Chương 1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HỆ THỐNG PHANH XE DU LỊCH Hệ thống phanh ô tô là hệ thống quan trọng của gầm xe, bao gồm: Cơ cấu phanh và dẫn động phanh, dùng để điều khiển giảm tốc độ, dừng xe theo yêu cầu của người lái và đảm bảo an toàn giao thông khi vận hành trên đường. Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh là một công việc có tính thường xuyên và quan trọng đối với nghề sửa chữa ô tô, nhằm đảm bảo năng suất vận tải và tuyệt đối an toàn cho người và xe. Nếu hệ thống phanh không đảm bảo an toàn sẽ trực tiếp gây ra tai nạn giao thông và đe doạ đến tính mạng của con người. Do đó công việc sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh không chỉ cần những kiến thức về cơ học ứng dụng, về thuỷ lực, khí nén, điện tử và kĩ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi tinh thần trách nhiệm đạo đức cao và sự yêu nghề của người thợ sửa chữa ô tô.
Vì vậy công việc sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh đã trở thành một nghiệp vụ rất cao của người thợ sửa chữa ô tô. Khóa luận sẽ đi sâu tìm hiểu các hệ thống phanh được sử dụng phổ biến trên xe du lịch, quan điểm thiết kế và xu hướng phát triển, từ đó rút ra được phương pháp khai thác, bảo dưỡng sửa chữa phù hợp. Khái quát chung về hệ thống phanh Hệ thống phanh là một hệ thống đảm bảo an toàn chuyển động của xe. Do vậy, nó phải đảm bảo các yêu cầu khắc khe, nhất là đối với xe có tốc độ cao.
Những yêu cầu của hệ thống phanh. - Đảm bảo hiệu quả phanh cao nhất ở bất kì chế độ chuyển động nào, ngay cả khi dừng xe tại chỗ, đảm bảo thoát nhiệt tốt. - Quãng đường phanh ngắn nhất khi phanh đột ngột trong trường hợp nguy hiểm. Muốn có quãng đường phanh ngắn nhất thì phải đảm bảo gia tốc chậm dần cực đại.
- Thời gian phanh ngắn nhất và đảm bảo xe êm dịu trong mọi trường hợp. - Điều khiển nhẹ nhàng thuận tiện và có tính tuỳ động, nghĩa là lực tác dụng lên bàn đạp phanh hay phanh tay không lớn. - Đảm bảo sự phân bố momen phanh trên các bánh xe theo quan hệ sử dụng hoàn toàn trọng lượng bám khi phanh với bất kì cường độ nào. 2 - Các chi tiết phải có trọng lượng nhỏ, tuổi thọ cao, dễ sử dụng và chăm sóc, bảo dưỡng bảo quản, thời gian bảo dưỡng sửa chữa ngắn.
- Đối với phanh dừng phải đảm bảo giữ xe đứng yên ngay cả khi trên dốc có độ dốc 16% trong thời gian dài. Phân loại theo cơ cấu điều khiển trên xe Phanh chân điều khiển bằng bàn đạp. Phanh chân điều khiển bằng bàn đạp 1. Bàn đạp phanh; 2.
Bầu trợ lực chân không; 3. Xi lanh chính;4. Xi lanh phanh bánh; 5. Phanh tay điều khiển bằng cáp.
Phanh tay điều khiển bằng cáp 1. Thanh cân bằng; 8,9. Dây cáp dẫn động phanh;10. Xi lanh bánh xe.
Phân loại theo hệ thống phanh trên xe Hình 1. Buloong bánh xe. Phanh tang trống 1. Lò xo hồi vị; 4.
Xi lanh phanh;5. Điểm tựa guốc phanh; 7. Phân loại theo vị trí bố trí cơ cấu phanh - Bố trí ở bánh xe. - Bố trí trên hệ thống truyền lực.
Phân loại theo dẫn động phanh Loại dẫn động phanh bao gồm: - Phanh cơ khí. - Phanh thủy lực. - Phanh thủy khí. - Phanh khí nén.
So sánh ưu nhược điểm của phanh tay cơ khí và phanh tay điện tử So sánh Phanh tay cơ khí Phanh tay điện tử Ưu điểm Tuổi thọ chi tiết cơ khí cao. Chi phí Hạn chế được hậu quả của việc bảo dưỡng thay thế thấp, thông dụng quên kéo và nhả phanh tay. Cách thức phanh đơn giản. kiệm diện tích cho khoang nội thất.
Khắc phục được tình trạng kẹt phanh, bó phanh. Vượt trội hơn về độ tiện nghi và an toàn. Nhược Thường xảy ra tình trạng kéo phanh Cách thức phanh phức tạp hơn. điểm nhưng không ăn.
Quên kéo phanh tay Ắc-quy chết thì sẽ không cài sẽ gây hỏng bộ phận cơ khí trên xe. So sánh ưu nhược điểm của phanh tang trống và phanh đĩa: So sánh Phanh tang trống Phanh đĩa Ưu điểm Chi phí lắp đặt, bảo dưỡng thấp. Kết Tản nhiệt nhanh hơn, giúp tạo cấu đơn giản, tất cả nằm trong phần thuận lợi cho khâu chẩn đoán hư tang trống nên thuận lợi cho việc sửa hỏng và sửa chữa hệ thống. Thiết kế bao kín nên phù hợp lượng nhỏ hơn.
Hiệu quả phanh nhiều điều kiện khí hậu. Nhược Sử dụng trong thời gian dài gây Chi phí lắp đặt, sửa chữa cao. điểm giảm khả năng phanh do sự giãn nở Thiết kế hở nên bề mặt đĩa phanh nhiệt của các thành phần trong cơ dễ bị bám bụi bẩn làm ảnh hưởng cấu phanh. Hiệu quả phanh thấp.
tới hiệu quả phanh. Trọng lượng lớn. 5 Chương 2 PHÂN TÍCH KẾT CẤU CÁC HỆ THỐNG PHANH THƯỜNG SỬ DỤNG TRÊN Ô TÔ DU LỊCH Xuất phát từ những đặc điểm riêng của xe du lịch đã được trình bày ở trên, kết cấu của hệ thống phanh có những đặc trưng sau: - Chỉ sử dụng hệ thống phanh chính dẫn động thủy lực. - Hệ thống dẫn động phải được chia dòng để đảm bảo độ tin cậy.
- Hiệu quả phanh cao đồng thời phải đảm bảo phanh êm dịu. Cấu tạo phanh đĩa ô tô gồm 4 bộ phận chính: Đĩa phanh, ngàm phanh, má phanh và dầu. Tổ hợp phanh này được thiết kế hở, các bộ phận phối hợp ăn ý với nhau, trợ giúp ô tô dừng đỗ xe hoặc giảm tốc độ hiệu quả. Cấu tạo chung của hệ thống phanh xe du lịch 2.
Đĩa phanh Đĩa phanh được gắn trực tiếp lên cụm moay-ơ bánh xe. Hiện nay, roto phanh đĩa có loại đặc, loại được thông gió và loại có tang trống. Tuỳ vào chủ ý thiết kế, đĩa phanh sẽ được đục lỗ hoặc xẻ rãnh nhằm tối ưu hóa khả năng tản nhiệt cho hệ thống phanh đĩa ô tô khi hoạt động. Loại có lỗ thông gió; 3.
Loại có trống phanh đỗ. Hầu hết các loại roto hiện nay được làm từ thép carbon. Đây là loại vật liệu có khả năng chịu nhiệt, chịu lực tốt, có độ bền cao. Tuy nhiên, đĩa phanh có thể nứt vỡ nếu quá 6 trình vận hành phải chịu lực tác động vượt ngưỡng cho phép nhiều lần.
Trong trường hợp má phanh không đạt tiêu chuẩn, đĩa phanh sẽ bị xước, giảm ma sát khi hoạt động. Ngàm phanh Ngàm phanh có tác dụng giữ và ép má phanh tì lên mặt đĩa phanh để tạo ra lực phanh đủ mạnh giúp xe giảm tốc, dừng lại mà không bị giật cục. Nẹp chống rung. Trong đó, thiết kế dạng trôi bao gồm piston và mặt tựa.
Khi xuất hiện lực tác động, piston sẽ tì lên mặt đĩa tạo phản lực đẩy cùm phanh di chuyển. Ngàm phanh cố định có kết cấu phức tạp hơn với 2 piston thủy lực được đặt ở thế đối xứng. Khi có lực tác động, má phanh tì vào đĩa phanh, quá trình này không khiến ngàm phanh di chuyển. Hiện nay, ngàm phanh cố định có chi phí sản xuất đắt đỏ, chỉ phù hợp với số ít dòng xe thể thao hiệu năng cao.
Má phanh Má phanh là khối thống nhất được chế tạo từ các vật liệu chịu nhiệt như gốm, hợp kim, kevlar. Bộ phận thuộc cấu tạo phanh đĩa ô tô này gồm 2 má kẹp chặt lấy đĩa phanh. Tấm chống ồn. Những đường xẻ trên má phanh có tác dụng thoát nhiệt trong quá trình vận hành.
Khi thực hiện động tác phanh, lái xe nghe thấy tiếng kêu rít, đó là dấu hiệu cho thấy má phanh đã bị mòn, cần được thay thế. Dầu phanh Nguyên lí hoạt động của phanh đĩa là dùng dầu chuyên dụng để truyền lực. Khi piston vận hành tạo lực ép má phanh vào đĩa phanh, giúp xe giảm vận tốc hoặc dừng lại. Dầu phanh đĩa bị hao mòn trong quá trình sử dụng, cần được bảo dưỡng định kì để đảm bảo an toàn cho người và xe.
Hệ thống phanh trên xe ô tô du lịch - Phanh chính: Là hệ thống phanh để làm giảm vận tốc xe trong tất cả các tường hợp vận hành của xe. Hệ thống này được thiết kế để phanh đạt được lực phanh và gia tốc phanh tối đa. Phanh chính được điều khiển bằng chân và phanh hoạt động khi người lái đạp vào bàn đạp phanh, người lái nhả bàn đạp, phanh sẽ không có tác dụng nữa. Trên ô tô hiện nay phanh chính có dẫn động bằng chất lỏng hoặc khí nén, không dùng loại dẫn động cơ khí.
- Phanh dừng: Là hệ thống phanh để giữ xe khi dừng, đặc biệt là dừng ở trên dốc. Momen phanh của loại phanh này được tính toán để giữ được xe ở độ dốc cao nhất. Loại phanh này được điều khiển bằng tay và phải có cơ cấu hãm để khi người lái bỏ tay ra phanh vẫn có tác dụng. Nếu phanh chính dẫn động chất lỏng thì phanh dừng dẫn động 8 bằng cơ khí hoặc bằng điện.
Phanh chính dẫn động bằng khí nén thì có trường hợp người ta dùng áp suất khí nén để nhả phanh dừng. - Phanh dự phòng: Là hệ thống phanh dự phòng khi phanh chính hỏng. Trên đa số các xe hiện nay, phanh dừng kiêm luôn phanh dự phòng. - Phanh chậm dần: Là loại phanh chuyên dùng cho xe hoạt động trên đường có dốc dài.
Vì các phanh chính có cơ cấu phanh hoạt động trên nguyên tắc momen phanh là momen ma sát và các chi tiết của cơ cấu phanh có nhiệm vụ tiếp nhận lượng nhiệt do ma sát sinh ra và tỏa ra ngoài không khí. Khi phanh trên đoạn đường dốc dài, lượng nhiệt này lớn, nhiệt độ tăng cao có thể làm hỏng cơ cấu phanh (cháy các tấm ma sát). Trong trường hợp này cần có hệ thống phanh riêng chuyên dùng cho xe khi phải xuống các dốc dài. Trên các ô tô thường có phanh chính và phanh đỗ (giữ luôn vai trò phanh dự trữ).
Các loại xe buýt thường có phanh dự trữ riêng biệt để nâng tính an toàn cho hành khách. Ngày nay trên các xe du lịch thường dùng hệ thống phanh thủy lực, tùy theo mức độ hoàn thiện của hệ thống mà phân ra các loại sau: - Dẫn động điều khiển một dòng hoặc hai dòng. - Hệ thống phanh có bộ điều khiển chỉnh lực phanh. - Hệ thống phanh có bộ chống hãm cứng bánh xe.
Cấu tạo hệ thống phanh sử dụng trên ô tô du lịch 2. Hệ thống phanh thủy lực gồm các cụm bộ phận chính sau Hầu hết các bộ phận chính trên đều bố trí trên các hệ thống phanh.