Giáo Trình Bảo Dưỡng Hệ Thống Truyền Lực Bằng Cơ Khí

Giáo trình bảo dưỡng hệ thống truyền lực bằng cơ khí cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho việc bảo trì và sửa chữa hiệu quả.

• Tác giả: Trần Văn Vượt
• Trường học: Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định
• Chuyên ngành: Người Sửa Chữa Máy Công Cụ
• Đề tài: Hướng Dẫn Bảo Dưỡng Hệ Thống Truyền Lực Bằng Cơ Khí
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Nam Định

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Dưỡng Hệ Thống Truyền Lực Bằng Cơ Khí

Bảo dưỡng hệ thống truyền lực bằng cơ khí là một phần quan trọng trong việc duy trì hiệu suất và tuổi thọ của máy móc. Hệ thống này bao gồm nhiều bộ phận như hộp tốc độ, trục chính và các cơ cấu truyền động khác. Việc bảo trì định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề, từ đó giảm thiểu rủi ro hỏng hóc và tăng cường hiệu suất làm việc. Theo tài liệu của Bộ Công Thương, việc bảo dưỡng đúng cách không chỉ đảm bảo an toàn mà còn nâng cao năng suất lao động.

1.1. Cấu Tạo Của Hệ Thống Truyền Lực Bằng Cơ Khí

Hệ thống truyền lực bằng cơ khí bao gồm nhiều thành phần như hộp tốc độ, trục truyền động và các bánh răng. Mỗi bộ phận có vai trò riêng trong việc truyền tải năng lượng từ động cơ đến các thiết bị khác. Việc hiểu rõ cấu tạo giúp người kỹ thuật viên thực hiện bảo trì hiệu quả hơn.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Bảo Dưỡng Định Kỳ

Bảo dưỡng định kỳ giúp phát hiện và khắc phục kịp thời các hư hỏng, từ đó kéo dài tuổi thọ của thiết bị. Theo nghiên cứu, việc bảo trì thường xuyên có thể giảm thiểu 30% chi phí sửa chữa và tăng hiệu suất làm việc lên đến 20%.

II. Những Thách Thức Trong Bảo Dưỡng Hệ Thống Truyền Lực

Bảo dưỡng hệ thống truyền lực bằng cơ khí không phải là công việc đơn giản. Nhiều thách thức có thể phát sinh trong quá trình thực hiện, từ việc thiếu thiết bị chuyên dụng đến việc không có đủ kiến thức về các bộ phận. Những vấn đề này có thể dẫn đến việc bảo trì không hiệu quả, gây ra hư hỏng nghiêm trọng cho thiết bị.

2.1. Thiếu Kiến Thức Chuyên Môn

Nhiều kỹ thuật viên không có đủ kiến thức về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống truyền lực. Điều này có thể dẫn đến việc thực hiện bảo trì không đúng cách, gây hư hỏng cho thiết bị.

2.2. Thiếu Thiết Bị Bảo Dưỡng

Việc thiếu các thiết bị bảo dưỡng chuyên dụng có thể làm giảm hiệu quả của quá trình bảo trì. Các thiết bị như máy đo độ rung, máy kiểm tra độ chính xác là rất cần thiết để đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định.

III. Phương Pháp Bảo Dưỡng Hệ Thống Truyền Lực Bằng Cơ Khí

Có nhiều phương pháp bảo dưỡng hệ thống truyền lực bằng cơ khí, bao gồm bảo dưỡng định kỳ, bảo dưỡng theo tình trạng và bảo dưỡng dự đoán. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, tùy thuộc vào điều kiện làm việc và yêu cầu của thiết bị.

3.1. Bảo Dưỡng Định Kỳ

Bảo dưỡng định kỳ là phương pháp phổ biến nhất, giúp phát hiện sớm các vấn đề. Theo tài liệu, việc thực hiện bảo trì định kỳ có thể giảm thiểu 40% khả năng hỏng hóc.

3.2. Bảo Dưỡng Theo Tình Trạng

Phương pháp này dựa trên việc theo dõi tình trạng thực tế của thiết bị. Việc sử dụng cảm biến và công nghệ hiện đại giúp phát hiện sớm các dấu hiệu hư hỏng, từ đó thực hiện bảo trì kịp thời.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Bảo Dưỡng Hệ Thống Truyền Lực

Bảo dưỡng hệ thống truyền lực bằng cơ khí không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ của thiết bị mà còn nâng cao hiệu suất làm việc. Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng các phương pháp bảo trì hiện đại và đạt được kết quả tích cực, từ việc giảm chi phí sửa chữa đến tăng năng suất lao động.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Doanh Nghiệp

Nghiên cứu cho thấy, các doanh nghiệp áp dụng bảo trì định kỳ đã giảm được 25% chi phí vận hành. Điều này chứng tỏ tầm quan trọng của việc bảo trì đúng cách.

4.2. Các Công Nghệ Mới Trong Bảo Dưỡng

Việc áp dụng công nghệ IoT và cảm biến thông minh trong bảo trì giúp theo dõi tình trạng thiết bị theo thời gian thực. Điều này không chỉ giúp phát hiện sớm các vấn đề mà còn tối ưu hóa quy trình bảo trì.

V. Kết Luận Về Bảo Dưỡng Hệ Thống Truyền Lực Bằng Cơ Khí

Bảo dưỡng hệ thống truyền lực bằng cơ khí là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì hiệu suất và tuổi thọ của máy móc. Việc áp dụng các phương pháp bảo trì hiện đại và hiểu rõ các thách thức sẽ giúp nâng cao hiệu quả công việc. Tương lai của bảo trì sẽ ngày càng phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ, giúp tối ưu hóa quy trình và giảm thiểu rủi ro.

5.1. Tương Lai Của Bảo Dưỡng Hệ Thống Truyền Lực

Với sự phát triển của công nghệ, bảo trì sẽ trở nên thông minh hơn. Các hệ thống tự động sẽ giúp theo dõi và bảo trì thiết bị một cách hiệu quả hơn.

5.2. Lời Khuyên Cho Kỹ Thuật Viên

Kỹ thuật viên cần cập nhật kiến thức và kỹ năng thường xuyên để đáp ứng yêu cầu công việc. Việc tham gia các khóa đào tạo và hội thảo sẽ giúp nâng cao năng lực chuyên môn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC BẰNG CƠ KHÍ NGÀNH/NGHỀ: NGUỘI SỬA CHỮA MÁY CÔNG CỤ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành theo Quyết định số. Nam Định, năm 2018 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Nhằm đáp ứng nhu cầu giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh nghề Nguội sửa chữa máy công cụ của Trường Cao đẳng công nghiệp Nam Định và các trường dạy nghề trong tình hình mới.

Chúng tôi biên soạn cuốn Giáo trình Bảo dưỡng hệ thống truyền lực bằng cơ khí. Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình và sắp xếp logic nhằm hướng dẫn cho người học những kỹ thuật cơ bản về bảo trì hệ thống truyền lực trong hệ thống thiết bị cơ khí. Cũng như những chú ý quan trọng trong bảo quản sử dụng và làm việc với các thiết bị được sử dụng để gia công và sửa chữa. Do đó người đọc có thể hiểu một cách dễ dàng.

Tuy nhiên, dù đã rất cố gắng nhưng không tránh được những thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến đóng góp phê bình của độc giả để lần tái bản sau được hoàn thiện hơn. Nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn sự đóng góp ý kiến của hội đồng thẩm định giáo trình các môn học/ môđun đào tạo nghề trong Trường Cao Đẳng Công nghiệp Nam Định đã giúp đỡ chúng tôi hoàn thành cuốn giáo trình này./ Xin chân thành cám ơn Nam Định, ngày…. năm 2018 Tham gia biên soạn Trần Văn Vượt MỤC LỤC Bài 1: Công tác chuẩn bị trước khi bảo dưỡng hệ thống truyền lực bằng cơ khí .1 Bài 2: Tháo bộ phận truyền lực bằng cơ 1khí. 8 Bài 3: Làm sạch và kiểm tra chi tiết sau khi tháo .19 Bài 4: Bảo dưỡng, Sửa chữa nhỏ và chuẩn bị chi tiết thay thế.28 Bài 5: Lắp bộ phận truyền lực cơ khí.

40 Bài 6: Thử bộ phận truyền lực sau bảo dưỡng .49 TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………………………….56 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC BẰNG CƠ KHÍ Mã số mô đun: MĐ 23 Thời gian mô đun: 60h (Lý thuyết: 0h; Thực hành: 57h, Kt: 3h) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí sau khi học sinh đã học xong các mô đun MĐ 15, MĐ 16, MĐ 18. - Tính chất: Mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. Mục tiêu của mô đun: Học xong mô đun này học viên sẽ có khả năng: - Trình bày cấu tạo, nguyên lý và đặc điểm lắp ghép; nội dung các bước bảo dưỡng của hệ thống truyền lực bằng cơ khí.

- Tháo, bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ các chi tiết của hệ thống truyền lực bằng cơ khí đảm bảo các chỉ tiêu kỹ thuật. - Chạy thử và kiểm tra, xử lý sai sót của hệ thống truyền lực bằng cơ khí sau khi bảo dưỡng. - Làm việc cẩn thận, an toàn và năng suất. Bài 1: Công tác chuẩn bị trước khi bảo dưỡng hệ thống truyền lực bằng cơ khí Giới thiệu: Nội dung bài học có tính quyết định đến chất lượng, năng suất cũng như công tác an toàn cho người và thiết bị trước khi thực hiện các công việc bảo dưỡng hệ thống truyền động bằng cơ khí của máy công cụ.

Mục tiêu thực hiện: Học xong bài này học viên có khả năng: - Trình bày cấu tạo, nguyên lý làm việc và đặc tính lắp ghép của hệ thống truyền lực bằng cơ khí trong máy công cụ - Lập phiếu công nghệ tháo, lắp, bảo dưỡng các cơ cấu truyền lực cơ khí trong máy - Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện, chất liệu cần cho việc bảo dưỡng theo quy trình đã lập - Kiểm tra, xem xét và ghi được những mất mát, hư hỏng hoặc không bình thường của bộ phận cần bảo dưỡng - Đảm bảo công tác an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp Nội dung chính: 1. Cấu tạo, nguyên lý làm việc của bộ phận truyền lực bằng cơ khí (hộp tốc độ, hộp trục chính, chạy dao, bàn dao, hệ bàn gá, ụ động) 2. Lập phiếu công nghệ tháo, lắp, bảo dưỡng hệ thống truyền lực bằng cơ khí 3. Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, vật tư cho tháo lắp và bảo dưỡng 4.

Xem xét kiểm tra thực trạng bên ngoài và bên trong của bộ phận truyền lực bằng cơ khí trước khi bảo dưỡng 5. Công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp trong qúa trình làm việc 6.Kiểm tra 1 Hoạt động 1: Học lý thuyết: CẤU TẠO, NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC VÀ ĐẶC ĐIỂM LẮP GHÉP CỦA HỆ THỐNG TRUYỀN ĐỘNG BẰNG CƠ KHÍ Địa điểm: Phòng học lý thuyết. Yêu cầu: - Hiểu được cấu tạo, nguyên lý và đặc tính lắp ghép của một số hộp truyền động điển hình; trên cơ sở đó vận dụng để nghiên cứu về cấu tạo, nguyên lý của các loại hộp truyền động khác trong các máy công cụ. - Biết và vận dụng được biểu mẫu, nội dung các bước khi lập phiếu công nghệ tháo, lắp và bảo dưỡng chi tiết, bộ phận máy trên cơ sở trang thiết bị, dụng cụ được trang bị đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật đặt ra.

Vật tư, dụng cụ, trang thiết bị: - Vở ghi chép cá nhân - Các loại dụng cụ vẽ cầm tay Nguồn động liên quan : - Bản trong về các hộp truyền động điển hình - Bản trong về mẫu phiếu công nghệ tháo, lắp - Bản trong về mẫu phiếu công nghệ bảo dưỡng - Máy chiếu, màn chiếu - Bản vẽ khai triển các hộp truyền động điển hình - Máy tính 2 Nội dung: 1. Cấu tạo (hình 1a; 1b) 1234 5 6 789 10 11 Hình 1a: Hộp tốc độ nhìn từ phải Hình lb: Hộp tốc độ nhìn từ trái Hộp truyền động băng cơ khí (Hộp tốc độ) của máy khoan K125 có câu tạo bên trong gồm: 3 trục truyền động (I, II, III) và các cơ câu truyền động băng bánh răng trụ răng thẳng; dùng tạo ra các số vòng quay khác nhau cho trục chính mang dao khoan. câu tạo cụ thể như sau: 1. Các bánh răng cố định lắp trên trục III 3.

Trục truyền số III (Trục ống then hoa) 4. Trục trục truyền số II (Trục then hoa) 5. Khối bánh răng di trượt lắp trên trục II 6. Trục truyền số I (Trục có then băng dẫn hướng) 7.

Khối bánh răng di trượt lắp trên trục I 8. Trục dẫn hướng cho thanh răng của cơ câu điều khiển 9. Thanh răng mang ngàm gạt của khối bánh răng di trượt lắp trên trục I 10. Bánh răng cố định lắp trên trục II 3 11.

Thanh răng mang ngàm gạt của khối bánh răng di trượt lắp trên trục II 12. Vít điều chỉnh áp động lò xo của cơ cấu điều khiển 2. Nguyên lý: Truyền động bắt đầu từ động cơ điện có: công suất N = 2.7 KW; số vòng quay n = 1440 v/phút; qua bộ truyền đai thang có tỷ số truyền i = d1/d2, Truyền vào trục I. Trên trục I có khối bánh răng di trượt gồm Zi; Z2 và Z3 do đó có khả năng tạo ra 3 cấp vòng quay khác nhau cho trục II bằng các tỷ số truyền i 1 = 7; i 2 Z, , 7 Trên trục II có khối bánh răng cố định là Z4 và Z5 cùng 7 4 = ^-7và L = ^± 7.

77 khối bánh7 răng 5 di trượt 7 gồm Z6; Z7 và Z8 truyền chuyển động sang cho trục III bằng 7 7 7 ■ • _ 78 Trên trục III có các khối báng răng cố các tỷ số truyền i4 = 7—; 7 ’ 3**6 7 i5 ■ 7 ^10 ^11 9 định gồm Z9; Z10; Z11. Như vậy trục III sẽ có 9 cấp vòng quay khác nhau để truyền cho trục chính mang dao khoan (Trục chính có một đầu là trục then hoa ăn khớp với trục ống then hoa số III). Tổng quát xích truyền động là như sau: n rw N=2. Mối ghép giữa nắp với thành hộp là mối ghép ren bằng bu lông M8 (Đầu chìm).

Bên trong hộp có 3 trục truyền động (I, II, III); định tâm cho trục là các ổ lăn hướng kính có đặc tính lắp ghép vòng trong lắp với cổ trục là mối ghép chặt; vòng ngoàI lắp với lỗ trên thành hộp là mối ghép trung gian. Để che kín và chặn vị trí lắp ghép của ổ lăn trong lỗ của thành hộp, phía trên có một nắp ổ hình số 8 cho cả 3 đầu trục; phía dưới là bề mặt lắp ghép của thân máy. Mối ghép của nắp đậy đầu trục (mặt bích) liên kết với thành hộp bằng mối ghép ren M8 (vít xẻ rãnh đầu chìm). Trên trục I có khối bánh răng di trượt Zi; Z2 và Z3.

Đặc điểm lắp ghép của khối bánh răng di trượt trên trcụ là mối ghép then hoa. Trên trục II có khối bánh răng cố định là Z4 và Z5 cùng khối bánh răng di trượt gồm Z6; Z7 và Z8 được lắp bằng mối ghép then hoa theo phương án định tâm bằng đường 4 kính ngoài. Trên trục III là trục có lắp các bánh răng cố định Z9; Z10; Z11 bằng mối ghép then bằng và xác định vị trí của các bánh răng trên trục bằng vai trục; bạc cách và vòng phanh. Trục dẫn hướng cho thanh răng mang gàm gạt của cơ cấu đIều khiển các bánh răng di trượt lắp với thành hộp là mối ghép trung gian và có 2 vít để khống chế trục chuyển dịch dọc; trên trục dẫn hướng có 3 rãnh xẻ hình chữ V để xác định vị trí làm việc của các bánh răng di trượt trong 2 khối.

Các thanh răng mang ngàm ngàm gạt lắp lỏng với trục dẫn hướng và trên mõi thanh răng có cơ cấu vít - lò xo và viên bi nẽ vào rãnh chữ V trên trục khi điều khiển để xác định một vòng quay cụ thể trên trục chính. Bộ truyền đai thang có bánh đai bị động lắp với đầu trục I của hộp tốc độ bằng mối ghép then bằng và một vòng phanh chặn. Động cơ điện được lắp trên giá treo và giá treo lắp lên thân máy bằng mối ghép ren M12 (đầu lục giác ngoài); để điều chỉnh sức căng của dây đai, đế động cơ lắp với giá treo có 2 rãnh ô van với 2 bu lông M12 và cơ cấu trục ren M14 để tăng giảm khoảng cách 2 trục của bánh đai. Hoạt động 2: Thực hành.

Lập phiếu công nghệ tháo, lắp hộp tốc độ máy khoan K125.