Giáo Trình Kỹ Thuật Thi Công Lắp Ghép Tại Trường Đại Học Duy Tân

Giáo trình kỹ thuật về kỹ thuật thi công lắp ghép, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao.

• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Huy Thông
• Trường học: Trường Đại Học Duy Tân
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Thi Công Lắp Ghép
• Đề tài: Kỹ Thuật Thi Công Lắp Ghép Hiện Đại
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM VỀ CÔNG TÁC LẮP GHÉP
• 1.1. Sự ra đời của công nghệ lắp ghép trong sản xuất xây dựng, khái niệm về công nghệ lắp ghép
• 1.2. Sơ lược về lịch sử công tác lắp ghép
• 1.3. Mục đích ý nghĩa
• 1.4. Các quá trình lắp ghép - phương pháp lắp ghép
• 1.5. Ưu nhược điểm của công tác thi công lắp ghép
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC THIẾT BỊ DÙNG TRONG LẮP GHÉP
• 2.1. Dây thừng
• 2.2. Dây cẩu và mặt cắt ngang
• 2.3. Dây cẩu đơn và các thiết bị
• 2.4. Các thiết bị neo giữ
• 2.5. Neo cừ định têi
• 2.6. Neo bệ tường
• 2.7. Neo ngầm (Hè thõ)

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kỹ Thuật Thi Công Lắp Ghép Hiện Đại

Kỹ thuật thi công lắp ghép hiện đại đang trở thành xu hướng trong ngành xây dựng. Phương pháp này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn giảm thiểu chi phí và nâng cao chất lượng công trình. Việc áp dụng công nghệ mới trong thi công lắp ghép đã mở ra nhiều cơ hội cho các nhà thầu và chủ đầu tư. Theo ThS. Phạm Huy Thông, việc hiểu rõ về quy trình và công nghệ lắp ghép là rất quan trọng để đạt được hiệu quả tối ưu trong xây dựng.

1.1. Khái niệm về Kỹ Thuật Thi Công Lắp Ghép

Kỹ thuật thi công lắp ghép là phương pháp xây dựng mà trong đó các cấu kiện được sản xuất sẵn tại nhà máy và sau đó được vận chuyển đến công trường để lắp ráp. Phương pháp này giúp giảm thiểu thời gian thi công và tăng cường độ chính xác trong quá trình xây dựng.

1.2. Lợi ích của Kỹ Thuật Lắp Ghép Hiện Đại

Kỹ thuật lắp ghép hiện đại mang lại nhiều lợi ích như tiết kiệm chi phí, giảm thiểu rủi ro trong thi công, và tăng cường an toàn lao động. Việc sử dụng vật liệu xây dựng tiên tiến cũng giúp nâng cao chất lượng công trình.

II. Thách thức trong Kỹ Thuật Thi Công Lắp Ghép

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng kỹ thuật thi công lắp ghép cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như chất lượng vật liệu, quy trình thi công và sự phối hợp giữa các bên liên quan là những yếu tố cần được chú trọng. Theo nghiên cứu, việc thiếu kinh nghiệm trong thi công lắp ghép có thể dẫn đến những sai sót nghiêm trọng.

2.1. Vấn đề về Chất lượng Vật liệu

Chất lượng vật liệu là yếu tố quyết định đến độ bền và an toàn của công trình. Việc lựa chọn vật liệu không đạt tiêu chuẩn có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng trong quá trình sử dụng.

2.2. Quy trình Thi công và Phối hợp

Quy trình thi công lắp ghép yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa các kỹ sư, nhà thầu và công nhân. Thiếu sự đồng bộ trong công việc có thể dẫn đến việc lắp ghép không chính xác và ảnh hưởng đến chất lượng công trình.

III. Phương pháp Thi Công Lắp Ghép Hiện Đại

Để thực hiện kỹ thuật thi công lắp ghép hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp tiên tiến. Các công nghệ như BIM (Building Information Modeling) và các phần mềm thiết kế hiện đại giúp tối ưu hóa quy trình thi công. Việc áp dụng công nghệ mới không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao chất lượng công trình.

3.1. Công nghệ BIM trong Thi công Lắp Ghép

Công nghệ BIM cho phép các kỹ sư mô phỏng toàn bộ quá trình thi công trước khi thực hiện. Điều này giúp phát hiện sớm các vấn đề và tối ưu hóa quy trình thi công.

3.2. Các Phương pháp Thi công Hiện đại

Các phương pháp thi công hiện đại như lắp ghép khung thép, bê tông đúc sẵn đang được áp dụng rộng rãi. Những phương pháp này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn đảm bảo độ chính xác cao trong lắp ghép.

IV. Ứng dụng Thực tiễn của Kỹ Thuật Lắp Ghép

Kỹ thuật thi công lắp ghép hiện đại đã được áp dụng thành công trong nhiều dự án lớn. Các công trình như nhà ở, văn phòng và cơ sở hạ tầng đều có thể hưởng lợi từ phương pháp này. Theo thống kê, nhiều dự án đã hoàn thành sớm hơn dự kiến nhờ vào việc áp dụng kỹ thuật lắp ghép.

4.1. Các Dự án Thành công với Kỹ Thuật Lắp Ghép

Nhiều dự án lớn đã áp dụng kỹ thuật lắp ghép và đạt được thành công vượt trội. Các công trình này không chỉ hoàn thành đúng tiến độ mà còn tiết kiệm được chi phí đáng kể.

4.2. Kết quả Nghiên cứu về Kỹ Thuật Lắp Ghép

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng kỹ thuật lắp ghép giúp giảm thiểu chi phí xây dựng từ 10-20% so với phương pháp truyền thống. Điều này đã được chứng minh qua nhiều dự án thực tế.

V. Kết luận và Tương lai của Kỹ Thuật Thi Công Lắp Ghép

Kỹ thuật thi công lắp ghép hiện đại đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành xây dựng. Với sự phát triển của công nghệ, kỹ thuật này hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển và trở thành xu hướng chính trong tương lai. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ lắp ghép sẽ giúp nâng cao hiệu quả và chất lượng công trình.

5.1. Tương lai của Kỹ Thuật Lắp Ghép

Dự báo rằng kỹ thuật lắp ghép sẽ ngày càng được áp dụng rộng rãi trong các dự án xây dựng lớn. Sự phát triển của công nghệ sẽ giúp cải thiện quy trình thi công và nâng cao chất lượng công trình.

5.2. Đầu tư vào Nghiên cứu và Phát triển

Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ lắp ghép là cần thiết để nâng cao hiệu quả thi công. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp cần chú trọng đến việc áp dụng công nghệ mới để tối ưu hóa quy trình xây dựng.

Nội dung chính

Giáo trình Kỹ thuật Thi công Lắp ghép – Khoa Xây dựng, Trường Đại học Duy Tân

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Môn học: Kỹ thuật Thi công Lắp ghép do ThS. Phạm Huy Thông biên soạn, phục vụ công tác giảng dạy chính khóa tại Khoa Xây dựng – Trường Đại học Duy Tân. Trong khung chương trình đào tạo kỹ sư Xây dựng Dân dụng và Công nghiệp, môn học này thuộc khối kiến thức chuyên ngành kỹ thuật và tổ chức thi công, tiếp nối sau các môn học cơ sở như Cơ học kết cấu, Kết cấu bê tông cốt thép, Kết cấu thép và Máy xây dựng.

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống lý thuyết về công nghệ xây dựng tiền chế, phương pháp lựa chọn và tính toán các thiết bị cẩu lắp, nguyên lý bảo đảm an toàn chịu lực của cấu kiện trong quá trình nâng chuyển, cùng quy trình kỹ thuật lắp dựng hoàn chỉnh các kết cấu bê tông cốt thép và kết cấu thép trong công trình công nghiệp.

Giáo trình được biên soạn theo phương châm cơ bản, hiện đại, hệ thống và thực tế. Cấu trúc nội dung tiếp cận từ các khái niệm phân loại nền tảng, thiết bị phụ trợ, máy nâng chủ lực, công tác chuẩn bị mặt bằng cho đến các giải pháp lắp ghép chi tiết cho từng cấu kiện đặc thù (móng, cột, dầm cầu trục, dàn mái, tấm panen). Điểm đặc sắc của tài liệu là sự kết hợp chặt chẽ giữa các mô hình giải tích cơ học (tính toán sức chịu tải cáp cẩu, góc nghiêng dây treo, ổn định hố thế neo, thông số hình học cần trục) với các chỉ dẫn thực hành, dung sai kỹ thuật kiểm tra và quy trình an toàn lao động tại hiện trường.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình gồm 7 chương lớn, phân bố theo tiến trình công nghệ thi công lắp ghép:

• Chương 1: Khái niệm về công tác lắp ghép: Trình bày lịch sử phát triển, bản chất công nghệ chế tạo sẵn tại nhà máy, 3 nhóm quá trình cơ bản (vận chuyển, chuẩn bị, lắp đặt), 3 phương pháp lắp ghép (cấu kiện nhỏ, nguyên cấu kiện, dạng khối) và so sánh ưu – nhược điểm kỹ thuật – kinh tế giữa thi công lắp ghép với thi công bê tông toàn khối.
• Chương 2: Các thiết bị dùng trong lắp ghép: Khảo sát cấu tạo và nguyên lý tính toán của dây thừng, dây cáp thép (cáp bện cùng chiều, bện trái chiều, cáp lụa $1+6+61$), công thức xác định sức chịu kéo $S = R/K$ (với hệ số an toàn $K = 3{,}5 \div 8$), chùm dây cẩu, puli, ròng rọc, pa lăng và các dạng neo giữ (cọc neo gỗ, cọc cánh vít, hố thế chôn ngầm, neo bê tông nổi và nửa nổi nửa chìm).
• Chương 3: Cần trục dùng trong lắp ghép: Phân loại và tính năng kỹ thuật của cột trục, cần trục ô tô, cần trục bánh hơi, cần trục bánh xích, cần trục tháp, cần trục cổng và cần trục bay (trực thăng); phương pháp phân tích đường đặc tính tải trọng ($Q-R$, $R-H$) và giải thuật xác định chiều dài cần tối thiểu ($L_{\min}$) bằng phương pháp giải tích hoặc họa đồ khi cẩu lắp qua chướng ngại vật.
• Chương 4: Công tác chuẩn bị phục vụ lắp ghép: Quy định điều kiện vận chuyển cấu kiện (cường độ bê tông đạt $R_{vc} \ge 70% R_{TK}$, vị trí điểm kê chống phát sinh ứng suất ngược), nguyên tắc bố trí kho bãi tại hiện trường, kỹ thuật khuếch đại cấu kiện trên mặt đất và các giải pháp gia cường cục bộ cho dầm, cột, dàn vì kèo.
• Chương 5: Lắp ghép kết cấu bê tông cốt thép: Quy trình công nghệ lắp ghép móng cốc, lắp dựng cột bằng phương pháp kéo lê hoặc quay, biện pháp cố định tạm bằng nêm gỗ/khung dẫn, kỹ thuật lắp dầm cầu trục (tổ 5 người), dầm/dàn mái khẩu độ $18 \div 30\text{ m}$ và tấm lợp panen mái.
• Chương 6: Lắp ghép kết cấu thép: Kỹ thuật định vị và xử lý độ cao móng bu lông neo (3 phương pháp: đổ bê tông trước, đổ bê tông sau dùng sống tựa, dùng bản đế chân cột có vít điều chỉnh); quy trình cẩu lắp cột thép, dầm cầu chạy tải trọng lớn ($20 \div 80\text{ tấn}$), biện pháp giằng gia cường dàn thép chống oằn ngoài mặt phẳng và trình tự gá lắp xà gồ, tấm mái.
• Chương 7: Lắp ghép công trình công nghiệp: Tổng hợp dây chuyền công nghệ thi công lắp dựng đồng bộ cho toàn bộ nhà công nghiệp.

Progression logic của giáo trình phát triển từ cơ sở thiết bị công cụ $\rightarrow$ máy nâng cơ giới $\rightarrow$ chuẩn bị kỹ thuật $\rightarrow$ quy trình lắp ráp từng cấu kiện $\rightarrow$ hoàn thiện tổng thể công trình.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết ứng suất vận hành: So sánh trạng thái ứng suất tĩnh khi cấu kiện làm việc trong công trình với trạng thái ứng suất động phát sinh khi vận chuyển, lật dựng và cẩu lắp; nguyên lý chuyển đổi dấu ứng suất kéo – nén trong bê tông cốt thép và kết cấu thép.
• Nguyên lý cân bằng cơ học và ổn định: Điều kiện chống trượt ($T_{ms} \ge kS$), chống lật thiết bị tời ($k=1{,}5$), tính toán sức chống nhổ của hố thế neo ngầm ($T+G \ge K S_2$) và độ bám dính ma sát đất nền.
• Hệ thống quy chuẩn sai số trắc đạc: Tiêu chuẩn sai số cho phép khi định vị tim trục ($\pm 5\text{ mm}$), cao trình đáy móng ($\pm 3\text{ mm}$), cao trình vai cột ($\pm 10\text{ mm}$) và khoảng cách an toàn vận hành cần trục tháp ($b_2 = 0{,}8\text{ mm}$).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Tính toán kiểm tra sức chịu tải của dây cáp, chùm dây cẩu nhiều nhánh (khống chế góc nghiêng $\alpha \le 60^\circ$); tính chọn tải trọng nâng $Q$, chiều cao nâng $H$, bán kính với $R$ và chiều dài tay cần tối ưu $L_{\min}$ qua phương trình giải tích $\tan\alpha_{tu} = \sqrt[3]{\frac{H_L - h_c}{d+e}}$.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích đường đặc tính làm việc của máy trục; đánh giá sơ đồ chịu lực của dầm và dàn vì kèo để thiết lập sơ đồ điểm kê vận chuyển (ví dụ vị trí mút thừa cột $0{,}21L$) và biện pháp gia cường nẹp gỗ chống biến dạng.
• Kỹ năng thực hành (Practical competencies): Lập biện pháp định vị móng bu lông neo; tổ chức mặt bằng xếp kho cấu kiện theo bán kính làm việc; chỉ huy tổ đội thực hiện các thao tác gá lắp, giằng tạm, căn chỉnh tim cốt và cố định vĩnh viễn mối nối.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình được định hình theo phương pháp sư phạm kỹ thuật công trình, kết hợp giữa mô hình hóa toán học với sơ đồ cấu tạo thực tế. Mọi quy trình công nghệ đều đi kèm hình vẽ nguyên lý minh họa trực quan (sơ đồ mặt cắt cáp thép, cấu tạo hố thế, bố trí ray cần trục, chi tiết khóa bán tự động, các bước đổ bê tông chèn chân cột).

Tài liệu cung cấp hệ thống câu hỏi thu hoạch ở cuối mỗi chương nhằm phục vụ công tác kiểm tra, tự đánh giá và ôn tập:

• Chương 1: So sánh chỉ tiêu kỹ thuật – kinh tế và phạm vi ứng dụng giữa công nghệ lắp ghép và đổ toàn khối.
• Chương 2: So sánh các loại thiết bị neo giữ, công dụng của đòn treo, dàn treo và trường hợp áp dụng dây cẩu đơn/dây cẩu kép.
• Chương 3: Tính toán lựa chọn cần trục trong các trường hợp có và không có vật cản, có và không có mỏ phụ.
• Chương 4: Trình bày trình tự chuẩn bị mặt bằng, quy tắc vận chuyển, xếp kho, khuếch đại và gia cường cấu kiện.
• Chương 5 & 6: Trình tự kỹ thuật, sơ đồ bố trí mặt bằng cẩu lắp và các biện pháp bảo đảm ổn định tạm thời cho móng, cột, dầm cầu trục, dàn mái BTCT và kết cấu thép.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập dựa trên khả năng vận dụng công thức tính toán thông số thiết bị, giải quyết các bài toán định vị cấu kiện và xây dựng thuyết minh biện pháp thi công trong các bài tập lớn hoặc Đồ án Kỹ thuật thi công. Sinh viên được định hướng tự học thông qua việc tra cứu bảng thông số cáp thép, giải các phương trình vi phân tìm góc nâng tối ưu ($\frac{dL}{d\alpha} = 0$) và đối chiếu dung sai lắp ghép với các tiêu chuẩn thi công hiện hành.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Tính định lượng chính xác trong tính toán kỹ thuật: Khác với các tài liệu chỉ mô tả quy trình định tính, giáo trình cung cấp tường minh các công thức giải tích xác thực, chẳng hạn như xác định góc nghiêng tối ưu của cần trục $\tan\alpha_{tu}$, lực kéo trong nhánh dây tời $S_t = \frac{P}{m}$, tính toán đối trọng chống lật $Q_1$, hay công thức kiểm tra an toàn hố thế dưới tác dụng của thành phần lực kéo ngang $S_1$ và lực nhổ thẳng đứng $S_2$.
• Quy chuẩn hóa các thông số kiểm tra hiện trường: Giáo trình cụ thể hóa các số liệu phục vụ nghiệm thu và thi công: tiêu chuẩn loại bỏ cáp thép khi đứt $\ge 10%$ số sợi trong một bước bện; hệ số an toàn cáp neo $K=3{,}5$, cáp kéo tay $K=4{,}5$, cẩu vật $>50\text{ tấn}$ $K=6$, cáp uốn cong $K=8$; cường độ bê tông tối thiểu để vận chuyển và cho phép lắp cấu kiện tầng trên ($70% R_{TK}$); kích thước nêm cố định chân cột (dài $\ge 30\text{ cm}$, nhô cao $\ge 12\text{ cm}$).
• Phản ánh toàn diện các giải pháp thiết bị: Nội dung bao quát từ các công cụ bán cơ giới truyền thống (cột trục gỗ, tời, ròng rọc, cọc neo cánh vít, nêm gỗ) đến các thiết bị cơ giới hiện đại (cần trục bánh xích sức nâng $40 \div 50\text{ tấn}$, cần trục tháp có xe con di chuyển trên tay cần nằm ngang, cần trục cổng nhịp đến $45\text{ m}$, cần trục bay dùng trực thăng phục vụ thi công địa hình đồi núi).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên đại học và cao đẳng: Giáo trình là tài liệu học tập bắt buộc cho sinh viên từ năm thứ ba và năm thứ tư thuộc các ngành Kỹ thuật Xây dựng, Xây dựng Dân dụng và Công nghiệp, Kỹ thuật Công trình Xây dựng và Quản lý Xây dựng.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần: Sức bền vật liệu (tính toán ứng suất uốn, kéo, nén), Cơ học kết cấu (phân tích nội lực dàn và khung phẳng), Vật liệu xây dựng (tính chất bê tông, cốt thép, vữa đông kết nhanh), Máy xây dựng (nguyên lý truyền động puli, tời, cần trục) và Trắc địa công trình (sử dụng máy kinh vĩ, máy thủy bình để định vị tim cốt).
• Giảng viên: Sử dụng làm giáo trình giảng dạy môn học Kỹ thuật thi công lắp ghép, đồng thời là tài liệu tham chiếu chuẩn để ra đề bài tập lớn, câu hỏi thi kết thúc học phần và hướng dẫn Đồ án môn học Thi công.
• Cán bộ kỹ thuật và kỹ sư hiện trường: Tài liệu phục vụ tra cứu nhanh các thông số an toàn cáp cẩu, kiểm tra dung sai gá đặt mối nối, thiết kế hệ neo giằng tạm và lập biện pháp tổ chức thi công lắp ghép tại các công trường xây dựng nhà xưởng công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên đại học, cao đẳng chuyên ngành Xây dựng công trình, đồng thời dùng làm tài liệu tham khảo kỹ thuật cho kỹ sư thi công và cán bộ quản lý dự án xây lắp.

2. Cần trang bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần nắm vững kiến thức về Sức bền vật liệu, Cơ học kết cấu, Kết cấu bê tông cốt thép, Kết cấu thép, Máy xây dựng và Trắc địa công trình để thực hiện được các bài toán tính chọn thiết bị và phân tích sơ đồ chịu lực.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu thi công chung là gì?

Tài liệu tập trung chuyên sâu vào kỹ thuật thi công lắp ghép công nghiệp hóa; tích hợp chi tiết phương pháp giải tích hình học để tính chọn tầm với cần trục ($L_{\min}, \alpha_{tu}$), phương pháp định vị móng bu lông neo và quy trình cố định tạm thời/vĩnh viễn cho từng dạng kết cấu BTCT và thép.

4. Làm thế nào để tự học giáo trình đạt hiệu quả cao?

Người học nên kết hợp đọc lý thuyết với việc giải các bài toán thực hành ở cuối mỗi chương, đặc biệt là bài toán vẽ đường đặc tính cần trục, tính lực kéo dây cáp cẩu chùm và tính ổn định chống lật/trượt của hệ thống neo tời.

5. Giáo trình có các tài liệu bổ trợ nào đi kèm?

Giáo trình tích hợp hệ thống bảng tra kỹ thuật (bảng chọn đường kính cáp theo tải trọng, bảng tra hệ số ma sát đất nền, bảng tiết diện tối thiểu thanh dàn thép không cần gia cường) cùng hệ thống câu hỏi thu hoạch sau mỗi chương.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Môn học: Kỹ thuật Thi công Lắp ghép của ThS. Phạm Huy Thông (Khoa Xây dựng – Trường Đại học Duy Tân) cung cấp hệ thống kiến thức chuyên ngành toàn diện, chuẩn hóa các nguyên lý cơ học, phương pháp tính toán thiết bị và quy trình công nghệ lắp ghép công trình xây dựng.

Lộ trình tiếp cận nội dung được xây dựng khoa học: khởi đầu từ việc làm chủ nguyên lý làm việc của các thiết bị phụ trợ và máy cẩu nâng chính, tiến tới nắm vững các bước chuẩn bị cấu kiện, và thực hiện thành thạo quy trình lắp dựng cho từng hệ kết cấu bê tông cốt thép, kết cấu thép trong nhà xưởng công nghiệp.

Để tối ưu hóa việc nghiên cứu, người học nên kết hợp tham khảo thêm các Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN) về thi công và nghiệm thu kết cấu bê tông lắp ghép, tiêu chuẩn an toàn thiết bị nâng và các catalog máy xây dựng chuyên dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN KHOA XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: KỸ THUẬT THI CÔNG LẮP GHÉP Giảng viên: ThS. Phạm Huy Thông Gi¸o tr×nh m«n häc : Kü thuËt thi c«ng l¾p ghÐp LêI NãI §ÇU Víi ph−¬ng ch©m c¬ b¶n, hiÖn ®¹i, hÖ thèng vµ thùc tÕ, chóng t«i ®· biªn so¹n cuèn s¸ch nµy nh»m lµm gi¸o tr×nh gi¶ng d¹y ë c¸c tr−êng §¹i häc vµ Cao ®¼ng, ®ång thêi cã thÓ lµm tµi liÖu tham kh¶o cho nh÷ng c¸n bé kü thuËt ®ang ho¹t ®éng trong lÜnh vùc x©y dùng. Tuy nhiªn do kinh nghiÖm cßn h¹n chÕ vµ sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ s¶n xuÊt vµ khoa häc kü thuËt lµ kh«ng ngõng nªn viÖc bæ sung vµ cËp nhËt s¸ch lµ ®iÒu ph¶i lµm th−êng xuyªn. Chóng t«i mong nhËn ®−îc nhiÒu ý kiÕn ®ãng gãp cña ®«ng ®¶o b¹n ®äc ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau sÏ tèt h¬n.

Gi¶ng viªn Th.s Ph¹m Huy Th«ng 1 tr−êng ®¹i häc duy t©n GV.S PH¹M HUY TH¤NG Gi¸o tr×nh m«n häc : Kü thuËt thi c«ng l¾p ghÐp ch−¬ng 1 kh¸i niÖm vÒ c«ng t¸c l¾p ghÐp Môc ®Ých : N¾m ®−îc lÞch sö ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ thi c«ng l¾p ghÐp. So s¸nh −u vµ nh−îc ®iÓm gi÷a c«ng nghÖ l¾p ghÐp vµ c«ng nghÖ thi c«ng bªt«ng toµn khèi. Ph¹m vi ¸p dông 2 tr−êng ®¹i häc duy t©n GV.S PH¹M HUY TH¤NG Gi¸o tr×nh m«n häc : Kü thuËt thi c«ng l¾p ghÐp §1-1. Sù ra ®êi cña c«ng nghÖ l¾p ghÐp trong s¶n xuÊt x©y dùng, kh¸i niÖm vÒ c«ng nghÖ l¾p ghÐp 1-1.

S¬ l−îc vÒ lÞch sö c«ng t¸c l¾p ghÐp Cïng víi sù tiÕn bé cña khoa häc kÜ thuËt trong ngµnh x©y dùng, c«ng nghÖ thi c«ng l¾p ghÐp c¸c c«ng tr×nh x©y dùng kh«ng ngõng ph¸t triÓn vµ hoµn thiÖn. C«ng nghÖ thi c«ng l¾p ghÐp c¸c c«ng tr×nh x©y dùng phô thuéc vµo c¸c yÕu tè sau ®©y: + Sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ s¶n xuÊt vµ chÕ t¹o vËt liÖu x©y dùng nh»m chÕ t¹o ra c¸c kÕt cÊu c«ng tr×nh ®¸p øng c¸c yªu cÇu l¾p ghÐp. + Sù ph¸t triÓn cña c¸c ph−¬ng ph¸p vµ c«ng cô tÝnh to¸n kÕt cÊu c«ng tr×nh. + Sù ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh khoa häc, chÕ t¹o ra nhiÒu thiÕt bÞ vµ m¸y mãc thi c«ng hiÖn ®¹i ®¸p øng yªu cÇu thi c«ng l¾p ghÐp.

+ Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c¸c ngµnh s¶n xuÊt ®ßi hái c¬ së vËt chÊt, nhµ cöa c«ng tr×nh. ®¸p øng c¸c yªu cÇu s¶n xuÊt. Kh¸i niÖm vÒ c«ng t¸c l¾p ghÐp Kh¸i niÖm hiÖn ®¹i vÒ l¾p ghÐp lµ: KÕt cÊu x©y dùng ®−îc chÕ t¹o s½n thµnh nh÷ng cÊu kiÖn t¹i c¸c nhµ m¸y xÝ nghiÖp.§−îc vËn chuyÓn tíi c«ng tr−êng vµ dïng c¸c ph−¬ng tiÖn c¬ giíi ®Ó l¾p dùng thµnh c«ng tr×nh hoµn chØnh. §ã còng chÝnh lµ sù kh¸c biÖt c¬ b¶n vµ lµ ranh giíi ®Ó ph©n biÖt ph−¬ng ph¸p x©y dùng l¾p ghÐp vµ ph−¬ng ph¸p x©y dùng kh¸c (®æ toµn khèi, x©y dùng thñ c«ng b»ng c¸c vËt liÖu truyÒn thèng.

• Môc ®Ých ý nghÜa L¾p ghÐp c¸c kÕt cÊu x©y dùng lµ mét trong c¸c qu¸ tr×nh c«ng nghÖ x©y dùng. C«ng nghÖ l¾p ghÐp thóc ®Èy më réng m¹ng l−íi c¸c nhµ m¸y, xÝ nghiÖp s¶n xuÊt c¸c cÊu kiÖn bª t«ng cèt thÐp, c¸c cÊu kiÖn b»ng thÐp vµ c¸c vËt liÖu kh¸c. T¹o tiÒn ®Ò ¸p dông cã hiÖu qu¶ c¬ giíi ho¸ ®ång bé, tæ chøc d©y chuyÒn c¸c qu¸ tr×nh thi c«ng, b¶o ®¶m cã hiÖu qu¶ c¸c chØ tiªu kinh tÕ kü thuËt vµ n¨ng l−îng trong s¶n xuÊt x©y dùng. Nhµ vµ c«ng tr×nh l¾p ghÐp cã thÓ b»ng gç, s¾t thÐp, bªt«ng cèt thÐp.

tuú theo môc ®Ých, yªu cÇu sö dông vµ c¸c yªu cÇu kü thuËt kh¸c mµ ng−êi ta chän c¸c gi¶i ph¸p sö dông vËt liÖu l¾p ghÐp kh¸c nhau. • C¸c qu¸ tr×nh l¾p ghÐp - ph−¬ng ph¸p l¾p ghÐp + C¸c qu¸ tr×nh l¾p ghÐp: BÊt kú mét c«ng tr×nh ®−îc l¾p ghÐp ®Òu ph¶i thùc hiÖn qua c¸c qu¸ tr×nh sau ®©y: - VËn chuyÓn: Bao gåm bèc xÕp, vËn chuyÓn cÊu kiÖn tõ n¬i s¶n xuÊt ®Õn c«ng tr−êng vµ c¸c qu¸ tr×nh liªn quan ®Õn vËn chuyÓn, bèc xÕp cÊu kiÖn l¾p ghÐp t¹i mÆt b»ng c«ng tr×nh. - ChuÈn bÞ: + KiÓm tra chÊt l−îng, kÝch th−íc, h×nh d¹ng, sù ®ång bé vµ sè l−îng cÊu kiÖn theo thiÕt kÕ, khuyÕch ®¹i vµ gia c−êng c¸c kÕt cÊu (nÕu cÇn thiÕt). + ChuÈn bÞ giµn d¸o, c¸c thiÕt bÞ phôc vô cho viÖc treo, buéc, cÈu, l¾p, c¸c thiÕt bÞ, dông cô ®iÒu chØnh, kiÓm tra, cè ®Þnh t¹m vµ cè ®Þnh vÜnh viÔn.

3 tr−êng ®¹i häc duy t©n GV.S PH¹M HUY TH¤NG Gi¸o tr×nh m«n häc : Kü thuËt thi c«ng l¾p ghÐp + ChuÈn bÞ vÞ trÝ l¾p (vÖ sinh, v¹ch tim,trôc .) gèi tùa ®Ó ®Æt cÊu kiÖn vµo vÞ trÝ thiÕt kÕ. - Qu¸ tr×nh l¾p ®Æt kÕt cÊu: TiÕn hµnh treo, buéc n©ng cÊu kiÖn vµo vÞ trÝ thiÕt kÕ, cè ®Þnh t¹m, ®iÒu chØnh vµ cè ®Þnh vÜnh viÔn kÕt cÊu. + C¸c ph−¬ng ph¸p l¾p ghÐp: - L¾p ghÐp cÊu kiÖn nhá: Khi cÊu kiÖn lµ c¸c phÇn kÕt cÊu riªng biÖt, cã träng l−îng nhá → ph−¬ng ph¸p nµy tèn nhiÒu c«ng lao ®éng. Th−êng ®Ó l¾p ghÐp kÕt cÊu ®Æc biÖt nh− c¸c bÓ chøa, c¸c c«ng tr×nh cã ®é c¬ giíi thÊp hoÆc l¾p thñ c«ng.

- L¾p ghÐp nguyªn cÊu kiÖn: Khi cÊu kiÖn lµ 1 phÇn hoÆc c¶ kÕt cÊu l¾p ghÐp cã träng l−îng lín → ph−¬ng ph¸p nµy ®−îc ¸p dông réng r·i, th−êng l¾p Panen, cét,. - L¾p ghÐp cÊu kiÖn d¹ng khèi: ¸p dônh khi cÊu kiÖn cã d¹ng khèi h×nh häc kh«ng ®æi ®−îc l¾p r¸p s¬ bé tõ c¸c kÕt cÊu riªng biÖt, ch¼ng h¹n: Khung ph¼ng, khung kh«ng gian. −u nh−îc ®iÓm cña c«ng t¸c l¾p ghÐp - H−íng ph¸t triÓn vµ ph¹m vi øng dông 1-2. ¦u nh−îc ®iÓm cña c«ng t¸c thi c«ng l¾p ghÐp • ¦u ®iÓm + HÇu hÕt c¸c c«ng viÖc nÆng nhäc ®−îc c¬ giíi hãa, do ®ã, cho phÐp øng dông c¸c c«ng nghÖ vµ m¸y mãc thi c«ng hiÖn ®¹i, tËn dông tèi ®a kh¶ n¨ng cña vËt liÖu, c«ng suÊt cña m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng, h¹n chÕ c¸c yÕu tè bÊt lîi cña thêi tiÕt.

+ Gi¶m søc lao ®éng thñ c«ng nÆng nhäc + TiÕt kiÖm thêi gian x©y dùng + Møc ®é hoµn thiÖn cao + H¹ gi¸ thµnh x©y dùng • Nh−îc ®iÓm + Chi phÝ ®Çu t− cho s¶n xuÊt cÊu kiÖn vµ thiÕt bÞ thi c«ng lín + §ßi hái c¬ së h¹ tÇng ë møc ®é tèi thiÓu ®Ó ®¸p øng c¸c qu¸ tr×nh thi c«ng nh−: Giao th«ng, ®iÖn, n−íc. + Khã tháa m·n c¸c yªu cÇu thÈm mü ®a d¹ng, c«ng tr×nh dÔ trë nªn ®¬n ®iÖu, ®é æn ®Þnh cña c«ng tr×nh kh«ng cao. H−íng ph¸t triÓn - Ph¹m vi øng dông C©u hái thu ho¹ch : 01. ¦u, nh−îc ®iÓm vµ ph¹m vi ¸p dông cña c«ng nghÖ l¾p ghÐp 02.

So s¸nh −u, nh−îc ®iÓm gi÷a 2 ph−¬ng ph¸p thi c«ng l¾p ghÐp vµ toµn khèi 4 tr−êng ®¹i häc duy t©n GV.S PH¹M HUY TH¤NG Gi¸o tr×nh m«n häc : Kü thuËt thi c«ng l¾p ghÐp ch−¬ng 2 c¸c thiÕt bÞ dïng trong l¾p ghÐp Môc ®Ých : N¾m ®−îc nguyªn lý cÊu t¹o cña c¸c lo¹i thiÕt bÞ phôc vô cÈu l¾p. C¸ch tÝnh to¸n vµ c¸c tr−êng hîp ¸p dông. 5 tr−êng ®¹i häc duy t©n GV.S PH¹M HUY TH¤NG Gi¸o tr×nh m«n häc : Kü thuËt thi c«ng l¾p ghÐp §2-1. D©y thõng §−îc lµm tõ tre, ®ay, x¬ dõa ., th−êng ®−îc dïng ®Ó n©ng c¸c vËt nhÑ b»ng ph−¬ng ph¸p thñ c«ng (víi Puli hoÆc têi quay tay).

Th−êng ®−îc sö dông ®Ó ®iÒu chØnh hoÆc kÐo gi÷ cho c¸c vËt cÈu khái quay hoÆc l¾c theo ph−¬ng ngang. NÕu dïng ®Ó cÈu th× c−êng ®é øng suÊt ph¸t sinh cho phÐp trong d©y th−êng ph¶i ≤ 25 kG/cm2. D©y c¸p §©y lµ lo¹i dïng phæ biÕn nhÊt trong c«ng t¸c treo, buéc, neo. + CÊu t¹o: Gi÷a sîi c¸p cã mét lâi b»ng ®ay hoÆc sîi cã tÈm dÇu.

Xung quanh lâi ®−îc quÊn b»ng nhiÒu bã (tóm) thÐp, mçi bã ®−îc quÊn b»ng nhiÒu sîi d©y thÐp nhá cã ®−êng kÝnh tõ 0,2 ÷ 2 mm, cã øng suÊt kÐo tõ 140 ÷ 190 Kg/cm2. §é dÎo cña c¸p phô thuéc vµo sîi thÐp con, thÐp con cµng nhá th× c¸p cµng mÒm. Tuy nhiªn c¸p mau háng vµ ®¾t gi¸. Th«ng th−êng trong d©y c¸p cã tõ 6 ÷ 8 bã nhá, mçi bã cã thÓ gåm: 16, 19, 37,.

sîi thÐp nhá +Ph©n lo¹i: + D©y c¸p bÖn cïng chiÒu: ChiÒu bÖn cña c¸c sîi thÐp nhá cïng chiÒu víi chiÒu bÖn cña bã c¸p trong d©y. §−êng kÝnh mçi sîi nhá tõ 0,5 ÷ 1,5 mm Bã c¸p (gåm nhiÒu sîi c¸p nhá) Lâi b»ng sîi tÈm dÇu H×nh 2.1 D©y c¸p vµ mÆt c¾t ngang → Lo¹i nµy mÒm, dÔ uèn, dÔ buéc dÔ th¸o gì → Dïng thÝch hîp cho d©y têi. Tuy nhiªn tiÕt diÖn d©y bÞ thu hÑp vµ d©y bÞ d·n dµi khi c¨ng. + D©y c¸p bÖn tr¸i chiÒu: ChiÒu bÖn cña c¸c sîi thÐp nhá ng−îc víi chiÒu bÖn cña bã c¸p trong 1 d©y c¸p.

Lo¹i nµy cøng, khã treo buéc vµ th¸o dì, Ýt bÞ thu hÑp tiÕt diÖn khi kÐo, §−êng kÝnh mçi sîi thÐp nhá tõ 1 ÷ 2 mm, dïng lµm d©y c¨ng (d©y v¨ng) hoÆc d©y neo. + Ngoµi ra cßn l¹i c¸p mÒm 1 + 6 + 61, ®−êng kÝnh mçi sîi 0,2 ÷ 1 mm → gäi lµ c¸p lôa rÊt phï hîp cho neo buéc, tuy nhiªn gi¸ thµnh cao. + Lùa chän vµ tÝnh to¸n d©y c¸p. R S= K Trong ®ã: S: søc chÞu kÐo cho phÐp (kG).

R: Lùc lµm ®øt c¸p - lÊy theo th«ng sè kü thuËt s¶n xuÊt hoÆc th«ng sè thÝ nghiÖm (kG) K: HÖ sè an toµn, phô thuéc vµo tÝnh chÊt lµm viÖc cña d©y c¸p, 6 tr−êng ®¹i häc duy t©n GV.S PH¹M HUY TH¤NG Gi¸o tr×nh m«n häc : Kü thuËt thi c«ng l¾p ghÐp (K = 3,5 ÷ 8) K = 3,5 Cho d©y neo, d©y gi»ng K = 4,5 Cho rßng räc kÐo tay. K = 6 Cho d©y c¸p cÈu vËt nÆng trªn 50 tÊn, cho d©y cÈu cã mãc cÈu hoÆc cã vßng quai ë 2 ®Çu d©y. K = 8 Cho d©y cÈu bÞ uèn cong v× buéc vËt. Chän c¸p theo träng l−îng vËt cÈu Träng l−îng vËt cÈu (TÊn) §−êng kÝnh c¸p (mm) <5 15 5 ÷ 15 20 15 ÷ 30 26 30 ÷ 60 30 * Chó ý + Sau 1 thêi gian sö dông d©y c¸p bÞ h− háng dÇn(sÐt, mµi mßn, ®øt nhiÒu sîi c¸p nhá.

NÕu trong mét b−íc bÖn cña d©y c¸p mµ cã sè sîi thÐp bÞ ®øt ≥ 10% tæng sè sîi c¸p nhá cña d©y → d©y c¸p kh«ng sö dông ®−îc n÷a. B−íc bÖn d©y c¸p lµ kho¶ng c¸ch gi÷a 2 ®iÓm trong ®ã sè vßng d©y b»ng sè tóm d©y cã trong c¸p. + Kh«ng ®Ó d©y c¸p bÞ dËp, g·y khi sö dông. + Kh«ng ®Ó d©y c¸p cä s¸t vµo c¸c vËt cøng nh− t−êng, cét hay ®ôüng vµo ®−êng ®iÖn cao thÕ, hoÆc c¸c nh¸nh cä s¸t nhau khi lµm viÖc.