Luận văn: Nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại NHCSXH TP. Cần Thơ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hub cải thiện kết quả hoạt động tín dụng chính sách tại ngân hàng chính sách xã hội việt nam chi, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đỗ Chí Thiện
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Văn Dân
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Tín Dụng Chính Sách Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Chi Nhánh Thành Phố Cần Thơ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành Phố Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 1.1. Tổng quan về Ngân hàng Chính sách xã hội và đối tượng chính sách
• 1.2. Khái niệm về Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.3. Đối tượng chính sách
• 1.4. Các nguyên nhân đói nghèo
• 1.5. Vai trò của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.6. Những vấn đề cơ bản về tín dụng và hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.6.1. Khái niệm về tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.6.2. Khái niệm về hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.6.3. Các chỉ tiêu đo lường hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.7. Nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI CHI NHÁNH THÀNH PHỐ CẦN THƠ
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội Thành phố Cần Thơ
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế
• 2.1.3. Tình hình xã hội
• 2.2. Khái quát về Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ
• 2.2.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.2.2. Cơ cấu mô hình tổ chức
• 2.2.3. Khái quát các chương trình tín dụng chính sách
• 2.3. Thực trạng hoạt động tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ giai đoạn 2013-2017
• 2.3.1. Về nguồn vốn và tình hình sử dụng vốn
• 2.3.2. Đo lường hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ
• 2.3.3. Đánh giá hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ
• 2.3.4. Kết quả đạt được. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI CHI NHÁNH THÀNH PHỐ CẦN THƠ
• 3.1. Định hướng hoạt động Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam đến năm 2020
• 3.2. Định hướng hoạt động, mục tiêu nhiệm vụ của Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ đến năm 2020
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh Thành phố Cần Thơ
• 3.3.1. Nhóm giải pháp đẩy mạnh nghiệp vụ huy động vốn
• 3.3.2. Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng
• 3.4. Một số kiến nghị
• 3.4.1. Về phía Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam
• 3.4.2. Về phía cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp
• 3.5. Hạn chế của luận văn
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu quả hoạt động tín dụng chính sách tại ngân hàng chính sách xã hội

Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chính sách tín dụng nhằm hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách khác. Hiệu quả hoạt động tín dụng chính sách không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế mà còn góp phần vào việc đảm bảo an sinh xã hội. Để nâng cao hiệu quả này, cần có cái nhìn tổng quan về các hoạt động và chính sách hiện tại của NHCSXH.

1.1. Khái niệm và vai trò của ngân hàng chính sách xã hội

Ngân hàng Chính sách xã hội là tổ chức tín dụng thực hiện các chương trình tín dụng ưu đãi nhằm hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách. Vai trò của NHCSXH không chỉ dừng lại ở việc cấp tín dụng mà còn bao gồm việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho các đối tượng này.

1.2. Các chỉ tiêu đo lường hiệu quả tín dụng chính sách

Để đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng, cần xác định các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ thu hồi vốn và mức độ hài lòng của khách hàng. Những chỉ tiêu này giúp NHCSXH có cái nhìn rõ ràng hơn về hiệu quả hoạt động của mình.

II. Vấn đề và thách thức trong hoạt động tín dụng chính sách tại Cần Thơ

Mặc dù NHCSXH đã có nhiều đóng góp tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong hoạt động tín dụng chính sách tại Thành phố Cần Thơ. Những vấn đề này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động.

2.1. Tình hình nợ quá hạn và nguyên nhân

Tình hình nợ quá hạn tại NHCSXH Chi nhánh Cần Thơ đang có xu hướng gia tăng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thiếu thông tin và khả năng trả nợ của các đối tượng vay vốn.

2.2. Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn

Nhiều đối tượng chính sách gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do các yêu cầu về thủ tục vay vốn còn phức tạp. Điều này làm giảm khả năng tiếp cận tín dụng của người nghèo và các đối tượng cần hỗ trợ.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng chính sách

Để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng chính sách, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Những giải pháp này sẽ giúp cải thiện tình hình hiện tại và tạo ra những thay đổi tích cực trong hoạt động của NHCSXH.

3.1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền và giáo dục

Cần tăng cường công tác tuyên truyền về các chương trình tín dụng chính sách để người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình khi tham gia vay vốn.

3.2. Cải cách thủ tục vay vốn

Cải cách thủ tục vay vốn để đơn giản hóa quy trình, giúp người dân dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn. Việc này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng chính sách trong việc vay vốn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ngân hàng chính sách xã hội Cần Thơ

Nghiên cứu về hiệu quả hoạt động tín dụng chính sách tại NHCSXH Chi nhánh Cần Thơ đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này sẽ giúp cải thiện hoạt động tín dụng trong tương lai.

4.1. Kết quả đạt được từ các chương trình tín dụng

Các chương trình tín dụng đã giúp nhiều hộ nghèo thoát nghèo và cải thiện đời sống. Số lượng hộ vay vốn và tỷ lệ hoàn trả nợ cũng đã có sự cải thiện đáng kể.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ thực tiễn hoạt động, NHCSXH đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong việc triển khai các chương trình tín dụng chính sách, từ đó có thể áp dụng cho các giai đoạn tiếp theo.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho tín dụng chính sách tại Cần Thơ

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng chính sách là cần thiết và cấp bách. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng dịch vụ và mở rộng đối tượng thụ hưởng.

5.1. Định hướng phát triển tín dụng chính sách

Định hướng phát triển tín dụng chính sách trong thời gian tới cần tập trung vào việc mở rộng đối tượng vay vốn và cải thiện chất lượng dịch vụ.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà quản lý

Các nhà quản lý cần có những chính sách phù hợp để hỗ trợ NHCSXH trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội và công cuộc xóa đói giảm nghèo tại Việt Nam, Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp tín dụng ưu đãi cho các đối tượng chính sách (ĐTCS), đặc biệt là các hộ nghèo và cận nghèo. Tại Thành phố Cần Thơ, một trung tâm kinh tế trọng điểm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, hoạt động tín dụng chính sách đã góp phần nâng cao đời sống và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2013-2017, chất lượng tín dụng chính sách có dấu hiệu giảm sút với tỷ lệ nợ quá hạn tăng, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của NHCSXH chi nhánh Thành phố Cần Thơ.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệu quả tín dụng chính sách, đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng tại NHCSXH chi nhánh Thành phố Cần Thơ và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động tín dụng chính sách tại chi nhánh trong giai đoạn 2013-2017, dựa trên số liệu thực tế và các chương trình tín dụng đang triển khai.

Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và quản lý ngân hàng nhằm nâng cao chất lượng tín dụng chính sách, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu an sinh xã hội và phát triển bền vững tại địa phương. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả như tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ hoàn vốn, số hộ thoát nghèo và mức cho vay bình quân được sử dụng làm thước đo chính trong nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết tín dụng ngân hàng và lý thuyết về hiệu quả tín dụng chính sách xã hội. Theo Luật các tổ chức tín dụng năm 2010, tín dụng ngân hàng là quan hệ vay mượn tài sản giữa người cho vay và người vay với điều kiện hoàn trả vốn và lãi đúng hạn. Tín dụng chính sách xã hội là hình thức tín dụng đặc thù, không nhằm mục tiêu lợi nhuận mà tập trung hỗ trợ các ĐTCS như hộ nghèo, học sinh sinh viên khó khăn, lao động xuất khẩu, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Đối tượng chính sách (ĐTCS): Hộ nghèo, cận nghèo, học sinh sinh viên khó khăn, lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, các hộ sản xuất kinh doanh vùng khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số.
• Hiệu quả tín dụng: Đánh giá dựa trên chất lượng khoản vay (tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ hoàn vốn) và hiệu quả hỗ trợ ĐTCS (tỷ lệ ĐTCS được vay vốn, số hộ thoát nghèo, mức cho vay bình quân).
• Nhân tố ảnh hưởng: Chính sách tín dụng, quy trình tín dụng, cơ cấu tổ chức, năng lực nhân viên, kiểm soát nội bộ, nguồn vốn huy động, năng lực và tín nhiệm khách hàng, rủi ro kinh doanh, điều kiện kinh tế vĩ mô và môi trường tự nhiên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, thống kê, so sánh, phân tích và diễn giải quy nạp dựa trên nền tảng kiến thức kinh tế học và tài chính ngân hàng. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê từ NHCSXH chi nhánh Thành phố Cần Thơ giai đoạn 2013-2017, báo cáo kinh tế xã hội địa phương, các văn bản pháp luật liên quan và tài liệu nghiên cứu trong nước.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các chương trình tín dụng chính sách đang triển khai tại chi nhánh với dữ liệu về dư nợ, doanh số cho vay, tỷ lệ nợ quá hạn, số hộ vay và số hộ thoát nghèo. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp phi xác suất, tập trung vào các chương trình tín dụng chính sách trọng điểm. Phân tích dữ liệu sử dụng các chỉ tiêu định lượng như tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ hoàn vốn, mức cho vay bình quân và số hộ thoát nghèo để đánh giá hiệu quả tín dụng.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2017, nhằm phản ánh thực trạng và xu hướng hoạt động tín dụng chính sách tại địa phương trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn vốn tăng trưởng ổn định: Tổng nguồn vốn của NHCSXH chi nhánh Cần Thơ tăng từ khoảng 1.191 tỷ đồng năm 2013 lên gần 1.980 tỷ đồng vào giữa năm 2017, trong đó vốn trung ương chiếm trên 85%, vốn địa phương và huy động từ tổ TK&VV chiếm tỷ trọng ngày càng tăng, góp phần mở rộng quy mô cho vay.

2. Hiệu quả tín dụng chưa đồng đều: Tỷ lệ nợ quá hạn trung bình giai đoạn 2013-2017 dao động khoảng 2.27%, cho thấy còn tồn tại rủi ro tín dụng. Tỷ lệ hoàn vốn đạt trên 90% nhưng chưa tối ưu, ảnh hưởng đến khả năng tái cấp vốn và mở rộng tín dụng.

3. Mức độ tiếp cận vốn của ĐTCS: Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo được vay vốn chiếm khoảng 70-80% tổng số hộ trong danh sách, tuy nhiên mức cho vay bình quân còn thấp so với nhu cầu thực tế, ảnh hưởng đến hiệu quả hỗ trợ thoát nghèo.

4. Số hộ thoát nghèo tăng nhưng chưa bền vững: Trong giai đoạn nghiên cứu, số hộ thoát nghèo nhờ nguồn vốn tín dụng chính sách tăng khoảng 15-20% mỗi năm, tuy nhiên vẫn còn nhiều hộ gặp khó khăn do các yếu tố khách quan như thiên tai, năng lực sử dụng vốn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ nguồn vốn chủ yếu phụ thuộc vào ngân sách nhà nước với lãi suất thấp, dẫn đến khó khăn trong huy động vốn dài hạn và quy mô cho vay hạn chế. Bên cạnh đó, năng lực quản lý và kiểm soát tín dụng tại chi nhánh còn nhiều bất cập, đặc biệt trong việc giám sát sử dụng vốn và thu hồi nợ.

So sánh với các nghiên cứu trong nước cho thấy tình trạng nợ quá hạn và hiệu quả tín dụng tại Cần Thơ tương đồng với các chi nhánh NHCSXH ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, phản ánh đặc thù kinh tế nông nghiệp và điều kiện tự nhiên dễ bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Việc áp dụng mô hình ủy thác qua các tổ chức chính trị xã hội và tổ TK&VV đã giúp giảm chi phí quản lý và tăng cường sự tham gia cộng đồng, tuy nhiên cần nâng cao năng lực cán bộ và minh bạch trong quản lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng nguồn vốn, bảng tỷ lệ nợ quá hạn theo năm và biểu đồ số hộ thoát nghèo để minh họa rõ ràng xu hướng và hiệu quả tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường huy động vốn tại địa phương: Đẩy mạnh các chương trình huy động tiền gửi tiết kiệm qua tổ TK&VV, phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội để nâng cao nguồn vốn cho vay, nhằm tăng tỷ trọng vốn địa phương lên ít nhất 15% trong vòng 3 năm tới.

2. Nâng cao chất lượng quản lý tín dụng: Xây dựng và hoàn thiện quy trình tín dụng, tăng cường kiểm tra, giám sát nội bộ, đào tạo cán bộ tín dụng chuyên sâu về thẩm định và quản lý rủi ro, nhằm giảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống dưới 1.5% trong 2 năm tới.

3. Phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp: Thiết kế các gói vay linh hoạt, phù hợp với đặc thù từng nhóm ĐTCS, đặc biệt là các hộ nghèo và cận nghèo, tăng mức cho vay bình quân để đáp ứng nhu cầu vốn thực tế, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo nâng cao năng lực sử dụng vốn.

4. Tăng cường phối hợp với các tổ chức ủy thác: Mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức chính trị xã hội và tổ TK&VV trong việc bình xét, giám sát và hỗ trợ khách hàng, đảm bảo tính minh bạch và công khai trong quá trình cho vay.

5. Đẩy mạnh công tác truyền thông và khuyến học: Tăng cường tuyên truyền về chính sách tín dụng, nâng cao nhận thức và kỹ năng quản lý tài chính cho các ĐTCS, đặc biệt là học sinh, sinh viên và các hộ sản xuất kinh doanh nhỏ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh chính sách tín dụng ưu đãi, góp phần nâng cao hiệu quả công tác xóa đói giảm nghèo và an sinh xã hội.

2. Lãnh đạo và quản lý NHCSXH: Giúp hiểu rõ thực trạng, các nhân tố ảnh hưởng và giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách, từ đó cải tiến quy trình và nâng cao chất lượng dịch vụ.

3. Các tổ chức chính trị xã hội và tổ TK&VV: Tham khảo để nâng cao năng lực quản lý, giám sát và hỗ trợ khách hàng trong hoạt động ủy thác cho vay, đảm bảo nguồn vốn được sử dụng hiệu quả.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo về mô hình tín dụng chính sách, phương pháp đánh giá hiệu quả và các yếu tố ảnh hưởng trong bối cảnh Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu quả tín dụng chính sách được đo lường như thế nào?
   Hiệu quả được đánh giá qua các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ hoàn vốn, số hộ thoát nghèo và mức cho vay bình quân. Ví dụ, tỷ lệ nợ quá hạn dưới 2% được xem là mức chấp nhận được cho tín dụng chính sách.

2. Ngân hàng Chính sách xã hội khác gì so với ngân hàng thương mại?
   NHCSXH không đặt mục tiêu lợi nhuận mà tập trung hỗ trợ các ĐTCS với lãi suất ưu đãi, trong khi ngân hàng thương mại hoạt động vì lợi nhuận tối đa cho cổ đông.

3. Những khó khăn chính trong hoạt động tín dụng chính sách tại Cần Thơ là gì?
   Nguồn vốn hạn chế, tỷ lệ nợ quá hạn còn cao, năng lực quản lý và giám sát chưa đồng đều, cùng với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội đặc thù gây khó khăn cho khách hàng trong việc sử dụng vốn hiệu quả.

4. Làm thế nào để giảm tỷ lệ nợ quá hạn?
   Cần nâng cao năng lực cán bộ tín dụng, hoàn thiện quy trình thẩm định và giám sát, tăng cường phối hợp với các tổ chức ủy thác và hỗ trợ khách hàng trong quản lý tài chính.

5. Tín dụng chính sách có góp phần giảm nghèo hiệu quả không?
   Theo số liệu, các chương trình tín dụng chính sách đã giúp tăng khoảng 15-20% số hộ thoát nghèo hàng năm tại Cần Thơ, góp phần thu hẹp khoảng cách giàu nghèo và ổn định xã hội.

Kết luận

• NHCSXH chi nhánh Thành phố Cần Thơ đã phát triển nguồn vốn và mở rộng quy mô tín dụng chính sách đáng kể trong giai đoạn 2013-2017.
• Hiệu quả tín dụng còn hạn chế do tỷ lệ nợ quá hạn còn cao và mức cho vay bình quân chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế của ĐTCS.
• Các nhân tố ảnh hưởng bao gồm nguồn vốn, năng lực quản lý, năng lực khách hàng và điều kiện kinh tế xã hội địa phương.
• Giải pháp nâng cao hiệu quả tập trung vào huy động vốn, nâng cao quản lý tín dụng, phát triển sản phẩm phù hợp và tăng cường phối hợp với các tổ chức ủy thác.
• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo nhằm hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực thực thi, kêu gọi sự quan tâm của các cấp chính quyền và các tổ chức liên quan trong việc hỗ trợ NHCSXH phát triển bền vững.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và cập nhật số liệu để theo dõi hiệu quả tín dụng chính sách trong các giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1.Tổng quan về Ngân hàng Chính sách xã hội và đối tượng chính sách 1. Khái niệm về Ngân hàng Chính sách xã hội Hệ thống ngân hàng Việt Nam được xây dựng với2 cấp bậc dựa trên vai trò và chức năng: Ngân hàng Nhà nước (NHNN) với vai trò quản lý, điều hành toàn bộ hệ thống ngân hàng và các ngân hàng với vai trò thực hiện các hoạt động ngân hàng bao gồm nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Theo Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được ban hành vào năm 2010 thì NHNN là cơ quan ngang bộ của Chính phủ (Được quy định tại Điều 2, Khoản 1), tức là hệ thống ngân hàng Việt Nam được xây dựng theo hướng trực thuộc Chính phủ[5].Do đó, việc thực thi các công cụ điều tiết kinh tế của NHNNchịu sự chi phối của Chính phủ nhằm thực hiện các mục tiêu quản lý kinh tế mà Chính phủ đã đặt ra.

Các chính sách tiền tệ mà NHNN ban hành được truyền dẫn qua các kênh khác nhau để tác động đến nền kinh tế nước nhà, trong đó, các ngân hàng đóng vai trò truyền dẫn chủ yếu. Căn cứ vào khái niệm về ngân hàng được quy định tại Điều 4, Khoản 2 của Luật Các tổ chức tín dụng được ban hành vào năm 2010 thì ngân hàng là một trong những tổ chức tín dụng thực hiện toàn bộ các hoạt động ngân hàng được đề cập ở trên [4]. Như vậy, ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại (NHTM), ngân hàng chính sách (NHCS) và ngân hàng hợp tác xã. Các ngân hàng trên được phân loại dựa trên mục tiêu hoạt động khác nhau.

Cụ thể, NHTM hoạt động nhằm tìm kiếm lợi nhuận tối đa cho chủ sở hữu của ngân hàng khi đó thì NHCS hoạt động nhằm thực hiện các chính sách đã đề ra của Chính phủmà không đặt mục tiêu lợi nhuận lên hàng đầu. Bên cạnh NHCS thì ngân hàng hợp tác xã là ngân hàng của tất cả các quỹ tín dụng nhân dân, hoạt động với mục tiêu là tăng cường tính liên kết giữa các quỹ tín dụng nhân dân lại với nhau nhằm hỗ trợ tài chính và điều hoà nguồn vốn giữa các thành viên của ngân hàng. Như vậy, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 không phải ngân hàng nào cũng hoạt động để tìm kiếm lợi nhuận mà còn tồn tại để thực hiện các nhiệm vụ riêng biệt nhằm ổn định sự phát triển bền vững của quốc gia về những khía cạnh khác nhau như: đời sống của người dân;hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) của các cá nhân, hộ gia đình và tổ chức; cơ sở hạ tầng;… Trong 3 nhóm ngân hàng nêu trên, NHCS được chia thành 2 nhóm là ngân hàng phát triển và ngân hàng chính sách xã hội (NHCSXH). Việc phân chia này được thực hiện dựa trên chức năngtrong việc hỗ trợ Chính phủ thực hiện các chính sách phát triển đất nước và chính sách xã hội.

Hiện nay, mỗi hình thức NHCS đều tồn tại duy nhất một ngân hàng thực hiện vai trò này là Ngân hàng Phát triển Việt Nam và Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam[10]. Theo đó, Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam sẽ thực hiện vai trò của một NHCSXH trong việc cấp tín dụng cho các đối tượng chính sách (ĐTCS) trong hoạt động SXKD, học tập, nâng cao chất lượng cuộc sốnggóp phần thực hiện chính sách xoá đói, giảm nghèo và đảm bảo an sinh xã hội [9]. Tóm lại ta có thể định nghĩa như sau: NHCSXH là một trong những hình thức của NHCS với tư cách của một tổ chức tín dụng trong việc nhận tiền gửi, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản và cấp tín dụng cho các ĐTCS vớimục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của các ĐTCS thay vì lợi nhuận. Đối tượng chính sách Khách hàng của NHCSXH là các ĐTCS được ưu tiên hỗ trợ về nguồn vốn thông qua việc sử dụng nguồn lực tài chính do nhà nước huy động.

ĐTCS chủ yếu là các người nghèo và các cá nhân có thu nhập thấp hoặc sinh sống tại các khu vực có điều kiện kinh tế khó khăn được nhà nước khuyến khích phát triển nhằm tạo công ăn việc làm, ổn định cuộc sống của người dân góp phần vào công cuộc xoá đói giảm nghèo toàn dân, thu hẹp khoảng cách giữa giàu và nghèo trong xã hội. Theo đó, các ĐTCS được quy định cụ thể tại Điều 2, Nghị định 78/2002/NĐ-CP ngày 04 tháng 10 năm 2002 của Chính phủ về tín dụng đối với người nghèo và các ĐTCS khác[2], bao gồm: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 ✓ Các hộ nghèo và cận nghèo (Được xác định dựa trên các tiêu chuẩn về thu nhập, mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản được quy định tại Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg ngày 19 tháng 11 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 – 2020). ✓ Học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và học nghề (Được quy định tại quyết định số 157/2007/QĐ-TTg ngày 29 tháng 09 năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với học sinh, sinh viên và quyết định số 751/QĐ-TTg ngày 30 tháng 5 năm 2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc điều chỉnh mức cho vay đối với học sinh, sinh viên). ✓ Các ĐTCS đi lao động có thời hạn ở nước ngoài (Được quy định tại quyết định số 365/2004/QĐ-NHNN ngày 13 tháng 4 năm 2004 của Thống đốc NHNN về việc cho vay đối với người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài).

✓ Các tổ chức kinh tế và hộ sản xuất, kinh doanh thuộc hải đảo; thuộc khu vực II, III miền núi và thuộc Chương trình Phát triển kinh tế - xã hội các xã đặc biệt khó khăn miền núi, vùng sâu, vùng xa (Được quy định tại quyết định số 50/2016/QĐ-TTg ngày 03 tháng 11 năm 2016 của Thủ tướng Chính phủvề tiêu chí xác định thôn đặc biệt khó khăn, xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2016 – 2020 và quyết định số 1049/QĐ-TTg ngày 26 tháng 6 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành danh mục các đơn vị hành chính thuộc vùng khó khăn). Ngoài các ĐTCS được nên trên, Thủ tướng Chính phủsẽ quy định các ĐTCS khác phù hợp với sự phát triển kinh tế từng thời kỳ theo định hướng đã được đặt ra. Một số ĐTCS được quy định bổ sungNghị định 78/2002/NĐ-CP được trình bày dưới đây: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 ✓ Các hộ gia đình tại địa phương thuộc khu vực nông thôn chưa có nước sạch và chưa bảo đảm vệ sinh để xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp các công trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn (Được quy định tại quyết định của Thủ tướng Chính phủ số 62/2004/QĐ-TTg ngày 16 tháng 4 năm 2004 về tín dụng thực hiện chiến lược quốc gia về cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn). ✓ Các đối tượng được quy định trong nghị định Chính phủ số 100/2015/NĐ-CP ngày 20 tháng 10 năm 2015 về phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

✓ Hộ mới thoát nghèo (Hộ gia đình đã từng là hộ nghèo, hộ cận nghèo ra khỏi danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo tối đa là 3 năm) được quy định tại quyết định của Thủ tướng Chính phủ số 28/2015/QĐ-TTg ngày 21 tháng 07 năm 2015 về tín dụng đối với hộ mới thoát nghèo. Các nguyên nhân đói nghèo Trong phân tích trên, ta thấy được ĐTCS chiếm tỷ trọng chi phối trong các đối tượng được Chính phủ ưu tiên khuyến khích phát triển là các hộ nghèo. Do đó, việc phân tích các nguyên nhân gây ra sự đói nghèo này là một trong những nhân tố quan trọng trong việc giúp cho NHCSXH đưa ra các sản phẩm cho vay phù hợp với các nguyên nhân của từng đối tượng khách hàng nhằm thực hiện mục đích đã đề ra. Các tác giả Trần Thị Thảo Huyền (2017) và Hoàng Thanh Tùng (2013) và Ngô Thị Thanh Tâm (2013) đã thống nhất với nhau trong việc phân chia các nguyên nhân đói nghèo thành 4 nhóm chính, các nguyên nhân này được tác giả đúc kết lại và trình bày dưới đây.

Nhóm nguyên nhân do môi trường tự nhiên Nước ta có sự đa dạng về vị trí địa lý và khí hậu từng vùng miền nên đã có những điều kiện khác nhau trong việc sản xuất và kinh doanh. Đối với các vùng có khí hậu thuận lợi cũng như địa hình bằng phẳng thì kinh tế dễ dàng phát triển nên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 điều kiện sống của người dân ở mức cao. Tuy nhiên, không ít các vùng lãnh thổ của nước ta có điều kiện khí hậu khắc nghiệt và thường xuyên phải gánh chịu các thiên tai như lũ lụt, hạn hán, sạt lỡ đất,… cùng với các điều kiện về địa hình như đất đồi trọc, đất đai cằn cỗi và khu vực núi cao nguy hiểm gây cản trở làm đường trong việc lưu thông hàng hoá và di chuyển của người dân giữa các vùng. Tất cả các yếu tố trên đã gây trở ngại lớn trong việc tham gia vào hoạt động sản xuất của người dân cũng như là tiếp cận với tri thức của nhân loại.

Đặc biệt là khu vực các cộng đồng thiểu số cư trú thì trình độ học vấn vẫn là một trong nhưng mối quan tâm hàng đầu của nhà nước trong việc áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật vào khai thác, sử dụng đất đai một cách hiệu quả. Như vậy, môi trường tự nhiên đã tác động cả tích cực và tiêu cực đến điều kiện sống của người dân tuỳ vào đặc điểm của từng vùng. Do đó, các hộ nghèo ở nước ta thường tập trung theo vùng và có cùng các đặc điểm về điều kiện SXKD. Vì thế, tại mỗi vùng khác nhau thì NHCSXH cần phải nghiên cứu và ban hành các sản phẩm phù hợp với điều kiện, nhu cầu về vốn của người dân.

Nhóm nguyên nhân xuất phát từ các khía cạnh của người nghèo Để có thể SXKD, thương mại nhằm kiếm thu nhập chăm lo cho cuộc sống chính mình và gia đình thì mỗi người lao động cần phải hội tụ nhiều yếu tố khác nhau. Tuy nhiên, không phải ai cũng có các điều kiện lao động như nhau nên đã gặp phải không ít khó khăn, gian khổ trong quá trình lao động của mình mà vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu về đời sống hàng ngày của mình nói riêng và gia đình nói chung.