CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LẬP KẾ HOẠCH CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh ngân hàng thương mại 1. Khái niệm và đặc điểm cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh ngân hàng thương mại 1. Khái niệm cho vay khách hàng doanh nghiệp Cho vay là quan hệ vay mượn dựa trên nguyên tắc hoàn trả có lợi tức. Cho vay là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị dưới hình thức hiện vật hay tiền tệ từ người sở hữu sang người sử dụng, sau một thời gian nhất định phải hoàn trả với giá trị lớn hơn Tại Việt Nam, theo Luật các tổ chức tín dụng số 47, cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi (Quốc hội, 2010).
Theo Thông tư số 39/2016/TT-NHNN, cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi (Ngân hàng Nhà nước, 2016) Như vậy, cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Đối tượng khách hàng có thể là cá nhân, tổ chức xã hội, doanh nghiệp, hộ kinh doanh,. 8 Trong đó, theo điều 4 Luật doanh nghiệp số 59: Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh (Quốc hội, 2020) 9 Theo đó có thể hiểu, cho vay khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại là một hình thức cấp tín dụng theo đó ngân hàng thương mại giao cho doanh nghiệp sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Hiện nay, cho vay khách hàng doanh nghiệp là loại hình cho vay chiếm tỷ trọng lớn nhất trong hoạt động cho vay của ngân hàng.
Đặc điểm cho vay khách hàng doanh nghiệp Cho vay khách hàng doanh nghiệp của chi nhánh ngân hàng thương mại có những đặc điểm sau: - Đối tượng khách hàng đa dạng vì các doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Do đó nhu cầu vay vốn để đáp ứng cũng đa dạng và phong phú, từ việc cho vay trong lĩnh vực xây dựng đối với các doanh nghiệp xây lắp hay cho vay lĩnh vực đầu tư chăm sóc cây công nghiệp đối với các doanh nghiệp sản xuất cà phê, cao su,. - Cho vay KHDN để doanh nghiệp sử dụng vào mục đích sản xuất kinh doanh như vay vốn để mua nguyên liệu phục vụ sản xuất, mua sắm tài sản cố định, xây dựng nhà xưởng, đổi mới thiết bị và áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào quá trình sản xuất kinh doanh với các khoản vay có giá trị lớn và có thể rất lớn. - Thủ tục quy trình cho vay doanh nghiệp phức tạp hơn vì tính pháp lý của doanh nghiệp phức tạp hơn nhiều so với cá nhân.
Bên cạnh đó giá trị khoản vay lớn và tài sản đảm bảo thường phức tạp, khó định giá hơn vì hầu hết tài sản doanh nghiệp thường thế chấp chính nhà máy, dụng cụ sản xuất của mình. - Doanh nghiệp phải có phương án sản xuất kinh doanh khả thi. Doanh nghiệp vay vốn phục vụ nhu cầu sản xuất kinh doanh do đó để xem xét cấp tín dụng cho khách hàng doanh nghiệp đòi hòi ngân hàng phải thẩm định tính khả thi của phương án sản xuất kinh doanh trên tất cả các phương diện từ thẩm định chủ đầu tư; thẩm định tính pháp lý; thẩm định phương diện thị trường; thẩm định phương diện kĩ thuật; thẩm định cơ sở hạ tầng; thẩm định nguồn đầu vào; thẩm định phương diện tổ chức quản lý nhân sự và thẩm định hiệu quả tài chính. 10 - Nguồn trả nợ của khách hàng chính là từ doanh thu và lợi nhuận sau thuế của phương án sản xuất kinh doanh.
Do đó, phương án kinh doanh phải có hiệu quả thì ngân hàng mới có khả năng thu hồi vồn vay. - So với cho vay khách hàng cá nhân và hộ kinh doanh, khách hàng doanh nghiệp có hệ thống thông tin tốt hơn, chặt chẽ hơn do đều có hệ thống thông tin kế toán, báo cáo tài chính. Các thông tin tài chính được khách hàng cung cấp từ các báo cáo tài chính, báo cáo thuế. Tùy thuộc vào báo cáo tài chính có được kiểm toán hay không, uy tín tổ chức kiểm toán mà chất lượng thông tin tài chính khách hàng cung cấp cao hay thấp.
- Rủi ro xảy ra từ cho vay doanh nghiệp thường gây ra tổn thất lớn cho ngân hàng thương mại bởi quy mô của khoản vay thường lớn hơn so với khách hàng cá nhân. Do đó, các lãnh đạo ngân hàng rất quan tâm đến quản trị rủi ro các khoản cho vay khách hàng doanh nghiệp. Phân loại cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh ngân hàng thương mại Có nhiều tiêu thức phân loại cho vay khách hàng doanh nghiệp sao cho phù hợp với phương thức quản lý. Thông thường, có thể phân loại cho vay khách hàng doanh nghiệp theo những tiêu thức sau: *Căn cứ vào thời hạn cho vay: Cho vay khách hàng doanh nghiệp có thể chia thành 2 nhóm là cho vay ngắn hạn và cho vay trung - dài hạn.
Trong đó: - Cho vay ngắn hạn: là hình thức mà các chi nhánh ngân hàng cho khách hàng doanh nghiệp vay nhằm bổ sung vốn lưu động, thời hạn cho vay dưới 1 năm, giá trị khoản vay thường nhỏ. - Cho vay trung - dài hạn là hình thức mà chi nhánh ngân hàng cho khách hàng doanh nghiệp vay nhằm đầu tư tài sản cố định hoặc thực hiện dự án đầu tư trong khoảng thời gian dài trên 1 năm, giá trị khoản vay lớn. * Căn cứ vào loại hình khách hàng: - Cho vay khách hàng doanh nghiệp lớn 11 - Cho vay khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ - Cho vay khách hàng doanh nghiệp siêu nhỏ Doanh nghiệp lớn, nhỏ và vừa, siêu nhỏ được xác định dựa trên những tiêu chí về số lượng lao động hoặc quy mô vốn theo nghị định số 39/NĐ-CP ngày 11 tháng 3 năm 2018 * Căn cứ vào phương thức cấp vốn: - Cho vay từng lần: Với mỗi lần vay, doanh nghiệp và chi nhánh ngân hàng đều làm các thủ tục vay vốn cần thiết và ký kết hợp đồng tín dụng, mỗi khoản vay là một hợp đồng riêng biệt và gắn với một phương án sử dụng vốn cụ thể. - Cho vay thấu chi: Là phương thức cho vay trong đó chi nhánh ngân hàng thương mại cho phép doanh nghiệp được chi vượt quá số tiền mà họ đã ký thác ở chi nhánh trên tài khoản vãng lai với số lượng và giới hạn nhất định, trong khoảng thời gian xác định.
- Cho vay theo hạn mức tín dụng: Là phương thức cho vay theo đó chi nhánh ngân hàng thương mại thỏa thuận cấp cho doanh nghiệp hạn mức tín dụng. Hạn mức tín dụng là mức dư nợ vay tối đa được duy trì trong một thời hạn nhất định mà ngân hàng và doanh nghiệp đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. * Căn cứ vào mục đích sử dụng - Cho vay bổ sung vốn lưu động: Doanh nghiệp vay để bổ sung vốn lưu động (mua nguyên vật liệu, hàng hóa,.) phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. - Cho vay tài trợ dự án: Tài trợ cho việc đầu tư mua sắm tài sản cố định và xây dựng các công trình có thời gian trên 1 năm và được dự tính mang lại thu nhập cao trong tương lai.
Khách hàng yêu cầu được vay một khoản trọn gói, dựa trên chi phí dự tính của dự án đã đề xuất và cam kết thanh toán khoản vay làm nhiều lần, đúng thời gian thỏa thuận. * Căn cứ vào biện pháp bảo đảm tiền vay - Cho vay có tài sản đảm bảo: Đây là hình thức cho vay có tài sản dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự đối với ngân hàng. Cho vay có tài sản đảm bảo bao gồm: cho vay cầm cố, thế chấp bằng tài sản của doanh nghiệp, cho vay bảo đảm 12 bằng tài sản của bên thứ ba, cho vay đảm bảo bằng tài sản hình thành trong tương lai. - Cho vay không có tài sản đảm bảo: Đây là hình thức cho vay dựa trên uy tín của khách hàng hoặc cho vay theo chỉ định của Chính phủ, cho vay dựa vào uy tín của bên thứ ba (có thể là tổ chức chính trị - xã hội).
- Cho vay có bảo đảm một phần bằng tài sản: Đây là hình thức cho vay kết hợp giữa cho vay có bảo đảm và cho vay không có tài sản bảo đảm. Điều kiện cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh ngân hàng thương mại Chi nhánh ngân hàng thương mại cho khách hàng doanh nghiệp vay khi đáp ứng các điều kiện sau: - Doanh nghiệp vay vốn phải có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự và chịu trách nhiệm dân sự theo quy định của pháp luật. - Doanh nghiệp vay vốn phải có mục đích vay vốn hợp pháp. - Doanh nghiệp vay vốn có khả năng tài chính nhằm đảm bảo khả năng trả nợ trong thời hạn cam kết.
- Doanh nghiệp vay vốn phải có phương án sản xuất kinh doanh, dịch vụ khả thi và có hiệu quả. - Doanh nghiệp vay vốn phải cam kết thực hiện quy định về đảm bảo tiền vay theo quy định của chính phủ và NHNN. Lập kế hoạch cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm và vai trò của lập kế hoạch cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh ngân hàng thương mại 1. Khái niệm lập kế hoạch hằng năm cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh ngân hàng thương mại Quản lý có bốn chức năng cơ bản là lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra.
Trong đó, lập kế hoạch là chức năng đầu tiên trong bốn chức năng của quản lý. Lập kế hoạch gắn liền với việc lựa chọn mục tiêu và chương trình hành động trong tương lai để đạt được kết quả mong muốn. 13 Có rất nhiều khái niệm về lập kế hoạch.