Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về cho vay ngang hàng Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng cho vay ngang hàng trên thế giới và Việt Nam Chương 4: Giải pháp phát triển hoạt động cho vay ngang hàng tại Việt Nam 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY NGANG HÀNG 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Cho vay ngang hàng là một hình thức không mới trên thế giới nhưng rất mới ở Viêt Nam. Tại Việt Nam chưa có công trình khoa học đã công bố nào đề cập một cách toàn diện về việc quản lý hoạt động cho vay ngang hàng trên nền tảng công nghệ tài chính, mà chỉ có một số bài báo, hội thảo giới thiệu về các hoạt động này dựa trên nền tảng công nghệ.
Tuy nhiên, trên thế giới đã có một số nghiên cứu về quản lý hoạt động huy động và cho vay ngang hàng dựa trên nền tảng công nghệ tài chính, cụ thể như sau: - Alistair Milne Paul Parboteeah, 2016, The bussiness models and Economics of Peer-to-Peer Lending (P2P) – European Credit Research Institute (ECRI), No 17 nghiên cứu về mô hình P2P, trong đó tập trung phân tích:(i) Nguồn gốc, lịch sử, lợi thế cạnh tranh của mô hình P2P ; (ii) Tình hình phát triển của P2P ở Anh, Châu Âu, Mỹ, Trung Quốc và một số quốc gia khác ; (iii) Đánh giá về khả năng phát triển và so sánh mô hình P2P với hoạt động cho vay truyền thống. Theo đó nghiên cứu đã mô tả tổng quan về hoạt động P2P, tình hình và xu hướng phát triển P2P trên thế giới. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ phân tích thuận lợi và rủi ro trong hoạt động P2P, mà chưa phân tích sâu về cơ chế quản lý hoạt động P2P ở các nước để khắc phục những rủi ro của hoạt động này. - Hang Yin, 2016, Status quo of the US and UK’s P2P lending regulation, Global Journal of Economics and Business Administration,1 (1) :0032-0036 : Phân tích về quy định quản lý hoạt động cho vay ngang hàng tại Mỹ, Anh và so sánh với quy định của Trung Quốc để rút ra một số kinh 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiệm và đề xuất.
Như vậy, nghiên cứu đã phân tích và so sánh về cách thức quản lý hoạt động P2P tại Mỹ, Anh và Trung Quốc nên rất có ý nghĩa trong việc nghiên cứu đề xuất cách thức quản lý hoạt động P2P ở Việt Nam. - Kevin Davis và Jacob Murphy, 2016, Peer-to-peer lending structures risks and regulation : Phân tích về đặc điểm, quy trình thực hiện, rủi ro và quản lý hoạt động P2P ; tuy nhiên nghiên cứu chưa phân tích sâu các quy định về quản lý hoạt động P2P, mà chủ yếu chỉ phân tích và mô hình hóa các rủi ro trong hoạt động P2P. - Eleanor Kirby và Shane Worner, 2014, Crowd funding : An Infant Industry Growing Fast, OICU IOSCO-SWP3/2014 : Phân tích về đặc điểm, lợi ích, rủi ro, cơ chế quản lý hoạt động huy động trên nền tảng công nghệ tài chính tại một số quốc gia như Mỹ, Anh, Nhật, … Nghiên cứu rất có ý nghĩa trong việc đề xuất giải pháp quản lý hoạt động huy động trên nền tảng công nghệ tài chính ở Việt Nam. - Evolution of Chinese Fintech Governance – Credit China : Đánh giá về các quy định quản lý hoạt động của các công ty Fintech tại Trung Quốc.
Vì hoạt động cho vay ngang hàng tại Việt Nam mới phát triển và chưa có khung pháp lý điều chỉnh, thông tin dữ liệu về hoạt động cho vay ngang hàng tại Việt Nam chưa được công bố nên việc thu thập dữ liệu còn hạn chế, có thể chưa đầy đủ và chính xác về các thông tin minh chứng cho hoạt động cho vay ngang hàng tại Viêt Nam.2 cơ sở lý luận về cho vay ngang hàng 1. Khái niệm cho vay ngang hàng Cho vay ngang hàng trên nền tảng Fintech có tên quốc tế là Peer to Peer lending, thường được viết tắt là cho vay P2P, hay P2P Online Lending. Một mô hình kinh doanh sử dụng các dịch vụ online thông qua ứng dụng trực 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tuyến trên điện thoại di động hoặc máy tính để kết nối nhà đầu tư với cá nhân hay doanh nghiệp muốn vay. Trong tương lai không xa, chắc chắn mô hình cho vay P2P sẽ trở thành xu hướng phát triển rộng khắp thị trường trên thế giới.
Kể từ khi mô hình cho vay ngang hàng ra đời, mọi người được cung cấp các dịch vụ cho vay trực tuyến với chi phí dịch vụ thấp hơn so với chi phí dịch vụ cho vay theo kiểu truyền thống, vì chi phí hoạt động công ty cho vay ngang hàng thấp. Nhờ đó, nhà đầu tư (người cho vay) sẽ thu được lợi nhuận cao hơn so với gửi tiết kiệm hay đầu tư vào bất cứ một sản phẩm nào khác của ngân hàng. Trong khi đó, người vay lại được hưởng lãi suất thấp hơn (cho dù công ty cho vay ngang hàng đã khấu trừ chi phí xây dựng hệ thống kết nối và đánh giá tín nhiệm online.) Trong riêng năm 2016, các ngân hàng Citigroup, Banco Santander và Goldman Sachs hoặc các đơn vị đầu tư của họ cũng đã đầu tư 23 thương vụ vào các công ty Fintech. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Cho vay ngang hang trong nền tảng công nghệ tài chính.
Nguồn: Báo cáo Global Analysis of Fintech thực hiện bởi KPMG International và CB Insights năm 2016. Theo đó, mô hình cho vay ngang hàng là mô hình có chi phí hoạt động thấp, sử dụng hệ thống dữ liệu BigData và ứng dụng công nghệ thông tin trên điện thoại, nhờ đó giúp người vay truy cập tới nguồn tài chính mình cần nhanh hơn, còn nhà đầu tư có thể dễ dàng theo dõi nguồn lợi nhuận của mình. Theo các chuyên gia, mô hình này sẽ có tốc độ phát triển nhanh, có thể thay thế hoạt động ngân hàng truyền thống trong tương lai. Vai trò của cho vay ngang hàng Thông qua nền tảng cho vay ngang hàng có thể giúp càng nhiều người dân bình thường có thể tiếp cận tới dịch vụ tài chính cho vay.
Các mô hình ngân hàng và các tổ chức tài chính truyền thống muốn phát triển sẽ chịu sự 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hạn chế bởi chi phí mở rộng thị trường, bên cạnh đó việc thu thập thông tin khách hàng theo cách truyền thống đạt hiệu suất không cao, đi kèm với đó là năng lực xử lý thông tin thu thập; dưới góc độ của quản trị rủi ro, mô hình truyền thống yêu cầu để đánh giá tín dụng của người xin vay rất phức tạp, trong khi đó có tới hơn 50% dân số trên toàn thế giới không đủ điều kiện để tiếp xúc với các dịch vụ tài chính của Ngân hàng và các tổ chức tài chính truyền thống. Ngay đến những nước phát triển như Mỹ cũng có tới hơn 10% dân số không thể tiếp cận được tới những dịch vụ tài chính cho vay của Ngân hàng truyền thống, đối với những nước đang phát triển, tỷ lệ này còn cao hơn nhiều lần, thậm chí tới hơn 70%. Mô hình cho vay ngang hàng ra đời có thể giải quyết hiệu quả hơn vấn đề này, nền tảng cho vay ngang hàng có thể đánh giá rủi ro thông qua những thông tin đơn giản mà khách hàng cung cấp, từ đó cung cấp những dịch vụ tài chính được cho nhiều người hơn. Sở dĩ cho vay ngang hàng có thể xử lý nhanh chóng và hiệu quả các dịch vụ tài chính là nhờ mạng Internet và các kỹ thuật mạng, không bị giới hạn bởi địa lý và sự hạn chế của con người, khách hàng chỉ cần có trong tay một chiếc điện thoại di động thông minh, đồng thời cung cấp những thông tin cá nhân cần thiết để nền tảng cho vay ngang hàng đánh giá là có thể nhận được hạn mức vay.
Mô hình cho vay ngang hàng chú trọng nâng cao hiệu suất đánh giá và giải ngân khoản vay một cách nhanh chóng. Sử dụng Robot tự học và trí thông minh nhân tạo AI với quy trình thẩm định hoàn toàn tự động hóa online, có thể cùng lúc thẩm định hàng nghìn hồ sơ vay của khách hàng. Đồng thời với chữ ký điện tử và các kỹ thuật tiên tiến liên quan có thể thúc đẩy việc đề nghị khoản vay tới việc thẩm định và giải ngân khoản vay chỉ trong vài phút, thậm chí được tính bằng giây. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hiệu quả của mô hình cho vay ngang hàng còn nằm ở chỗ người đi vay có thể giảm thiểu được chi phí khoản vay, do mô hình này thuần tự động online, tiết kiệm được nhiều chi phí vật tư truyền thống và nguồn nhân lực, những chi phí đó sẽ được giảm trừ trong chi phí cho khoản vay của người đi vay.
Một khi mô hình cho vay ngang hàng phát triển sẽ thúc đẩy nền công nghệ thông tin của quốc gia và vùng lãnh thổ đó đột phá tân tiến hơn. Theo kinh nghiệm phát triển mô hình này ở các nước Âu Mỹ và đặc biệt là quốc gia láng giềng Trung Quốc cho thấy, cho vay ngang hàng phát triển đồng thời công nghệ thanh toán, kỹ thuật xử lý thông tin trên kho dữ liệu lớn Big Data, điện toán đám mây và nhiều mảng công nghệ kỹ thuật khác có những bước tiến nhanh xa, bởi vì bản thân các nghiệp vụ đi kèm của cho vay ngang hàng có những yêu cầu cao đối với các công nghệ kỹ thuật kể trên. Những ưu điểm và hạn chế của cho vay ngang hàng 1.1 Ưu điểm Mức lãi suất thấp: Đây được xem là ưu điểm dễ thấy nhất từ mô hình cho vay ngang hàng đối với người vay. Công ty cho vay ngang hàng hoạt động với các loại dịch vụ online giúp chi phí và lãi suất thấp hơn so với kiểu cho vay truyền thống.
Trong khi đó, với nhà đầu tư mức lợi nhuận thu lại cũng cao hơn so với việc gửi tiết kiệm hay đầu tư vào các sản phẩm của ngân hàng. Các nghiên cứu cho thấy, nếu được quản lý tốt, cho vay ngang hàng sẽ góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện, đặc biệt là tại các địa bàn mà hệ thống tài chính chưa phát triển, người dân, các hộ kinh doanh, DNNVV ít có khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính-ngân hàng với chi phí thấp, ít thủ tục. Cho vay ngang hàng có tiềm năng phát triển rất lớn, giúp các cá nhân và tổ chức 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.