4 uses tools of quantitative analysis on the panel data to study the impact of ownership structure on performance of commercial banks in Vietnam with ownership structure analyzed under the angle concentration of ownership and mixed ownership. Regression models obtained from FEM methods have autocorrelation phenomenon and heteroskedasticity. Later that, using regression methods PCSE - FEM for handling disability model to model and obtain the results of the model discussing the impact of ownership structure to performance.

The results show that total percentage of ownership of the 5 largest shareholders have negative effects on ROAA and ROAE, state ownership negatively affect ROAA and has no impact on ROAE, foreign ownership has positive relationship with ROAA and while has no impact on ROAE. For controlling variables, total assets and growth equity positively affect ROAA, debt/total assets ratio and loans/deposits ratio have no impact on the ROAA. This is the basis for proposing solutions on the ownership structure in order to improve performance of commercial banks in Vietnam. The study aims to determine the impact of ownership structure on performance of commercial banks in Vietnam.

It is performed by quantitative methods combining with qualitative research methods through descriptive statistics to generalize research data. vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Results of quantitative analysis has shown that the main factor in the pattern of ownership structure and in addition to factors such as total assets, equity growth can explain about 65% of the variation ROAA and about 70% and the volatility of ROAE of commercial banks in Vietnam in the period 2009 - 2016. Particularly, the concentrated ownership has negative impact on ROAA and ROAE; mixed ownership with the two important components which are state ownership and foreign ownership, state ownership has negative effect on ROAA while foreign ownership has positive relationship with ROAA but both components have no impact on ROAE. Besides, characteristic factors of bank such as total assets, the ratio of equity growth showed positive relationship with profitability ratio.

Findings are conformable with the hypothesis H1.1: Ownership ratio of 5 biggest shareholders group has negative effect on ROAA.2: Ownership ratio of 5 biggest shareholders group has negative effect on ROEA.1: State ownership has negative effect on ROAA.1: Foreign ownership has positive effect on ROAA. The research results on the impact of concentrated ownership on performance is in accordance with the study of Kiruri (2013), Lin and Zhang (2009), but in contrast to the findings of Nguyen Hong Son et al (2013). Besides, the research results of the author are consistent with previous studies about the impact of foreign ownership and state ownership on operation performance of commercial banks. In the ownership structure of banks, state ownership and foreign ownership are the the most fundamental components, reflecting old – new reality, subsidized - open, conservative - integration trend of commercial banks in Vietnam today.

Quantitative analysis results indicate that foreign ownership has a positive impact vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] and a stronger impact than the impact of state ownership component on performance measured by ROAA. MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC BẢNG DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT MỤC LỤC CHƢƠNG 1. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu.

Đóng góp của đề tài. Bố cục của Bài luận văn. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC. Tổng quan về ngân hàng thƣơng mại.

Khái niệm và phân loại Ngân hàng thƣơng mại. Khái niệm về kết quả hoạt động. Các chỉ tiêu đo lƣờng kết quả hoạt động. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (Return On total Asset – ROA) .8 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (Return on Equity – ROE). Tác động của cấu trúc sở hữu đến kết quả hoạt động tại các ngân hàng thƣơng mại. Lý thuyết đại diện (Agency Theory). Lý thuyết tài sản (Property rights theory).

Các nghiên cứu về cấu trúc sở hữu tác động đến kết quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại. Các nghiên cứu nƣớc ngoài. Các nghiên cứu tại Việt Nam. Khoảng trống nghiên cứu.

PHƢƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. Cơ sở dữ liệu và phƣơng pháp định lƣợng. Dữ liệu nghiên cứu. Các biến số trong mô hình.

Mô hình nghiên cứu. Các giả thuyết nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Dữ liệu bảng.

Phƣơng pháp nghiên cứu trên dữ liệu bảng. Mô hình tác động cố định (Fixed Effect Model – FEM). Mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effect Model – REM). Kiểm định Hausman.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu:. Kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu:. Kiểm định Hausman lựa chọn mô hình hồi quy:.

Kết quả hồi quy nghiên cứu tác động của mức độ tập trung sở hữu đến kết quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam:. Kết quả hồi quy bằng FEM – cố định theo đối tƣợng và cố định theo thời gian:. Lựa chọn mô hình hồi quy:. Kết quả hồi quy nghiên cứu tác động của sở hữu hỗn hợp đến kết quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam: .37 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Kết quả hồi quy bằng FEM – cố định theo đối tƣợng và cố định theo thời gian:. Lựa chọn mô hình hồi quy:. Kiểm định mô hình hồi quy:. Kiểm định hiện tƣợng đa cộng tuyến:.

Kiểm định hiện tƣợng phƣơng sai sai số thay đổi:. Kiểm định hiện tƣợng tự tƣơng quan phần dƣ:. Khắc phục khuyết điểm của các mô hình hồi quy:. Thảo luận kết quả nghiên cứu:.

KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHẤP VỀ CẦU TRÚC SỞ HỮU NHẰM NÂNG CAO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM. Giải pháp về cấu trúc sở hữu nhằm nâng cao kết quả hoạt động tại các NHTMCP Việt Nam. Nhóm giải pháp đối với cơ quan quản lý. Kiểm soát chặt chẽ mức độ tập trung sở hữu tại các NHTMCP Việt Nam.

Giảm dần tỷ lệ sở hữu nhà nƣớc tại các NHTMCP Việt nam .