Lợi Nhuận Từ Hoạt Động Dịch Vụ Phi Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Tài liệu lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng tại ngân hàng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kinh tế.

• Tác giả: Đỗ Tiến Thịnh
• Người hướng dẫn: TS. Phan Ngọc Minh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Lợi Nhuận Từ Dịch Vụ Phi Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ LỢI NHUẬN TỪ DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm của dịch vụ phi tín dụng ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Phân loại và đặc điểm của hoạt động dịch vụ phi tín dụng NHTM
• 1.1.3. Vai trò của hoạt động dịch vụ phi tín dụng ngân hàng thương mại
• 1.2. Lợi nhuận và cơ cấu lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Xác định doanh thu, chi phí từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.2.2. Xác định lợi nhuận trong hoạt động dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Nhân tố chủ quan
• 1.3.2. Nhân tố khách quan
• 1.4. Kinh nghiệm về việc gia tăng lợi nhuận từ hoạt động phi tín dụng của các ngân hàng thương mại trong và ngoài nước
• 1.4.1. Kinh nghiệm của Ngân hàng Bangkok – Thái Lan
• 1.4.2. Kinh nghiệm của Standard Chartered ở Singapore
• 1.4.3. Kinh nghiệm của Citibank tại Nhật Bản
• 1.4.4. Bài học rút ra của BIDV
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ LỢI NHUẬN TỪ HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của BIDV
• 2.1.2. Cơ cấu bộ máy tổ chức
• 2.1.3. Các hoạt động chính của BIDV
• 2.1.4. Một số kết quả kinh doanh chính của BIDV
• 2.2. Thực trạng lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng của BIDV
• 2.2.1. Thực trạng hoạt động dịch vụ phi tín dụng của BIDV thời gian qua
• 2.2.2. Thực trạng doanh thu, chi phí và lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng của BIDV
• 2.2.3. Đánh giá thực trạng rủi ro trong kinh doanh dịch vụ phi tín dụng tại BIDV
• 2.3. Đánh giá thực trạng lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng của BIDV
• 2.3.1. Kết quả đạt được
• 2.3.2. Một số hạn chế
• 2.3.3. Nguyên nhân của một số hạn chế
• 2.4. Sự cần thiết phải thay đổi cơ cấu thu nhập theo hướng tăng thu từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP GIA TĂNG LỢI NHUẬN TỪ HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng phát triển hoạt động dịch vụ phi tín dụng của BIDV giai đoạn 2016 – 2020
• 3.2. Một số giải pháp gia tăng lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 3.2.1. Cơ sở đề xuất giải pháp tăng lợi nhuận từ hoạt động phi tín dụng tại BIDV
• 3.2.2. Các giải pháp cụ thể
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lợi Nhuận Dịch Vụ Phi Tín Dụng Tại BIDV

Xu thế hội nhập quốc tế tạo ra cơ hội và thách thức cho ngành tài chính ngân hàng Việt Nam. Sự cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng quốc tế đòi hỏi các NHTM Việt Nam phải thay đổi. Đa số NHTM Việt Nam hiện nay phụ thuộc vào nguồn thu từ hoạt động tín dụng, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Mở rộng dịch vụ ngân hàng ngoài dịch vụ truyền thống là chiến lược quan trọng. Vai trò của hoạt động dịch vụ ngày càng được đánh giá cao, mang lại lợi nhuận ổn định và an toàn. Đa dạng hóa dịch vụ giúp ngân hàng hạn chế rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh. Các NHTM đã nhận thấy sự cần thiết này và đang từng bước chuyển hướng sang phát triển các loại hình sản phẩm – dịch vụ hiện đại. Cần có những giải pháp hữu hiệu để thúc đẩy phát triển các loại hình sản phẩm – dịch vụ ngân hàng, tạo nền tảng để thay đổi cơ cấu thu nhập, hướng tới các ngân hàng hiện đại.

1.1. Khái Niệm và Đặc Điểm Dịch Vụ Phi Tín Dụng Ngân Hàng

Dịch vụ phi tín dụng là các hoạt động ngân hàng không liên quan trực tiếp đến việc cấp tín dụng. Các dịch vụ này bao gồm thanh toán, chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ, bảo lãnh, tư vấn tài chính, quản lý tài sản và các dịch vụ khác. Đặc điểm của dịch vụ phi tín dụng là tạo ra nguồn thu từ phí dịch vụ, ít rủi ro hơn so với hoạt động tín dụng và góp phần đa dạng hóa nguồn thu cho ngân hàng. Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cần tập trung phát triển các dịch vụ này để tăng trưởng bền vững.

1.2. Vai Trò Của Dịch Vụ Phi Tín Dụng Đối Với Ngân Hàng TMCP

Dịch vụ phi tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Nó giúp ngân hàng đa dạng hóa nguồn thu, giảm sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng truyền thống. Đồng thời, dịch vụ phi tín dụng còn giúp ngân hàng thu hút và giữ chân khách hàng, nâng cao uy tín và vị thế trên thị trường. Theo nghiên cứu, tăng thu nhập từ ngoài lãi giúp các ngân hàng thương mại giảm rủi ro trong hoạt động. Phát triển dịch vụ phi tín dụng là xu hướng tất yếu của các ngân hàng hiện đại.

II. Thực Trạng Lợi Nhuận Dịch Vụ Phi Tín Dụng BIDV Phân Tích

BIDV là một trong những NHTM có lịch sử lâu đời và mạng lưới rộng lớn. Tuy nhiên, BIDV vẫn tập trung vào phát triển công tác tín dụng và đầu tư, làm cho tỷ trọng thu từ hoạt động này chiếm đa phần trong tổng thu nhập. Tỷ trọng thu từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng, là hoạt động chủ lực của một Ngân hàng hiện đại, lại chiếm một tỷ trọng khiêm tốn. Nghiên cứu về lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng của BIDV nhằm xây dựng một hướng đi mới cho ngân hàng này và cả hệ thống NHTM nói chung của Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế. Cần có những giải pháp để củng cố năng lực cạnh tranh và khả năng chịu đựng cạnh tranh của BIDV.

2.1. Phân Tích Doanh Thu Chi Phí Dịch Vụ Phi Tín Dụng Giai Đoạn 2011 2015

Giai đoạn 2011-2015, doanh thu từ dịch vụ phi tín dụng của BIDV có sự tăng trưởng nhưng chưa tương xứng với tiềm năng. Chi phí hoạt động dịch vụ cũng tăng lên, ảnh hưởng đến lợi nhuận ròng. Cần phân tích chi tiết cơ cấu doanh thu, chi phí để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Bảng 2.4 trong tài liệu gốc cho thấy thu từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng của BIDV giai đoạn năm 2012-2015. Cần có giải pháp để tối ưu hóa chi phí và tăng doanh thu từ các dịch vụ này.

2.2. Đánh Giá Rủi Ro Trong Kinh Doanh Dịch Vụ Phi Tín Dụng Tại BIDV

Kinh doanh dịch vụ phi tín dụng cũng tiềm ẩn những rủi ro nhất định, như rủi ro hoạt động, rủi ro pháp lý, rủi ro công nghệ và rủi ro cạnh tranh. BIDV cần đánh giá và quản lý rủi ro một cách hiệu quả để đảm bảo an toàn và ổn định trong hoạt động. Cần có hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ và đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn cao để giảm thiểu rủi ro. Việc chuyển đổi số dịch vụ ngân hàng cũng mang lại những rủi ro mới cần được quan tâm.

2.3. So Sánh Với Các Ngân Hàng Khác Về Hiệu Quả Dịch Vụ Phi Tín Dụng

So sánh hiệu quả dịch vụ phi tín dụng của BIDV với các ngân hàng khác như Vietcombank, VietinBank, Techcombank cho thấy BIDV còn nhiều dư địa để cải thiện. Tỷ lệ lợi nhuận từ dịch vụ phi tín dụng trên tổng lợi nhuận của BIDV còn thấp hơn so với một số ngân hàng khác. Biểu đồ 2.6 trong tài liệu gốc so sánh kết quả thu dịch vụ ròng của một số ngân hàng thương mại. BIDV cần học hỏi kinh nghiệm từ các ngân hàng thành công và áp dụng các giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả hoạt động.

III. Giải Pháp Tăng Lợi Nhuận Dịch Vụ Phi Tín Dụng BIDV Bí Quyết

Để tăng lợi nhuận dịch vụ phi tín dụng, BIDV cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện sản phẩm dịch vụ hiện có, nâng cao mức độ tin cậy của khách hàng, mở rộng mạng lưới, tăng cường hoạt động xúc tiến Marketing, tăng cường bán chéo sản phẩm và nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ. Cần có chiến lược phát triển dịch vụ phi tín dụng rõ ràng và phù hợp với điều kiện thực tế của BIDV. Định hướng phát triển hoạt động dịch vụ phi tín dụng của BIDV giai đoạn 2016 – 2020 cần được xác định rõ ràng.

3.1. Hoàn Thiện Sản Phẩm Dịch Vụ Hiện Có Của Ngân Hàng BIDV

BIDV cần rà soát và hoàn thiện các sản phẩm, dịch vụ hiện có để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng. Cần tập trung vào nâng cao chất lượng dịch vụ, cải tiến quy trình và thủ tục, đồng thời phát triển các sản phẩm, dịch vụ mới phù hợp với xu hướng thị trường. Dịch vụ thanh toán BIDV, dịch vụ thẻ BIDV, dịch vụ ngoại hối BIDV cần được đầu tư và phát triển mạnh mẽ. Cần chú trọng đến trải nghiệm khách hàng và tạo ra sự khác biệt so với các đối thủ cạnh tranh.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh và Mở Rộng Mạng Lưới Dịch Vụ BIDV

Mở rộng mạng lưới hoạt động là một trong những giải pháp quan trọng để tăng lợi nhuận dịch vụ phi tín dụng. BIDV cần mở rộng mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch, đồng thời phát triển các kênh phân phối trực tuyến như internet banking, mobile banking. Cần tăng cường hợp tác với các đối tác để mở rộng phạm vi hoạt động và tiếp cận khách hàng tiềm năng. Nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách cải thiện chất lượng dịch vụ, giảm phí dịch vụ và tăng cường các chương trình khuyến mãi.

3.3. Tăng Cường Marketing và Bán Chéo Sản Phẩm Dịch Vụ Ngân Hàng

Tăng cường hoạt động Marketing là cần thiết để quảng bá dịch vụ phi tín dụng của BIDV đến với khách hàng. Cần sử dụng các kênh truyền thông hiệu quả như báo chí, truyền hình, internet, mạng xã hội để tiếp cận khách hàng mục tiêu. Tăng cường bán chéo sản phẩm bằng cách giới thiệu các dịch vụ phi tín dụng cho khách hàng đang sử dụng các sản phẩm tín dụng và ngược lại. Cần đào tạo đội ngũ nhân viên bán hàng chuyên nghiệp và có kiến thức sâu rộng về các sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng.

IV. Ứng Dụng Chuyển Đổi Số Để Tăng Lợi Nhuận Dịch Vụ BIDV

Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu của ngành ngân hàng. BIDV cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động dịch vụ phi tín dụng để nâng cao hiệu quả và trải nghiệm khách hàng. Cần phát triển các dịch vụ ngân hàng số như mobile banking, internet banking, ví điện tử, thanh toán trực tuyến. Ứng dụng công nghệ AI, Big Data để phân tích dữ liệu khách hàng và đưa ra các sản phẩm, dịch vụ phù hợp. Chuyển đổi số giúp BIDV giảm chi phí hoạt động, tăng doanh thu và nâng cao khả năng cạnh tranh.

4.1. Phát Triển Các Kênh Dịch Vụ Ngân Hàng Số Hiện Đại Tại BIDV

Phát triển các kênh dịch vụ ngân hàng số hiện đại như mobile banking, internet banking, ví điện tử, thanh toán trực tuyến là yếu tố then chốt trong chuyển đổi số. BIDV cần đầu tư vào công nghệ và hạ tầng để đảm bảo hoạt động ổn định và an toàn của các kênh dịch vụ số. Cần thiết kế giao diện thân thiện, dễ sử dụng và cung cấp đầy đủ các tính năng cần thiết cho khách hàng. Tăng cường bảo mật thông tin và phòng chống gian lận trên các kênh dịch vụ số.

4.2. Ứng Dụng AI và Big Data Để Cá Nhân Hóa Dịch Vụ Ngân Hàng

Ứng dụng AI và Big Data để phân tích dữ liệu khách hàng và đưa ra các sản phẩm, dịch vụ phù hợp là một trong những lợi ích lớn nhất của chuyển đổi số. BIDV cần xây dựng hệ thống thu thập và phân tích dữ liệu khách hàng một cách hiệu quả. Sử dụng AI để tự động hóa các quy trình, giảm chi phí và tăng năng suất. Cá nhân hóa dịch vụ ngân hàng giúp BIDV tăng cường sự gắn kết với khách hàng và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

V. Quản Lý Rủi Ro và Tuân Thủ Trong Dịch Vụ Phi Tín Dụng BIDV

Quản lý rủi ro và tuân thủ là yếu tố quan trọng để đảm bảo hoạt động an toàn và bền vững của dịch vụ phi tín dụng. BIDV cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm rủi ro hoạt động, rủi ro pháp lý, rủi ro công nghệ và rủi ro cạnh tranh. Tuân thủ các quy định của pháp luật và Ngân hàng Nhà nước về hoạt động ngân hàng. Tăng cường kiểm soát nội bộ và đào tạo nhân viên về quản lý rủi ro và tuân thủ.

5.1. Xây Dựng Hệ Thống Quản Lý Rủi Ro Toàn Diện Cho Dịch Vụ BIDV

Xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện là cần thiết để giảm thiểu các rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động dịch vụ phi tín dụng. BIDV cần xác định và đánh giá các rủi ro một cách chi tiết, đồng thời xây dựng các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro hiệu quả. Cần có quy trình kiểm soát và giám sát rủi ro chặt chẽ để đảm bảo hoạt động an toàn và ổn định.

5.2. Đảm Bảo Tuân Thủ Các Quy Định Pháp Luật Về Dịch Vụ Ngân Hàng

Tuân thủ các quy định pháp luật là yếu tố bắt buộc để hoạt động dịch vụ ngân hàng được hợp pháp và bền vững. BIDV cần cập nhật thường xuyên các quy định mới của pháp luật và Ngân hàng Nhà nước, đồng thời đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định này. Cần có đội ngũ nhân viên pháp chế chuyên nghiệp để tư vấn và hỗ trợ các hoạt động tuân thủ.

VI. Kết Luận Tương Lai Lợi Nhuận Dịch Vụ Phi Tín Dụng BIDV

Tăng lợi nhuận dịch vụ phi tín dụng là mục tiêu quan trọng của BIDV trong giai đoạn tới. Để đạt được mục tiêu này, BIDV cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, bao gồm hoàn thiện sản phẩm dịch vụ, nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng mạng lưới, tăng cường Marketing, ứng dụng công nghệ và quản lý rủi ro. Với những nỗ lực không ngừng, BIDV sẽ đạt được những thành công lớn trong lĩnh vực dịch vụ phi tín dụng và khẳng định vị thế là một trong những ngân hàng hàng đầu Việt Nam.

6.1. Định Hướng Phát Triển Dịch Vụ Phi Tín Dụng Của BIDV Đến 2025

Định hướng phát triển dịch vụ phi tín dụng của BIDV đến năm 2025 là trở thành ngân hàng hàng đầu về cung cấp các dịch vụ ngân hàng số hiện đại và tiện lợi cho khách hàng. BIDV sẽ tập trung vào phát triển các sản phẩm, dịch vụ mới phù hợp với xu hướng thị trường và nhu cầu của khách hàng. Đồng thời, BIDV sẽ tăng cường hợp tác với các đối tác để mở rộng phạm vi hoạt động và tiếp cận khách hàng tiềm năng.

6.2. Kiến Nghị Để Thúc Đẩy Tăng Trưởng Dịch Vụ Phi Tín Dụng

Để thúc đẩy tăng trưởng dịch vụ phi tín dụng, BIDV cần có sự hỗ trợ từ Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Chính phủ cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các ngân hàng, đồng thời khuyến khích các ngân hàng đầu tư vào công nghệ và phát triển các dịch vụ mới. Ngân hàng Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ các ngân hàng trong quá trình chuyển đổi số và quản lý rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cấu trúc thu nhập của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015, hoạt động tín dụng truyền thống luôn chiếm tỷ trọng áp đảo trên 80% tổng doanh thu, tạo ra rủi ro nợ xấu tiềm ẩn và sự phụ thuộc lớn vào chu kỳ kinh tế. Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) sau khi hoàn tất cổ phần hóa vào năm 2012 đã đạt mức tăng trưởng tổng tài sản nhanh chóng từ 405.670 tỷ đồng năm 2011 lên 850.670 tỷ đồng năm 2015, lợi nhuận trước thuế tăng từ 4.220 tỷ đồng lên 7.473 tỷ đồng. Mặc dù sở hữu quy mô tài sản lớn thứ hai hệ thống với mạng lưới 180 chi nhánh và 15.100 nhân sự, tỷ trọng đóng góp từ nguồn thu dịch vụ phi tín dụng của BIDV vẫn chỉ dao động ở mức khiêm tốn khoảng 10% đến 14% tổng lợi nhuận thuần.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ thực trạng cơ cấu doanh thu, chi phí và lợi nhuận từ các mảng nghiệp vụ ngoài tín dụng tại BIDV, từ đó xác định các rào cản nội tại và áp lực cạnh tranh trên thị trường tài chính. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về dịch vụ phi tín dụng, đo lường các chỉ tiêu tài chính thực tế tại BIDV giai đoạn 2011 - 2015, và xây dựng hệ thống 10 nhóm giải pháp đồng bộ định hướng đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc, tạo cơ sở thực tiễn giúp BIDV hướng tới mục tiêu nâng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi lên mức 20% - 25%, giảm thiểu rủi ro hoạt động và củng cố năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng phân tích dựa trên lý thuyết đa dạng hóa danh mục thu nhập ngân hàng của các tác giả Chien-Chiang Lee, Shih-Jui Yang và Chi-Hung Chang (2014), khẳng định rằng việc gia tăng các nguồn thu ngoài lãi giúp phân tán rủi ro tín dụng và tăng cường tính ổn định của hệ thống tài chính tại các nền kinh tế đang phát triển. Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp mô hình phân tích bao dữ liệu (Data Envelopment Analysis - DEA) của Vander Westhuizen và Gert (2010) nhằm đánh giá hiệu quả kỹ thuật phân bổ chi phí hoạt động giữa dịch vụ truyền thống và dịch vụ hiện đại. Nghiên cứu cũng vận dụng lý thuyết cấu trúc thị trường và rủi ro hoạt động ngân hàng của Mathias Kohler (2014) cùng nghiên cứu thực nghiệm của Li Li và Yu Zhang (2013) về đa dạng hóa dịch vụ tại các ngân hàng thương mại châu Á.

Khung lý thuyết tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi:

• Dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại: Tất cả các dịch vụ, sản phẩm do ngân hàng cung ứng tới khách hàng nhằm đáp ứng nhu cầu tài chính tiền tệ, tạo nguồn thu nhập trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua thu phí mà không làm phát sinh nghĩa vụ cấp và thu hồi nợ tín dụng.
• Doanh thu thuần ngoài lãi: Tổng thu nhập từ phí dịch vụ thanh toán, thẻ, kinh doanh ngoại tệ, bảo hiểm, bảo lãnh, lưu ký chứng khoán và dịch vụ ngân quỹ sau khi trừ chi phí trực tiếp.
• Lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng: Chênh lệch tuyệt đối giữa tổng doanh thu dịch vụ phi tín dụng và toàn bộ chi phí vận hành, công nghệ, nhân sự phân bổ cho mảng dịch vụ trong một kỳ kế toán xác định.
• Chỉ số sức mạnh quan hệ khách hàng (RSI): Thước đo mức độ gắn kết và khả năng bán chéo các sản phẩm dịch vụ giá trị gia tăng của ngân hàng cho từng phân khúc khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp thống kê mô tả và so sánh định lượng đa chiều. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính kiểm toán hợp nhất, báo cáo kết quả kinh doanh và báo cáo thường niên của BIDV liên tục trong 5 năm từ năm 2011 đến năm 2015, kết hợp dữ liệu thống kê từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các định chế tài chính cùng ngành như Vietcombank, VietinBank, Agribank, Techcombank. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế với cỡ mẫu gồm 350 khách hàng cá nhân và doanh nghiệp sử dụng dịch vụ tại 180 chi nhánh và điểm giao dịch trên toàn quốc theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích so sánh dọc theo chuỗi thời gian 2011 - 2015 nhằm phát hiện xu hướng biến động doanh thu, chi phí và tỷ suất sinh lời của từng dòng sản phẩm phi tín dụng tại BIDV. Phương pháp so sánh ngang giúp định vị chính xác năng lực cạnh tranh và thị phần của BIDV so với các đối thủ trực tiếp trên thị trường. Toàn bộ quy trình xử lý dữ liệu, kiểm định thang đo mức độ hài lòng của khách hàng và tính toán các chỉ số tài chính được thực hiện từ tháng 3 đến tháng 11 năm 2016, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô hoạt động và năng lực tài chính tổng thể của BIDV tăng trưởng vượt bậc nhưng cơ cấu lợi nhuận vẫn mất cân đối nghiêm trọng. Trong giai đoạn 2011 - 2015, tổng tài sản của BIDV tăng trưởng bình quân 25%/năm, đạt 850.670 tỷ đồng; vốn chủ sở hữu tăng trưởng bình quân 38%/năm, đạt trên 42.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, tỷ trọng lợi nhuận trước thuế từ mảng dịch vụ phi tín dụng chỉ đóng góp trung bình từ 10,5% đến 13,8% tổng lợi nhuận toàn hàng, phần còn lại trên 86% vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào biên lãi thuần từ hoạt động cấp tín dụng.

Thứ hai, cơ cấu thu từ dịch vụ phi tín dụng phân hóa mạnh và chưa đa dạng hóa chiều sâu. Dịch vụ thanh toán trong nước và dịch vụ thẻ ngân hàng chiếm tỷ trọng chi phối lên tới 68,5% tổng thu phí dịch vụ của BIDV năm 2015. Các mảng dịch vụ có hàm lượng công nghệ và giá trị thặng dư cao như kinh doanh ngoại hối phái sinh (Forward, Option), tư vấn đầu tư tài chính, lưu ký chứng khoán thông qua Công ty Chứng khoán BIDV (BSC) và bảo hiểm nhân thọ/phi nhân thọ qua Công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) chỉ đóng góp khiêm tốn dưới 15% tổng thu phí ngoài lãi.

Thứ ba, khoảng cách về tỷ suất thu dịch vụ ròng của BIDV so với các chuẩn mực quốc tế và ngân hàng chuyên doanh trong nước còn rất lớn. Trong khi tỷ trọng thu dịch vụ của Standard Chartered Singapore đạt trên 56% tổng thu nhập và Vietcombank duy trì tỷ trọng thu phí dịch vụ ổn định trên 18%, con số này tại BIDV còn thấp, chưa tương xứng với tiềm lực mạng lưới 180 chi nhánh và 204 phòng giao dịch. Năng suất tạo doanh thu dịch vụ bình quân trên mỗi nhân sự (trong tổng số 15.100 nhân viên) chỉ đạt khoảng 135 triệu đồng/người/năm trong năm 2015.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan. Về phía ngân hàng, hệ thống công nghệ thông tin cốt lõi (Core Banking) tuy đã được nâng cấp nhưng mức độ tích hợp dịch vụ đa kênh (Omni-channel) chưa liền mạch; quy trình giao dịch tại quầy còn nặng tính thủ tục giấy tờ, chưa thực hiện triệt để mô hình giao dịch một cửa. Chính sách giá phí dịch vụ chưa thực sự linh hoạt theo từng nhóm khách hàng mục tiêu, công tác tiếp thị và kỹ năng bán chéo sản phẩm của đội ngũ giao dịch viên còn hạn chế dù có tới 81,2% cán bộ đạt trình độ đại học và trên đại học. Về mặt khách quan, thói quen sử dụng tiền mặt trong dân cư còn phổ biến và khung pháp lý cho các sản phẩm phái sinh, thanh toán điện tử tại Việt Nam thời điểm 2011 - 2015 vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện.

Các dữ liệu nghiên cứu khi được tổng hợp qua hệ thống biểu đồ diễn biến tổng tài sản so với lợi nhuận trước thuế và biểu đồ cơ cấu thu dịch vụ ròng giai đoạn 2012 - 2015 đã minh chứng rõ nét quy luật: việc đầu tư phát triển công nghệ có thể giúp ngân hàng tiết giảm tới 76% chi phí vận hành giao dịch (tương tự bài học thành công từ Bangkok Bank Thái Lan với 60% giao dịch thực hiện tự động), đồng thời tạo đòn bẩy vững chắc để mở rộng biên lợi nhuận thuần ngoài lãi.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thực hiện định hướng chiến lược chuyển dịch mô hình kinh doanh của BIDV giai đoạn 2016 - 2020, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hiện đại hóa sản phẩm và số hóa kênh phân phối dịch vụ: BIDV cần tập trung nâng cấp hạ tầng ngân hàng điện tử (Internet Banking, Mobile Banking), phát triển các tính năng thanh toán tự động hóa đơn, chuyển tiền 24/7 và giao dịch hối đoái trực tuyến. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ xử lý giao dịch tự động qua kênh số lên mức 65% - 70% vào năm 2020, qua đó giảm chi phí vận hành đơn vị sản phẩm tối thiểu 20%.
2. Đẩy mạnh chiến lược bán chéo sản phẩm (Bancassurance & Đầu tư): Tận dụng hệ sinh thái bao gồm Công ty Bảo hiểm BIC, Công ty Chứng khoán BSC và 5 ngân hàng liên doanh để thiết kế các gói sản phẩm tài chính trọn gói. Mục tiêu nâng tỷ lệ khách hàng sử dụng từ 3 sản phẩm dịch vụ phi tín dụng trở lên từ 25% năm 2015 lên tối thiểu 50% vào năm 2020.
3. Chuẩn hóa quy trình giao dịch và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tái cấu trúc quy trình giao dịch một cửa tại toàn bộ 180 chi nhánh, cắt giảm 40% thời gian xử lý hồ sơ dịch vụ tại quầy. Tổ chức đào tạo định kỳ hàng quý cho 100% cán bộ quan hệ khách hàng về kỹ năng tư vấn chuyên sâu và văn hóa chăm sóc khách hàng lấy người dùng làm trung tâm.
4. Kiến nghị với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước: Đề nghị Ngân hàng Nhà nước đẩy mạnh hoàn thiện khung pháp lý về thanh toán không dùng tiền mặt, ban hành các chuẩn kết nối kỹ thuật liên ngân hàng thống nhất và có chính sách ưu đãi thuế đối với các khoản đầu tư công nghệ số của các ngân hàng thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban điều hành và cán bộ quản lý tại các ngân hàng thương mại: Cung cấp bức tranh toàn diện về phương pháp phân tích cơ cấu thu nhập ngoài lãi, hỗ trợ định hình chiến lược tái cơ cấu danh mục kinh doanh và tối ưu hóa tỷ suất sinh lời trên tài sản.
• Chuyên viên nghiên cứu và phát triển sản phẩm ngân hàng bán lẻ: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm về thị hiếu khách hàng, các mô hình bán chéo sản phẩm liên kết ngân hàng - bảo hiểm - chứng khoán và kinh nghiệm thiết kế gói sản phẩm thẻ, thanh toán quốc tế.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo học thuật giá trị với hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính bài bản, chuỗi số liệu thực tế giai đoạn 2011 - 2015 và các bài học kinh nghiệm quốc tế từ Thái Lan, Singapore, Nhật Bản.
• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tiền tệ (NHNN, Bộ Tài chính): Cung cấp góc nhìn thực tiễn về những điểm nghẽn cơ chế trong phát triển dịch vụ phi tín dụng, phục vụ xây dựng lộ trình thúc đẩy chuyển đổi số và đề án thanh toán không dùng tiền mặt quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

1. Dịch vụ phi tín dụng đóng vai trò quan trọng như thế nào đối với sự an toàn của ngân hàng thương mại?
Dịch vụ phi tín dụng tạo ra nguồn thu nhập ổn định từ phí mà không đòi hỏi nguồn vốn đối ứng lớn và không chịu rủi ro nợ xấu như cho vay. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh việc tăng tỷ trọng thu ngoài lãi giúp giảm biến động lợi nhuận và nâng cao hệ số an toàn vốn (CAR) của ngân hàng trước các cú sốc kinh tế vĩ mô.

2. Tỷ trọng lợi nhuận từ mảng phi tín dụng của BIDV giai đoạn 2011 - 2015 đạt mức bao nhiêu?
Trong giai đoạn 2011 - 2015, mặc dù tổng tài sản đạt 850.670 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt 7.473 tỷ đồng vào năm 2015, tỷ trọng lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng của BIDV chỉ đóng góp khoảng 10,5% đến 13,8% tổng lợi nhuận, thấp hơn đáng kể so với mức chuẩn 30% - 50% tại các ngân hàng phát triển trong khu vực.

3. Mảng dịch vụ phi tín dụng nào đóng góp lớn nhất vào nguồn thu của BIDV?
Hoạt động thanh toán (trong nước và quốc tế) kết hợp với dịch vụ phát hành, thanh toán thẻ ngân hàng là hai trụ cột lớn nhất, đóng góp hơn 68% tổng doanh thu phí dịch vụ của BIDV. Trong khi đó, các dịch vụ cao cấp như phái sinh ngoại tệ, bảo lãnh và tư vấn tài chính doanh nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ.

4. BIDV có thể học hỏi kinh nghiệm gì từ các mô hình ngân hàng quốc tế như Bangkok Bank và Standard Chartered?
Bangkok Bank chứng minh hiệu quả của việc mở rộng mạng lưới giao dịch nhỏ tại các siêu thị, trường học giúp tăng doanh thu gấp 7 lần và nắm giữ 22% thị phần thẻ ghi nợ. Standard Chartered Singapore cho thấy bài học về việc tự động hóa 60% kênh giao dịch số, đưa tỷ trọng thu nhập ngoài lãi đạt trên 56% tổng doanh thu.

5. Mục tiêu chính trong giải pháp giai đoạn 2016 - 2020 của luận văn là gì?
Luận văn đặt mục tiêu nâng tỷ trọng lợi nhuận từ dịch vụ phi tín dụng của BIDV lên mức 20% - 25% tổng lợi nhuận trước thuế vào năm 2020, nâng tỷ lệ khách hàng sử dụng dịch vụ đa kênh lên trên 65% và gia tăng năng suất tạo phí bình quân của đội ngũ 15.100 nhân sự lên gấp 1,8 lần so với năm 2015.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về lợi nhuận dịch vụ phi tín dụng và khẳng định tính cấp thiết của việc chuyển dịch cơ cấu thu nhập trong mô hình ngân hàng thương mại hiện đại.
• Đánh giá chi tiết bức tranh tài chính BIDV giai đoạn 2011 - 2015 với tổng tài sản đạt 850.670 tỷ đồng, đồng thời chỉ rõ điểm nghẽn khi mảng phi tín dụng chỉ đóng góp dưới 14% tổng lợi nhuận.
• Phân tích sâu sắc bài học kinh nghiệm quốc tế từ Bangkok Bank, Standard Chartered và Citibank trong việc tối ưu hóa mạng lưới, ứng dụng công nghệ và khai thác phân khúc khách hàng cao cấp.
• Đề xuất hệ thống 10 nhóm giải pháp thực thi đồng bộ và kiến nghị vĩ mô nhằm mục tiêu đưa tỷ trọng thu ngoài lãi của BIDV đạt 20% - 25% trong giai đoạn 2016 - 2020.
• Công trình nghiên cứu là tài liệu tham khảo thiết thực cho các nhà quản trị ngân hàng và chuyên gia tài chính; quý độc giả quan tâm có thể khai thác chi tiết các mô hình phân tích và bảng số liệu định lượng trong toàn văn luận văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu 2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 9 3. Câu hỏi nghiên cứu 4.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5. Phương pháp nghiên cứu 6. Nội dung nghiên cứu 7. Tổng quan về lĩnh nghiên cứu 8.

Đóng góp của đề tài 9. Kết cấu của đề tài 10 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ LỢI NHUẬN TỪ DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Khái niệm và đặc điểm của dịch vụ phi tín dụng ngân hàng thƣơng mại 1.1 Khái niệm dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thƣơng mại Theo tài liệu dự án Khảo sát và đánh giá dịch vụ phi tín dụng ngân hàng Việt Nam” của tổ chức Deloitte Touche Tohmatsu: Dịch vụ phi tín dụng là bất cứ dịch vụ hoặc sản phẩm nào cung cấp bởi ngân hàng hoặc tổ chức tài chính mà không phải là những dịch vụ tín dụng. Dịch vụ phi tín dụng là dịch vụ được ngân hàng cung cấp tới khách hàng đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của khách hàng nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp đem lại cho ngân hàng một khoản thu nhập nhất định, không bao gồm dịch vụ tín dụng". Để làm rõ và phân biệt khái niệm dịch vụ phi tín dụng với các dịch vụ khác của NHTM, cần làm rõ các khải niệm liên quan theo định nghĩa trên, bao gồm: - Dịch vụ ngân hàng: Dịch vụ ngân hàng là các nghiệp vụ ngân hàng cung cấp cho khách hàng những tiện ích theo nhu cầu của khách hàng như nhận tiền gửi, cho vay, thanh toán, các dịch vụ về ngoại hối, bảo lãnh, tư vấn… (Phạm Anh Thủy, 2013) - Dịch vụ tín dụng ngân hàng: Cấp tín dụng của ngân hàng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.

Tóm lại, một sản phẩm dịch vụ được gọi là dịch vụ phi tín dụng nếu thảo mã những đặc điểm sau: - Là dịch vụ ngân hàng; - Không phải phí dịch vụ liên quan đến cấp tín dụng của ngân hàng như: chiết khấu, bảo lãnh, bao thanh toán. - Là các dịch vụ không làm phát sinh các nghiệp vụ liên quan việc cung cấp và thu hồi tín dụng đối với khách hàng, do tổ chức tín dụng cung cấp và được khách hàng trực tiếp sử dụng. 11 - Là các dịch vụ gắn liền với việc thu phí do các NHTM thực hiện, thông qua việc cung cấp dịch vụ ngân hàng cho các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân nhằm thu được lợi nhuận, điển hình là các dịch vụ: thanh toán, ngân hàng điện tử, dịch vụ kinh doanh ngoại tệ, vàng bạc đá quý… 1.2 Phân loại và đặc điểm của hoạt động dịch vụ phi tín dụng ngân hàng thƣơng mại - Dịch vụ thanh toán Là việc cung ứng phương tiện thanh toán, thực hiện giao dịch thanh toán trong nước và quốc tế. * Thanh toán trong nƣớc: Thanh toán trong nước là việc NHTM thực hiện việc thanh toán theo lệnh của khách hàng qua đó NHTM thay mặt khách hàng chuyển trả tiền cho người thụ hưởng bằng việc trích tài khoản tiền gửi của khách hay khách hàng nộp tiền để ghi có cho người hưởng và NHTM thu được một khoản phí thanh toán.

Mặc dù dịch vụ này thông thường có mức phí trên một giao dịch không cao nhưng do số lượng giao dịch lớn, số tiền phí thu được chiếm một tỷ trọng khá cao trong tổng thu phí dịch vụ các NHTM. Ngoài ra, nhờ có dịch vụ thanh toán trong nước mà các ngân hàng thương mại còn khai thác được số dư tiền gửi các khách hàng với chi phí khá thấp. Ngân hàng, với mạng lưới hoạt động rộng khắp cùng với sự hoạt động được quản lý, giám sát của ngân hàng trung ương, đã chứng minh lợi thế và uy tín của mình trong việc làm trung gian thanh toán cho các khách hàng của mình. Hoạt động thanh toán trong nước qua ngân hàng của cá nhân, doanh nghiệp vì thế mà đơn giản và rẻ hơn rất nhiều do ngân hàng có khả năng chia sẻ chi phí về mạng lưới, thiết bị, tiền lương của mình cho một số lượng khổng lồ các giao dịch chuyển tiền trong nước được thực hiện thông qua hệ thống ngân hàng.

Mặc dù dịch vụ này thông thường có mức phí trên một giao dịch không cao nhưng do số lượng giao dịch lớn, số tiền phí thu được chiếm một tỷ trọng khá cao trong tổng thu phí dịch vụ các NHTM. Ngoài ra, nhờ có dịch vụ thanh toán trong nước mà các ngân hàng thương mại còn khai thác được số dư tiền gửi các khách hàng với chi phí khá thấp. Các NHTM sử dụng nhiều phương thức thanh toán để đáp ứng nhu cầu của khách hàng như thanh toán bù trừ, thanh toán qua ngân hàng đại lý, thanh toán qua tài 12 khoản tiền gửi tại NHNN, thanh toán thu hộ, chi hộ giữa các ngân hàng, thanh toán liên hàng. qua việc sử dụng nhiều công cụ thanh toán như: Thanh toán sec, thanh toán bằng uỷ nhiệm chi, uỷ nhiệm thu, chuyển khoản thanh toán tự động định kỳ…, mỗi một phương thức thanh toán lại có một lợi ích khác nhau và cách thức thực hiện khác nhau: Thanh toán sec: Đây là phương tiện thanh toán do chủ tài khoản ký phát theo mẫu in sẵn, lệnh cho ngân hàng quản lý tài khoản trả vô điều kiện một số tiền nhất định cho người thụ hưởng có tên trên sec hoặc người cầm séc (séc vô danh), đây là hình thức thanh toán khá phổ biến trong thanh toán tiền dịch vụ, hàng hóa hoặc rút tiền mặt tại các NHTM với nhiều lại như: séc ký danh, séc vô danh, séc rút tiền mặt, séc bảo chi.

Thanh toán bằng ủy nhiệm thu hoặc nhờ thu: trên cơ sở khối lượng hàng hóa đã giao, dịch vụ đã cung ứng mà khách hàng đã thực hiện trước đó, người thụ hưởng lập ủy nhiệm thu ủy nhiệm nhờ NHTM thu hộ tiền. Ủy nhiệm thu được dùng để thanh toán hàng hóa, dịch vụ giữa các chủ thể mở tài khoản tại cùng một NHTM hoặc tại các chi nhánh NHTM cùng hệ thống hoặc khác hệ thống trên cơ sở có thỏa thuận bằng hợp đồng về điều kiện thu hộ giữa bên trả tiền và bên thụ hưởng. Thanh toán bằng ủy nhiệm chi hoặc lệnh chi: ủy nhiệm chi là lệnh chi tiền của chủ tài khoản yêu cầu NHTM phục vụ mình trích ra một số tiền nhất định từ tài khoản của mình để trả cho người thụ hưởng có tên trên ủy nhiệm chi. Ủy nhiệm chi được áp dụng trong thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ, nộp thuế, trả nợ hoặc chuyển tiền của người sử dụng dịch vụ thanh toán tại một chi nhánh NTHM hoặc giữa các chi nhánh NHTM cùng hoặc khác hệ thống trong phạm vi cả nước.

Dịch vụ trả lương tự động: các NHTM cung cấp dịch vụ này gắn liền với việc sử dụng tài khoản các nhân của khách hàng tại ngân hàng và sử dụng công cụ thanh toán hiện đại là thẻ thanh toán cùng với sự hỗ trợ của hệ thống máy rút tiền tự động ATM. * Thanh toán quốc tế: Khách hàng khi tham gia quá trình mua bán với các đối tác nước ngoài thông thường sẽ sử dụng các dịch vụ thanh toán quốc tế của ngân hàng như các bảo lãnh của 13 ngân hàng để có thể mua hàng trả chậm từ bạn hàng nước ngoài, ngân hàng cũng tham gia rất nhiều vào các hoạt động thanh toán của các các doanh nghiệp nhằm mang lại các tiện ích an toàn thuận tiện cho khách hàng của mình như các hình thức thanh toán chuyển tiền, nhừ thu, tín dụng bộ chứng từ (L/C) thông qua việc tham gia này, các ngân hàng cũng thu được các loại phí từ khách hàng và nâng cao uy tín của mình đối với các đối tác nước ngoài. Có nhiều phương thức thanh toán quốc tế như: thanh toán chuyển tiền, thanh toán nhờ thu, thanh toán tín dụng chứng từ… Thanh toán chuyển tiền: là phương thức thanh toán trong đó người chuyển tiền yêu cầu NHTM phục vụ mình thông qua ngân hàng đại lý hay chi nhánh ở nước ngoài chuyển trả một số tiền nhất định cho người thụ hưởng. Các bên tham gia phương thức thanh toán chuyển tiền: người chuyển tiền (người có nhu cầu chuyển tiền cho người thụ hưởng ở nước ngoài); ngân hàng chuyển tiền (nhận được chỉ thị chuyển tiền của người chuyển tiền); người thụ hưởng (người nhận chuyển tiền); ngân hàng đại lý (ngân hàng phục vụ cho người thụ hưởng và có quan hệ đại lý với ngân hàng chuyển tiền).

Thanh toán nhờ thu: là phương thức thanh toán trong đó người xuất khẩu sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ tiến hành ủy thác cho NHTM phục vụ mình thu hộ tiền từ người nhập khẩu dựa trên cơ sở hối phiếu và chứng từ do người xuất khẩu lập ra. Các bên tham gia phương thức thanh toán nhờ thu: người ủy nhiệm thu (người xuất khẩu); ngân hàng thu hộ (ngân hàng phục vụ người xuất khẩu) ngân hàng xuất trình (ngân hàng xuất trình chứng từ cho người trả tiền- ngân hàng đại lý cho ngân hàng thu hộ; người trả tiền (người nhập khẩu). Thanh toán tín dụng chứng từ: là phương thức thanh toán trong đó một ngân hàng thương mại theo yêu cầu của khách hàng, phải cam kết trả một số tiền nhất định cho người thụ hưởng hoặc chấp nhận hối phiếu do người này ký phát trong phạm vi số tiền đó nếu người này xuất trình được bộ chứng từ thanh toán phù hợp với những quy định nêu ra trong thư tín dụng. Các bên tham gia vào phương thức tín dụng chứng từ: người xin mở thư tín dụng 14 (người nhập khẩu hàng hóa); ngân hàng mở thư tín dụng (ngân hàng phục vụ người nhập khẩu); người thụ hưởng (người xuất khẩu); ngân hàng thông báo thư tín dụng (ngân hàng đại lý cho ngân hàng mở L/C và phục vụ người thụ hưởng).

Trong hình thức thanh toán các công cụ thường được sử dụng là: * Hối phiếu: là tờ mệnh lệnh vô điều kiện do một người ký phát để đòi tiền ngưới khác bằng việc yêu cầu người này khi nhìn thấy hối phiếu hoặc tới một ngày nhất định; hoặc tới một ngày có thể xác định trong tương lai phải trả một số tiền nhất định cho người hưởng lợi quy định trên hối phiếu; hoặc theo lệnh của người này trả cho người khác; hoặc trả cho người cầm phiếu.