Luận văn thạc sĩ khảo sát một số chỉ tiêu sinh thái của cá chép v1 giai đoạn phôi cá bột và cá hương tại trung tâm giống thủy sản hà nội

Khảo sát chỉ tiêu sinh thái cá chép v1 giai đoạn phôi cá bột và cá hương tại trung tâm giống thủy sản Hà Nội, cung cấp thông tin hữu ích cho nghiên cứu.

• Tác giả: Phạm Thị Duyên
• Người hướng dẫn: ThS. Hà Thị Hảo
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
• Đề tài: Khảo sát một số chỉ tiêu sinh thái của cá Chép V1 giai đoạn phôi, cá bột và cá hương tại Trung tâm Giống Thủy sản Hà Nội
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm sinh học của cá chép
• 2.2.1. Đặc điểm phân bố
• 2.2.2. Vị trí phân loại
• 2.2.3. Đặc điểm hình thái
• 2.2.4. Đặc điểm dinh dưỡng
• 2.2.5. Đặc điểm sinh trưởng
• 2.2.6. Đặc điểm sinh sản
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.4.2. Dụng cụ nghiên cứu
• 3.4.3. Thức ăn thí nghiệm
• 3.4.4. Nguồn nước thí nghiệm
• 3.4.5. Phương pháp xác định một số chỉ tiêu sinh học của cá
• 3.4.5.1. Xác định nhiệt độ không sinh học
• 3.4.5.2. Xác định ngưỡng nhiệt độ
• 3.4.5.3. Xác định ngưỡng oxy
• 3.4.5.4. Xác định ngưỡng pH
• 3.4.5.5. Xác định cường độ hô hấp
• 3.4.5.6. Xác định ngưỡng độ mặn
• 3.4.6. Phương pháp tính toán, xử lý số liệu và đánh giá kết quả
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.1.1. Nội dung công tác phục vụ sản xuất
• 4.1.2. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Xác định nhiệt độ không sinh học của cá chép (T0)
• 4.2.2. Ngưỡng nhiệt độ của cá chép
• 4.2.3. Ngưỡng oxy của cá chép
• 4.2.4. Cường độ hô hấp của cá chép
• 4.2.5. Ngưỡng pH của cá chép
• 4.2.6. Ngưỡng độ mặn
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khảo sát sinh thái cá chép V1

Nghiên cứu tập trung vào khảo sát sinh thái của cá chép V1 từ giai đoạn phôi cá đến cá hương tại Trung tâm Giống Thủy sản Hà Nội. Mục tiêu chính là xác định các chỉ tiêu sinh thái ảnh hưởng đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của cá. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, oxy hòa tan, pH được đánh giá kỹ lưỡng. Kết quả cho thấy, nhiệt độ tối ưu cho sự phát triển của cá chép V1 dao động từ 24-28°C. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học để cải thiện hiệu quả sản xuất giống cá chép tại trung tâm.

1.1. Đặc điểm sinh học của cá chép

Cá chép V1 có đặc điểm sinh học đặc trưng như khả năng thích nghi với môi trường nước ngọt và lợ. Cá phân bố chủ yếu ở tầng đáy, nhưng có thể di chuyển lên tầng mặt khi điều kiện môi trường bất lợi. Đặc điểm dinh dưỡng của cá thay đổi theo giai đoạn phát triển, từ ăn động vật phù du khi còn nhỏ đến ăn tạp thiên về động vật khi trưởng thành. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, cá chép V1 có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn so với các giống cá chép khác khi được nuôi trong điều kiện tối ưu.

1.2. Ảnh hưởng của môi trường sống

Môi trường sống đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của cá chép V1. Các yếu tố như nhiệt độ, oxy hòa tan, và pH ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của cá. Nghiên cứu xác định ngưỡng nhiệt độ tối ưu là 24-28°C, ngưỡng oxy hòa tan tối thiểu là 4 mg/L, và pH dao động từ 6.5-8.5. Kết quả này giúp cải thiện kỹ thuật nuôi cá và nâng cao hiệu quả sản xuất giống tại Trung tâm Giống Thủy sản Hà Nội.

II. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp nghiên cứu sinh thái để theo dõi sự phát triển của cá chép V1 từ giai đoạn phôi đến cá hương. Các chỉ tiêu như nhiệt độ không sinh học, ngưỡng nhiệt độ, ngưỡng oxy, và cường độ hô hấp được đo lường và phân tích. Kết quả cho thấy, cá chép V1 có khả năng thích nghi cao với điều kiện môi trường tại Trung tâm Giống Thủy sản Hà Nội. Nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp chăm sóc cá hiệu quả để nâng cao tỷ lệ sống và chất lượng giống.

2.1. Xác định chỉ tiêu sinh thái

Các chỉ tiêu sinh thái như nhiệt độ không sinh học, ngưỡng nhiệt độ, và ngưỡng oxy được xác định thông qua thí nghiệm. Kết quả cho thấy, nhiệt độ không sinh học của cá chép V1 là 12°C, ngưỡng nhiệt độ tối ưu là 24-28°C, và ngưỡng oxy tối thiểu là 4 mg/L. Những chỉ tiêu này giúp đánh giá khả năng thích nghi của cá với môi trường và cải thiện kỹ thuật nuôi cá.

2.2. Đánh giá hiệu quả sản xuất

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả sản xuất giống cá chép V1 tại Trung tâm Giống Thủy sản Hà Nội. Kết quả cho thấy, việc áp dụng các chỉ tiêu sinh thái tối ưu giúp nâng cao tỷ lệ sống và chất lượng giống. Nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp chăm sóc cá và cải thiện môi trường sống để đạt hiệu quả sản xuất cao hơn.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn trong việc cải thiện kỹ thuật nuôi cá và nâng cao hiệu quả sản xuất giống cá chép V1. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh các yếu tố môi trường như nhiệt độ, oxy, và pH, giúp tối ưu hóa quá trình phát triển cá. Nghiên cứu cũng khuyến cáo các biện pháp chăm sóc cá hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giống và hiệu quả kinh tế cho người nuôi.

3.1. Ứng dụng trong sản xuất giống

Kết quả nghiên cứu được ứng dụng trong sản xuất giống cá chép V1 tại Trung tâm Giống Thủy sản Hà Nội. Việc áp dụng các chỉ tiêu sinh thái tối ưu giúp nâng cao tỷ lệ sống và chất lượng giống. Nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp cải thiện môi trường sống và kỹ thuật nuôi cá để đạt hiệu quả sản xuất cao hơn.

3.2. Khuyến cáo cho người nuôi

Nghiên cứu khuyến cáo các biện pháp chăm sóc cá hiệu quả cho người nuôi cá chép V1. Các yếu tố như nhiệt độ, oxy, và pH cần được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo sự phát triển tối ưu của cá. Nghiên cứu cũng cung cấp kiến thức và phương pháp nghiên cứu để người nuôi áp dụng vào thực tiễn sản xuất.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Nuôi trồng thủy sản giữ vai trò chiến lược trong cơ cấu nông nghiệp Việt Nam, đóng góp hơn 35% tổng sản lượng protein tiêu thụ của người dân và duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định trên 10%/năm. Tại khu vực Đồng bằng sông Hồng, thành phố Hà Nội sở hữu tiềm năng nuôi trồng thủy sản vượt bậc với hơn 30.840 ha diện tích mặt nước, trong đó diện tích đã đưa vào khai thác đạt 20.700 ha (bao gồm 4.327 ha hồ chứa lớn, 6.706 ha ao hồ nhỏ và hơn 9.805 ha vùng trũng chuyển đổi nuôi thâm canh tập trung). Trong hệ thống canh tác ghép nước ngọt truyền thống và bán thâm canh, cá chép (Cyprinus carpio) chiếm tới 30,1% tổng sản lượng đàn nuôi.

Tuy nhiên, nghề sản xuất giống thủy sản đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng:

• Tỷ lệ sống thấp ở giai đoạn ấu trùng: Quá trình ươm nuôi từ phôi lên cá bột và cá hương chịu biến động lớn về sinh lý - sinh thái trước các cú sốc môi trường như nhiệt độ cực đoan, thiếu hụt oxy hòa tan cục bộ, dao động pH và nguy cơ xâm nhập mặn.
• Thiếu hụt dữ liệu định lượng chuẩn xác: Giống cá chép lai 3 máu V1 (kết hợp ưu thế lai giữa cá chép trắng Việt Nam, cá chép vẩy Hungary và cá chép vàng Indonesia) có tốc độ sinh trưởng vượt trội nhưng chưa được lượng hóa đầy đủ các ngưỡng giới hạn sinh thái chịu đựng trong giai đoạn nhạy cảm nhất.

Dự án nghiên cứu này xác định mục tiêu và phương pháp luận rõ ràng:

1. Mục tiêu 1: Xác định chính xác nhiệt độ không sinh học ($T_0$) của phôi cá chép V1 thông qua quy luật tổng tích ôn phát triển.
2. Mục tiêu 2: Lượng hóa dải ngưỡng nhiệt độ (trên và dưới), ngưỡng oxy hòa tan tới hạn, cường độ hô hấp tiêu hao năng lượng, ngưỡng pH chịu đựng và ngưỡng độ mặn tối đa của cá chép V1 qua 3 giai đoạn: phôi tự do (1–2 ngày tuổi), cá bột (10 ngày tuổi) và cá hương (30 ngày tuổi).
3. Mục tiêu 3: Ứng dụng các thông số thực nghiệm để chuẩn hóa quy trình kỹ thuật ươm dưỡng, cải tạo 18 ao nuôi với diện tích $73.600\text{ m}^2$, nuôi vỗ 100 cá bố mẹ và tối ưu hóa tỷ lệ sống đạt 100% trong điều kiện kiểm soát tại Trung tâm Giống Thủy sản Hà Nội.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dòng cá chép V1 từ phôi đến 30 ngày tuổi trong hệ thống phòng thí nghiệm và khu ươm thực nghiệm thuộc Trung tâm Giống Thủy sản Hà Nội (xã Thanh Thùy, huyện Thanh Oai, Hà Nội).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước khi chuẩn hóa quy trình kỹ thuật cho dòng cá chép V1, việc so sánh khả năng thích ứng sinh thái giữa các đối tượng cá nước ngọt phổ biến là điều kiện tiên quyết để xây dựng chiến lược quản lý môi trường ao ương.

Tiêu chí sinh thái / Đối tượng	Cá chép V1 (Cyprinus carpio V1)	Cá mè trắng (Hypophthalmichthys molitrix)	Cá hường (Helostoma temminckii)	Cá rô đồng (Anabas testudineus)
Nhiệt độ không sinh học ($T_0$)	$6,73 \pm 0,90^\circ\text{C}$ (Chịu lạnh tốt)	Không xác định	Không xác định	$7,60 \pm 0,30^\circ\text{C}$
Ngưỡng nhiệt trên (Cá bột/hương)	$41,23 - 41,50^\circ\text{C}$	$37,70 \pm 1,50^\circ\text{C}$	$41,20 \pm 0,50^\circ\text{C}$	$39,50^\circ\text{C}$
Ngưỡng nhiệt dưới (Cá bột/hương)	$4,07 - 4,67^\circ\text{C}$	$7,80 \pm 0,50^\circ\text{C}$	$10,70 \pm 1,20^\circ\text{C}$	$9,00^\circ\text{C}$
Ngưỡng Oxy thấp nhất ($LC_{50}$)	$0,79 - 0,94\text{ mg/L}$	$1,20 - 1,50\text{ mg/L}$	$0,80 - 1,00\text{ mg/L}$	Thở khí trời phụ quyển
Ngưỡng chịu mặn ($LC_{50}$)	$12,33 - 13,17\text{ ‰}$	$10,30 - 10,90\text{ ‰}$	$6,00 - 8,00\text{ ‰}$	$10,00 - 12,00\text{ ‰}$
Ưu thế thích nghi	Rộng nhiệt, rộng muối, đáy bùn	Nhạy cảm nhiệt độ cao	Kém chịu lạnh	Rộng nhiệt, thở khí trời

Đánh giá yêu cầu kỹ thuật thực nghiệm dựa trên ma trận ưu tiên MoSCoW:

• Must have (Bắt buộc): Hệ thống gia nhiệt/hạ nhiệt có kiểm soát ($\Delta T \le 2^\circ\text{C}/\text{giờ}$), bộ phân tích oxy hòa tan Winkler chuẩn độ Na₂S₂O₃ 0,01N, hệ thống cân điện tử phân tích độ nhạy 0,001g, máy đo pH kỹ thuật số chuẩn hóa đa điểm.
• Should have (Nên có): Hệ thống sục khí vi bọt phân tán đều, thiết bị đo độ mặn quang học (Refractometer 0–100‰), bể điều nhiệt tự động (Heater PID controller).
• Could have (Có thể có): Cảm biến quang học đo DO trực tuyến, bộ ghi dữ liệu nhiệt độ tự động (Data Logger).
• Won't have (Tạm chưa thực hiện): Xét nghiệm biểu hiện gen sốc nhiệt HSP70 và phân tích mô bệnh học chuyên sâu.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc thực nghiệm sinh thái học thủy sản được xây dựng theo mô hình Module hóa 4 tầng, đảm bảo tính lặp lại và khử nhiễu môi trường:

graph TD
    A[Nguồn nước sông cấp qua lắng lọc Secchi > 30cm] --> B[Module Xử lý & Chuẩn hóa Nước Thí nghiệm]
    B --> C1[Khay ấp trứng & Cốc 0.5L kiểm soát nhiệt độ T1/T2]
    B --> C2[Bình kín 2 vòi 125ml - 500ml đo DO & Winkler]
    B --> C3[Hệ thống gradient pH bằng H3PO4 / NaOH]
    B --> C4[Hệ thống gradient độ mặn bằng nước ót 80‰]
    C1 --> D[Xử lý số liệu: ANOVA, Mean, SD trên Excel & Minitab]
    C2 --> D
    C3 --> D
    C4 --> D

Công cụ và thông số vận hành kỹ thuật:

• Phần mềm xử lý thống kê: Minitab v14.0 và Microsoft Office Excel 2007.
• Dụng cụ & Thiết bị đo đạc: Máy đo pH Hanna Instruments, Khúc xạ kế Atago Master, Đĩa Secchi đường kính 20 cm, Cân điện tử Shimadzu phân tích 3 số lẻ, Chai BOD nút mài 125 mL, Nhiệt kế thủy ngân dải đo $0 - 50^\circ\text{C}$ (vạch chia $0,1^\circ\text{C}$).
• Hóa chất phân tích: Dung dịch MnSO₄, hỗn dịch KI-NaOH, $H_2SO_4$ đậm đặc, dung dịch chuẩn $Na_2S_2O_3\text{ 0,01N}$, hồ tinh bột chỉ thị màu 1%, dung dịch đệm điều chỉnh $H_3PO_4$ loãng và $NaOH$ loãng, dung dịch thuốc tím $KMnO_4$, muối khoáng $NaCl$ kỹ thuật.

Methodology

Phương pháp nghiên cứu được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn nghiên cứu sinh thái cá của I.F. Pravdin (1973) kết hợp phương pháp hóa học chuẩn Winkler đo oxy hòa tan:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                           QUY TRÌNH THỰC NGHIỆM SINH THÁI                         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 1: Chuẩn bị mẫu sinh học (Phôi tự do, Cá bột 10 ngày, Cá hương 30 ngày) |
| Giai đoạn 2: Thử nghiệm thăm dò xác lập khoảng biến thiên (Range Finding Test)    |
| Giai đoạn 3: Bố trí thực nghiệm chính thức (3 lần lặp lại, n=6-10 cá thể/nghiệm)  |
| Giai đoạn 4: Thu mẫu, chuẩn độ Winkler, ghi nhận điểm chết 50% (LC50 sau 24h)     |
| Giai đoạn 5: Tính toán T0, CĐHH, Phân tích ANOVA & Kiểm định sai khác Duncan/Tukey |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Đánh giá rủi ro và giải pháp kiểm soát:

• Rủi ro sốc nhiệt đột ngột: Áp dụng nguyên tắc chuyển dịch nhiệt độ $\le 2^\circ\text{C}/\text{giờ}$.
• Rủi ro bọt khí oxy làm sai lệch chuẩn độ Winkler: Kỹ thuật châm ống hút tận đáy bình nút mài, bổ sung hóa chất cố định mẫu ngay sau 10 giây thu hồi nước.
• Rủi ro tích tụ amoniac sinh học: Giới hạn mật độ cá thử nghiệm nghiêm ngặt trong bình kín ($10\text{ con}/250\text{ mL}$ đối với cá bột; $10\text{ con}/500\text{ mL}$ đối với cá hương).

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình thực nghiệm và triển khai sản xuất được tiến hành qua 5 giai đoạn liên tục từ 05/01/2015 đến 24/05/2015:

• Giai đoạn 1 (Tuần 1–4): Cải tạo 18 ao nuôi với diện tích $73.600\text{ m}^2$, tiêu độc bằng vôi bột ($1,5 - 2,0\text{ kg}/100\text{ m}^2$), khử trùng dụng cụ ấp nở bằng dung dịch $KMnO_4\text{ 200 - 300 ppm}$ trong 24 giờ.
• Giai đoạn 2 (Tuần 5–8): Nuôi vỗ thành thục 100 cá chép bố mẹ (60 cái, 40 đực) bằng khẩu phần đạm cao, kích thích sinh sản nhân tạo và thu gom phôi thụ tinh đồng nhất.
• Giai đoạn 3 (Tuần 9–14): Bố trí các dãy thí nghiệm xác định tổng tích ôn $S$, nhiệt độ không sinh học $T_0$, dải nhiệt độ giới hạn và ngưỡng oxy hòa tan.
• Giai đoạn 4 (Tuần 15–18): Thực hiện thí nghiệm cường độ hô hấp trong bình kín hai vòi, gradient pH và gradient độ mặn với nguồn nước ót $80‰$.
• Giai đoạn 5 (Tuần 19–20): Thu thập toàn bộ số liệu chuẩn độ, làm sạch dữ liệu và xử lý mô hình hóa sinh học.

Thuật toán và công thức tính toán toán học cốt lõi:

def calculate_biological_zero(t1: float, t2: float, d1: float, d2: float) -> float:
    """
    Tính nhiệt độ không sinh học (T0) dựa trên định luật tổng nhiệt phát triển S = D*(T - T0)
    S = D1 * (T1 - T0) = D2 * (T2 - T0)
    => T0 = (D1*T1 - D2*T2) / (D1 - D2)
    """
    if d1 == d2:
        raise ValueError("Thời gian phát triển D1 và D2 không được bằng nhau.")
    t0 = (d1 * t1 - d2 * t2) / (d1 - d2)
    return t0

def calculate_dissolved_oxygen(v_tb: float, n_na2s2o3: float, v_m: float) -> float:
    """
    Tính hàm lượng oxy hòa tan DO (mg/L) theo phương pháp Winkler:
    DO = (V_tb * N * 8 * 1000) / V_M
    """
    do_value = (v_tb * n_na2s2o3 * 8 * 1000) / v_m
    return do_value

def calculate_respiration_intensity(o2_d: float, o2_c: float, v_b: float, 
                                   v_c: float, weight: float, time_hours: float) -> float:
    """
    Tính cường độ hô hấp CĐHH (mg O2/g cá/giờ):
    CĐHH = ((O2_dau - O2_cuoi) * (V_binh - V_ca)) / (Weight * Time)
    """
    consumed_o2 = (o2_d - o2_c) * (v_b - v_c)
    cdhh = consumed_o2 / (weight * time_hours)
    return cdhh

# Thực nghiệm trên cá chép V1:
# Thí nghiệm T0: T1 = 26°C, D1 = 45.14h | T2 = 33°C, D2 = 33.11h
t0_result = calculate_biological_zero(26.0, 33.0, 45.14, 33.11)
print(f"Nhiệt độ không sinh học T0: {t0_result:.2f} °C") # Output: 6.73 °C

Testing và validation

Toàn bộ các thí nghiệm sinh lý sinh thái được kiểm chứng qua 3 lần lặp lại độc lập ($n=3$), ghi nhận tại điểm gây chết 50% số lượng cá thể ($LC_{50}$). Mức độ tin cậy được khẳng định qua phân tích phương sai ANOVA ở mức ý nghĩa $p < 0,05$.

BẢNG DỮ LIỆU CHỈ TIÊU SINH THÁI CÁ CHÉP V1 (MEAN ± SD)
========================================================================================
Chỉ tiêu thực nghiệm           Phôi tự do (1-2 ngày)   Cá bột (10 ngày)    Cá hương (30 ngày)
----------------------------------------------------------------------------------------
Nhiệt độ không sinh học (T0)   6.73 ± 0.90 °C          --                  --
Ngưỡng nhiệt trên (°C)         40.67 ± 0.29 (a)        41.23 ± 0.29 (a)    41.50 ± 0.00 (b)
Ngưỡng nhiệt dưới (°C)         5.00 ± 0.50 (a)         4.67 ± 0.29 (a)     4.07 ± 0.10 (c)
Ngưỡng Oxy tối thiểu (mg/L)    1.64 ± 0.11 (a)         0.94 ± 0.07 (a)     0.79 ± 0.09 (b)
Cường độ hô hấp (mgO2/g.giờ)   0.68 ± 0.08 (a)         0.54 ± 0.07 (b)     0.45 ± 0.04 (a)
Ngưỡng pH trên                 9.41 ± 0.09 (a)         9.64 ± 0.12 (a)     10.04 ± 0.16 (b)
Ngưỡng pH dưới                 4.97 ± 0.13 (a)         4.68 ± 0.15 (a)     4.07 ± 0.10 (c)
Ngưỡng chịu mặn (‰)            11.17 ± 0.29 (a)        12.33 ± 0.29 (b)    13.17 ± 0.29 (c)
========================================================================================
(Ghi chú: Các chữ cái a, b, c trong cùng hàng biểu thị sự khác biệt có ý nghĩa thống kê p < 0.05)

Kết quả đạt được

Dự án đã hoàn thành toàn bộ các chỉ tiêu kỹ thuật đề ra, mang lại kết quả thực nghiệm chuẩn xác và hiệu quả sản xuất rõ nét:

1. Lượng hóa bộ chỉ số thích ứng:
   • Xác định được $T_0 = 6,73 \pm 0,90^\circ\text{C}$, chứng minh phôi cá chép V1 có khả năng chịu rét vượt trội so với cá rô đồng ($7,60^\circ\text{C}$) và cá thát lát còm ($16,10^\circ\text{C}$).
   • Chứng minh khả năng thích nghi mở rộng theo tuổi: Dải nhiệt độ chịu đựng nới rộng từ $[5,00 - 40,67^\circ\text{C}]$ ở phôi tự do lên $[4,07 - 41,50^\circ\text{C}]$ ở cá hương 30 ngày tuổi; dải pH mở rộng từ $[4,97 - 9,41]$ lên $[4,07 - 10,04]$; ngưỡng độ mặn tăng dần từ $11,17‰$ lên $13,17‰$.
   • Xác lập quy luật tiêu hao dưỡng khí: Cường độ hô hấp giảm dần từ $0,68\text{ mgO}_2/\text{g.h}$ (phôi tự do) xuống $0,45\text{ mgO}_2/\text{g.h}$ (cá hương), thấp hơn đáng kể so với cá mè trắng bột ($0,97\text{ mgO}_2/\text{g.h}$), khẳng định tính ưu việt của cá chép khi sinh sống ở nền đáy bùn giàu mùn bã.
2. Hiệu quả phục vụ sản xuất thực tế:
   • Xử lý và cải tạo hoàn chỉnh $73.600\text{ m}^2$ diện tích mặt nước ao nuôi (18 ao) với tỷ lệ nghiệm thu kỹ thuật đạt 100%.
   • Thả giống và dưỡng ấm an toàn cho 16.720 cá giống qua mùa đông xuân bằng phương pháp tắm nước muối phòng bệnh $NaCl\text{ 2 - 4%}$.
   • Nuôi dưỡng 100 cá bố mẹ đạt tỷ lệ sống 100%, tỷ lệ thành thục sinh dục cao.

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các đóng góp học thuật và giá trị công nghệ cụ thể cho ngành chọn giống thủy sản:

• Bằng chứng thực nghiệm sinh thái cho giống cá chép lai 3 máu V1: Cá chép V1 (sản phẩm lai ghép di truyền giữa cá chép trắng Việt Nam $\times$ cá chép vẩy Hungary $\times$ cá chép vàng Indonesia của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản I) được chứng minh bảo lưu nguyên vẹn ưu thế lai chịu rét của dòng chép nội, kết hợp sức sinh trưởng nhanh của chép Hungary và tập tính thích nghi của chép Indonesia.
• Tăng cường khả năng chống chịu so với các giống truyền thống:
  • Về nhiệt độ: Cá chép V1 chịu được ngưỡng nhiệt trên tới $41,50^\circ\text{C}$, cao hơn cá mè trắng ($37,70^\circ\text{C}$) tới $+3,80^\circ\text{C}$ (+10,1%), giúp hạn chế rủi ro cá chết do nắng nóng gay gắt mùa hè tại các tỉnh phía Bắc.
  • Về oxy hòa tan: Ngưỡng oxy tới hạn của cá chép hương là $0,79\text{ mg/L}$, thấp hơn gần 50% so với cá mè trắng ($1,50\text{ mg/L}$), cho phép duy trì mật độ nuôi thâm canh cao hơn.
  • Về độ mặn: Ngưỡng chịu mặn đạt $13,17‰$, vượt trội hơn cá mè trắng ($10,90‰$) tới $+2,27‰$ (+20,8%), mở ra triển vọng nuôi chuyển đổi tại các vùng đất trũng nhiễm mặn nội đồng ven biển.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng trong sản xuất

1. Quy trình ấp nở và ương cá bột trong nhà kính/trại giống: Căn cứ vào $T_0 = 6,73^\circ\text{C}$ và tổng tích ôn $S \approx 870\text{ độ.giờ}$, trại sản xuất có thể chủ động kiểm soát nhiệt độ nước ở mức tối ưu $26 - 28^\circ\text{C}$ để rút ngắn thời gian ấp nở phôi xuống 36–40 giờ mà không gây dị hình.
2. Quản lý ao ương cá hương thâm canh: Duy trì hàm lượng oxy hòa tan trong ao trên $2,0\text{ mg/L}$ vào ban đêm (cao hơn ngưỡng tử vong $0,79\text{ mg/L}$ gấp 2,5 lần) bằng máy quạt nước hoặc sục khí đáy; duy trì pH ổn định trong khoảng $7,0 - 8,5$ bằng vôi nông nghiệp.
3. Mô hình luân canh lúa - cá vùng trũng nhiễm phèn, mặn nhẹ: Tận dụng khả năng chịu mặn tới $11 - 13‰$ và chịu pH thấp tới $4,07$ của cá chép V1 để thả nuôi trên các chân ruộng trũng tại lưu vực sông Đáy, sông Nhuệ hoặc các tỉnh ven biển Bắc Bộ.

QUY TRÌNH KỸ THUẬT QUẢN LÝ AO ƯƠNG CÁ CHÉP V1

Đánh giá hiệu quả kinh tế và ROI

• Chi phí đầu tư ao ương $1.000\text{ m}^2$: Chi phí con giống, vôi xử lý, hóa chất sát trùng ($KMnO_4, NaCl$) và thức ăn giai đoạn 30 ngày ước tính 15.000.000 VNĐ.
• Hiệu quả kinh tế: Tỷ lệ sống khi áp dụng kiểm soát môi trường dựa trên ngưỡng sinh thái đạt $>85%$ (so với mức $55 - 60%$ của phương pháp nuôi truyền thống). Năng suất thu hoạch cá hương đạt $85.000\text{ con}/1.000\text{ m}^2$, doanh thu ước đạt 34.000.000 VNĐ, mang lại lợi nhuận ròng 19.000.000 VNĐ/chu kỳ 30 ngày (Tỷ suất lợi nhuận ROI đạt 126,6%).

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế kỹ thuật: Các thí nghiệm ngưỡng sinh thái được thực hiện trong môi trường tĩnh phòng thí nghiệm có sục khí, chưa phản ánh đầy đủ tác động tương hỗ đồng thời (synergistic effects) của tổ hợp nhiều yếu tố stress trong điều kiện ao nuôi tự nhiên biến động (như biến thiên đồng thời nhiệt độ cao kết hợp hàm lượng khí độc $NH_3, H_2S$ tăng cao).
• Hướng phát triển đề xuất:
  • Nghiên cứu mô hình stress mãn tính (chronic exposure) đối với kim loại nặng và độc chất hữu cơ trên dòng cá chép V1.
  • Tích hợp hệ thống cảm biến IoT quan trắc tự động các thông số DO, nhiệt độ, pH và độ mặn liên tục trong các hệ thống nuôi tuần hoàn (RAS).
  • Nghiên cứu cơ chế phân tử liên quan đến tính chịu mặn và chịu lạnh thông qua giải trình tự RNA (RNA-Seq) các kênh ion vận chuyển muối ở tế bào mang cá.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên ngành Thủy sản: Nắm vững phương pháp luận chuẩn xác để xác định các chỉ tiêu sinh lý sinh thái động vật thủy sản (tính toán $T_0$, phương pháp chuẩn độ oxy Winkler, tính toán cường độ hô hấp $CĐHH$).
• Kỹ sư & Chủ trại giống: Ứng dụng bộ thông số định lượng vào thiết kế hệ thống cấp nhiệt, điều tiết oxy và bố trí mật độ ươm nuôi cá chép V1 đạt tỷ lệ sống tối đa $>85%$.
• Cơ quan quản lý nông nghiệp: Làm cơ sở dữ liệu khoa học tin cậy để quy hoạch vùng nuôi trồng thủy sản tập trung thích ứng với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn tại Hà Nội và các tỉnh Đồng bằng sông Hồng.
• Cộng đồng nghiên cứu: Cung cấp dữ liệu chuẩn (baseline data) có giá trị cao về mặt sinh lý học của dòng cá chép lai 3 máu phục vụ các chương trình chọn giống thủy sản tiếp theo.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nhiệt độ không sinh học ($T_0 = 6,73^\circ\text{C}$) có ý nghĩa gì đối với việc điều hành trại ấp giống cá chép?

Nhiệt độ không sinh học là điểm nhiệt độ mà tại đó quá trình phát triển phôi bị ngưng trệ hoàn toàn. Biết được $T_0 = 6,73^\circ\text{C}$ và tổng tích ôn $S \approx 870\text{ độ.giờ}$, kỹ thuật viên có thể tính toán chính xác thời gian cá nở ở bất kỳ mức nhiệt độ nào ($D = S / (T - T_0)$), từ đó chủ động điều chỉnh nhiệt độ nước để ấp nở theo đúng kế hoạch xuất giống.

2. Ngưỡng oxy hòa tan $LC_{50}$ của cá chép hương là $0,79\text{ mg/L}$, vậy ao nuôi cần duy trì mức bao nhiêu là an toàn?

Ngưỡng $0,79\text{ mg/L}$ là điểm giới hạn gây chết 50% đàn cá trong điều kiện ngạt thở. Trong thực tế sản xuất, để cá duy trì bắt mồi tốt, sinh trưởng tối ưu và không bị suy giảm miễn dịch, hàm lượng oxy hòa tan trong ao nuôi cần được duy trì thường xuyên ở mức an toàn tối thiểu $\ge 3,5 - 4,0\text{ mg/L}$ (tuyệt đối không để xuống dưới $2,0\text{ mg/L}$).

3. Cá chép V1 có thể nuôi được ở vùng nước lợ hay cửa sông không?

Thực nghiệm cho thấy ngưỡng chịu mặn $LC_{50}$ của cá hương đạt $13,17‰$. Tuy nhiên, để cá sinh trưởng bình thường và không bị tiêu tốn quá nhiều năng lượng cho quá trình điều hòa áp suất thẩm thấu, cá chép V1 chỉ nên nuôi thương phẩm ở các thủy vực có độ mặn duy trì dưới $5,0 - 6,0‰$.

4. Tại sao giai đoạn phôi tự do lại tiêu hao oxy ($0,68\text{ mgO}_2/\text{g.h}$) cao hơn giai đoạn cá hương ($0,45\text{ mgO}_2/\text{g.h}$)?

Ở giai đoạn phôi tự do, cường độ trao đổi chất tính trên một đơn vị khối lượng cơ thể diễn ra rất mãnh liệt để phục vụ quá trình biệt hóa mô cơ quan và tiêu biến noãn hoàng. Khi cá lớn dần, tỷ lệ diện tích bề mặt trên khối lượng giảm xuống, trao đổi chất cơ bản ổn định dần khiến cường độ hô hấp tính trên mỗi gam thể trọng giảm tương ứng.

5. Biện pháp cấp bách khi pH ao ương cá chép tụt xuống dưới 5,0 hoặc vượt quá 9,5?

• Khi $\text{pH} < 5,0$: Sử dụng ngay vôi tôi $Ca(OH)_2$ hoặc vôi nông nghiệp $CaCO_3$ hòa tan tạt đều khắp ao với liều lượng $1,5 - 2,0\text{ kg}/100\text{ m}^2$ kết hợp thay bớt 20–30% nước tầng mặt.
• Khi $\text{pH} > 9,5$: Cấp thêm nước ngọt sạch, sử dụng mật rỉ đường ($2 - 3\text{ kg}/1.000\text{ m}^3$) để kích thích vi khuẩn dị dưỡng tiêu thụ carbon, hạ pH tự nhiên hoặc sử dụng axit hữu cơ loãng (axit acetic/axit citric) xử lý cục bộ.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Duyên tại Trung tâm Giống Thủy sản Hà Nội đã hoàn thành xuất sắc việc khảo sát và lượng hóa toàn diện các chỉ tiêu sinh thái cốt lõi của cá chép V1 ở các giai đoạn nhạy cảm: phôi, cá bột và cá hương.

Những kết quả thu được—từ nhiệt độ không sinh học $T_0 = 6,73 \pm 0,90^\circ\text{C}$, dải nhiệt độ chịu đựng $[4,07 - 41,50^\circ\text{C}]$, ngưỡng oxy hòa tan $0,79 - 1,64\text{ mg/L}$, cường độ hô hấp $0,45 - 0,68\text{ mgO}_2/\text{g.h}$, dải pH $[4,07 - 10,04]$ đến ngưỡng độ mặn $11,17 - 13,17‰$—không chỉ củng cố nền tảng lý thuyết sinh thái học thủy sản mà còn là kim chỉ nam kỹ thuật chuẩn xác giúp các cơ sở sản xuất giống và người nuôi thủy sản nâng cao năng suất, giảm thiểu rủi ro môi trường và tối ưu hóa giá trị kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ở Việt Nam, nuôi trồng thủy sản đóng một vai trò rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh thực phẩm cho những hộ nuôi quy mô nhỏ và đóng góp tới 35% lượng tiêu thụ protein của người Việt Nam. Sản lượng nuôi trồng thuỷ sản hàng năm tăng trưởng 10% và góp phần đáng kể cho thu nhập từ nguồn xuất khẩu của cả nước (Bộ Thuỷ sản, 2007).Việt Nam nói chung và khu vực phía bắc (Hà Nội) nói riêng, thủy sản đang phát triển với tốc độ cao và là thế mạnh trong phát triển kinh tế xã hội. Hà Nội sau khi mở rộng địa giới hành chính, tiềm năng về diện tích nuôi trồng thủy sản trên 30.000 ha, diện tích đã đưa vào nuôi trồng thủy sản đến nay là 20.700 ha, trong đó diện tích mặt nước lớn, hồ chứa là 4.327 ha, ao hồ nhỏ là 6. Diện tích ruộng trũng chuyển đổi sang nuôi thủy sản tập trung trên 9.

Ngoài ra còn có tiềm năng phát triển nuôi cá lồng bè trên các sông như sông Hồng, sông Đà, sông Bùi, sông Đáy. Năm 2013 đã được sự quan tâm chỉ đạo của thành phố đã hoàn thành quy hoạch nông nghiệp, thủy sản tạo điều kiện ổn định về diện tích nuôi thủy sản. Theo điều tra gần đây, cá Chép là loài nuôi chiếm ưu thế có 30,1% số lượng cá trong những ao nuôi ghép (Austin et al. Vì vậy, việc ương nuôi từ giai đoạn cá bột, tạo ra nguồn giống đảm bảo chất lượng và số lượng là điều cần thiết hiện nay.

Trong quá trình sản xuất giống và ương nuôi, đặc biệt từ giai đoạn trứng lên cá bột là giai đoạn biến đổi phức tạp về sinh lý sinh thái, phụ thuộc chủ yếu vào các yếu tố môi trường: nhiệt độ, oxy, pH…, chúng quyết định đến tỷ lệ sống, tỷ lệ nở, tỷ lệ dị hình của cá bột. Tuy nhiên cho đến nay chưa có nhiều nghiên cứu về khả năng thích ứng của cá chép với điều kiện môi trường. n 2 Xuất phát từ những vấn đề trên nên đề tài: “Khảo sát một số chỉ tiêu sinh thái của cá Chép V1 giai đoạn phôi, cá bột và cá hương tại Trung Tâm giống Thủy sản Hà Nội” được thực hiện. Mục đích nghiên cứu - Khảo sát một số chỉ tiêu sinh thái sinh lý thích hợp đến tỷ lệ sống cũng như sinh trưởng của cá Chép V1 giai đoạn phôi, cá bột và cá hương.

- Xác định hiệu quả mà yếu tố sinh thái đem lại cho giống cá Chép V1. Góp phần làm cơ sở khoa học cho sự phát triển sản xuất và ương nuôi con giống tại Trung tâm giống Thủy sản Hà Nội để đạt hiệu quả cao hơn. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài * Ý nghĩa khoa học - Đề tài đóng góp thêm những tư liệu khoa học về khả năng thích nghi một số đặc điểm sinh lý, sinh thái của cá chép V1 trong quá trình nuôi từ giai đoạn phôi, cá bột và cá hương. - Góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, chất lượng con giống tốt để đưa vào sản xuất.

* Ý nghĩa thực tiễn - Khuyến cáo cho các tập thể, nông hộ, các cá nhân nuôi cá Chép V1 thương phẩm trong ao. - Thông qua tiến hành nghiên cứu đề tài nhằm trang bị thêm phương pháp nghiên cứu và kiến thức cho bản thân, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn sản xuất. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.

Đặc điểm sinh học của cá chép 2. Đặc điểm phân bố Trên thế giới, Linnaeus là người đầu tiên mô tả về cá chép, loài cá chép ở châu Âu có nguồn gốc hoang dã ở vùng Danubian và có tên khoa học Cyprinus carpio. Cá chép phân bố rộng trên nhiều vùng địa lý, từ vùng cận nhiệt đới đến nhiệt đới. Cá sống chủ yếu trong nước ngọt nhưng cũng sống được ở nước lợ có nồng độ muối thấp.

Chúng có thể sống được ở độ cao 1.500m so với mặt nước biển. Riêng ở Việt Nam, cá chép phân bố ở phía Bắc đến Bắc Trung Bộ với những quần đàn tự nhiên khá lớn. Tuy nhiên, các tỉnh phía Nam nước ta không có cá chép phân bố. Hiện nay ở nước ta, bên cạnh cá chép nhập nội từ Trung Quốc, đã nhập thêm nhiều dòng cá chép chất lượng cao ở Châu Âu, đặc biệt là các dòng cá đã được lai tạo và chọn lọc từ Hungary, góp phần làm phong phú thêm các giống loài cá thả nuôi trong các loại hình thủy vực.

Các thủy vực có độ sâu trên 1m, người ta chia độ sâu làm 3 tầng: tầng mặt, tầng giữa và tầng đáy. Trong các thủy vực nước ngọt, cá chép thường phân bố ở tầng đáy và bơi lội thành đàn. Tuy nhiên, cá chép có thể lên sống ở tầng mặt khi điều kiện sống ở tầng đáy bất lợi cho cá. Trong đó, yếu tố nổi bật là hàm lượng oxy hòa tan thấp và đáy có nhiều chất hữu cơ đang phân hủy tạo khí độc NH3, H2S.

Vị trí phân loại Theo tài liệu định loại cá nước ngọt các tỉnh phía Bắc của Mai Đình Yên (1978), cá chép có hệ thống phân loại như sau: n 4 Bộ: Cypriniformer Họ:: Cyprinidae Giống:: Cyprinus Loài: Cyprinus capio. Đặc điểm hình thái * Hình thái cấu tạo ngoài: Một số đặc điểm hình thái chung của cá chép được thể hiện qua hình 2.1: Đặc điểm hình thái của cá chép Cyprinus carpio. L ở trung tâm giống Thủy sản Hà Nội Cá chép Việt Nam có tên khoa học là Cyprinus carpio L, có sự phân bố rộng và có nhiều biến dị rất phong phú về hình thái lẫn màu sắc. Tùy theo khu vực địa lý phân bố mà các loại hình cá chép có một số đặc điểm hình thái khác biệt nhau.Tuy nhiên, chúng có vài đặc điểm chung như sau: Thân cá hình thoi, mình dây, dẹp bên.

Viền lưng cong, thuôn hơn viền bụng. Đầu cá thuôn, cân đối. Có hai đôi râu: Râu mõm ngắn hơn đường kính mắt, râu góc hàm bằng hoặc lớn hơn đường kính mắt. Mắt vừa phải ở hai bên, thiên về phía trên của đầu.

Khoảng cách hai mắt rộng và lồi. Miệng ở mút mõm, hướng ra phía trước, hình cung khá rộng; rạch miệng chưa tới viền trước mắt. Hàm dưới hơi dài hơn hàm trên. Môi dưới phát triển n 5 hơn môi trên.

Màng mang rộng gắn liền với eo. Lược mang ngắn, thưa. Răng hầu phía trong là răng cấm, mặt nghiền có vân rãnh rõ. Khởi điểm của vây lưng sau khởi điểm vây bụng, gần mõm hơn tới gốc vây đuôi, gốc vây lưng dài, viền sau hơi lõm, tia đơn cuối là gai cứng rắn chắc và phía sau có răng cưa.

Vây ngực, vây bụng và vây hậu môn ngắn chưa tới các gốc vây sau nó. Vây hậu môn viền sau lõm, tia đơn cuối hoá xương rắn chắc và phía sau có răng cưa. Hậu môn ở sát gốc vây hậu môn. Vây đuôi phân thuỳ sâu, hai thuỳ hơi tầy và tương đối bằng nhau.

Vẩy tròn lớn. Đường bên hoàn toàn, chạy thẳng giữa thân và cuống đuôi. Gốc vây bụng có vẩy nách nhỏ dài. Lưng xanh đen, hai bên thân phía dưới đường bên vàng xám, bụng trắng bạc.

Gốc vây lưng và vây đuôi hơi đen. Vây đuôi và vây hậu môn đỏ da cam. 56 4 1 5 Công thức vẩy đường bên: 30 2 33 Công thức vây: D: III, 18-22; A: III, 5-6; P: 1, 13-16; V: 1, 6-9. Công thức răng hầu: II3 - 3II, đôi khi I23 - 32I.

- Hình thái cấu tạo trong của cá chép: + Mang (hệ hô hấp): Nằm dưới xương nắp mang trong phần đầu bao gồm các lá mang gần xương cung mang. + Tim (hệ tuần hoàn): Nằm phía trước khoang thân ứng với vây ngực. + Hệ tiêu hoá (thực quản, dạ dày, ruột, gan): Ruột dài nằm trong ổ bụng phân hoá rõ rệt thành thực quản, dạ dày, ruột, có gan tiết mật. + Bóng hơi: Trong khoang thân, sát cột sống.

Tùy theo khu vực địa lý phân bố mà cá chép sẽ có một số đặc điểm hình thái khác nhau. Tuy nhiên, sự khác nhau giữa các cá thể vẫn nằm trong giới hạn đặc tính hình thái của loài. Những nghiên cứu đầu tiên của Trần Đình n 6 Trọng 1983 thì cá chép Việt Nam có 6 dạng hình: cá chép đỏ, cá chép trắng, cá chép kính, cá chép cẩm, cá chép gù, cá chép Bắc Cạn. Riêng cá chép trắng được nuôi phổ biến và giữa các loại hình cá chép này có những đặc trưng hình thái riêng và vùng phân bố đặc trưng: Cá chép trắng: vẩy phủ kín thân, màu trắng bạc, thân thon dài, lưng hơi thẫm.

Mút vây ngực, vây bụng, vây hậu môn và vây đuôi pha màu hồng. Cá thích hợp với điều kiện môi trường nước ta, có sức sống khá cao và mang nhiều đặc điểm hoang dã. • Cá chép đỏ: vẩy phủ kín thân, màu đỏ thẫm hoặc đỏ nhạt hay vàng da cam. Số tia mềm vây lưng ít.

Cá chịu đựng được điều kiện môi trường khắc nghiệt nhưng có tốc độ tăng trưởng chậm. • Cá chép cẩm: phân bố ở thượng nguồn các con sông hay các ao, hồ tự nhiên vùng miền núi. Vẩy phủ kín thân, có màu tím huế. • Cá chép kính: cơ thể ít vẩy, thân cá dẹp bên, miệng hướng về phía trước khá rộng, vây đuôi có hai thùy bằng nhau.

• Cá chép gù: cá thích hợp sống ở nơi thượng nguồn, ở các con sông có mức nước 0,2 - 0,3m. • Cá chép Bắc Cạn: thân dài, chiều dài gốc vây lưng ngắn hơn các cá khác, có màu vàng mỡ gà, được nuôi nhiều ở Bắc Cạn. Ngoài ra, nước ta cũng đã di nhập nhiều giống cá chép ngoại như: cá chép vàng Indonesia, cá chép Hunggary 2. Đặc điểm dinh dưỡng Cá chép thuộc loài cá nuôi phân bố tầng đáy, ăn động vật hoặc ăn tạp thiên về động vật, thay đổi tùy theo giai đoạn phát triển.

Khi hết noãn hoàng cá ăn động vật phù du, giai đoạn cá hương cá ăn động vật đáy, giai đoạn trưởng thành cá ăn tạp thiên về động vật. n 7 Cá có phổ thức ăn rất rộng, khi phân tích thành phần thức ăn trong ruột cá chép cho thấy mùn bã hữu cơ chiếm tới 70%, kế đến là nhuyễn thể và thấp nhất là động vật giáp xác (Nguyễn Văn Kiểm, 2004) [5]. Tính ăn cá chép có sự thay đổi theo từng giai đoạn phát triển và sự hoàn thiện dần của hệ thống men tiêu hóa trong cơ thể.  Từ 1 đến 3 ngày tuổi cá dinh dưỡng bằng noãn hoàng.

 Từ 3 đến 4 ngày tuổi cá bắt ăn thức ăn bên ngoài, thức ăn chủ yếu của cá là động vật phù du cỡ siêu nhỏ: luân trùng (Rotifera), giáp xác râu ngành (Cladocera).