MỞ ĐẦU Mã bài: MĐ 11-01 ❖ Giới thiệu Môn lắp ráp và cài đặt máy tính được học sau các môn chung và các môn cơ sở nghề Chương trình môn học gồm 90 tiết (lý thuyết 32 tiết, 53 thực hành, 5 kiểm tra Vị trí: Mô đun được bố trí sau khi học sinh học xong các môn học chung, trước các môn học, mô đun đào tạo cơ sở nghề. Tính chất • Là mô đun chuyên ngành đào tạo bắt buộc; • Là một trong các mô đun liên quan đến thi tốt nghiệp. Sau khi học xong môn này học sinh đạt được các kết quả sau: Về kiến thức • Trình bày được các khái niệm cơ bản, cấu trúc, chức năng các thành phần trong hệ thống máy tính; • Giải thích được các khái niệm cơ bản của hệ thống máy tính; • Mô tả được cấu trúc, chức năng của các thành phần trong hệ thống máy tính. Về kỹ năng • Lắp ráp được hệ thống máy tính; • Cài đặt được hệ điều hành và các phần mềm cho hệ thống máy tính Về năng lực tự chủ và trách nhiệm • Bố trí làm việc khoa học đảm bảo an toàn cho người và phương tiện học tập; • Rèn luyện ý thức kỷ luật trong học tập, tinh thần hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau; Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 6 Lắp ráp và cài đặt máy tính BÀI 02: CÁC THÀNH PHẦN MÁY TÍNH Mã bài: MĐ 11-02 1.
Mục tiêu của bài - Hiểu được các thành phần chính của máy tính - Các nhiệm vụ chính của các thành phần trong máy tính 2. Nội dung bài 2.1 Giới thiệu tổng quan ➢ Cấu trúc chung của máy vi tính Máy vi tính là một hệ thống được ghép nhiều thành phần tạo nên. Do dó, để máy tính có thể hoạt động được ta phải lắp ghép các thành phần của nó một cách hợp lý và khai báo với các thành phần khác. Ngày nay nghành Công nghệ thông tin dựa trên các may tính hiện đang phát triển trên cơ sỏ hai phần: Phần cứng: Gồm những đối tượng vật lý hữu hình như vi mạch, bản mạch in dây cáp nối mạch điện, bộ nhớ, màn hình, máy in, thiết bị đầu cuối, nguồn nuôi,… Phần cứng thực hiện các chức năng xử lý thông tin cơ bản, ở mức thấp nhất tức là các tín hiệu nhị phân.
Phần mềm: Là các chương trình (Program) điều và phối tác các hoạt động phần cứng của máy vi tính và chỉ đạo việc xử lý số liệu. Phần mềm của máy tính có thể chia làm hai loại: Phần mềm hệ thống (System Software) và phần mềm ứng dụng (Applications Software). Phần mềm hệ thống khi được đưa vào bộ nhớ chính, nó chỉ đạo máy tính thực hiện các công việc. Phần mềm ứng dụng là các chương trình được thiết kế để giải quyết một bài toán hay một vấn đề cụ thể để đáp ứng một nhu cầu riêng trong một số lĩnh vực.
Máy tính cá nhân PC (Personal Computer): Theo đúng tên gọi của nó là máy tính có thể được sử dụng bởi riêng một người. Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 7 Lắp ráp và cài đặt máy tính Hình 2.1 Máy tính cá nhân PC ➢ Nguyên tắc hoạt động của máy tính Khối Khối Khối Nhập / Xuất Xử Lý Bộ Nhớ Hình 2.2 Nguyên tắc hoạt động của máy tính Trong đó. Các mũi tên đại diện cho đường đi của việc trao đổi thông tin giữa người sử dụng với máy tính. Khối nhập / Xuất: Bao gồm các thiết bị phục vụ cho việc nhập dữ liệu và xuất dữ liệu.
- Thiết bị nhập dữ liệu ((Input Device): bàn phím (Keyboad), chuột (Mouse), máy quét (scanner)… - Thiết bị xuất dữ liệu (Output Device): màn hình (Monitor), máy in (Printer)… - Bên cạnh đó còn có một số thiết bị khác phịc vụ cho việc truyền tin giữa máy tính với bên ngoài ở các vị trí địa lý khac nhau như: thiết bị quay số (Modem Fax), card mạng (NIC), dây cáp các loại (Cable System). Khối Xử Lý: Bao gồm bộ xử lý (CPU) thực hiện các chức năng của máy tính và các thiết bị tính toán khác phục vụ cho việc trao đổi thông tin trên bo mạch chính. Khối Bộ Nhớ: Là nơi lưu trữ các chương trình, dữ liệu trên máy tính và được chia làm hai loại: Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 8 Lắp ráp và cài đặt máy tính Bộ nhớ chính (Primary Memory): bao gồm: - Bộ nhớ chỉ đọc – Rom (Read Only Memory): Là vùng lưu trữ chương trình và các dữ liệu liên quan đến chương trình BIOS của nhà sản xuất và được lưu trữ trên chíp CMOS. Các thanh đổi liên quan đến chương trình BIOS được lưu lại nhò bộ pin nuôi còn gọi là pin CMOS.
- Bộ nhớ truy xuất ngẫu nhiên – RAM (Random Access Memory): là vùng lưu trữ dữ liệu tạm thời trong suốt quá trình người sử dụng dang làm việc. Dữ liệu trong vùng nhớ này sẽ bị mất đi khi khởi động lại máy tính. Bộ nhớ phụ (Secondary Memory): Là nơi lưu trữ các dữ liệu của người sủ dụng và các chương trình được cài đặt trên máy tính như là: - Đĩa cứng (Hard Disk).2 Các thành phần bên trong máy tính Vỏ máy Nguồn điện CPU Bộ nhớ Mainboar Bộ nhớ Các thiết bị khác Modem, Fax, Cad Màn Bàn Chuột Máy mạng… Hình 2.3 Sơ đồ tổng quan về cấu trúc máy tính 2.1 Thùng máy (Case) Hộp máy có thể coi như là phần khung của một máy tính. Trong hộp máy, các thành phần của máy tính sẽ được lắp đặt, liên kết với nhau để tạo thành một khối hoàn chỉnh mà chúng ta thường quen gọi là CPU.
Hơn nữa, phần khung sẽ Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 9 Lắp ráp và cài đặt máy tính được nối mát qua nguồn, điều này sẽ ngăn ngừa các thành phần máy tính bị hư hỏng do việc hình thành hoặc phóng dòng tĩnh điện. Hộp máy khá đa dạng về hình thức và kính thước, nhưng việc sản xuất hộp máy phải tuân theo một trong các thừa số định dạng chỉ ra các kích thước vật lý và kích cỡ của mainboard, quy định loại hộp máy nào lắp vừa mainboard. Hiện nay các mainboard Full Size AT, Baby AT, LNX đã lỗi thời, do đó các hộp máy tương thích với các mainboard này cũng không còn được sản xuất nữa.4 Case Case AT (Advanced Technology) Trước đây phần lớn máy tính sử dụng loại case có bộ nguồn loại AT. Đối với loại vở nguồn này dây nguồn được cắm trực tiếp vào Contact ở phía trước của vỏ máy.
Thường vỏ thùng có diện tích nhỏ gọn. hiện nay vỏ máy loại AT không còn phổ biến. Case ATX (Advanced Technology eXtended) Hộp máy ATX được thiết kế sao cho bộ nguồn cung cấp và hộp máy phải tương thích với mainboard ATX: Cho phép lắp đặt mainboard ATX với những kích thước: - Full size (Kích thước đầy đủ): rộng 12 inch – dài 9.6 inch (305mm x 244mm) - Mini ATX: rộng 11.2 inch (284mm x 208mm) Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 10 Lắp ráp và cài đặt máy tính - Micro ATX: rộng 9.6 inch (244mm x 244mm) Mặt sau hộp máy có một phần hở cới kích thước: rộng 6. Vùng náy cho phép bố trí các cổng vào ra trực tiếp lên phía sau của mainboard mà không cần dùng cable để nối các đầu nối cổng vào ra lên các bộ nối trên mainboard.
Nguồn ATX có quạt nguồn điện để làm mát CPU và bộ nhớ chính một cách trực tiếp cho CPU và bộ nhớ chính được đặt cạnh bộ nguồn. Điều này cho phép loại bỏ các quạt làm mát CPU. Đồng thời quạt nguồn ATX thổi vào khung hệ thống, làm tăng áp suất khung hệ thống, góp phần loại bỏ sự xâm phạm của bụi và chất bẩn vào hệ thống.5 case ATX Case gồm các thành phần: - Nắp vỏ: Phần nắp che của vỏ máy, có loại 1 tấm chụp hoặc hai tấm rời gắn 2 bên. - Sườn máy: Phần cố định khi nắp đặt thiết bị, dùng để gắn mainboard (Bo mạch chính).
- Đèn chỉ báo : Dùng chỉ báo tình trạng hoạt động của các thành phần chính bên trong, gồm các loại: power (đèn báo nguồn), HDD (đèn báo ổ đĩa cứng), Speed (đèn báo tốc độ). Một số loại case còn có đèn báo nhiệt độ bên Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 11 Lắp ráp và cài đặt máy tính trong máy. Để có thể hoạt động, các loại đèn chỉ báo thường có dây cắm vào vị trí tương ứng trên mainboard. - Công tắc: Gồm công tắc nguồn và công tắc Reset.
- Khoang gắn thiết bị: Là các khoang dùng để gắn các loại thiết bị như: ổ đĩa mềm (FDD), ổ đĩa cứng, ổ đĩa CD/DVD, quạt giải nhiệt máy. - Khe cắm: Có vị trí ở phía sau máy dùng để nối các bo mạch giao tiếp (card) bên trong máy tính với các thiết bị bên ngoài. - Bộ nguồn: Cung cấp điện cho toàn hệ thống. Hiện có hai loại nguồn tương ứng là nguồn AT và nguồn ATX.
- Linh kiện: Case thường có linh kiện kèm theo, như các loại ốc, khe chặn, mặt nạ vỏ,… dùng để gắn các bo mạch, thiết bị. - Dây cáp: Dây cáp cấp nguồn 2.2 Bo mạch chủ (Mainboard) Mainboard là bo mạch chính của máy tính, chứa tất cả các thành phần, các hệ thống, linh kiện chủ yếu cho các chức năng hoạt động của máy tính. Qua thời gian phát triển, có rất nhiều loại, nhiều thế hệ mainboard hiện nay, chúng ta có thể lưu ý một số đặc điểm chính của mainboard như sau: Hình 2.6 mainboard Khoa Công nghệ thông tin – TCN Quang Trung Trang 12 Lắp ráp và cài đặt máy tính - Model: Mã số của mainboard tùy thuộc vào từng hãng sản xuất. Với mã số Model chúng ta có thể dễ dàng tra cứu các đặc trưng chính của loại mainboard.
- Power type: Loại nguồn cấp sử dụng với mainboard. - CPU socket/CPU support: Xác định loại chân cắm của CPU và những loại CPU có thể dùng với mainboard. - Chipset: Tên nhà sản xuất và mã số của loại Chip chứa hệ điều khiển chính trên mainboard. Hiện thị trường có Chipset của hãng INTEL, SIS, VIA,… - Memory socket / Memory type: Số lượng, loại chân cắm và loại RAM có thể dùng với Mainboard.
- Max memory: Xác định khă năng mở rộng tối đa dung lượng RAM trên mainboard. - Frequency System Bus (BSB): Tần số hoạt động của Bus hệ thống. FSB là tần số hoạt động của các linh kiện, thiết bị trong hệ thống (không phải CPU). - Graphic interface: Khe cắm (Slot) dùng cho bo mạch hiển thị (Video card).
Xác định loại và tốc độ của Video card có thể sử dụng với mainboard. - IDE interface: Xác định loại và tốc độ truy cập đĩa cứng của mainboard.