Luận văn thạc sĩ về kiểm soát nợ xấu của ngân hàng thương mại tại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu kiểm soát nợ xấu của hệ thống ngân hàng thương mại trên địa bàn thành phố hồ chí minh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Xuân Trang
• Người hướng dẫn: TS. Ung Thò Minh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Kiểm Soát Nợ Xấu Của Hệ Thống Ngân Hàng Thương Mại Trên Địa Bàn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHTM VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA NHTM
• 1.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Chức năng của ngân hàng thương mại
• 1.1.3. Phân loại ngân hàng thương mại
• 1.1.4. Các nghiệp vụ chủ yếu của ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG VÀ NỢ XẤU CỦA CÁC NHTM TRÊN ĐỊA BÀN TP
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP HẠN CHẾ NỢ XẤU CỦA HỆ THỐNG NHTM TRÊN ĐỊA BÀN TP
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm soát nợ xấu ngân hàng tại TP

Kiểm soát nợ xấu là một trong những vấn đề quan trọng nhất đối với hệ thống ngân hàng thương mại tại TP.HCM. Tình hình nợ xấu tại các ngân hàng thương mại đang ngày càng trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự ổn định của toàn bộ nền kinh tế. Việc hiểu rõ về tình hình nợ xấu và các biện pháp kiểm soát là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng.

1.1. Tình hình nợ xấu ngân hàng tại TP.HCM hiện nay

Tình hình nợ xấu tại TP.HCM đã có những diễn biến phức tạp trong những năm gần đây. Theo thống kê, tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng thương mại tại TP.HCM đã tăng lên đáng kể, gây ra nhiều lo ngại cho các nhà quản lý và nhà đầu tư. Các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này bao gồm sự suy giảm kinh tế, các chính sách tín dụng không hợp lý và sự thiếu hụt thông tin trong quá trình cho vay.

1.2. Nguyên nhân dẫn đến nợ xấu tại các ngân hàng

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nợ xấu tại các ngân hàng thương mại. Một số nguyên nhân chính bao gồm: sự yếu kém trong quản lý rủi ro tín dụng, sự thiếu hụt thông tin về khách hàng vay vốn, và các yếu tố bên ngoài như biến động kinh tế và chính trị. Việc nhận diện rõ các nguyên nhân này sẽ giúp các ngân hàng có những biện pháp kiểm soát hiệu quả hơn.

II. Các thách thức trong việc kiểm soát nợ xấu ngân hàng

Việc kiểm soát nợ xấu ngân hàng tại TP.HCM đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Những thách thức này không chỉ đến từ nội tại của các ngân hàng mà còn từ môi trường kinh tế bên ngoài. Để có thể kiểm soát hiệu quả nợ xấu, các ngân hàng cần phải nhận diện và giải quyết những thách thức này một cách triệt để.

2.1. Thách thức từ môi trường kinh tế

Môi trường kinh tế tại TP.HCM đang có nhiều biến động, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng. Sự suy giảm kinh tế, lạm phát cao và các yếu tố khác đã làm gia tăng tỷ lệ nợ xấu. Các ngân hàng cần phải có những biện pháp ứng phó kịp thời để giảm thiểu rủi ro.

2.2. Thách thức từ quản lý nội bộ ngân hàng

Nhiều ngân hàng vẫn chưa có hệ thống quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả. Việc thiếu hụt thông tin và quy trình thẩm định tín dụng không chặt chẽ đã dẫn đến việc cho vay không đúng đối tượng, làm gia tăng nợ xấu. Cần thiết phải cải thiện quy trình này để nâng cao chất lượng tín dụng.

III. Phương pháp kiểm soát nợ xấu hiệu quả cho ngân hàng

Để kiểm soát nợ xấu hiệu quả, các ngân hàng thương mại tại TP.HCM cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu nợ xấu mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

3.1. Xây dựng quy trình cấp tín dụng chặt chẽ

Việc xây dựng quy trình cấp tín dụng chặt chẽ là rất quan trọng. Các ngân hàng cần phải có các tiêu chí rõ ràng trong việc thẩm định khách hàng vay vốn, từ đó giảm thiểu rủi ro nợ xấu. Quy trình này cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với tình hình thực tế.

3.2. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng

Chất lượng thẩm định tín dụng cần được nâng cao thông qua việc sử dụng các công nghệ hiện đại và dữ liệu phân tích. Việc áp dụng các công cụ phân tích dữ liệu sẽ giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan hơn về khả năng trả nợ của khách hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong kiểm soát nợ xấu ngân hàng

Các ngân hàng thương mại tại TP.HCM đã áp dụng nhiều biện pháp kiểm soát nợ xấu trong thực tiễn. Những biện pháp này đã mang lại nhiều kết quả tích cực, giúp giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu và nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

4.1. Kết quả từ các giải pháp đã thực hiện

Nhiều ngân hàng đã thực hiện các giải pháp như tái cấu trúc nợ, cải thiện quy trình cho vay và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng. Những giải pháp này đã giúp giảm tỷ lệ nợ xấu và cải thiện tình hình tài chính của ngân hàng.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các ngân hàng thành công

Các ngân hàng thành công trong việc kiểm soát nợ xấu thường có những chiến lược rõ ràng và nhất quán. Họ cũng chú trọng đến việc đào tạo nhân viên và nâng cao nhận thức về quản lý rủi ro tín dụng trong toàn bộ tổ chức.

V. Kết luận và tương lai của kiểm soát nợ xấu ngân hàng

Kiểm soát nợ xấu ngân hàng tại TP.HCM là một vấn đề cần thiết và cấp bách. Trong tương lai, các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình quản lý rủi ro tín dụng và áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả kiểm soát nợ xấu.

5.1. Tương lai của kiểm soát nợ xấu tại TP.HCM

Với sự phát triển của công nghệ và các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, tương lai của kiểm soát nợ xấu tại TP.HCM có thể sẽ có nhiều chuyển biến tích cực. Các ngân hàng cần phải chủ động thích ứng với những thay đổi này để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.2. Đề xuất các giải pháp cho tương lai

Các ngân hàng cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp mới trong việc kiểm soát nợ xấu. Việc hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế và áp dụng các mô hình quản lý rủi ro tiên tiến sẽ là những bước đi quan trọng trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động phức tạp năm 2008, Việt Nam đối mặt với nguy cơ khủng hoảng tín dụng và lạm phát cao, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các ngân hàng thương mại (NHTM). Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), trung tâm tài chính lớn nhất cả nước, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống ngân hàng với quy mô vốn điều lệ và mạng lưới dày đặc. Tuy nhiên, tình trạng nợ xấu gia tăng đã đặt ra thách thức lớn cho các NHTM trên địa bàn. Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng chất lượng tín dụng và nợ xấu của các NHTM tại TP.HCM trong giai đoạn 2004-2008, đồng thời đề xuất các giải pháp kiểm soát nợ xấu hiệu quả đến năm 2015. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào hoạt động tín dụng, phân loại nợ và các biện pháp quản trị rủi ro tín dụng tại TP.HCM, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và góp phần ổn định kinh tế địa phương. Theo số liệu, tốc độ tăng trưởng GDP của TP.HCM đạt trên 10% trong giai đoạn 2005-2008, cao hơn mức trung bình cả nước, trong khi tỷ lệ nợ xấu của các NHTM dao động từ 2,2% đến 3,18% tổng dư nợ, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho hệ thống tài chính. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực kiểm soát rủi ro tín dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị rủi ro tín dụng trong ngân hàng thương mại, bao gồm:

• Lý thuyết trung gian tài chính: NHTM đóng vai trò trung gian giữa người gửi tiền và người vay vốn, cung cấp dịch vụ tín dụng và thanh toán nhằm thúc đẩy lưu thông vốn trong nền kinh tế.
• Mô hình phân loại nợ theo nhóm rủi ro: Dựa trên Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN, nợ được phân thành 5 nhóm từ nợ đủ tiêu chuẩn đến nợ có khả năng mất vốn, giúp đánh giá chính xác chất lượng tín dụng.
• Khái niệm và nguyên tắc cấp tín dụng: Bao gồm nguyên tắc sử dụng vốn đúng mục đích, hoàn trả đầy đủ và giải ngân theo tiến độ dự án, nhằm hạn chế rủi ro tín dụng.
• Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng: Tỷ lệ nợ xấu, hiệu suất sử dụng vốn, tỷ lệ lợi nhuận từ hoạt động tín dụng, phản ánh hiệu quả và rủi ro của hoạt động tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, kết hợp phân tích, tổng hợp, so sánh đối chiếu lịch sử và thống kê. Nguồn dữ liệu chính bao gồm báo cáo tài chính, số liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP.HCM, báo cáo thường niên của các NHTM, và các văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động tín dụng và phân loại nợ. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào 16 ngân hàng thương mại cổ phần có trụ sở tại TP.HCM, với dữ liệu thu thập từ năm 2004 đến 2008. Phân tích số liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ nợ xấu, tốc độ tăng trưởng dư nợ, vốn huy động và các chỉ tiêu hiệu quả hoạt động. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2009 đến 2015 nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế và hoạt động ngân hàng tại TP.HCM
   Tốc độ tăng trưởng GDP của TP.HCM duy trì trên 10% trong giai đoạn 2005-2008, cao hơn mức trung bình cả nước (khoảng 6-8%). Hoạt động huy động vốn của các NHTM trên địa bàn tăng trưởng mạnh, với tốc độ tăng vốn huy động năm 2007 đạt 70,5%, năm 2008 giảm còn 15,3% do ảnh hưởng khủng hoảng tài chính toàn cầu. Dư nợ tín dụng cũng tăng ổn định, năm 2007 tăng 76,8% so với năm trước, phản ánh sự mở rộng tín dụng mạnh mẽ.

2. Tỷ lệ nợ xấu và chất lượng tín dụng
   Tỷ lệ nợ xấu của các NHTM tại TP.HCM dao động từ 2,2% đến 3,18% tổng dư nợ trong giai đoạn 2005-2008, thấp hơn mức trần 5% do NHNN quy định nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro. Nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nợ xấu, giảm từ 2.827 tỷ đồng năm 2005 xuống còn 1.973 tỷ đồng năm 2006. Tuy nhiên, theo đánh giá của các tổ chức quốc tế, tỷ lệ nợ xấu thực tế có thể lên tới 13% vào cuối năm 2008, cho thấy sự thiếu minh bạch trong phân loại nợ.

3. Nguyên nhân phát sinh nợ xấu

   • Từ phía khách hàng: năng lực tài chính yếu kém, quản trị điều hành kém, sử dụng vốn sai mục đích, gian lận báo cáo tài chính và tài sản đảm bảo.
   • Từ phía ngân hàng: thông tin tín dụng không đầy đủ, phụ thuộc quá nhiều vào tài sản đảm bảo, thiếu kiểm tra sử dụng vốn, công tác kiểm soát nội bộ yếu kém, quy trình cấp tín dụng tiềm ẩn rủi ro, năng lực nhân viên tín dụng hạn chế, cạnh tranh gay gắt dẫn đến hạ tiêu chuẩn cho vay.
   • Nguyên nhân khách quan: thiên tai, biến động thị trường thế giới, hội nhập kinh tế quốc tế.

4. Hiệu quả hoạt động và quản trị rủi ro
   Các NHTM tại TP.HCM đã cải thiện hiệu quả hoạt động với lợi nhuận trước thuế tăng qua các năm, tuy nhiên tổng tài sản vẫn thấp so với các ngân hàng trong khu vực. Việc đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ và nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng đã góp phần giảm thiểu rủi ro nhưng chưa đủ để kiểm soát triệt để nợ xấu.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sự phát triển nhanh chóng của hệ thống ngân hàng tại TP.HCM gắn liền với sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, tuy nhiên cũng kéo theo rủi ro tín dụng gia tăng. Việc phân loại nợ dựa chủ yếu vào thời gian quá hạn mà thiếu đánh giá toàn diện về khả năng trả nợ dẫn đến đánh giá chưa chính xác chất lượng tín dụng. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ nợ xấu thực tế có thể cao hơn nhiều so với con số công bố, phản ánh sự thiếu minh bạch và hạn chế trong quản lý rủi ro. Nguyên nhân từ phía khách hàng và ngân hàng đều có vai trò quan trọng, trong đó yếu tố quản trị nội bộ và năng lực nhân viên tín dụng là điểm nghẽn cần được cải thiện. Các biểu đồ thể hiện tỷ lệ nợ xấu theo nhóm nợ và tốc độ tăng trưởng dư nợ qua các năm sẽ minh họa rõ xu hướng và mức độ rủi ro tín dụng. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện quy trình cấp tín dụng, nâng cao chất lượng thẩm định và kiểm tra sử dụng vốn để giảm thiểu nợ xấu, đồng thời cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy trình cấp tín dụng
   Xây dựng và áp dụng quy trình cấp tín dụng chặt chẽ, minh bạch, bao gồm thẩm định độc lập, kiểm tra chặt chẽ hồ sơ khách hàng và đánh giá toàn diện năng lực tài chính, phương án kinh doanh. Thời gian thực hiện: ngay trong năm đầu tiên, chủ thể thực hiện là Ban điều hành và phòng thẩm định tín dụng các NHTM.

2. Nâng cao chất lượng thẩm định và kiểm tra sử dụng vốn
   Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho nhân viên tín dụng, đặc biệt về kỹ năng phân tích tài chính và đánh giá rủi ro. Thực hiện kiểm tra định kỳ và đột xuất việc sử dụng vốn vay để đảm bảo đúng mục đích. Thời gian: triển khai liên tục trong 3 năm, chủ thể: phòng tín dụng và kiểm tra nội bộ.

3. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và quản lý rủi ro tín dụng
   Áp dụng công nghệ thông tin để xây dựng hệ thống cảnh báo sớm các khoản vay có dấu hiệu rủi ro, phân tích dữ liệu khách hàng và thị trường để dự báo nợ xấu. Thời gian: 2 năm, chủ thể: Ban quản lý rủi ro và công nghệ thông tin ngân hàng.

4. Tăng cường vai trò của Trung tâm thông tin tín dụng (CIC)
   Phối hợp chặt chẽ với CIC để thu thập, cập nhật thông tin tín dụng khách hàng đầy đủ, chính xác, hỗ trợ công tác thẩm định và quản lý nợ. Thời gian: liên tục, chủ thể: các NHTM và NHNN.

5. Hỗ trợ pháp lý và phát triển thị trường mua bán nợ xấu
   Kiến nghị cơ quan quản lý hoàn thiện khung pháp lý xử lý tài sản đảm bảo, tạo điều kiện phát triển thị trường mua bán nợ xấu nhằm giảm áp lực cho ngân hàng. Thời gian: trung hạn 3-5 năm, chủ thể: NHNN và các cơ quan chức năng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhân viên tín dụng và quản lý ngân hàng
   Giúp nâng cao hiểu biết về quản trị rủi ro tín dụng, quy trình cấp tín dụng và các biện pháp kiểm soát nợ xấu, từ đó cải thiện hiệu quả công tác tín dụng.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và NHNN
   Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, quy định về phân loại nợ, kiểm soát rủi ro tín dụng và xử lý nợ xấu, góp phần ổn định hệ thống tài chính.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành kinh tế tài chính ngân hàng
   Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về hoạt động tín dụng, quản lý nợ xấu tại các NHTM trong bối cảnh kinh tế Việt Nam và TP.HCM.

4. Doanh nghiệp và khách hàng vay vốn
   Hiểu rõ các nguyên tắc, quy trình cấp tín dụng và trách nhiệm sử dụng vốn vay đúng mục đích, từ đó nâng cao ý thức trả nợ và hợp tác với ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ nợ xấu của các NHTM tại TP.HCM thấp hơn so với đánh giá quốc tế?
   Do cách phân loại nợ chủ yếu dựa vào thời gian quá hạn mà thiếu đánh giá toàn diện về khả năng trả nợ, dẫn đến thiếu minh bạch. Ví dụ, một số khoản vay chỉ trả lãi đúng hạn nhưng không trả gốc vẫn không bị xếp vào nợ xấu theo quy định hiện hành.

2. Nguyên nhân chính nào dẫn đến nợ xấu tăng cao tại các NHTM?
   Bao gồm năng lực tài chính và quản trị yếu kém của khách hàng, sử dụng vốn sai mục đích, thông tin tín dụng không đầy đủ, quy trình cấp tín dụng lỏng lẻo và cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng.

3. Làm thế nào để nâng cao chất lượng tín dụng và giảm nợ xấu?
   Cần hoàn thiện quy trình cấp tín dụng, nâng cao năng lực thẩm định, kiểm tra sử dụng vốn, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và tăng cường phối hợp với Trung tâm thông tin tín dụng.

4. Vai trò của tài sản đảm bảo trong cấp tín dụng như thế nào?
   Tài sản đảm bảo là biện pháp cuối cùng để giảm thiểu rủi ro mất vốn, tuy nhiên không nên phụ thuộc quá nhiều vào tài sản đảm bảo mà cần đánh giá hiệu quả kinh doanh và khả năng trả nợ của khách hàng.

5. Tác động của môi trường kinh tế bên ngoài đến nợ xấu ra sao?
   Thiên tai, biến động thị trường thế giới, hội nhập kinh tế quốc tế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của khách hàng, làm tăng rủi ro tín dụng và khả năng phát sinh nợ xấu.

Kết luận

• Nợ xấu của các NHTM tại TP.HCM trong giai đoạn 2004-2008 có xu hướng giảm tương đối nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro do cách phân loại nợ chưa phản ánh đúng thực chất.
• Nguyên nhân phát sinh nợ xấu đa dạng, bao gồm yếu tố khách hàng, ngân hàng và môi trường kinh tế bên ngoài.
• Hoạt động tín dụng tại TP.HCM phát triển mạnh mẽ, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế nhưng cần nâng cao quản trị rủi ro để đảm bảo bền vững.
• Các giải pháp kiểm soát nợ xấu cần tập trung vào hoàn thiện quy trình cấp tín dụng, nâng cao năng lực thẩm định, kiểm tra sử dụng vốn và phát triển hệ thống cảnh báo sớm.
• Nghiên cứu đề xuất lộ trình thực hiện các giải pháp từ ngắn hạn đến trung hạn, đồng thời kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng, cơ quan quản lý và khách hàng để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng.

Các NHTM và cơ quan quản lý cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật dữ liệu để theo dõi và điều chỉnh chính sách phù hợp trong bối cảnh kinh tế thay đổi. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả có thể liên hệ các phòng ban tín dụng tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn TP.HCM.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại (NHTM) là một định chế tài chính trung gian, đóng vai trò quan trọng trong việc khai thông nguồn vốn tiết kiệm, đáp ứng nhu cầu đầu tư của các chủ thể trong nền kinh tế, đồng thời nó cũng giữ vai trò quan trọng trong việc đảm bảo cho nền kinh tế vận hành nhịp nhàng hữu hiệu. Theo Luật TCTD của VN ngày 12/12/1997:“Ngân hàng thương mại là một loại hình TCTD được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan”. Nghị định 59/2009/NĐ-CP ngày 16/7/2009 giải thích rõ: “ Ngân hàng thương mại là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của Luật các Tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật”. Qua các khái niệm trên chúng ta có thể rút một số đặc trưng của NHTM như sau: - NHTM là doanh nghiệp có ngành kinh doanh chính là kinh doanh tiền tệ, tín dụng và các dịch vụ ngân hàng, hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận.

- NHTM là loại hình doanh nghiệp đặc biệt, thể hiện: NHTM hoạt động trong lĩnh vực cực kỳ nhạy cảm là kinh doanh tiền tệ, tín dụng và dịch vụ ngân hàng, nó liên quan đến tất cả các ngành, đến mọi mặt đời sống kinh tế xã hội, có tác động rất lớn đến sự phát triển bền vững hay bất ổn của nền kinh tế; NHTM là doanh nghiệp nhưng nguồn vốn chủ yếu để kinh doanh là nguồn vốn huy động từ bên ngoài, vốn tự có của NHTM chiếm tỷ trọng rất thấp trong tổng nguồn vốn kinh doanh. Trong tổng tài sản NHTM, tài sản hữu hình chiếm tỷ trọng thấp, chủ yếu là tài sản vô hình; Hoạt động kinh doanh của NHTM chịu sự chi phối bởi chính sách tiền tệ của ngân hàng Trung Ương (NHTW) trong từ thời kỳ. - NHTM là một trung gian tài chính. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Cấp Tổ chức Thu nhận Tổ chức tiền gửi, tiết kiệm Ngân hàng kinh tế, Hộ Thương tín kinh tế, gia đình, mại Hộ gia đình, Cá nhân phát hành kỳ dụng Cá nhân,.

phiếu, trái phiếu 1.2 Chức năng của ngân hàng thương mại Các chức năng chính của NHTM hiện nay: 1.1 Chức năng trung gian tín dụng Chức năng trung gian tín dụng của NHTM là việc ngân hàng làm cầu nối giữa người có vốn và người có nhu cầu sử dụng vốn, hay nói cách khác NHTM đóng vai trò vừa là chủ thể đi vay, vừa là chủ thể cho vay trong nền kinh tế.2 Chức năng trung gian thanh toán NHTM thực hiện chức năng trung gian thanh toán khi ngân hàng thực hiện theo yêu cầu của khách hàng như trích một khoản tiền trên tài khoản tiền gửi để thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản một khoản tiền gửi của khách hàng từ tiền bán hàng hoá hoặc các khoản thu khác. Hiện nay, NHTM nắm giữ phần lớn các khoản chi trả, thanh toán về hàng hóa và dịch vụ của các doanh nghiệp và một bộ phận dân cư.3 Chức năng tạo tiền Chức năng tạo tiền của NHTM tức là chức năng sáng tạo ra bút tệ góp phần gia tăng khối tiền tệ cho nền kinh tế, chức năng này là chức năng khá quan trọng của NHTM. Chức năng tạo tiền được thực hiện thông qua việc kết hợp chức năng trung gian tín dụng và trung gian thanh toán, tạo cho NHTM khả năng tạo ra tiền ghi sổ thể hiện trên tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng tại NHTM. Từ một lượng tiền gửi ban đầu, qua nghiệp vụ cho vay dưới hình thức chuyển khoản, đã làm cho số dư tiền gửi trên tài khoản tiền gửi trong hệ thống NHTM tăng lên nhiều lần.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 Cung cấp các sản phẩm dịch vụ tài chính ngân hàng Trong quá trình thực hiện nghiệp vụ tín dụng và thanh toán, NHTM có điều kiện thuận lợi về thông tin, mối quan hệ với các doanh nghiệp từ đó có khả năng làm tư vấn tài chính, đầu tư, và đại lý phát hành cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp. NHTM cũng có thể tham gia trực tiếp vào thị trường tiền tệ thông qua việc mua bán các loại chứng khoán hoặc đơn thuần làm dịch vụ kinh doanh tiền tệ để thu lợi nhuận.3 Phân loại ngân hàng thương mại 1.1 Căn cứ vào sản phẩm ngân hàng cung cấp cho khách hàng - Ngân hàng bán buôn: số lượng sản phẩm cung cấp cho khách hàng không nhiều nhưng giá trị của từng sản phẩm là rất lớn. Khách hàng chủ yếu của ngân hàng là các công ty có quy mô lớn, các tập đoàn kinh tế, tổng công ty. - Ngân hàng bán lẻ: số lượng sản phẩm mà ngân hàng cung cấo cho khách hàng rất nhiều nhưng giá trị của từng sản phẩm thường không lớn, phần lớn ngân hàng này cho vay để kinh doanh sản xuất với quy mô vừa và nhỏ, kinh doanh hộ gia đình và cho vay tiêu dung.

Vì vậy, khách hàng chủ yếu đối tượng khách hàng cá nhân và các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ. - Ngân hàng vừa bán buôn vừa bán lẻ: là loại hình ngân hàng giao dịch và cung ứng dịch vụ cho tất cả các đối tượng khách hàng, bao gồm các doanh nghiệp có quy mô lớn, doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ và khách hàng cá nhân.2 Căn cứ vào hình thức sở hữu - Ngân hàng thương mại Nhà nước : là ngân hàng thương mại kinh doanh bằng vốn được cấp từ ngân sách Nhà nước. Hiện đã có hai ngân hàng thương mại Nhà nước được cổ phần hóa là Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam và Ngân hàng Công thương việt Nam. Về xu hướng thì các ngân hàng thương mại Nhà nước dần dần sẽ được cổ phần hóa.

- Ngân hàng thương mại cổ phần: là ngân hàng thương mại hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần, nguồn vốn do các cổ đông đóng góp. - Ngân hàng thương mại nước ngoài: là ngân hàng thương mại được thành lập tại Việt Nam với 100% vốn điều lệ thuộc sở hữu của các chủ thể nước ngoài và hoạt động theo pháp luật VN. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 - Chi nhánh ngân hàng nước ngoài: là ngân hàng nước ngoài được thành lập theo vốn và luật pháp nước ngoài được phép mở chi nhánh tại VN và hoạt động theo khuôn khổ pháp luật VN. - Ngân hàng thương mại liên doanh: là NHTM được thành lập tại VN, bằng vốn góp của bên VN( gồm một hoặc nhiều ngân hàng VN ) và bên nước ngoài (gồm một hoặc nhiều ngân hàng nước ngoài) trên cơ sở hợp đồng liên doanh.

Ngân hàng thương mại liên doanh được thành lập dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn từ hai thành viên trở lên, là pháp nhân VN, trụ sở chính tại VN.4 Các nghiệp vụ chủ yếu của ngân hàng thương mại 1.1 Nghiệp vụ nguồn vốn: là nghiệp vụ hình thành nên các nguồn vốn chính yếu cung ứng cho hoạt động của các NHTM. Cơ cấu nguồn vốn của NHTM bao gồm: (a) Vốn tự có của NHTM bao gồm: - Vốn điều lệ: là vốn được ghi vào điều lệ NHTM. Vốn điều lệ hình thành do chủ sở hữu hoặc các cổ đông của ngân hàng đóng góp. NHTM phải có vốn điều lệ tối thiểu bằng vốn pháp định theo quy định của pháp luật VN.

- Quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ: được hình thành nhằm mục đích bổ sung vốn điều lệ của NHTM khi cần thiết, nhằm để đáp ứng yêu cầu mở rộng quy mô hoạt động của ngân hàng. Hiện nay, các NHTM được trích theo tỷ lệ 5% lợi nhuận sau thuế hàng năm để lập quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, mức trích tối đa của quỹ này không được vượt quá mức vốn điều lệ thực có của ngân hàng, theo sổ sách kế toán. - Quỹ dự phòng tài chính: được trích với tỷ lệ bằng 10% lãi ròng hàng năm của NHTM. Số dư của Quỹ dự phòng tài chính không được phép vượt quá 25% vốn điều lệ của NHTM.

Quỹ dự phòng tài chính được dùng để bù đắp phần còn lại của những tổn thất, thiệt hại về tài sản xảy ra trong quá trình kinh doanh sau khi đã được bù đắp bằng tiền bồi thường của các tổ chức, cá nhân gây ra tổn thất, của tổ chức bảo hiểm chi trả và sử dụng khoản dự phòng để xử lý rủi ro được trích lập trong chi phí. - Quỹ đầu tư phát triển nghiệp vụ: dùng để đầu tư mở rộng quy mô hoạt động kinh doanh và đổi mới công nghệ, trang thiết bị, điều kiện làm việc của NHTM. Mức trích quỹ này bằng 50% lãi ròng hàng năm của ngân hàng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 - Lợi nhuận không chia: là lợi nhuận được giữ lại, phản ảnh phần thu nhập ròng của NHTM có được từ hoạt động kinh doanh, nhưng không chia trả lãi cho cổ đông mà được ngân hàng giữ lại để tăng vốn.

- Thặng dư vốn do phát hành cổ phần: ( chỉ có ở các NHTM cổ phần) là phần tiền thu được do giá bán cổ phần cao hơn mệnh giá. (b) Vốn huy động là nguồn vốn chủ yếu, chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng nguồn vốn kinh doanh của NHTM. Nguồn vốn huy động gồm: tiền gửi không kỳ hạn/tiền gửi thanh toán; tiền gửi có kỳ hạn của các tổ chức và cá nhân; tiền gửi tiết kiệm của dân cư; vốn huy động qua phát hành kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi,… (c) Nguồn vốn đi vay: khi vốn tự có và vốn huy động không đáp ứng đủ nhu cầu kinh doanh, NHTM có thể vay vốn của các chủ thể sau: - Vay của các NHTM khác qua thị trường liên ngân hàng, vay của các tổ chức tài chính, tín dụng quốc tế,… - Vay NHNN dưới hình thức chiết khấu, tái chiết khấu các chứng từ có giá. (d) Nguồn vốn khác: vốn chiếm dụng của khách hàng trong quá trình thực hiện chức năng thanh toán không dùng tiền mặt,… 1.2 Nghiệp vụ sử dụng vốn Nguồn vốn được ngân hàng sử dụng cho các hoạt động sau: - Lập quỹ dự trữ: NHTM phải dự trữ một phần nguồn vốn để trích nộp dự trữ bắt buộc theo quy định của NHNN và đáp ứng yêu cầu thanh khoản ( chi trả tiền gửi đến hạn, chi trả lãi tiền gửi của khách hàng, thực hiện các lệnh rút tiền và thực hiện các khoản chi tiêu hàng ngày tại ngân hàng,…).