PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề án Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, được xem là tư liệu sản xuất đặc biệt, là một trong ba yếu tố đầu vào của sản xuất, đồng thời là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, là địa bàn phân bố và tổ chức các hoạt động kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng. Đảng và Nhà nước ta có nhiều công cụ để bảo vệ, quản lý khai thác, sử dụng tiết kiệm hiệu quả nguồn lực từ đất đai. Trong đó có chính sách thuế sử dụng đất phi nông nghiệp (SDĐPNN) là một trong những công cụ tài chính quan trọng để Nhà nước quản lý việc khai thác sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên; Đất sử dụng phi nông nghiệp bao gồm đất ở và đất hoạt động sản xuất kinh doanh, không những là đối tượng cho con người sinh tồn an cư lạc nghiệp, ổn định cuộc sống và còn là nơi xây dựng, sản xuất những giá trị hàng hóa tạo ra những sản phẩm trao đổi trên thị trường.
Luật thuế SDĐPNN được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 17 tháng 6 năm 2010 thay thế thuế nhà đất trước đây. Theo quy định tại Nghị định số 126 ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế và Thông tư số 153 ngày 11/11/2011 của Bộ Tài chính hướng dẫn về thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp là loại thuế nộp hàng năm và đươc kê khai ổn định theo chu kỳ 05 năm. Việc ban hành Luật thuế SDĐPNN nhằm đảm bảo các mục tiêu tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với đất đai, khuyến khích sử dụng tiết kiệm hiệu quả, hạn chế đầu cơ, khuyến khích thị trường bất động sản phát triển lành mạnh; Tiếp cận thông lệ Quốc tế, tạo điều kiện cho hội nhập, đồng thời động viên sự đóng góp của người sử dụng đất nhất là đối tượng sử dụng đất vượt mức quy định vào ngân sách Nhà nước. Trong những năm qua, công tác quản lý thuế SDĐPNN huyện Tân Lạc mặc dù đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, tuy nhiên vẫn còn bộc lộ hạn chế cần khắc phục như: công tác tổ chức chỉ đạo, điều hành triển khai chính sách thuế vẫn còn lúng túng; trong quản lý đối tượng nộp thuế, đối tượng chịu thuế, chính sách miễn giảm thuế, quản lý thu nộp, quyết toán thuế vẫn còn chưa rõ ràng, dẫn đến bỏ sót nhiều đối tượng chịu thuế, làm thất thoát ngân sách.
Công tác tuyên truyền chính 2 sách thuế SDĐPNN chưa sâu rộng, một bộ phận người dân chưa hiểu rõ loại thuế này, chưa thực sự đáp ứng được mục tiêu, phát huy tác dụng của nguồn thuế này trong thời kỳ CNH, HĐH và xây dựng nông thôn mới hiện nay. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, thanh tra và giải quyết khiếu nại về thuế SDĐPNN còn hạn chế. Xuất phát từ thực trạng nêu trên, tác giả lựa chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp trên địa bàn huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình” làm đề án tốt nghiệp của mình. Mục tiêu của đề án 2.
Mục tiêu tổng quát Trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp trên địa bàn huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình, đề án đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác này tại địa phương trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể - Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp; - Đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp trên địa bàn huyện Tân Lạc; - Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp trên địa bàn huyện Tân Lạc; - Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp trên địa bàn huyện Tân Lạc trong thời gian tới. Đối tượng và phạm vi của đề án 3. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là thực trạng công tác quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp trên địa bàn huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài - Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng công tác quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp trên địa bàn huyện Tân Lạc; các yếu tố ảnh hưởng, những thuận lợi, khó khăn của công tác này trên địa bàn huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình. 3 - Phạm vi về không gian: Đề án được thực hiện trên phạm vi huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình. - Phạm vi về thời gian: Đề án nghiên cứu thực trạng công tác quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp trên địa bàn huyện Tân Lạc trong giai đoạn 2021-2023, số liệu khảo sát tháng 08/2024. Các giải pháp đề xuất cho giai đoạn 2025-2030.
Ý nghĩa của đề án - Về mặt lý luận: Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. - Về mặt thực tiễn: Đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp trên địa bàn huyện Tân Lạc; Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp Tân Lạc trong giai đoạn 2025-2030. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THUẾ SỬ DỤNG ĐẤT PHI NÔNG NGHIỆP 1. Cơ sở lý luận về quản lý thuế sử dụng đất phi nông nghiệp 1.
Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp 1. Khái niệm thuế sử dụng đất phi nông nghiệp Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp (SDĐPNN) là loại thuế thu hàng năm mà tổ chức, cá nhân sử dụng đất phi nông bắt buộc phải nộp cho Nhà nước theo quy định của pháp luật. Thuế SDĐPNN là một loại thuế trực thu, thuế tài sản do các chủ thể có quyền sử dụng hoặc trực tiếp SDĐPNN phải nộp theo quy định pháp luật về thuế SDĐPNN (Phạm Văn Bình và cộng sự, 2011). Thuế SDĐPNN là loại thuế thu vào hoạt động SDĐPNN, nhằm khuyến khích các tổ chức, cá nhân sử dụng nhà, đất hợp lý, tiết kiệm, có hiệu quả, bảo đảm công bằng trong việc sử dụng nhà, đất và nguồn thu ngân sách Nhà nước.
Xét ở góc độ quan hệ sở hữu và sử dụng nó mang tính chất là một khoản thu về từ việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa một bên là Nhà nước, một bên là các tổ chức, cá nhân sử dụng nhà đất. Hiện nay, pháp luật không có định nghĩa về thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. Có thể hiểu thuế đất phi nông nghiệp là khoản tiền mà các cá nhân, tổ chức, hộ gia đình phải đóng vào ngân sách nhà nước. Đất thuộc đối tường chịu thuế đất phi nông nghiệp được quy định tại Luật đất đai 2013.
Khi có đất thuộc đối tượng chịu thuế đất phi nông nghiệp, chủ thể phải tiến hành nộp thuế tại cơ quan có thẩm quyền và mức thuế phải đóng sẽ phụ thuộc vào diện tích đất mà họ sử dụng. Giá đất và thuế suất của từng mảnh đất cũng khác nhau tùy từng khu vực. Đặc điểm của thuế sử dụng đất phi nông nghiệp Cũng như các sắc thuế khác, thuế SDĐPNN có các đặc điểm chung của thuế và một số đặc điểm đặc thù như sau: - Nộp thuế SDĐPNN là nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân, hộ gia đình có quyền sử dụng hoặc trực tiếp SDĐPNN để ở, để xây dựng công trình, để sản xuất, kinh doanh. 5 - Nộp thuế SDĐPNN là nghĩa vụ bắt buộc đối với tổ chức, cá nhân, hộ gia đình SDĐPNN.
Hành vi trốn thuế, gian lận thuế đều là hành vi vi phạm pháp luật và bị xử lý về hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. - Tổ chức, cá nhân, hộ gia đình chỉ phải nộp thuế SDĐPNN đối với việc SDĐPNN mà thuộc đối tượng chịu thuế theo quy định của pháp luật; còn SDĐPNN nhưng đất đó không thuộc đối tượng chịu thuế thì tổ chức, cá nhân, hộ gia đình không phải nộp thuế SDĐPNN như đất do cơ sở tôn giáo sử dụng, đất xây dựng cơ sở y tế, giáo dục, đất làm nghĩa trang, nghĩa địa,… - Thuế SDĐPNN có tính chất động viên chủ thể có quyền sử dụng hoặc trực tiếp SDĐPNN có hiệu quả. Thông qua việc thu thuế đã khuyến khích chủ thể có quyền sử dụng đất phải sử dụng có hiệu quả bằng việc đầu tư sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế. - Thuế được thu hàng năm với mức thuế suất thấp, tính bằng tỷ lệ phần trăm (%) trên giá đất tính thuế của từng mảnh đất hoặc theo mức thu cố định cho mỗi đơn vị diện tích sử dụng, có phân biệt theo vị trí, mục đích sử dụng đất.
Chủ thể SDĐPNN ở những vị trí có khả năng sinh lợi lớn, mang lại lợi nhuận cao cho người sử dụng thì phải đóng thuế cao hơn những chủ sử dụng đất ở những vị trí kém sinh lợi. Vai trò của thuế sử dụng đất phi nông nghiệp - Đóng góp vào nguồn thu ngân sách Nhà nước, góp phần đáp ứng các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước như xây dựng cơ sở hạ tầng, công trình công cộng, thực hiện chính sách an sinh xã hội, duy trì quân đội, bộ máy hành chính nhà nước… - Góp phần điều tiết cung cầu bất động sản và bình ổn giá cả thị trường bất động sản. Trên thực tế cho thấy, để tránh tình trạng đầu cơ bất động sản và tăng giá bất động sản để kiếm lời thì việc áp dụng chính sách thuế SDĐPNN là biện pháp tối ưu. - Góp phần tăng cường quản lý Nhà nước đối với việc sử dụng bất động sản.
Việc đánh thuế SDĐPNN cũng là một cách điều tiết thu nhập, tránh tình trạng một người có quyền sử dụng nhiều đất nhưng không sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả. - Là công cụ quan trọng để điều hoà thu nhập, thực hiện công bằng xã hội trong sử dụng và chuyển dịch bất động sản. Do giá đất tính thuế được xây dựng trên cơ sở lý thuyết địa tô, nên giá đất tính thuế ở những khu vực khác nhau, vị trí khác nhau, trục đường giao thông khác nhau thì có số thuế phải nộp khác nhau. Nội dung cơ bản của luật thuế sử dụng đất phi nông nghiệp - Đối tượng chịu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp Đất ở tại nông thôn, đất ở tại đô thị.