Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường xe máy tại Việt Nam phát triển sôi động, nhu cầu sở hữu phương tiện đi lại phục vụ sinh hoạt và làm việc với chi phí tiết kiệm là rất lớn. Đối với các cửa hàng kinh doanh xe máy cũ quy mô vừa và nhỏ, việc quảng bá sản phẩm thông qua bảng báo giá truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế do chi phí in ấn cao, không theo kịp sự biến động liên tục về mẫu mã và giá bán, đồng thời hạn chế khả năng tương tác và tiếp cận khách hàng ở xa. Bên cạnh đó, công tác quản trị nội bộ tại các cửa hàng còn gặp khó khăn trong việc theo dõi thông tin nhà sản xuất, cập nhật giá cả, kiểm soát đơn đặt hàng và quản lý tổng thể kho hàng.

Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng website bán xe máy cũ giá rẻ Đức Tuyền trên nền tảng WordPress" do sinh viên Phạm Đức Tuyền thực hiện tại Trường Đại học Hải Phòng (dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Mạnh Hùng và quá trình thực tập tại Công ty Cổ phần Thương mại Andin) nhằm giải quyết các bài toán vận hành và thương mại điện tử nêu trên.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

  1. Nghiên cứu khảo sát thực trạng kinh doanh, mua bán xe máy cũ và nhu cầu mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng tại thị trường Việt Nam.
  2. Phân tích các yêu cầu chức năng và phi chức năng của hệ thống thương mại điện tử dành cho cửa hàng xe máy cũ.
  3. Xây dựng mô hình phân tích thiết kế hệ thống thông qua sơ đồ Use Case, biểu đồ tuần tự, sơ đồ lớp và thiết kế cơ sở dữ liệu quan hệ.
  4. Cài đặt và triển khai hoàn thiện website bán xe máy cũ "Đức Tuyền" trên nền tảng WordPress kết hợp máy chủ cục bộ XAMPP và hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL.
  5. Xây dựng các chức năng quản trị đơn hàng, cập nhật danh mục, thống kê doanh thu và quản lý thông tin khách hàng từ xa.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình khảo sát, thiết kế và phát triển hệ thống website thương mại điện tử chuyên ngành xe máy cũ và phụ tùng kèm theo.
  • Phạm vi không gian: Triển khai thử nghiệm cho cửa hàng xe máy cũ Đức Tuyền trên môi trường máy chủ cục bộ (localhost).
  • Phạm vi thời gian: Đồ án được hoàn thành và bảo vệ vào tháng 04 năm 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án vận dụng các nền tảng công nghệ web và phương pháp kỹ thuật phần mềm tiêu chuẩn:

1. Hệ quản trị nội dung WordPress

WordPress là hệ thống quản lý nội dung (CMS) mã nguồn mở ra đời từ năm 2003. Tác giả phân tích các đặc tính kỹ thuật của WordPress áp dụng trong đề tài:

  • Ưu điểm: Giao diện quản trị trực quan, khả năng mở rộng chức năng linh hoạt thông qua hệ thống Theme và Plugin, hỗ trợ tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (tương thích các plugin như Yoast SEO, All in One SEO Pack), quản lý nội dung đa phương tiện (hình ảnh, âm thanh, video) và tương thích nhiều môi trường lưu trữ từ Shared Hosting, VPS đến Cloud Hosting.
  • Nhược điểm và thách thức: Tiềm ẩn nguy cơ bảo mật nếu không cập nhật thường xuyên; nguy cơ suy giảm tốc độ tải trang khi cài đặt các theme/plugin nặng; xung đột phiên bản giữa các tiện ích mở rộng của bên thứ ba; khó khăn khi tùy biến sâu chức năng nâng cao hoặc khi xử lý các tập dữ liệu có quy mô rất lớn.

2. Ngôn ngữ lập trình PHP

PHP (viết tắt ban đầu từ "Personal Home Page", sau này là "PHP: Hypertext Preprocessor") do Rasmus Lerdorf phát triển năm 1994. Đây là ngôn ngữ kịch bản phía máy chủ (Server-Side), chạy độc lập với hệ điều hành (cross-platform như Windows, Unix/Linux). Mã lệnh PHP được nhúng trực tiếp trong khối thẻ <?php ... ?> của văn bản HTML, được máy chủ thông dịch và chuyển đổi thành kết quả HTML tiêu chuẩn gửi về cho trình duyệt của người dùng.

3. Hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL

MySQL là hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ mã nguồn mở được sử dụng song hành với PHP. Hệ thống phục vụ 4 mục đích chính: lưu trữ (storage), truy cập (accessibility), tổ chức (organization) và xử lý/truy vấn dữ liệu (manipulation).

4. Phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống

  • Khảo sát yêu cầu thực tế từ quy trình bán hàng trực tiếp kết hợp các kênh bán hàng qua mạng xã hội và điện thoại.
  • Sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất (UML) để xây dựng sơ đồ Use Case tổng quát, các sơ đồ phân rã Use Case, kịch bản Use Case chi tiết, biểu đồ tuần tự cho từng tác vụ và sơ đồ lớp.
  • Ánh xạ sơ đồ lớp sang mô hình dữ liệu quan hệ để thiết lập cấu trúc các bảng vật lý trong MySQL.

Thiết kế và triển khai

Hệ thống website bán xe máy cũ Đức Tuyền được thiết kế hướng tới 2 nhóm đối tượng sử dụng chính: Phía người dùng (Khách hàng/Khách vãng lai) và Phía quản trị (Admin/Nhân viên).

1. Phân quyền và ca sử dụng chức năng

  • Phân hệ khách hàng: Cho phép đăng ký tài khoản, đăng nhập, xem/sửa thông tin cá nhân, đổi mật khẩu, khôi phục mật khẩu qua email; tìm kiếm sản phẩm theo tên; xem danh mục xe máy cũ, xe trả góp, phụ tùng; xem chi tiết thông số kỹ thuật và giá; quản lý giỏ hàng (thêm, sửa số lượng, xóa); đặt hàng và thanh toán (chọn hình thức chuyển khoản hoặc thanh toán khi nhận hàng - COD); theo dõi lịch sử mua hàng.
  • Phân hệ quản trị (Admin/Nhân viên): Quản lý danh mục sản phẩm (thêm, sửa, xóa danh mục xe cũ, xe trả góp, phụ tùng); quản lý sản phẩm (thêm mới, chỉnh sửa thông số, xóa); quản lý danh sách đơn hàng (xem chi tiết, phân loại theo ngày/hình thức thanh toán/trạng thái thanh toán, in đơn hàng); quản lý tài khoản khách hàng; quản lý tin bài, tin tức khuyến mãi, bài viết an toàn giao thông; quản lý phản hồi qua form liên hệ; theo dõi thống kê doanh thu và số lượng sản phẩm bán được.

2. Thiết kế cơ sở dữ liệu

Hệ thống được ánh xạ từ sơ đồ lớp sang cơ sở dữ liệu quan hệ gồm các bảng dữ liệu chính:

Tên bảng Tên trường (Field) Kiểu dữ liệu Cho phép Null Chú thích
Khách hàng ID
Ten
Diachi
Email
Sodienthoai
Noidung		 Int
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)		 No
No
No
No
No
Yes		 Khóa chính, mã khách hàng
Tên khách hàng
Địa chỉ
Email
Số điện thoại
Ghi chú về khách hàng
Hóa đơn mua hàng ID
IDKhachHang
NgayMua
ThanhTien
TinhTrangHD		 Int
Int
DateTime
Varchar(255)
Int		 No
No
No
No
No		 Khóa chính, mã hóa đơn
Mã khách hàng đặt
Thời gian mua hàng
Tổng tiền thanh toán
Trạng thái xử lý hóa đơn
Chi tiết hóa đơn ID
IDSanPham
IDHoaDon
Gia
Soluongdatmua
Soluongmuathat		 Int
Int
Int
Float
Int
Int		 No
No
No
No
No
No		 Khóa chính, mã chi tiết
Mã sản phẩm
Mã hóa đơn tham chiếu
Đơn giá tại thời điểm mua
Số lượng đặt mua
Số lượng thực mua
Sản phẩm ID
Ten
NoiDung
HinhAnh
DuongDanAnh
Gia
SoLuong
ThuocMeNu
TrangChu
LuotView		 Int
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Float
Int
Int
Int
Int		 No
No
No
No
No
No
No
No
No
No		 Khóa chính, mã sản phẩm
Tên xe/phụ tùng
Mô tả thông số kỹ thuật
Tên tệp ảnh
Đường dẫn thư mục ảnh
Đơn giá niêm yết
Số lượng tồn kho
Mã danh mục menu
Trạng thái hiển thị trang chủ
Số lượt xem
User (Tài khoản) ID
UserName
PassWord
Ten
Diachi
Email
Sodienthoai
Noidung		 Int
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)		 No
No
No
No
No
No
No
Yes		 Khóa chính, mã người dùng
Tên đăng nhập hệ thống
Mật khẩu đăng nhập
Họ và tên
Địa chỉ cư trú
Địa chỉ thư điện tử
Số điện thoại liên lạc
Thông tin chú thích
Menu (Danh mục) ID
Ten
Cap
IDCha		 Int
Varchar(255)
Int
Int		 No
No
No
No		 Khóa chính, mã menu
Tên danh mục hiển thị
Cấp bậc menu phân cấp
Mã danh mục cấp cha
Lưu trữ IP ID
IDSanPham
IP		 Int
Int
Varchar(255)		 No
No
No		 Mã bản ghi IP
Mã sản phẩm tương tác
Địa chỉ IP truy cập
Lưu vết khách hàng ID
IDSanPham
IDKhachHang		 Int
Int
Int		 No
No
No		 Mã bản ghi lưu vết
Mã sản phẩm đã xem
Mã khách hàng truy cập
Tin tức ID
Ten
TieuDe
HinhAnh
DuongDanAnh
NoiDung		 Int
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)		 No
No
No
No
No
Yes		 Mã tin tức
Tên bài tin tức
Tiêu đề tin bài
Tên tệp hình ảnh
Đường dẫn thư mục ảnh
Nội dung chi tiết
Tin bài ID
Ten
NoiDung		 Int
Varchar(255)
Varchar(255)		 No
No
No		 Mã tin bài tĩnh
Tên trang (Giới thiệu, Hướng dẫn)
Nội dung chi tiết
Form liên hệ ID
HoTen
DiaChi
SoDienThoai
Email
TieuDe
NoiDung		 Int
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)
Varchar(255)		 No
No
No
No
No
No
No		 Khóa chính liên hệ
Họ tên người gửi
Địa chỉ liên hệ
Số điện thoại
Email người gửi
Tiêu đề tin nhắn
Nội dung phản hồi

3. Môi trường cài đặt và triển khai

Quá trình cài đặt hệ thống được thực hiện qua các bước:

  • Cài đặt gói phần mềm XAMPP trên hệ điều hành Windows, kích hoạt máy chủ web Apache và hệ quản trị MySQL.
  • Thiết lập cơ sở dữ liệu trên phpMyAdmin với tên cơ sở dữ liệu là xecugiare, máy chủ cơ sở dữ liệu (Database host) là localhost, tài khoản không đặt mật khẩu.
  • Tải mã nguồn WordPress, giải nén và đưa vào thư mục htdocs của XAMPP, tiến hành cấu hình kết nối cơ sở dữ liệu và hoàn thiện cài đặt website.

Nội dung chính theo từng chương

Phần mở đầu

Giới thiệu tính cấp thiết của việc xây dựng hệ thống website bán xe máy cũ trong bối cảnh thị trường Việt Nam; xác định định hướng đề tài gồm 4 chương chính nhằm khảo sát, phân tích, thiết kế, triển khai website thương mại điện tử phục vụ nhu cầu mua sắm tin cậy cho người tiêu dùng.

Chương 1: Tổng quan về đề tài

Trình bày bối cảnh thực tiễn của ngành bán lẻ xe máy và những rào cản chi phí khi sử dụng các phương thức quảng bá báo giá truyền thống. Giới thiệu tổng quan về các công nghệ cốt lõi:

  • Nền tảng CMS WordPress (lịch sử từ 2003, ưu thế SEO, khả năng quản lý media, tính mở rộng qua plugin/theme và các nhược điểm về bảo mật, hiệu năng tải trang).
  • Ngôn ngữ lập trình PHP (nguồn gốc từ 1994, cơ chế thực thi phía máy chủ, cấu trúc nhúng HTML).
  • Hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL (các chức năng lưu trữ, truy cập, tổ chức và xử lý dữ liệu).

Chương 2: Khảo sát và phân tích

Khảo sát thực tế các hoạt động bán lẻ tại cửa hàng và trên mạng xã hội. Xác định các yêu cầu bài toán:

  • Yêu cầu chức năng: Nhập dữ liệu sản phẩm, hiển thị phân loại xe theo hãng/mẫu mã/thông số kỹ thuật, quản lý giỏ hàng, đặt hàng từ xa, quản trị đơn hàng, cập nhật thông tin khách hàng và thống kê doanh thu.
  • Đối tượng khách hàng mục tiêu: Người tiêu dùng có nhu cầu mua xe máy cũ chất lượng với giá hợp lý, người có nhu cầu mua xe trả góp hoặc mua phụ tùng thay thế.
  • Xác định cấu trúc các trang chính: Trang chủ, Trang cửa hàng, Trang danh mục xe cũ, Trang danh mục xe trả góp, Trang danh mục phụ tùng, Trang chi tiết sản phẩm, Trang tin tức, Trang liên hệ, Trang giỏ hàng và Trang thanh toán.

Chương 3: Thiết kế và cài đặt website

Chi tiết hóa quá trình thiết kế kỹ thuật và cài đặt hệ thống:

  • Xây dựng sơ đồ Use Case tổng quát và 7 sơ đồ phân rã Use Case (Khách hàng, Quản lý thông tin cá nhân, Quản lý tài khoản, Quản lý chi tiết sản phẩm, Quản lý danh mục sản phẩm, Quản lý mua hàng, Quản lý giỏ hàng).
  • Xây dựng 11 biểu đồ tuần tự tương ứng với các chức năng: Đăng nhập, Đăng ký, Chi tiết đơn hàng, Thanh toán, Tìm kiếm, Thêm/Sửa/Xóa danh mục sản phẩm, Thêm/Sửa/Xóa sản phẩm.
  • Thiết lập 17 bảng kịch bản Use Case chi tiết và thiết kế 11 bảng dữ liệu quan hệ cho cơ sở dữ liệu.
  • Hướng dẫn quy trình cài đặt XAMPP, cấu hình cơ sở dữ liệu xecugiare trên phpMyAdmin và thiết lập hoàn chỉnh giao diện trên localhost.

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả kỹ thuật đạt được

Đồ án đã xây dựng hoàn chỉnh website bán xe máy cũ "Đức Tuyền" với đầy đủ các phân hệ chức năng:

  • Thiết lập hoàn chỉnh 11 bảng cơ sở dữ liệu quan hệ phục vụ lưu trữ sản phẩm, thông tin khách hàng, hóa đơn, chi tiết hóa đơn, menu, lịch sử truy cập và tin tức.
  • Hoàn thiện hệ thống giao diện người dùng gồm: Trang chủ, Trang danh mục xe cũ, Danh mục xe trả góp, Phụ tùng, Chi tiết sản phẩm, Giỏ hàng, Thanh toán và Lịch sử mua hàng.
  • Hoàn thiện phân hệ quản trị (Dashboard) cho phép nhân viên và quản trị viên thực hiện các thao tác: Quản lý sản phẩm, cập nhật danh mục, xử lý hóa đơn đặt hàng, phân loại đơn hàng (theo ngày, theo hình thức thanh toán, theo trạng thái thanh toán), in hóa đơn và thống kê số lượng sản phẩm/thu nhập theo ngày cũng như toàn bộ sản phẩm đã bán.

2. Giải pháp và đề xuất thực tiễn của tác giả

  • Ứng dụng catalogue điện tử để giải quyết bài toán cập nhật giá và thông số kỹ thuật xe linh hoạt, giảm thiểu chi phí tiếp thị qua báo giá in ấn truyền thống.
  • Cung cấp tính năng xác thực email khi lấy lại mật khẩu và hỗ trợ 2 hình thức thanh toán (chuyển khoản và thanh toán khi nhận hàng - COD) để nâng cao độ tin cậy trong giao dịch trực tuyến.
  • Bổ sung các chuyên mục tin tức, bài viết đánh giá xe và hướng dẫn an toàn giao thông nhằm tăng lượng truy cập tự nhiên (traffic), tạo tiền đề thúc đẩy doanh số.

3. Đóng góp của đề tài

Đề tài cung cấp một tài liệu báo cáo có tính hệ thống về quy trình phân tích thiết kế phần mềm từ giai đoạn khảo sát, mô hình hóa Use Case, xây dựng biểu đồ tuần tự đến thiết kế bảng dữ liệu và cài đặt thực tế trên nền tảng WordPress cho mô hình kinh doanh xe máy cũ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Căn cứ vào phạm vi và nội dung văn bản báo cáo, đồ án tồn tại một số hạn chế và hướng mở:

  • Phạm vi triển khai: Hệ thống mới được cài đặt, cấu hình và thử nghiệm trên môi trường máy chủ cục bộ (localhost qua XAMPP), chưa triển khai thực tế trên môi trường Internet (Hosting/Domain công cộng).
  • Quy mô dữ liệu và kiểm thử: Báo cáo tập trung vào thiết kế ca sử dụng, giao diện và cấu trúc dữ liệu; chưa cung cấp các số liệu kiểm thử hiệu năng chịu tải, đánh giá tốc độ phản hồi hoặc mức độ an toàn bảo mật khi vận hành thực tế với lưu lượng truy cập lớn.
  • Hướng phát triển tiếp theo: Tối ưu hóa hiệu năng tải trang, tăng cường các giải pháp bảo mật cho WordPress, tích hợp các cổng thanh toán trực tuyến tự động và triển khai website lên máy chủ Internet chính thức.

Giá trị tham khảo

Báo cáo đồ án tốt nghiệp này mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin, Hệ thống thông tin, Kỹ thuật phần mềm: Là tài liệu tham khảo trực quan về cách thức viết báo cáo đồ án tốt nghiệp, phương pháp vẽ sơ đồ Use Case, xây dựng kịch bản Use Case, thiết kế biểu đồ tuần tự UML và ánh xạ từ mô hình lớp sang cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL.
  • Người nghiên cứu và phát triển ứng dụng WordPress: Cung cấp quy trình từng bước từ việc cài đặt XAMPP, tạo cơ sở dữ liệu trên phpMyAdmin, thiết lập website WordPress đến việc cấu hình các trang danh mục bán hàng, giỏ hàng, thanh toán và quản trị nội dung.
  • Chủ cửa hàng hoặc cá nhân kinh doanh xe máy: Tham khảo mô hình phân tích chức năng và cấu trúc thông tin cần thiết khi muốn chuyển đổi mô hình bán lẻ truyền thống sang nền tảng thương mại điện tử.

Câu hỏi thường gặp

1. Website bán xe máy cũ Đức Tuyền được xây dựng bằng những công nghệ chính nào?

Hệ thống được phát triển trên nền tảng quản trị nội dung WordPress, sử dụng ngôn ngữ lập trình PHP, hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL và được triển khai thử nghiệm trên máy chủ cục bộ XAMPP (môi trường Windows).

2. Phân hệ khách hàng của website cung cấp những phương thức thanh toán nào khi đặt hàng?

Theo kịch bản Use Case xác nhận mua hàng (Bảng 3.10), khách hàng sau khi điền thông tin nhận hàng có thể lựa chọn 1 trong 2 hình thức thanh toán: "Chuyển khoản" hoặc "Thanh toán khi nhận hàng" (COD).

3. Cơ sở dữ liệu của website gồm những bảng chính nào để quản lý dữ liệu bán hàng?

Cơ sở dữ liệu (tên xecugiare) bao gồm 11 bảng: Khách hàng, Hóa đơn mua hàng, Chi tiết hóa đơn, Sản phẩm, User, Menu, Lưu trữ IP khách truy cập, Lưu vết khách hàng truy cập, Tin tức, Tin bài và Form liên hệ.

4. Quy trình khôi phục mật khẩu khi người dùng quên mật khẩu được xử lý như thế nào?

Theo kịch bản Use Case lấy lại mật khẩu (Bảng 3.6), người dùng chọn "Quên mật khẩu", nhập tên tài khoản và email đã đăng ký. Hệ thống sẽ gửi một đoạn mã xác nhận qua email; người dùng sao chép mã này, nhập vào form xác nhận trên website rồi tiến hành thiết lập mật khẩu mới.

5. Trang quản trị hỗ trợ các tính năng thống kê và xử lý đơn hàng nào cho Admin?

Quản trị viên có thể xem chi tiết đơn hàng, phân loại đơn hàng theo ngày/hình thức thanh toán/trạng thái thanh toán, in đơn hàng, đồng thời xem màn hình thống kê doanh thu và số lượng sản phẩm bán được theo từng ngày hoặc toàn bộ danh sách sản phẩm đã bán.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp của sinh viên Phạm Đức Tuyền đã hoàn thành mục tiêu xây dựng website bán xe máy cũ giá rẻ Đức Tuyền trên nền tảng WordPress kết hợp cơ sở dữ liệu MySQL và môi trường máy chủ XAMPP. Báo cáo trình bày đầy đủ quy trình khảo sát thực tế, phân tích yêu cầu, xây dựng hệ thống ca sử dụng (Use Case), biểu đồ tuần tự và thiết kế chi tiết 11 bảng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý sản phẩm, đơn hàng và khách hàng. Đây là tài liệu tham khảo có cấu trúc rõ ràng, cung cấp cái nhìn thực tế về quy trình phát triển một website thương mại điện tử chuyên ngành từ khâu thiết kế đến cài đặt hệ thống.