Luận án tiến sĩ ngôn ngữ anh military terminology used in english and vietnamese military documents from bilingual terminology management perspective

Luận án tiến sĩ nghiên cứu ngôn ngữ anh military terminology used in english and vietnamese military documents from bilingual, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề

• Tác giả: Lê Hùng Tiến
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lê Hùng Tiến
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Military Terminology Used in English and Vietnamese Military Documents — From Bilingual Terminology Management Perspective
• Loại tài liệu: doctoral thesis
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• STATEMENT OF AUTHORSHIP
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER ONE: INTRODUCTION
• 1.1. Statement of the problem
• 1.2. The significance of military terminology support
• 1.3. Terminology management research
• 1.4. Research aim and objectives
• 1.5. Research questions
• 1.6. Scope of the study
• 1.7. Methods of the study
• 1.8. Significance of the study
• 1.9. Structure of the thesis
• 2. CHAPTER TWO: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Overview of terminology
• 2.2. General terminology theory
• 2.3. Communicative terminology theory
• 2.4. Cognitive-based terminology theories
• 2.5. Frame-based Terminology as a primary theoretical foundation for the study
• 2.6. Frames and specialized language
• 2.7. Domain in Frame-based Terminology
• 2.8. Theoretical premises of Frame-based Terminology
• 2.9. Definition of key terms
• 2.10. Conceptual categorization
• 2.11. Translation and specialized language translation
• 2.12. Translation process
• 2.13. Specialized language communication
• 2.14. Specialized communication process components
• 2.15. Translators as text senders/receivers
• 2.16. Translators as terminologists
• 2.17. The specialized text
• 2.18. Translation of specialized texts
• 2.19. The need of a terminological knowledge structure
• 2.20. Previous related studies
• 2.21. Summary of Chapter TWO
• 3. CHAPTER THREE: RESEARCH METHODOLOGY
• 3.1. Interpretation of the methodology to research questions
• 3.2. The dictionaries
• 3.3. The DOD dictionaries
• 3.4. The Peacekeeping Corpus
• 3.5. Focus group interview
• 3.6. Focus group interview design
• 3.7. Planning and conducting the focus group interview
• 3.8. Data analysis procedure
• 3.9. Analysis of corpus concordances
• 3.10. Analysis of term definitions
• 3.11. Analytical framework of the study
• 3.12. Summary of Chapter Three
• 4. CHAPTER FOUR: FINDINGS AND DISCUSSION
• 4.1. Fundamental semantic relations of English military peacekeeping terms
• 4.2. Has_function relation
• 4.3. Attribute_of relation
• 4.4. Consists_of relation
• 4.5. Effected_by relation
• 4.6. Takes_place_in relation
• 4.7. By_means_of relation
• 4.8. Takes_place_before/during/after relation
• 4.9. Conducted_by relation
• 4.10. Located_at relation
• 4.11. Result_of relation
• 4.12. Causes relation
• 4.13. For_reason_of relation
• 4.14. Subordinate_to relation
• 4.15. Coordinates relation
• 4.16. Phase_of relation
• 4.17. Delimited_by relation
• 4.18. Method_of relation
• 4.19. Conceptual categorization of English military peacekeeping terms
• 4.20. Building bilingual peacekeeping knowledge structures based on semantic relations and conceptual categorization
• 4.21. Filling in conceptual gaps
• 4.22. Bilingual knowledge structures constructed
• 4.23. Vietnamese translational equivalents of English military peacekeeping terms
• 4.24. Perception of experts of the findings
• 4.25. Findings from the focus group interview
• 4.26. Findings from the survey questionnaire
• 4.27. Summary of Chapter FOUR
• 5. CHAPTER FIVE: CONCLUSION
• 5.1. Recapitulation of the study
• 5.2. Fundamental semantic relations of English military peacekeeping terminology
• 5.3. Conceptual categories of English military peacekeeping terminology
• 5.4. Bilingual knowledge structure of peacekeeping events
• 5.5. Contributions of the study
• 5.6. Implications of the study
• 5.7. Implications for theory
• 5.8. Implications for research
• 5.9. Implications for practice
• 5.10. Limitations and suggestions for further research
• APPENDIX I
• APPENDIX II
• APPENDIX III
• APPENDIX IV
• TABLE OF ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES

Tóm tắt

I. Thuật ngữ quân sự

Thuật ngữ quân sự đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ giao tiếp và quản lý thông tin trong lĩnh vực quân sự. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích và quản lý thuật ngữ quân sự Anh-Việt trong các tài liệu quân sự, nhằm tạo ra một cơ sở dữ liệu song ngữ hiệu quả. Việc quản lý thuật ngữ không chỉ giúp cải thiện khả năng truyền đạt thông tin mà còn hỗ trợ quá trình biên dịch quân sự và nghiên cứu quân sự.

1.1. Tầm quan trọng của thuật ngữ quân sự

Thuật ngữ quân sự là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo tính chính xác và nhất quán trong giao tiếp quân sự. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc quản lý hiệu quả thuật ngữ quân sự Anh-Việt giúp nâng cao khả năng hợp tác và trao đổi thông tin giữa các quốc gia. Nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng một hệ thống quản lý song ngữ để hỗ trợ các hoạt động quân sự và gìn giữ hòa bình.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp Frame-based Terminology để phân tích các mối quan hệ ngữ nghĩa và xây dựng cấu trúc kiến thức liên quan đến các sự kiện quân sự. Các phương pháp bao gồm phân tích ngữ nghĩa, phân tích ngữ liệu, và phỏng vấn nhóm tập trung để thu thập dữ liệu toàn diện.

II. Quản lý song ngữ trong tài liệu quân sự

Quản lý song ngữ là quá trình tổ chức và quản lý các thuật ngữ trong hai ngôn ngữ khác nhau, đặc biệt là trong lĩnh vực quân sự. Nghiên cứu này tập trung vào việc xây dựng một cơ sở dữ liệu thuật ngữ quân sự Anh-Việt để hỗ trợ các hoạt động biên dịch quân sự và nghiên cứu quân sự.

2.1. Xây dựng cơ sở dữ liệu thuật ngữ

Nghiên cứu đề xuất việc xây dựng một cơ sở dữ liệu thuật ngữ quân sự được tổ chức theo thứ tự bảng chữ cái và phân loại các khái niệm trong một mạng lưới ngữ nghĩa. Cơ sở dữ liệu này sẽ hỗ trợ việc truy cập nhanh chóng và chính xác các thuật ngữ quân sự, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp.

2.2. Ứng dụng thực tiễn

Cơ sở dữ liệu thuật ngữ quân sự Anh-Việt không chỉ hỗ trợ các hoạt động gìn giữ hòa bình mà còn có thể áp dụng trong các lĩnh vực khác như y tế quân sự, tình báo, và kỹ thuật. Nghiên cứu này mở ra hướng đi mới cho việc quản lý và sử dụng thuật ngữ quân sự trong các bối cảnh đa ngôn ngữ.

III. Nghiên cứu quân sự và từ vựng quân sự

Nghiên cứu quân sự và từ vựng quân sự là hai yếu tố không thể tách rời trong việc phát triển kiến thức và kỹ năng trong lĩnh vực quân sự. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích và phân loại các thuật ngữ quân sự, đồng thời xây dựng các cấu trúc kiến thức song ngữ để hỗ trợ các hoạt động quân sự.

3.1. Phân loại thuật ngữ quân sự

Nghiên cứu phân loại các thuật ngữ quân sự thành năm nhóm chính: ENTITY, ACTION, SITUATION, MEASUREMENT, và ATTRIBUTE. Việc phân loại này giúp hiểu rõ hơn về các khái niệm và mối quan hệ giữa chúng, từ đó hỗ trợ việc xây dựng các cấu trúc kiến thức hiệu quả.

3.2. Cấu trúc kiến thức song ngữ

Nghiên cứu xây dựng năm cấu trúc kiến thức xoay quanh các thuật ngữ và sự kiện chính như EVACUATION và SEARCH AND RESCUE. Các cấu trúc này không chỉ làm phong phú thêm nguồn tài nguyên ngôn ngữ mà còn nâng cao khả năng hoạt động của các lực lượng gìn giữ hòa bình.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng về quốc phòng, Quân đội Nhân dân Việt Nam đang ngày càng tham gia tích cực vào các sứ mệnh gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc (UN Peacekeeping Operations). Yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải đảm bảo tính chính xác, nhất quán và hiệu quả trong giao tiếp quân sự đa phương ngữ. Luận án Tiến sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh (Mã số: 9220201) với đề tài "Military terminology used in English and Vietnamese military documents — From bilingual terminology management perspective" (Thuật ngữ quân sự trong các tài liệu quân sự bằng tiếng Anh và tiếng Việt - nhìn từ góc độ quản lý thuật ngữ song ngữ) do NCS Hoàng Anh Nguyên thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS Lê Hùng Tiến tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội (bảo vệ thành công ngày 19/04/2024 trước Hội đồng chấm luận án cấp Nhà nước với các phản biện PGS. TS Trần Thị Ngọc Yến, PGS. TS Hoàng Tuyết Minh, PGS. TS Nguyễn Quang Ngoạn) là công trình tiên phong giải quyết bài toán giao tiếp tri thức chuyên ngành quân sự.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi xuất phát từ thực trạng quản trị thuật ngữ tại Việt Nam: các nghiên cứu thuật ngữ học truyền thống chủ yếu dừng lại ở cấp độ mô tả hình thái, cấu trúc định danh hoặc đối chiếu đơn lẻ (như công trình của Tuyen, 2022 về thuật ngữ thiết kế cầu đường sử dụng Lexical Functions), hoàn toàn thiếu vắng cách tiếp cận dựa trên khung nhận thức (Frame-based) và ngôn ngữ học khối liệu (Corpus Linguistics) trong lĩnh vực quân sự. Điều này dẫn đến tình trạng các sĩ quan và dịch giả tại Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam (VNDPO) gặp phải sự phân mảnh tri thức, đa nghĩa mơ hồ và thiếu tính tương đương khái niệm khi chuyển ngữ các tài liệu tác chiến.

Luận án thiết lập 03 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và các giả thuyết định hướng:

1. RQ1: Những mối quan hệ ngữ nghĩa cơ bản (fundamental semantic relations) nào tồn tại giữa các thuật ngữ gìn giữ hòa bình quân sự tiếng Anh theo phương cận Quản lý Thuật ngữ dựa trên Khung (Frame-based Terminology - FBT)?
2. RQ2: Các thuật ngữ gìn giữ hòa bình quân sự tiếng Anh được phân loại theo hệ thống khái niệm (conceptually categorized) như thế nào dựa trên các quan hệ ngữ nghĩa đã xác định?
3. RQ3: Những cấu trúc tri thức song ngữ (bilingual knowledge structures) nào có thể được thiết lập từ các quan hệ ngữ nghĩa và danh mục khái niệm của thuật ngữ gìn giữ hòa bình tiếng Anh - tiếng Việt?

Quy mô nghiên cứu bao gồm bộ dữ liệu thực chứng gồm 1.441 thuật ngữ chuyên ngành do VNDPO thu thập, khối liệu (corpus) chuyên ngành gồm 280 tài liệu văn kiện chuẩn mực của Liên Hợp Quốc và quân đội quốc tế, kết hợp 02 từ điển quân sự tiêu chuẩn là US DOD Dictionary of Military and Associated Terms và NATO AAP-06 Glossary. Tác động của luận án được lượng hóa thông qua khảo sát thực địa trên $N = 91$ sĩ quan gìn giữ hòa bình đang công tác tại các phái bộ nước ngoài (như MINUSMA tại Mali, UNMISS tại Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi), trong đó hơn 80% khẳng định sự thiếu hụt cơ sở tri thức thuật ngữ dạng mạng lưới nhận thức là rào cản nghiêm trọng đối với hiệu quả tác chiến và an toàn sinh mạng.

---

Literature Review và Positioning

Lịch sử phát triển của Thuật ngữ học (Terminology) trải qua ba giai đoạn tiến hóa lý thuyết chính. Thuyết Thuật ngữ học Đại cương (General Terminology Theory - GTT) do Eugen Wüster sáng lập từ những năm 1930 (tiêu biểu với công trình The Machine Tool, 1968) và được Felber (1984, p. 103) củng cố, đã khẳng định: "The concept is defined as an element of thinking... It is a mental construct representing a material or immaterial individual object... exists independently of the terms, the meaning of which it is." GTT đặt nền móng trên nguyên tắc tính đơn nghĩa tuyệt đối (univocity) và tính đơn chiếu (mono-referentiality), chỉ thừa nhận quan hệ thứ bậc tĩnh (type_of, part_of) và loại trừ hoàn toàn cú pháp, ngữ dụng cũng như sự biến đổi ngữ cảnh khỏi phạm vi nghiên cứu thuật ngữ.

Giai đoạn thứ hai đánh dấu sự ra đời của Thuyết Thuật ngữ Xã hội (Socioterminology của Gaudin, 1993; Boulanger, 1991) và Thuyết Thuật ngữ Giao tiếp (Communicative Terminology Theory - CTT của Cabré, 1999, 2003). Cabré giới thiệu "Lý thuyết Cánh cửa" (Theory of the Door), tiếp cận thuật ngữ qua 3 chiều kích: nhận thức, ngôn ngữ học và giao tiếp. Cabré (2003, p. 183) lập luận rằng: "a lexical unit is by itself neither terminological nor general but that it is general by default and acquires special and terminological meaning when this is activated by the pragmatic characteristics of the discourse." Tuy nhiên, CTT vẫn bộc lộ hạn chế khi chưa tích hợp một mô hình ngữ pháp - cú pháp tường minh để biểu diễn sự kích hoạt tri thức trong bộ nhớ ngữ nghĩa.

Giai đoạn thứ ba là bước chuyển nhận thức (Cognitive Shift) với Thuyết Thuật ngữ Nhận thức Xã hội (Sociocognitive Terminology Theory - STT của Temmerman, 1997, 2000) dựa trên Lý thuyết Nguyên mẫu (Prototype Theory của Rosch, 1978) và Mô hình Nhận thức Lý tưởng hóa (Idealized Cognitive Models của Lakoff, 1987). Đỉnh cao của bước chuyển này là Frame-based Terminology (FBT) do Pamela Faber cùng các cộng sự phát triển (Faber, Marquez Linares & Vega Expósito, 2005; Faber, 2009, 2012). FBT xem thuật ngữ là các đơn vị tri thức chuyên ngành được định vị trong các cấu trúc sự kiện (event frames).

Luận án định vị mình tại giao điểm tiên phong giữa FBT và ngôn ngữ học khối liệu ứng dụng cho chuyên ngành quân sự. So sánh với các công trình quốc tế điển hình:

• EcoLexicon (Faber, 2012): Hệ cơ sở tri thức nhận thức đa ngữ về môi trường tại Đại học Granada (Tây Ban Nha), nơi các khái niệm như ESTUARY hay EROSION được ánh xạ qua các vai nghĩa qualia và khung sự kiện môi trường.
• MiliMarco Project: Khung phân tích thuật ngữ quân sự đa ngữ dựa trên FrameNet của Charles Fillmore (Fillmore & Atkins, 1992).

Luận án của NCS Hoàng Anh Nguyên kế thừa phương pháp biểu diễn mạng lưới phi phân cấp của EcoLexicon và MiliMarco, nhưng đột phá ở việc xây dựng cấu trúc tri thức thuật ngữ quân sự song ngữ Anh - Việt đầu tiên trên thế giới cho miền gìn giữ hòa bình, giải quyết triệt để sự xung đột giữa tính chuẩn hóa quân sự quốc tế và tính đặc thù ngữ pháp - văn hóa quân sự Việt Nam.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và kiểm chứng Thuyết Thuật ngữ dựa trên Khung (Frame-based Terminology - Faber, 2012) trong một miền tri thức có độ ràng buộc ngữ dụng và tính rủi ro cực cao là quân sự gìn giữ hòa bình. Luận án bác bỏ quan điểm của GTT về ranh giới tuyệt đối giữa từ vựng chung và thuật ngữ, đồng thời bổ khuyết cho hạn chế của CTT và STT bằng cách kết hợp cấu trúc vị từ - đối số (Argument Structure) và Ngữ pháp Vai trò và Tham chiếu (Role and Reference Grammar - RRG của Van Valin & LaPolla, 1997; Van Valin, 2005).

Luận án chứng minh bước chuyển hệ hình (paradigm shift): Quản lý thuật ngữ không còn là việc lập danh sách từ vựng bảng chữ cái tĩnh (alphabetical glossaries) mà là mô hình hóa mạng lưới quan niệm động (dynamic conceptual networks). Trong đó, mỗi khái niệm quân sự được định vị thông qua cấu trúc qualia (Qualia Structure của Pustejovsky, 1995, 2001) gồm 4 vai nghĩa: Formal (bản chất/phân loại), Constitutive (thành phần cấu tạo), Telic (mục đích/chức năng), và Agentive (nguồn gốc/phương thức hình thành).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa tầng từ 05 lý thuyết nền tảng:

1. Frame Semantics (Fillmore, 1982, 1985; Fillmore & Atkins, 1992, pp. 76-77): "A word’s meaning can be understood only with reference to a structured background of experience, beliefs, or practices..."
2. Lexical Grammar Model - LGM (Faber & Mairal, 1999; Martín-Mingorance, 1990): Cung cấp các trục hệ hình (paradigmatic), trục kết hợp (syntagmatic) và trục nhận thức (cognitive axis) để tổ chức từ vựng vị từ.
3. Role and Reference Grammar - RRG: Sử dụng cấu trúc logic (Logical Structure - LS) và kiểu Aktionsart để phân tích ngữ nghĩa vị từ hành động quân sự.
4. Generative Lexicon (Pustejovsky, 1998, 2001): Cấu trúc mạng lưới khái niệm đa chiều qua cấu trúc qualia mở rộng.
5. Theory of Lexical Concepts and Cognitive Models - LCCM (Evans & Green, 2007, p. 85): Định nghĩa khung là "a schematisation of experience (a knowledge structure), which is represented at the conceptual level and held in long-term memory..."

Mô hình phân tích vận hành dựa trên các mẫu định nghĩa chuẩn (Definitional Templates) và mẫu tri thức (Knowledge Patterns), cho phép chuyển đổi các định nghĩa văn bản truyền thống thành các đồ thị tri thức có hướng, xác định rõ điều kiện biên (boundary conditions) của từng khái niệm trong tác chiến thực địa.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng triết lý nghiên cứu Hiện thực phê phán kết hợp Nhận thức luận thực chứng (Empirical Cognitive-Linguistic Realism). Thiết kế nghiên cứu thuộc dạng Phương pháp hỗn hợp phức hợp (Complex Mixed Methods Design) kết hợp tuần tự và đồng thời (Creswell & Plano Clark, 2011), tích hợp chặt chẽ giữa phân tích định tính chuyên sâu và phân tích định lượng khối liệu.

Thiết kế đa cấp độ (Multi-level Design) bao gồm:

• Cấp độ vi mô (Micro-linguistic level): Phân tích ngữ cảnh xuất hiện, cấu trúc đối số vị từ và mẫu kết hợp từ (collocations/concordances) của các thuật ngữ đơn và đa từ.
• Cấp độ trung gian (Meso-conceptual level): Chiết xuất 22 mối quan hệ ngữ nghĩa và phân loại 5 phạm trù khái niệm.
• Cấp độ vĩ mô (Macro-knowledge level): Xây dựng các mạng lưới khái niệm và khung sự kiện song ngữ tổng thể.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành qua 4 giai đoạn chuẩn hóa nghiêm ngặt:

1. Lập hồ sơ ngữ liệu và chuẩn hóa thuật ngữ: Số hóa và làm sạch 1.441 thuật ngữ từ bảng chú giải của VNDPO; thu thập 280 tài liệu văn kiện chuẩn (manuals, standard operating procedures, guidelines) của Liên Hợp Quốc để thiết lập Khối liệu Gìn giữ hòa bình (Peacekeeping Corpus).
2. Khai phá dữ liệu khối liệu bằng Sketch Engine: Sử dụng các tính năng nâng cao như Word Sketch (sơ đồ kết hợp từ), Concordance (khảo sát ngữ cảnh xuất hiện), và Thesaurus phân tích trường phân bố nghĩa của các đơn vị thuật ngữ then chốt (như mandate, exercise, evacuation, patrol).
3. Phân tích đối sánh định nghĩa (Definitional Decomposition): Tách bóc các thành phần ngữ nghĩa từ từ điển US DOD Dictionary và NATO AAP-06 (Edition 2021) dựa trên các mẫu tri thức (Knowledge Patterns) theo đề xuất của León & Reimerink (2010).
4. Tam giác đạc thực chứng (Triangulation):
   • Tam giác đạc dữ liệu: Đối chiếu chéo giữa từ điển chuẩn, văn bản khối liệu thực tế và ý kiến chuyên gia.
   • Tam giác đạc phương pháp: Kết hợp phân tích ngữ nghĩa, phân tích khối liệu, thảo luận nhóm tập trung (Focus Group Interview) và bảng hỏi khảo sát diện rộng.
   • Tam giác đạc lý thuyết: Tích hợp FBT, LGM, RRG và Qualia Structure.

Data và phân tích

Dữ liệu khảo sát thực địa được thu thập từ $N = 91$ sĩ quan gìn giữ hòa bình Việt Nam đã và đang làm nhiệm vụ tại các phái bộ UNMISS (Nam Sudan), MINUSMA (Mali), Phái bộ Cộng hòa Trung Phi và Trụ sở Liên Hợp Quốc. Nhóm tham gia phỏng vấn sâu tập trung (Focus Group) gồm các chỉ huy cấp cao của Học viện Khoa học Quân sự, Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam và các chuyên gia dịch thuật quân sự đầu ngành. Các công cụ phần mềm chuyên dụng như Sketch Engine được khai thác tối đa để chiết xuất tần suất kết hợp và các mẫu ngữ nghĩa tự nhiên trong khối liệu.

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Nghiên cứu mang lại 05 hệ thống phát hiện mang tính đột phá về cấu trúc ngôn ngữ và nhận thức quân sự:

1. Hệ thống hóa 22 mối quan hệ ngữ nghĩa chuyên ngành quân sự

Nghiên cứu chỉ ra rằng thuật ngữ quân sự không chỉ vận hành qua 2 quan hệ kinh điển (type_of và part_of) mà đòi hỏi một mạng lưới 22 quan hệ phức hợp: has_function, attribute_of, consists_of, effected_by, takes_place_in, by_means_of, takes_place_before/during/after, conducted_by, located_at, result_of, causes, for_reason_of, subordinate_to, coordinates, phase_of, delimited_by, method_of, cùng các quan hệ liên kết liên ngữ cảnh.

2. Thiết lập 05 siêu phạm trù nhận thức khái niệm (Conceptual Categories)

Toàn bộ thuật ngữ gìn giữ hòa bình được phân bổ chính xác vào 5 phạm trù nhận thức:

• ENTITY (Thực thể): Bao gồm Thực thể Sống (Animate Entity: chỉ huy, quan sát viên, người tị nạn), Thực thể Phi sinh Vô cơ Cụ thể (Concrete Inanimate Entity: vũ khí, trang thiết bị, phương tiện bọc thép), và Thực thể Trừu tượng (Abstract Inanimate Entity: quyền hạn, khu vực hạn chế, học thuyết tác chiến).
• ACTION (Hành động): Được mã hóa chi tiết theo các tiểu nhóm B4, B9, B10, B12, B16 (như tấn công, rà phá bom mìn, tuần tra, sơ tán, hộ tống).
• SITUATION (Tình huống/Trạng thái): Các tiểu nhóm C1, C2 (trạng thái sẵn sàng chiến đấu, tình huống xung đột vũ trang, thảm họa nhân đạo).
• MEASUREMENT (Đo lường/Quy chuẩn): Các tiểu nhóm D1, D3 (khoảng cách an toàn, chỉ số thời gian phản ứng, cấp độ đe dọa).
• ATTRIBUTE (Thuộc tính/Đặc tính): Các tiểu nhóm E2, E5 (tính cơ động, mức độ bảo mật, khả năng sát thương).

3. Xây dựng thành công 05 Cấu trúc Tri thức Sự kiện Song ngữ chuẩn mực

Mô hình hóa hoàn chỉnh 05 khung sự kiện tác chiến cốt lõi:

• Khung sự kiện EVACUATION (Sơ tán) kết nối chặt chẽ giữa các nút khái niệm: CASUALTY EVACUATION (CASEVAC), MEDICAL EVACUATION (MEDEVAC), EVACUEE, WARDEN SYSTEM, RECOVERY.
• Khung sự kiện SEARCH AND RESCUE (Tìm kiếm cứu nạn - SAR).
• Khung sự kiện ASSAULT (Tiến công/Đột kích).
• Khung sự kiện OPERATION (Chiến dịch/Tác chiến phối hợp - Joint Operation, Information Operation).
• Khung sự kiện MINE (Bom mìn và rà phá vật liệu chưa nổ - UXO/Mine Clearance).

4. Bằng chứng thực chứng về sự thất bại của từ điển tra cứu truyền thống

Dữ liệu khảo sát $N = 91$ chỉ ra:

• 80% người tham gia khẳng định tri thức thuật ngữ quân sự đóng vai trò sống còn trong việc thực hiện nhiệm vụ phái bộ.
• 70% xác nhận không được trang bị đủ vốn thuật ngữ trước khi lên đường.
• 78,1% bày tỏ sự không hài lòng với các nguồn tài nguyên thuật ngữ hiện có (chỉ 7,7% đánh giá đáp ứng nhu cầu dịch thuật).
• 88% yêu cầu phải có nguồn tài nguyên song ngữ tích hợp giải nghĩa khái niệm và thuật ngữ tiếng Việt tương đương.
• Đặc biệt, 83% khẳng định các bảng từ điển sắp xếp theo thứ tự chữ cái A-Z không phản ánh được quan hệ đa chiều giữa các khái niệm và làm cản trở quá trình tiếp thu tri thức tác chiến của sĩ quan.

5. Khám phá các hiện tượng ngữ nghĩa phi đối xứng và giải quyết khoảng trống chuyển ngữ

Nghiên cứu phát hiện nhiều hiện tượng lệch pha khái niệm (conceptual mismatch) sâu sắc giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong văn bản quân sự. Ví dụ, khái niệm MINE trong tiếng Anh bao hàm cả chức năng phòng thủ, vũ khí sát thương và hành động rải mìn, trong khi các bản dịch tiếng Việt truyền thống thường đồng nhất hóa hạn hẹp thành "mìn" mà bỏ qua cấu trúc qualia chỉ phương thức kích hoạt (PRESSURE, REMOTE) và mục đích răn đe chiến thuật. Luận án đã chuẩn hóa danh mục thuật ngữ tương đương tiếng Việt dựa trên phân tích qualia cho toàn bộ các sự kiện EVACUATION (Bảng 4.34), ASSAULT (Bảng 4.35), OPERATION (Bảng 4.36), MINE (Bảng 4.37), và SEARCH AND RESCUE (Bảng 4.38).

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Mở rộng biên độ ứng dụng của Frame-based Terminology từ lĩnh vực tự nhiên (môi trường, hải dương học) sang khoa học xã hội quân sự và tác chiến quốc tế.
• Về mặt phương pháp luận: Thiết lập một quy trình mẫu mực có khả năng tái lập (replicable pipeline) kết hợp giữa khai phá khối liệu định lượng (Sketch Engine) và phân tích định tính cấu trúc khung định nghĩa.
• Về mặt thực tiễn và chính sách: Cung cấp trực tiếp cho Bộ Quốc phòng và Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam một Cơ sở Tri thức Thuật ngữ Song ngữ chuẩn mực; đóng góp trực tiếp vào giáo trình huấn luyện tiền triển khai phái bộ tại Học viện Khoa học Quân sự; nâng cao năng lực hiệp đồng tác chiến và ngoại giao quốc phòng của Quân đội Nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế.

---

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận 04 giới hạn nghiên cứu cụ thể:

1. Giới hạn phạm vi ngữ liệu: Nghiên cứu chỉ tập trung vào phân miền gìn giữ hòa bình quân sự (UN peacekeeping), chưa bao quát toàn bộ các binh chủng khác của quân đội (như hải quân tác chiến biển sâu, không quân hiện đại, tác chiến không gian mạng).
2. Giới hạn dung lượng thuật ngữ: Bộ thuật ngữ phân tích chuyên sâu gồm 1.441 đơn vị; mặc dù mang tính đại diện cao cho các tài liệu của VNDPO nhưng chưa phản ánh trọn vẹn toàn bộ kho tàng thuật ngữ quân sự đa ngữ của Liên Hợp Quốc.
3. Mức độ tự động hóa: Quá trình bóc tách quan hệ ngữ nghĩa và ánh xạ khung qualia vẫn dựa một phần vào phân tích thủ công của nhà nghiên cứu kết hợp với ý kiến chuyên gia, đòi hỏi nguồn lực lớn về thời gian.
4. Cặp ngôn ngữ khảo sát: Giới hạn trong cặp ngôn ngữ Anh - Việt, chưa mở rộng sang các ngôn ngữ làm việc chính thức khác của Liên Hợp Quốc như tiếng Pháp (vốn rất quan trọng tại các phái bộ Trung Phi, Mali).

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda) mở ra 04 hướng đi cụ thể:

• Mở rộng khung phân tích FBT sang các phân miền quân sự thiết yếu: Y tế quân y dã chiến (Military Healthcare), Tình báo quân sự (Military Intelligence), Binh chủng Công binh (Military Engineering), và Tác chiến thông tin liên lạc (Military Communications).
• Tích hợp công nghệ Trí tuệ Nhân tạo và Đồ thị Tri thức (Knowledge Graphs / Ontologies) để tự động hóa quy trình trích xuất quan hệ ngữ nghĩa từ các kho tài liệu quân sự lớn.
• Phát triển hệ thống từ điển nhận thức số hóa đa phương tiện (Multimodal Terminological Knowledge Base) cho phép sĩ quan tra cứu trực quan các sơ đồ sự kiện chiến thuật trên thiết bị di động tại thực địa.
• Xây dựng cơ sở dữ liệu thuật ngữ tam ngữ Anh - Pháp - Việt phục vụ trực tiếp các phái bộ sử dụng tiếng Pháp tại châu Phi.

---

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật (Academic Impact): Công trình tạo bước đột phá trong giới ngôn ngữ học ứng dụng và dịch thuật học chuyên ngành tại Việt Nam, mở ra trào lưu nghiên cứu thuật ngữ học tri nhận dựa trên ngữ liệu khối; dự kiến tạo chỉ số trích dẫn cao trong các nghiên cứu ngôn ngữ học quân sự khu vực Đông Nam Á.
• Chuyển đổi trong ngành quân sự (Industry & Military Transformation): Chuẩn hóa triệt để ngôn ngữ giao tiếp tác chiến cho lực lượng gìn giữ hòa bình; loại bỏ các lỗi hiểu sai mệnh lệnh quân sự, góp phần bảo vệ tính mạng quân nhân và tài sản khí tài quân sự trong các tình huống cứu hộ khẩn cấp.
• Tác động chính sách quốc phòng (Policy Influence): Là cơ sở thực chứng để Bộ Quốc phòng phê duyệt các khung chương trình đào tạo ngoại ngữ chuyên biệt; thể chế hóa quy trình quản lý thuật ngữ trong công tác đối ngoại quốc phòng.
• Ý nghĩa quốc tế (International Relevance): Khẳng định tính chủ động, chuyên nghiệp và năng lực hội nhập sâu sắc của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong các cấu trúc an ninh đa phương của Liên Hợp Quốc.

---

Đối tượng hưởng lợi

1. Nghiên cứu sinh và các nhà nghiên cứu Ngôn ngữ học: Tiếp cận một mô hình nghiên cứu mẫu mực kết hợp giữa lý thuyết nhận thức cao cấp và kỹ thuật phân tích khối liệu tiên tiến; giải quyết triệt để các khoảng trống lý thuyết về ngữ nghĩa thuật ngữ.
2. Học viện Khoa học Quân sự và các cơ sở đào tạo quân sự: Sở hữu khung chương trình và hệ thống khái niệm chuẩn hóa để biên soạn giáo trình tiếng Anh chuyên ngành gìn giữ hòa bình, quân y, công binh.
3. Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam và sĩ quan thực địa: Trực tiếp sử dụng Cơ sở tri thức thuật ngữ song ngữ để phục vụ công tác biên phiên dịch tài liệu tác chiến, rút ngắn thời gian xử lý văn bản, tăng độ chính xác trong liên lạc vô tuyến và báo cáo phái bộ.
4. Các nhà hoạch định chính sách và chỉ huy quân sự: Có công cụ đánh giá chính xác năng lực ngôn ngữ chuyên ngành của quân nhân trước khi cử đi làm nhiệm vụ quốc tế, bảo đảm an toàn tuyệt đối về mặt pháp lý và ngoại giao quân sự.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Đóng góp độc đáo nhất là việc luận án đã mở rộng thành công Thuyết Thuật ngữ dựa trên Khung (Frame-based Terminology của Faber, 2012) vào lĩnh vực gìn giữ hòa bình quân sự quốc tế. Luận án đã tích hợp thành công cấu trúc vị từ - đối số của Ngữ pháp Vai trò và Tham chiếu (RRG) và cấu trúc 4 vai nghĩa Qualia của Pustejovsky vào việc mô hình hóa các sự kiện quân sự phức hợp (như EVACUATION, SEARCH AND RESCUE), chứng minh rằng thuật ngữ quân sự vận hành như những điểm nút kích hoạt tri thức kinh nghiệm trong bộ nhớ nhận thức chứ không đơn thuần là các nhãn dán từ vựng tĩnh.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây là gì?

So với các nghiên cứu thuật ngữ học quân sự truyền thống vốn chỉ dựa trên phương pháp thống kê mô tả từ vựng học hoặc đối chiếu song ngữ đơn thuần (như Tuyen, 2022 chỉ dùng Lexical Functions cho thuật ngữ kỹ thuật), luận án thiết lập quy trình tam giác đạc phương pháp luận 3 tầng: Tách bóc mẫu định nghĩa từ điển quân sự chuẩn mực quốc tế (US DOD & NATO AAP-06) $\rightarrow$ Khai phá ngữ cảnh và quan hệ kết hợp từ thực tế qua khối liệu 280 văn kiện LHQ bằng công cụ Sketch Engine $\rightarrow$ Kiểm chứng thực chứng qua thảo luận nhóm chuyên gia và khảo sát thực địa trên $N = 91$ sĩ quan đang làm nhiệm vụ quốc tế.

3. Phát hiện nào bất ngờ nhất từ dữ liệu thực chứng?

Phát hiện bất ngờ và có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc nhất là có tới 83% sĩ quan thực địa khẳng định từ điển sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái A-Z truyền thống cản trở việc tiếp thu tri thức quân sự. Thay vì giúp ích, cách tổ chức A-Z chia cắt các mối liên kết bản chất giữa các hành động tác chiến, khiến người dịch và sĩ quan không thể hình dung được quy trình sự kiện tổng thể (ví dụ: không thấy được mối liên hệ bản chất giữa TRIAGE POINT, CASEVAC, EXTRACTION ASSET và FIELD HOSPITAL). Ngược lại, 88% yêu cầu bắt buộc phải chuyển đổi sang cơ sở tri thức dạng mạng lưới sự kiện đa chiều.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập (Replication Protocol) rõ ràng không?

Có. Luận án mô tả chi tiết từng bước xây dựng khối liệu chuyên ngành trên nền tảng Sketch Engine (từ khâu thu thập 280 tài liệu văn kiện UN, làm sạch văn bản, phân tích n-gram, trích xuất collocations đến concordances), quy trình lập bảng mẫu định nghĩa (definitional templates) và sơ đồ mã hóa 22 mối quan hệ ngữ nghĩa, cho phép các nhà nghiên cứu khác áp dụng hoàn toàn quy trình này vào bất kỳ phân ngành quân sự nào khác.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào?

Lộ trình 10 năm tới tập trung vào việc mở rộng hệ thống sang các phân ngành kỹ thuật quân sự chuyên sâu: Quân y dã chiến (Military Healthcare), Tác chiến không gian mạng và tác chiến điện tử (Cyber & Electronic Warfare), Hệ thống bay không người lái và Khí tài thông minh (UAV & Intelligent Military Assets), đồng thời tự động hóa hoàn toàn cơ sở tri thức này thành Trợ lý Ngôn ngữ AI phục vụ trực tiếp cho các phái bộ quân sự Việt Nam trên toàn cầu.

---

Kết luận

Luận án Tiến sĩ của NCS Hoàng Anh Nguyên đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 05 đóng góp nền tảng mang tính lịch sử:

1. Thiết lập hệ thống 22 mối quan hệ ngữ nghĩa chuyên biệt cho thuật ngữ quân sự gìn giữ hòa bình, vượt qua giới hạn nhị phân truyền thống của thuật ngữ học cổ điển.
2. Phân loại toàn diện 1.441 thuật ngữ cốt lõi vào 05 siêu phạm trù nhận thức (ENTITY, ACTION, SITUATION, MEASUREMENT, ATTRIBUTE), tạo nền tảng phân loại học vững chắc.
3. Xây dựng thành công 05 Cấu trúc Tri thức Sự kiện Song ngữ Anh - Việt mẫu mực (EVACUATION, ASSAULT, OPERATION, MINE, SEARCH AND RESCUE), giải quyết bài toán đa nghĩa và bất đối xứng khái niệm.
4. Cung cấp luận cứ thực chứng đanh thép từ khảo sát $N=91$ sĩ quan tại các phái bộ Liên Hợp Quốc, chỉ rõ sự cấp thiết phải chuyển đổi từ từ điển A-Z sang cơ sở tri thức nhận thức dạng khung.
5. Mở ra 04 hướng nghiên cứu liên ngành mới trong ngôn ngữ học quân sự, dịch thuật học chuyên ngành, ngôn ngữ học khối liệu và công nghệ tri thức số hóa tại Việt Nam.

Công trình không chỉ là một đóng góp học thuật xuất sắc làm giàu thêm lý thuyết Frame-based Terminology trên bản đồ khoa học quốc tế, mà còn là một sản phẩm khoa học phụng sự đắc lực cho sự nghiệp xây dựng Quân đội Nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, vững bước hội nhập và hoàn thành xuất sắc mọi sứ mệnh hòa bình quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES MILITARY TERMINOLOGY USED IN ENGLISH AND VIETNAMESE MILITARY DOCUMENTS — FROM BILINGUAL TERMINOLOGY MANAGEMENT PERSPECTIVE (Thuật ngữ quan sự trong các tài liệu quân sw bằng tiếng Anh va tiếng Việt - nhìn từ góc độ quản lý thuật ngữ song ngữ) MAJOR: ENGLISH LINGUISTICS CODE: 9220201. Lê Hùng Tiến Hanoi, 2024 VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES MILITARY TERMINOLOGY USED IN ENGLISH AND VIETNAMESE MILITARY DOCUMENTS - FROM BILINGUAL TERMINOLOGY MANAGEMENT PERSPECTIVE (Thuật ngữ quan sự trong các tài liệu quân sw bằng tiếng Anh va tiếng Việt - nhìn từ góc độ quản lý thuật ngữ song ngữ) MAJOR: ENGLISH LINGUISTICS CODE: 9220201. Lê Hùng Tiến Hanoi, 2024 Công trình được hoàn thành tại: Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Lê Hùng Tiến Phản biện 1: PGS.

TS Tran Thị Ngọc Yến Phản biên 2: PGS. TS Hoàng Tuyết Minh Phản biện 3: PGS. TS Nguyễn Quang Ngoạn Luận án được bảo vệ trước Hội đồng cấp nhà nước chấm luận án tiễn sĩ họp tại Đại học Ngoại ngữ, ĐHQGHN vào hồi giờ 08.30 ngày 19 tháng 04 năm 2024 Có thê tìm hiệu luận án tại: - Thu viện Quốc gia Việt Nam ; - Trung tâm Thông tin — Thư viện, Dai hoc Quoc gia Ha Nội STATEMENT OF AUTHORSHIP I, the undersigned, hereby confirm that the thesis entitled “Military terminology used in English and Vietnamese military documents — From bilingual terminology management perspective” is my own work. To the best of my knowledge, the thesis contains no work previously published or written by another person, except where due reference is made.

Signature Hoang Anh Nguyén ACKNOWLEDGEMENTS The successful completion of this Doctoral Thesis is attributed to the invaluable knowledge, guidance, and support received from numerous individuals and institutions. Without their contributions, the author would not have attained this significant accomplishment. First and foremost, my deepest gratitude is to my knowledgeable and experienced supervisor, Assoc. Lê Hùng Tiến, who were strict but always encouraging to enthusiastically lead me along the hard journey to the final destination.

I also would like to express my gratitude to Prof. Nguyén Hoa, Prof. Nguyén Quang, Dr. Huỳnh Anh Tuấn as well as other lecturers and professors at the University of Foreign Languages and International Studies - Vietnam National University, Hanoi for their lectures on research methodology and linguistic theories, which provide the theoretical and methodological background for my thesis.

I am very much grateful to Assoc. Phan Van Hoa, Assoc. Tran Ba Tién, Dr. Lé Thi Giao Chi, Dr.

Truong Bach Lé, and Dr. Pham Thi Thuy who gave me insightful comments and invaluable ideas to develop my research from the beginning of my academic journey. My sincere thanks go to all commanders of Military Science Academy; Colonel, Assoc. Prof Nguyen Thu Hanh — Dean of the English Department and my dear colleagues and students for their continuous support and encouragement throughout this challenging journey.

My in-depth appreciation is also due to all my senior PhD students for their care and inspiration, which are forever a part of the study. I would also like to express my gratitude to all my helpful friends, colleagues, comrades, especially those at Military Science Academy and Vietnam Department of Peacekeeping Operations, whose urgent needs and feedbacks for term support motivated me to embark on investigating peacekeeping terminology. In conclusion, I express heartfelt appreciation to my patient, tolerant, and generous family members including my parents, brothers and sisters, my beloved wife and sons, whose sacrifices for my Doctoral Degree achievement and unwavering support lifted my spirits when hope waned, transforming my dream into a tangible reality. Hoang Anh Nguyén ABSTRACT This doctoral thesis explores the crucial role of managing military terminology, with a special focus on peacekeeping terms, amidst the Vietnam People’s Army's deeper integration into the global military landscape, including United Nations peacekeeping missions.

The objective is to streamline access to an extensive array of linguistic and conceptual knowledge through the creation of a bilingual terminological knowledge base. This base organizes military peacekeeping terminology alphabetically and categorizes each concept within a framework of hierarchical conceptual categories and a semantic network. Employing Frame-based Terminology, as proposed by Faber in 2012, the research delves into semantic relationships and conceptual categories to construct knowledge structures related to various events. The methodology encompasses semantic and corpus analysis, thematic analysis, and both focus group interviews and surveys to gather comprehensive insights.

The study unveils 22 primary relationships within the military peacekeeping realm, covering a spectrum from functions and attributes to methods and phases. Additionally, it categorizes peacekeeping terminology into five principal groups: ENTITY, ACTION, SITUATION, MEASUREMENT, and ATTRIBUTE. The analysis further leads to the development of five distinct knowledge structures around key terms and events like EVACUATION and SEARCH AND RESCUE, thereby enriching the linguistic and military knowledge base for peacekeepers. These findings underscore the enriched linguistic and conceptual resources now available to peacekeepers, enhancing their operational capabilities.

The research not only advocates for further exploration within other military domains but also underscores the importance of similar studies in military healthcare, intelligence, engineering, and communication sectors, among others. TABLE OF CONTENTS pages STATEMENT OF AUTHORSHIP. i TABLE OF ABBREVIATIONS. Vili CHAPTER ONE: INTRODUCTION 1 1.

Statement of the problem. ccc ccc cece nce e cece ne ene eee eee eenae tees 1 1. The significance of military terminology SuppOFf. Terminology management research øap.

Research aim and ObJ€CfIV€S. Research qU€SfIONS.c cence eens ena tense nh kg 7 4. Scope of the SfUỦY. cece nee ce HS nh Hết 8 5.

Methods of the Study. ccc cece cee c cece eee eee e ene ene nh tent eee eens 9 6. Significance of the StUdy.- e cence ee ng 10 7. Structure of the th€S1S.---- c2 2n nh nh nh.

10 CHAPTER TWO: LITERA TURE REVIEW 12 2.--- c2 nh nh nh nh se 12 2. Overview of terminolOøØy. General terminology theOry. Communicative terminology theory.

Cognitive-based terminology theorIes. Frame-based Terminology as a primary theoretical foundation for the study 22 2. Frames and specialized language. Domain in Frame-based Terminology.

Theoretical premises of Frame-based Terminology.-- cece eee e eee tees rên 56 2. Definition of key ferms. Conceptual cafegØOT1ZafIO'. Translation and specialized language translafion.

Translation DFOC€SS. Specialized language communIcafion. Specialized communication process componenfs. Translators as text senderS/TeC€IV€TS.

Translators as terminologISfS. The specialized t€Xf. eee e eee eee etna eee nh ke 70 2. Translation of specialized texts.

The need of a terminological knowledge structure. Previous related stud1es. Summary of Chapter TWO.--c che 82 CHAPTER THREE: RESEARCH METHODOLOGY 83 3. eee e nets eee SH nh nh khen 83 3.

Interpretation of the methodology to research questions. c2 nh nh nhện 88 3. cce cece cece e nce e ene HT TT etna nh nh nh kg 88 3. The dICfIO'IATI€S.-- n cece eee ae SH 89 3.

The DOD Dictionarles. HH HS HH Km nh ng 91 3. The Peacekeeping Corpus. Focus group ITIf€TVICW.

nh nh hệt 3. SH nh ve 3. Focus group interview đeSIØn. Planning and conducting the focus group In(erVIew.c nee eens 2n nhu 3.cQQQ eee ene eee ng kh kh hy 3.

cece eee ce eee e cence nee eneee eee eaeneeeenenseneenene eae 3. Data analysis procedure.‹cc cà cnet eae ees 3. Analysis of Corpus Concordances. Analysis of Term Definitions.

Analytical framework of the sfudy. eee e eee e cence nee eeeeenee tee tneeneeneas 3. ng ng ng ng ng TK ke kg ki ke nề kh 3.--c cọ HS HH HH nh kh kh 3.---- SH nh nh re 3.---ccccnn ng ene kg kh khấu 3. Summary of Chapter TÌhree.------------- << <<: CHAPTER FOUR: FINDINGS AND DISCUSSION 4.

Fundamental semantic relations of English military peacekeeping terms. nee eee ng nh nh nhà ees 4. Has_function reÌatIOn. 2n nh kh rà 4.

Attribute_of telatiOn.c ence ng vn xa 4. Consists_of relation. c cece ccc nce ence een n ng ra SA N20) 2Nilẻrởšađiiadiidididditiẳiẳ. Effected_by reÌatION.

ng nà hy 4.cc c nn SH SH en kiên 4. Takes_place_in T€ÏatÏON. SH nh nh nh nh nh kg 132 4. By_rmeans_ oƒreÏatIOn.

Takes_place_before/during/after relatlon. Conducted_by reÏatIOn. Located_at relation. cece cece ccc cc cece cece cece eee eeeneeeeeues 136 4.

Result_of reÌÏatIOn. HH nh aeas 137 4. Cawuses Co) <1 6 (0) | n2 HE nh và 138 4. For_reason_ oƒTeÌÏafIOn.

nh nh kh khu 138 4.0 ccc cece cece eee eee eee eect kh kh enna eats 139 4. Subordinate_to reÌatIOn. Coordinates rela[On.c e nee ene nh kh nh 140 4. Phase_ oƒTeÌatIOn.c SH nh nh eae 141 4.

Delimited_ by reÌatlOn. eee eee ence ene nh xo 142 4. Method_oƒreÌatOn. nh nh e ene e nas 142 4.

Conceptual categorization of English military peacekeeping terms. Building bilingual peacekeeping knowledge structures based on 154 semantic relations and conceptual cateøorIzaftion. Filling in conceptual øaps. Bilingual knowledge structures constructed.

Vietnamese translational equivalents of English military 156 peacekeeping f€Tms.-- c2 eee nh hà kg 4. Perception of experts of the findings. Findings from the focus group 1nf€rVI€W. Findings from the survey questionnaIre.

Summary of Chapter FOUT.----------c<<s<<s+ 177 CHAPTER FIVE: CONCLUSION 178 5. Recapitulation of the study. Fundamental semantic relations of English military peacekeeping terminology. Conceptual categories of English military peacekeeping terminology.

Bilingual knowledge structure of peacekeeping events. Contributions of the StUdy. Implications of the study. Implications for theOTY.

Implications for research. Implications for pFaCtIC€. Limitations and suggestions for further research. nh nen 187 APPENDIX I.QQQnnnn HH nh nhe 1 APPENDIX IH.

ch ili APPENDIX IID.0 cc cece nee e eee ene ee ene ee eneeeeneneeneenenes viii APPENDIX IV. e nee ne tet nh kh nh kh Xxi viii TABLE OF ABBREVIATIONS Abbreviations Standing for AAP-06 NATO glossary of terms and definitions (English and French) DOD Dictionary of Military and Associated Terms CTT Communicative Terminology Theory FBT Frame-based Terminology GTT General Terminology Theory LGM Lexical Grammar Model LR Lexical Relations LS Logical Structure MINUSMA The United Nations Multidimensional Integrated Stabilization Mission in Mali MONUSCO The United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of Congo RRG Role and Reference Grammar STT Sociocognitive Terminology Theory SoA State of affairs VNDPO Vietnam Department of Peacekeeping Operations UK United Kingdoms UN United Nations UNMISS The United Nations Mission in South Sudan UNMOGIP The United Nations Military Observer Group in India and Pakistan US United States WIPO The World Intellectual Property Organization ix LIST OE TABLES Table Title Page Table 2.1 | Lexical domains in the verbal lexicon (Faber and Mairal 1999, p.2 | Description of Aktionsart types in RRG (Mairal and Cortés 38 2006, p.3 | Basis RRG logical structures 40 Table 2.4 | Semantic relations (Faber 2012) 57 Table 2.5 | Military operation definitional hierarchy 62 Table 2.6 | Definitional template of MILITARY OPERATION 63 Table 2.7 | Definitional template of AMPHIBIOUS OPERATION 63 Table 2.8 | Definitional template of AMPHIBIOUS WITHDRAWAL 63 Table 2.9 | Knowledge patterns and their conceptual relations (León and | 79 Reimerink 2010, p.1 | The mixed method nature of the study 87 Table 3.2 | Essential elements of the methodology 88 Table 3.3 | Five entries from the original glossary 89 Table 3.4 | Examples of official UN reports and documents 95 Table 3.5 | Description of focus group participants 100 Table 3.6 | Definitions of EXERCISE from the DoD and the APP-06 108 Table 3.7 | Conceptual relations extracted from the definitions of EXERCISE 108 Table 3.8 | Definitional template of CONFLICT PREVENTION 111 Table 4.1 | Inventory of semantic relations of peacekeeping terms 120 Table 4. | Number of semantic relations from definitional analysis 121 Table 4. | Number of semantic relations from corpus analysis 122 Table 4.4 | Semantic relations in order of popularity 123 Table 4.5 | Definitional analysis of MINE 125 Table 4.6 | Definitional analysis of CONFLICT PREVENTION 126 Table 4.7 | Definitional analysis of PEACE ENFORCEMENT 127 Table 4.