Chương 1 Ử DỤNG MÁY TRẮC ĐỊA 1. SỬ DỤNG MÁY KINH VI 1. Nguyên lý cấu tạo của máy kinh vĩ điện tử T-100 Các trục cơ bản của máy kinh vĩ: 1. Trục Ong kinh - TOK 2.
Trục quay ống kính - TQOK 3. Truc quay may - TQM 4. Trục ống thủy đài - TOT Các bộ phận chính của máy kinh vĩ 5. Tay cảm 6- Tâm trục quay ống kính 7.
Định tâm quang học 8. Ốc vi động đứng 14, Ham true quay ống kính 10 à ~ (ham chuyển động đứng) 15. Ốc vi động ngang lãm trục quay máy. Oc ham than máy 18.
Ống thủy dài a 20. Ốc điều chỉnh dây chữ thập 21. Ốc điều ảnh. Ống thủy tròn Hinh 1.
Máy kinh vĩ điện tử T - 100 a 1. Đặt máy kinh vĩ vào điểm đo Trình tự các thao tác cân thiết để đưa máy kinh vĩ và điểm đo: 1. Công tác chuẩn bị 4) Dat d6 dai chân máy: Mở ốc hãm chân máy, kéo chân máy đài ngang cằm người do, mở ba chân tạo thành tam giác đều, đặt chân máy sao cho khi ngắm qua vòng tròn móc treo doi thấy diểm đo ở giữa. b) Lắp máy vào chân máy: Lấy máy kinh vĩ ra khỏi hộp máy.
Chú ý ấn núm khoá khi bị ip hòm máy. Lắp máy vào chân nhờ ốc nối máy. Trình tự thao tác đưa máy vào vị trí làm việc a) Định tâm sơ bộ: Định tâm sơ bộ bằng Mộc treo dọi đọi (hình 1. Sau khi định tâm sơ bộ xong, cố dịnh chân máy Miếng sắt nhỏ b) Cân bằng sơ bộ: Đặt ống thủy dài | —— Dây không thắt nút nhau.
Điều chỉnh cho bọt nước của ống thủy tròn tập trung. Quay máy xung quanh trục Doi quay máy 90°. Vận ốc thứ ba, điều chỉnh bọt nước của ống thủy tròn tập trung. Máy đã được cân bằng sơ bộ.2, Cach treo doi ©) Dinh tam chính xác: Mở ốc hãm thân máy, dịch chuyển may cho tam quang học hoặc quả đọi trùng tâm mốc.
Sau đo vặn chặt ốc hãm. Máy đã được định tâm chính xác. 4) Cân bằng chính xác: Sau khi định tâm chính xác máy bị phá vỡ vị trí cân bằng đã thực hiện ở bước b. Máy phải cân bằng lại.
Các bước thực hiện như khi cân bằng sơ bộ, chỉ khác là việc cân bằng thực hiện theo ống thủy dài. Việc cân bằng chính xác được thực hiện sau hai, ba lần cân chỉnh. Bất mục tiêu Sau khi máy đã ở vị trí làm, việc tiến hành bắt mục tiêu theo trình tự sáu: 4a) Bắt mục tiêu sơ bộ. Mở ốc hãm trục quay máy và trục quay ống kính - ốc hãm chuyển động đứng và chuyển động ngang - hướng ống kính về mục: tiêu nhờ ngắm sơ bộ, rồi hãm các ốc hãm lại.
b) Điều ảnh dây chữ thập. Mắt mỗi người có tiêu cự khác nhau, trước khi do phải điều chỉnh ốc điều ảnh kính mắt_ cho phù hợp. Ngắm màng dây 6 chữ thập qua kính mắt. Tay trái chắn trước kính vật 10 - 15cm, tay phải xoay vòng điều chỉnh kính mắt sao cho người đo nhìn dây chữ thập rõ nét nhất.
©) Điều ảnh điểm ngắm. Sau khi bắt mục tiêu sơ bộ hình ảnh điểm ngắm đã nằm trong vòng ngắm. Xoay ốc điều ảnh kính vật cho ảnh của điểm ngắm hiện rõ nét nhất trên màng dây chữ thập. 4) Bắt mục tiêu chính xác.
Sử dụng ốc vị động đứng và ốc vi động ngang, điều chỉnh cho mục tiêu vào đúng giao điểm của dây chữ thập. Thao tác trên máy kinh vĩ điện tử T-100 1. Đo góc bằng Trình tự các thao tác khi đo góc bằng với máy kinh vĩ điện tử T-100 1. Do 6 vị trí trái của vành độ đứng: bắt mục tiêu hướng 1 bằng bộ phận ngắm sơ bộ.
Đóng ốc hãm trục quay máy và trục quay ống kính, bắt mục tiêu chính xác bằng vi động đứng và vi động đứng ngang. Bật công tắc điện màn hình sẽ hiện số sau 2 ấn đúp phím | 0SET | đưa số đọc hướng đâu về giá trị không 3. Xoay máy thuận chiều kim đồng hồ bắt mục tiêu điểm 2 đọc số vành độ ngang Kết quả đo được theo cung thuận chiều kim đồng hồ: Ví dụ: ơ, = 3494720” - 00000007 = 342720”) Đến đây đã có thể xác định được giá trị của góc bằng qua một nửa vòng đo đầu của phương pháp đo cung (do cơ bản). Kiểm tra kết quả đo bằng số đọc của cung ngược chiều kim đồng hồ bằng cách ấn phím |_€_] man hình sẽ hiện số Công thức tính kiểm tra: ty + 04;= 360°.
đọc của màn hình về số đọc ở cung thuận chiều kim đồng hồ ấn lần hai phím [_ €_ ]' màn hình trở về số đọc phải 4. Đo ở vị trí phải của vành độ đứng, thực hiện nửa vòng do thứ hai theo phương pháp đo cung. Đảo ống kính, bắt mục tiêu điểm 2, đọc số vành độ ngang, được [n 214247120” -|. Quay máy ngược chiều kim đồng hồ, bat mục tiêu điểm 1, đọc số vành độ ngang, được | 180'00°10” 7 Ví dy: oly = 214° 47° 20” - 180° 00°10” = 34°47°10".
Số đọc trên màn hình có thể giữ lại bằng cách ấn đúp phím số đọc trên vành độ ngang sẽ được giữ nguyên trên màn hình. Muốn bỏ chế độ này ấn đúp phím | ®I€Ì một lần nữa. Ấn phím màn hình sẽ hiện số 0-5E7 #1 120°00"10"= Quay ống kính qua mặt phẳng ngang màn hình sẽ hiện số |v 86°2440° a]I20100*10° + 2. Đo góc đứng theo trình tự - Bất mục tiêu màn hình hiện s; v 86 0” n|120°00”10”- ~ Đọc số vành độ đứng, được: Ví dụ: Z¡= 8624'40".
Trường hợp này là đo góc thiên đỉnh Z,. Góc đứng tính theo công thức V,= MO -Z, Kết quả V, = 90° - 86°24’40” = 3°35°20". Sau khi đảo kính, nửa vòng đo thứ hai thực hiện tương tự, kết quả thu được = 27335'10”, 3 = 273° 35°1-0" 270°= 3°35°10”. Kết quả lầu lần đo tính theo công thức: yes Bs 180" _ 9035795", 3.
Đo khoảng cách Máy kinh vĩ điện tử LEICA - T100 có một cặp dây đo khoảng cách tương ứng với hệ số K= 100. Khi ống kính nằm ngang đọc số dọc dây trên t và dưới d tren mia. n là hiệu của số đọc hai dây n=t-d Khoảng cách ngang tính theo công thức S=K. Khi trục ngắm nghiêg một góc y nào đó thì khoảng cách ngang tính theo công thức: $= 100.
Đặt chức năng làm tua máy kinh vĩ điện tử T-100 Máy kinh vĩ điện tử T-100 có các chức năng làm việc khác nhau ` ~ Đánh số đối xứng vành độ đứng, ống kính nằm ngang y = 0° ~ Đo góc thiên đỉnh Z hoặc góc nghiêng y, - Don vi de la ly giác hay không, ~ Kết qua do hién duéi dạng số thập phân hoặc hiện theo các ước số của đơn vị do góc, - Đơn vị đo góc để ở độ ( 9 ` ") hoặc ở grade ( **) ~ Để còi báo ở các góc 90° 180" va 270° hay khong dé, Chế độ hiển thị màn hình là 10” hay 20”. Thực hiện việc cài đặt Khi máy đã tắt đồng thời ấn phím |ON/OFF]_ và | +#I€ màn hình hiện số 99000 GO} 1-binhsbatixing o-b —— ' - tiền ainn 0° 0 - Năm ngang 0” —=. 0-bổ : 1- Số thập phân 0-8 [oe aS atte. 90° pao cai 0- Tắt ———————— t-Hểnhị20' 0-10" Ding phim| DI€e để chọn thông số cần cài đặt.
Khi ấn phím |_ St thúc con trỏ lại trở về trái. Ví dụ con trỏ đang ở ô tận cùng bên trái, là ô đặt chế độ hiển thị 10” hoặc 20”. Ấn phím | >I€ | hiện số I, tương ứng với chế độ hiển thị 20, Ấn phím | >I€ | lần thứ hai, hiện số 0, tương ứng với chế độ hiển thị 10°. Các chức năng khác thực hiện tương tự.
9 Sau khi cài đặt xong ấn phím | 0 SET]_ để lưu trong bộ nhớ. Chế độ cài đặt sẽ hiển thị sau 1 giây và máy trở về trạng thái làm việc với chế độ cài đặt mới. Trong xây dựng thường phải bố trí các góc vuông 90° hay 270” hoặc đường thẳng (góc 180). Máy kinh vĩ điện tử T-100 có chức năng báo còi khi gân đến góc cân bố trí +60” và sẽ dừng kêu khi góc đạt nhỏ hơn +20.
Đặt chế độ tự động tắt nguồn. Khi máy đang tắt, ấn đồng thời hai phím |ON/OF | và | V/% Màn hình hiện số Dang phim [D1€] dé dat 1 o ben trái là đặt tự động tắt Sau đó ấn phim |. 0 SET] dé nho. iểm nghiệm máy kinh vĩ Trinh tự và nội dung kiểm nghiệm các điều kiện cơ bản của máy kinh vĩ, 1.
Điều kiện trục ống thủy vuông góc với trục quay của máy (TOT 1 TQM) Kiểm nghiệm Sau khi đã đặt máy ở vị trí làm việc ta tiến hành kiểm nghiệm máy. Đặt ống thủy dài song song với hai trong số ba ốc cân máy (hình 1. Van hai ốc cân này ngược chiều nhau, Điều chỉnh cho bọt nước tập trung. Nếu bọt nước vẫn tập trung thì điều kiện này thỏa mãn.
Nếu bọt nước dịch chuyển thì phải hiệu chỉnh. Kiểm nghiệm điều kiện trục ống thủy vuông góc với Trục quay máy 10 2. Điều kiện dây đứng của dây chữ thập phải thẳng đứng (vv/ TOM) Kiểm nghiệm Để ống kính nằm ngang. Chọn một điểm rõ nét.
Bắt mục tiêu sao cho đâu trên của dây đứng tiếp xúc với điểm đã chọn. Dùng ốc vi động đứng cho ống kính chuyển động từ từ. Nếu điểm ngắm luôn tiếp xúc với dây chữ thập (hình 1.5a) thì điều kiện này thỏa mãn. Ngược lại, như hình 1.5,b thì phải hiệu chỉnh.
Kiém nghiém diéu kiện của dây chữ thập 3. Điều kiện trục ngắm của ống kính vuông góc với trục quay ống kính (TOK | TQOK) Kiểm nghiệm Để ống kính tương đối nằm ngang, ngắm vào điểm rõ nét. ở vị trí Ï (vành độ đứng ở bên trái) đọc số vành độ ngang được số đọc I,. Đảo kính 1807, vẫn bắt mục tiêu điểm đó, ở vị trí II (vành độ đứng ở bên phải), đọc số vành độ ngang được số II.
Tính sai số điều kiện 3 theo công thức —“=ÔÔ Ví dụ: 1, = 21°16°20" II, = 201915'50°” f, = 2c =21°16°20"- (201°15°S0" - 180°) Nếu sai số f, < +3.m, thì điều kiện 3 thoả mãn. Trong đó mụ là sai số đọc số của máy. Trường hợp trên không phải hiệu chỉnh. Điều kiện trục quay ống kính vuông góc với trục quay máy (TOOK 1 TQM) Kiểm nghiệm Tương tự như điều kiện 3, ngắm vào I điểm rõ nét, Chỉ khác là chọn điểm ngắm sao cho ống kính nằm nghiêng so với mặt phẳng nằm ngang.
Đọc số vành độ ngang ở hai vị trí của ống kính.