CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI NHTM 1.TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.Khái niệm về Ngân Hàng Thương Mại Theo luật TCTD Việt Nam 2010 đưa ra khái niệm “Ngân hàng là một loại hình TCTD được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình hàng gồm NHTM, Ngân hàng phát triển, Ngân hàng đầu tư, Ngân hàng chính sách, Ngân hàng hợp tác và các loại hình ngân hàng khác”. Có thể nói NHTM là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt kinh doanh về tiền tệ được thành lập theo quy định của pháp luật. Hoạt động của NHTM trong lĩnh vực tiền tệ tín dụng và dịch vụ ngân hàng được xem là một định chế tài chính trung gian đặc biệt vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trường.
Thông qua định chế trung gian này mà các nguồn tiền nhàn rỗi nằm rãi rác trong xã hội sẽ được huy động, tập trung lại và sử dụng số vốn đó để cấp tín dụng cho cá nhân, các TCKT để đầu tư phát triển sản xuất - kinh doanh góp phần phát triển kinh tế xã hội.Những hoạt động chính của Ngân hàng thương mại 1.Hoạt động huy động vốn Đây được xem là một trong những hoạt động cơ bản, có tính chất sống còn của bất kỳ một NHTM nào vì ngoài nguồn vốn tự có gồm vốn điều lệ và các quỹ thì nguồn vốn hoạt động kinh doanh của NHTM còn được tạo lập từ nguồn vốn huy động trong xã hội. Trong hoạt động này, NHTM được phép sử dụng các công cụ và biện pháp mà pháp luật cho phép để huy động các nguồn tiền nhàn rỗi trong xã hội để làm nguồn vốn cho vay, đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế. Những hình thức huy động vốn mà NHTM được phép thực hiện gồm: - Nhận tiền gửi của TCKT, cá nhân và các TCTD khác dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 - Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và giấy tờ có giá khác để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước.
- Vay vốn của các TCTD khác hoạt động tại Việt Nam và của các TCTD nước ngoài. - Vay vốn ngắn hạn của NHTW. - Các hình thức huy động vốn khác theo quy định của NHTW.Hoạt động cấp tín dụng Hoạt động tín dụng là hoạt động cơ bản, có ý nghĩa lớn đối với nền kinh tế-xã hội vì thông qua hoạt động này mà các NHTM đã bơm vốn vào nền kinh tế để nền kinh tế có thể phát triển nhanh hơn, bền vững hơn. Các NHTM được phép cấp tín dụng cho TCKT, cá nhân dưới các hình thức cho vay, chiết khấu thương phiếu và giấy tờ có giá khác, bảo lãnh, cho thuê tài chính và các hình thức khác theo quy định của NHNN như bao thanh toán tài trợ nhập khẩu, tài trợ xuất khẩu, cho vay thấu chi, cho vay theo hình thức cấp hạn mức tín dụng và cấp hạn mức tín dụng dự phòng, v.v… Trong các hoạt động cấp tín dụng, cho vay là hoạt động quan trọng và chiếm tỷ trọng lớn nhất.Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ Là hoạt động quan trọng của NHTM, nhờ vào hoạt động này mà quá trình luân chuyển vốn trong xã hội được thực hiện một cách nhanh chóng, thuận tiện và thông suốt.
Ngoài ra hoạt động này còn làm giảm đáng kể lượng tiền mặt trong lưu thông, góp phần giảm thiểu chi phí và công sức cho toàn xã hội. Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ của NHTM bao gồm các hoạt động sau : - Mở tài khoản giao dịch cho các khách hàng là pháp nhân hoặc thể nhân trong và ngoài nước. - Cung ứng các phương tiện thanh toán cho khách hàng. - Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước và quốc tế.
- Thực hiện dịch vụ thu hộ và chi hộ. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 - Thực hiện dịch vụ kiểm đếm, phân loại, bảo quản, thu chi tiền mặt cho khách hàng. - Tổ chức hệ thống thanh toán nội bộ và tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng trong nước và hệ thống thanh toán quốc tế khi được phép. - Thực hiện các dịch vụ thanh toán khác theo quy định của NHNN.
Một số hoạt động khác Ngoài các hoạt động nêu trên, NHTM còn có thể thực hiện một số hoạt động khác như : - Góp vốn và mua cổ phần của các doanh nghiệp, các TCTD khác nhằm đa dạng hóa danh mục đầu tư và nâng cao hiệu quả kinh doanh. - Tham gia thị trường tiền tệ theo quy định của NHNN thông qua các hình thức mua bán các công cụ của thị trường tiền tệ. - Hoạt động ủy thác, nhận ủy thác làm đại lý trong các lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng, kể cả việc quản lý tài sản, vốn đầu tư của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo hợp đồng ủy thác, đại lý. - Kinh doanh ngoại hối và vàng - Kinh doanh dịch vụ bảo hiểm, chứng khoán.
- Cung ứng các dịch vụ bảo quản, cầm đồ , cho thuê két sắt. - Cung ứng các dịch vụ tư vấn tài chính, tiền tệ dưới hình thức tư vấn trực tiếp hoặc thành lập các công ty tư vấn trực thuộc.TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1.Khái niệm về dịch vụ ngân hàng bán lẻ Dịch vụ ngân hàng bán lẻ là dịch vụ ngân hàng cung cấp các sản phẩm dịch vụ chủ yếu cho khách hàng là các cá nhân,các doanh nghiệp vừa và nhỏ.Đặc điểm của dịch vụ Ngân hàng bán lẻ - Sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán lẻ bao gồm sản phẩm thuộc tài sản nợ (huy động vốn), tài sản có (cho vay) và các sản phẩm thuộc dịch vụ ngân hàng, trong đó sản phẩm dịch vụ ngân hàng tạo nên sự đa dạng về chủng loại, phong phú về hình thức đối với các dịch vụ ngân hàng bán lẻ. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 - Khác với dịch vụ bán buôn, đối tượng phục vụ chủ yếu của dịch vụ ngân hàng bán lẻ là các khách hàng cá nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ với số lượng lớn và đa dạng về hình thức phục vụ. - Sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán lẻ thường có khối lượng giao dịch lớn, doanh thu và lợi nhuận nhỏ.
- Các dịch vụ ngân hàng bán lẻ, đặc biệt là sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán lẻ hiện đại được ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong việc mở rộng và nâng cao chất lượng sản phẩm. - Do đặc điểm phục vụ số đông khách hàng của xã hội nên cách thức tổ chức, quản lý và triển khai dịch vụ ngân hàng bán lẻ khác với dịch vụ ngân hàng bán buôn. - Ngoài dịch vụ huy động vốn và cho vay, các dịch vụ ngân hàng bán lẻ khác phát triển chủ yếu dựa trên nền tảng công nghệ và nguồn nhân lực.Vai trò của dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1.Đối với nền kinh tế - Dịch vụ ngân hàng bán lẻ góp phần khai thác nguồn lực của nền kinh tế một cách có hiệu quả và góp phần thực thi chính sách tiền tệ quốc gia. Vai trò này thể hiện thông qua việc góp phần đẩy nhanh tốc độ chu chuyển tiền tệ trong nền kinh tế, huy động các nguồn lực trong xã hội từ các đối tượng khách hàng là doanh nghiệp vừa và nhỏ, các cá nhân trong xã hội cho quá trình phát triển.
Bên cạnh đó dịch vụ ngân hàng hàng bán lẻ đáp ứng được các nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng của số đông trong xã hội nên đã góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh của xã hội. - Dịch vụ ngân hàng bán lẻ càng phát triển sẽ thể hiện tính chuyên môn hóa của ngân hàng cung cấp sản phẩm dịch vụ, đưa dịch vụ đến gần hơn với người sử dụng. Chính vì vậy sẽ góp phần giảm chi phí của xã hội và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh các chủ thể khác. - Để phát triển có hiệu quả các sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán lẻ, buộc ngân hàng thương mại phải ứng dụng công nghệ, đặc biệt công nghệ hiện đại trong các sản phẩm dịch vụ của mình.
Chính vì vậy, phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ đã góp phần đưa công nghệ vào cuộc sống và giúp các chủ thể trong xã hội quen sử TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 11 dụng và thích nghi dần với các sản phẩm dịch vụ ngân hàng có ứng dụng công nghệ cao. - Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, khách hàng cá nhân khó có điều kiện cạnh tranh về vốn, công nghệ với các doanh nghiệp lớn. Chính phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ đã hỗ trợ tích cực các đối tượng khách hàng này phát triển thông qua tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng, sử dụng các sản phẩm dịch vụ ngân hàng và nâng cao hiệu quả đầu tư nguồn lực của mình. - Phát triển dịch vụ bán lẻ giúp cho nền kinh tế quản lý và vận hành có hiệu quả hơn khi số đông các hoạt động của các chủ thể kinh tế trong xã hội đều thông qua ngân hàng.
- Dịch vụ ngân hàng bán lẻ không chỉ góp phần huy động nguồn lực trong nước cho nền kinh tế mà còn gồm cả nguồn lực từ nước ngoài thông qua hoạt động chi trả kiều hối, chuyển tiền và kinh doanh ngoại tệ.2 Đối với hoạt động kinh doanh của ngân hàng. - Phát triển dịch vụ ngân hàng là cách thức có hiệu quả nhất để thay đổi cơ cấu thu nhập của ngân hàng. Ngân hàng kinh doanh theo cách thức cổ điển, thu nhập chủ yếu từ hoạt động tín dụng, thu dịch vụ chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ. Với điều kiện thị trường ngày càng phức tạp, hoạt động tín dụng có quá nhiều rủi ro nên nếu chỉ dựa vào nguồn thu từ tín dụng sẽ rất bấp bênh.
Chính vì vậy ngân hàng thương mại đẩy nhanh phát triển dịch vụ ngân hàng để tăng nguồn thu dịch vụ cho chính ngân hàng đó. - Trong xu hướng liên kết kinh tế, mô hình tập đoàn hoạt động khép kín, các đối tượng khách hàng là doanh nghiệp vừa và nhỏ, khách hàng cá nhân tạo thành nền tảng vững chắc trong hoạt động kinh doanh của ngân hàngthương mại. Chính vì vậy dịch vụ ngân hàng bán lẻ có vai trò hết sức quan trọng đối với ngân hàng thương mại để thực hiện mục tiêu này.