Hoàn thiện hoạt động giám sát từ xa đối với ngân hàng thương mại tại Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Hoàn thiện hoạt động giám sát từ xa đối với ngân hàng thương mại tại bảo hiểm tiền gửi việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Tú Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Văn Tính
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Hoàn Thiện Hoạt Động Giám Sát Từ Xa Tại Bảo Hiểm Tiền Gửi Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giám Sát Từ Xa BHTGVN Khái Niệm Vai Trò

Giám sát từ xa (GSTX) là hoạt động quan trọng của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN). Đây là phương pháp giám sát gián tiếp, dựa trên việc thu thập và phân tích thông tin, tài liệu từ các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi. Mục tiêu chính là đánh giá tình hình hoạt động, mức độ rủi ro và khả năng tuân thủ của các tổ chức này. GSTX giúp BHTGVN phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn, từ đó đưa ra cảnh báo và kiến nghị kịp thời tới Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNNVN). Hoạt động này góp phần bảo vệ quyền lợi người gửi tiền, duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính ngân hàng. GSTX không chỉ là một nghiệp vụ kỹ thuật mà còn là công cụ chính sách quan trọng để đảm bảo an toàn hệ thống. Theo Luật BHTG, BHTGVN có trách nhiệm "Tổng hợp, phân tích và xử lý thông tin về tổ chức tham gia BHTG nhằm phát hiện và kiến nghị NHNNVN xử lý kịp thời những vi phạm quy định về an toàn hoạt động ngân hàng, rủi ro gây mất an toàn trong hệ thống ngân hàng".

1.1. Định Nghĩa Giám Sát Từ Xa Trong Hoạt Động BHTGVN

Giám sát từ xa (GSTX) trong hoạt động BHTGVN là quá trình thu thập, phân tích thông tin tài chính và phi tài chính của các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi. Quá trình này nhằm mục đích đánh giá tình hình hoạt động, xác định rủi ro tiềm ẩn và kiểm tra tuân thủ quy định. GSTX là một phần quan trọng của hệ thống cảnh báo sớm, giúp BHTGVN chủ động ứng phó với các vấn đề có thể ảnh hưởng đến an toàn tiền gửi. Phương pháp này khác với giám sát trực tiếp, vốn đòi hỏi kiểm tra tại chỗ và tiếp xúc trực tiếp với đối tượng giám sát.

1.2. Vai Trò Của Giám Sát Từ Xa Đối Với An Toàn Hệ Thống Ngân Hàng

GSTX đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng. Bằng cách theo dõi liên tục các chỉ số tài chính quan trọng, BHTGVN có thể phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, như suy giảm vốn, tăng trưởng tín dụng quá mức hoặc chất lượng tài sản suy giảm. Thông tin này giúp BHTGVN và NHNNVN đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời, ngăn chặn rủi ro lan rộng và bảo vệ người gửi tiền. GSTX cũng hỗ trợ đánh giá hiệu quả quản trị rủi ro của các tổ chức tham gia bảo hiểm, khuyến khích họ tuân thủ các chuẩn mực an toàn.

II. Thách Thức Trong Giám Sát Từ Xa BHTGVN Nhận Diện Giải Pháp

Mặc dù có vai trò quan trọng, hoạt động giám sát từ xa BHTGVN vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một trong số đó là chất lượng và độ tin cậy của thông tin báo cáo từ các tổ chức tham gia bảo hiểm. Thông tin không đầy đủ, không chính xác hoặc chậm trễ có thể làm sai lệch kết quả phân tích và đánh giá rủi ro. Bên cạnh đó, năng lực phân tích và xử lý dữ liệu của BHTGVN cũng cần được nâng cao để đáp ứng yêu cầu ngày càng phức tạp của thị trường tài chính. Việc thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm trong lĩnh vực giám sát hoạt động ngân hàng cũng là một trở ngại lớn. Cuối cùng, khung pháp lý hiện hành cần được hoàn thiện để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động GSTX.

2.1. Hạn Chế Về Dữ Liệu Và Thông Tin Trong Giám Sát Từ Xa

Một trong những hạn chế lớn nhất của giám sát từ xa là sự phụ thuộc vào dữ liệu và thông tin do các tổ chức tham gia bảo hiểm cung cấp. Nếu dữ liệu này không chính xác, không đầy đủ hoặc bị trì hoãn, kết quả giám sát sẽ không đáng tin cậy. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chuyển đổi số BHTGVN, khi lượng dữ liệu tăng lên đáng kể nhưng chất lượng và tính nhất quán chưa được đảm bảo. Cần có các biện pháp để kiểm soát và xác minh tính chính xác của dữ liệu, cũng như khuyến khích các tổ chức báo cáo kịp thời và đầy đủ.

2.2. Năng Lực Phân Tích Và Xử Lý Dữ Liệu Của BHTGVN

Để nâng cao hiệu quả giám sát, BHTGVN cần đầu tư vào nâng cao năng lực phân tích và xử lý dữ liệu. Điều này bao gồm việc trang bị các công cụ phân tích hiện đại, đào tạo đội ngũ chuyên gia có kỹ năng phân tích dữ liệu và xây dựng các mô hình dự báo rủi ro tiên tiến. Việc áp dụng công nghệ giám sát mới, như trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (machine learning), có thể giúp tự động hóa quy trình phân tích và phát hiện các dấu hiệu bất thường một cách nhanh chóng và chính xác.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quy Trình Giám Sát Từ Xa Tại BHTGVN

Để hoàn thiện hoạt động giám sát từ xa, BHTGVN cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, cần xây dựng và hoàn thiện quy trình giám sát BHTGVN một cách khoa học và bài bản, bao gồm các bước thu thập, xử lý, phân tích thông tin và đưa ra cảnh báo. Thứ hai, cần tăng cường phối hợp với NHNNVN và các cơ quan quản lý khác để chia sẻ thông tin và phối hợp hành động. Thứ ba, cần đầu tư vào công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu. Cuối cùng, cần đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm trong lĩnh vực giám sát tuân thủ và quản lý rủi ro.

3.1. Xây Dựng Hệ Thống Tiêu Chí Giám Sát Rủi Ro Hiệu Quả

Một hệ thống tiêu chí giám sát rủi ro hiệu quả là nền tảng của hoạt động GSTX. Các tiêu chí này cần được xây dựng dựa trên các chuẩn mực quốc tế và phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Chúng cần bao gồm các chỉ số về vốn, tài sản, quản lý, thu nhập và thanh khoản (CAMELS), cũng như các chỉ số đặc thù phản ánh rủi ro của từng loại hình tổ chức tham gia bảo hiểm. Hệ thống tiêu chí này cần được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong môi trường kinh doanh và quy định pháp luật.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Báo Cáo Giám Sát Và Phân Tích Dữ Liệu

Chất lượng của báo cáo giám sát và phân tích dữ liệu có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động GSTX. BHTGVN cần xây dựng các quy trình và hướng dẫn chi tiết về việc lập và trình bày báo cáo, đảm bảo tính chính xác, đầy đủ và kịp thời của thông tin. Đồng thời, cần tăng cường sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu hiện đại để phát hiện các xu hướng và mối quan hệ phức tạp, từ đó đưa ra các đánh giá rủi ro chính xác và toàn diện.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Giám Sát Từ Xa Chuyển Đổi Số BHTGVN

Việc ứng dụng công nghệ giám sát là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động GSTX. Chuyển đổi số BHTGVN cần tập trung vào việc xây dựng hệ thống thông tin giám sát tích hợp, cho phép thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu một cách tự động và hiệu quả. Hệ thống này cần được kết nối với các nguồn dữ liệu bên ngoài, như NHNNVN, Tổng cục Thống kê và các tổ chức quốc tế, để có được bức tranh toàn diện về tình hình hoạt động của hệ thống ngân hàng. Ngoài ra, cần áp dụng các công nghệ mới, như AI và blockchain, để tăng cường khả năng phát hiện gian lận và cảnh báo sớm rủi ro.

4.1. Xây Dựng Hệ Thống Thông Tin Giám Sát Tích Hợp

Hệ thống thông tin giám sát tích hợp là nền tảng của chuyển đổi số BHTGVN. Hệ thống này cần được thiết kế để thu thập, lưu trữ, xử lý và phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm báo cáo tài chính, thông tin giao dịch, tin tức thị trường và dữ liệu kinh tế vĩ mô. Hệ thống cần có khả năng tự động hóa các quy trình giám sát, như phát hiện các giao dịch bất thường, đánh giá mức độ tuân thủ quy định và dự báo rủi ro.

4.2. Áp Dụng Trí Tuệ Nhân Tạo AI Và Học Máy Machine Learning

AI và machine learning có tiềm năng to lớn trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động GSTX. Các công nghệ này có thể được sử dụng để phân tích lượng lớn dữ liệu một cách nhanh chóng và chính xác, phát hiện các mẫu và xu hướng ẩn mà con người khó có thể nhận ra. AI cũng có thể được sử dụng để tự động hóa các quy trình giám sát, như đánh giá rủi ro tín dụng, phát hiện gian lận và dự báo khả năng vỡ nợ của các tổ chức tham gia bảo hiểm.

V. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Giám Sát Yếu Tố Quyết Định Thành Công

Nguồn nhân lực là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của hoạt động GSTX. BHTGVN cần đầu tư vào đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ giám sát có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm thực tiễn và đạo đức nghề nghiệp. Cán bộ giám sát cần được trang bị kiến thức về tài chính ngân hàng, quản lý rủi ro, công nghệ thông tin và pháp luật. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho cán bộ tham gia các khóa đào tạo, hội thảo và diễn đàn quốc tế để cập nhật kiến thức và kinh nghiệm mới nhất. Việc xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, minh bạch và khuyến khích sáng tạo cũng là yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân nhân tài.

5.1. Đào Tạo Chuyên Sâu Về Giám Sát Ngân Hàng Và Quản Lý Rủi Ro

Cán bộ giám sát cần được đào tạo chuyên sâu về các nguyên tắc và kỹ thuật giám sát ngân hàng, cũng như các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại. Chương trình đào tạo cần bao gồm các chủ đề như phân tích báo cáo tài chính, đánh giá rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động, cũng như các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động ngân hàng.

5.2. Xây Dựng Đội Ngũ Chuyên Gia Về Công Nghệ Thông Tin

Trong bối cảnh chuyển đổi số, BHTGVN cần xây dựng đội ngũ chuyên gia về công nghệ thông tin có khả năng triển khai và vận hành các hệ thống giám sát hiện đại. Các chuyên gia này cần có kiến thức về cơ sở dữ liệu, phân tích dữ liệu, AI, machine learning và an ninh mạng. Họ cũng cần có khả năng phối hợp với các chuyên gia tài chính ngân hàng để phát triển các giải pháp giám sát phù hợp với nhu cầu thực tế.

VI. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Kinh Nghiệm Cho BHTGVN

Hợp tác quốc tế là kênh quan trọng để BHTGVN học hỏi kinh nghiệm và nâng cao năng lực hoạt động. BHTGVN cần tăng cường hợp tác với các tổ chức bảo hiểm tiền gửi quốc tế, như Hiệp hội Bảo hiểm Tiền gửi Quốc tế (IADI), để chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và các thông lệ tốt nhất. Đồng thời, cần tham gia các chương trình đào tạo và hội thảo quốc tế để cập nhật kiến thức và kỹ năng mới nhất. Việc hợp tác với các tổ chức quốc tế cũng giúp BHTGVN nâng cao uy tín và vị thế trên trường quốc tế.

6.1. Học Hỏi Kinh Nghiệm Từ Các Tổ Chức BHTG Tiên Tiến

Các tổ chức BHTG tiên tiến trên thế giới, như FDIC (Hoa Kỳ), CDIC (Canada) và KDIC (Hàn Quốc), có nhiều kinh nghiệm quý báu trong việc xây dựng và vận hành hệ thống giám sát hiệu quả. BHTGVN có thể học hỏi từ các tổ chức này về các phương pháp đánh giá rủi ro, quy trình can thiệp sớm và giải pháp xử lý khủng hoảng.

6.2. Tham Gia Các Diễn Đàn Và Hội Thảo Quốc Tế

Việc tham gia các diễn đàn và hội thảo quốc tế là cơ hội tốt để BHTGVN cập nhật kiến thức và kỹ năng mới nhất về giám sát ngân hàng và bảo hiểm tiền gửi. Các diễn đàn này thường có sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu thế giới, cũng như đại diện của các tổ chức quốc tế như IMF và World Bank.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT TỪ XA CỦA BẢO HIỂM TIỀN GỬI 1. TỔNG QUAN VỀ BẢO HIỂM TIỀN GỬI 1. Khái niệm BHTG Về thuật ngữ, bảo hiểm là “Giữ, phòng để khỏi xảy ra tai nạn nguy hiểm” (Đại từ điển tiếng Việt - Nguyễn Như Ý, NXB Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2008). Nếu đi với các bổ ngữ khác nhau, nó sẽ có các ý nghĩa khác nhau.

Ví dụ: “bảo hiểm tài sản” là loại bảo hiểm mà đối tượng được bảo hiểm là đối tượng vật chất là nhà cửa, thiết bị máy móc, phương tiện vận tải, nguyên vật liệu, hàng hóa, cây trồng…”; “bảo hiểm xã hội ” là bảo đảm quyền lợi vật chất cho công nhân…” …. Bảo hiểm có thể được thực hiện dưới các hình thức khác nhau; trong đó có hai hình thức cơ bản là bảo vệ ngầm (bảo vệ không công khai) và bảo vệ công khai. Bảo vệ ngầm là hình thức bảo vệ, theo đó chủ thể bảo vệ sử dụng các biện pháp, công cụ nhằm bảo vệ đối tượng được bảo vệ, nhưng không công bố việc bảo vệ đó. Bảo hiểm công khai là việc bảo vệ được công bố trước cho xã hội hoặc các đối tượng một cách rõ ràng; một khi nghĩa vụ được bảo hiểm phát sinh chủ thể bảo hiểm phải có trách nhiệm thực hiện theo quy định của luật pháp.

BHTG thuộc loại hình thứ hai. “BHTG là sự bảo đảm hoàn trả tiền gửi cho người được BHTG trong hạn mức trả tiền bảo hiểm khi tổ chức tham gia BHTG lâm vào tình trạng mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền hoặc phá sản” (Luật BHTG). Đây là tuyên bố công khai của Chính phủ Việt Nam trong Luật BHTG. Ý nghĩa của BHTG  Bảo vệ người gửi tiền, góp phần ổn định an sinh - xã hội.

NHTM nói riêng, TCTD nói chung là trung gian tài chính; đi vay để cho vay. Người dân gửi tiết kiệm hoặc các khoản tiền gửi khác vào ngân hàng là chủ nợ của ngân hàng. Về nguyên tắc, ngân hàng có trách nhiệm hoàn trả lại cho tiền cho người gửi. Tuy nhiên, trong trường hợp phá sản ngân hàng mất khả năng thanh toán, tổ chức BHTG sẽ thay mặt ngân hàng thực hiện nghĩa vụ đó.

Việc BHTG chi trả tiền gửi cho người gửi tiền, đặc biệt là những người gửi tiền nhỏ trong trường hợp ngân hàng phá sản sẽ góp phần ổn định an sinh - xã hội, từ đó là ổn định an ninh quốc gia. Vì vậy, chúng ta có thể nói rằng, BHTG là một trong những công cụ của hệ thống an ninh tài chính quốc gia, thực hiện chính sách Nhà nước về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền.  Góp phần ổn định hệ thống tài chính quốc gia. Hệ thống tài chính quốc gia gồm có tài chính ở tầm vĩ mô và tài chính ở tầm vi mô.

Hệ thống tài chính vi mô gồm tài chính ngân hàng, tài chính doanh nghiệp, tài chính hộ gia đình. Tài chính ngân hàng gồm vốn tự có, nguồn vốn huy động trên thị trường. Hoạt động BHTG có tác dụng tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng huy động vốn trên thị trường. Đặc biệt, hoạt động BHTG tạo điều kiện cho các ngân hàng mới ra đời hoặc ngân hàng có quy mô hoạt động hạn chế phát triển tốt hơn.

Với các ngân hàng nhỏ hay ngân hàng mới đi vào hoạt động, người dân có tâm lý lo ngại có thể mất tiền gửi do ngân hàng bị phá sản, hoặc bị thu hồi giấy phép. BHTG góp phần giải tỏa tâm lý lo sợ đó của người dân. Khái quát tình hình ra đời và phát triển của BHTG Chương trình bảo hiểm trách nhiệm ngân hàng được thực hiện đầu tiên năm 1829 tại New York là tiền thân của hoạt động BHTG trên thế giới. Từ thời điểm đó đến trước năm 1920, một số chương trình BHTG đã được triển khai ở một số bang của Hoa Kỳ nhưng đều phải kết thúc hoạt động do những nguyên nhân khác nhau.

4 Vào những năm 1930 các ngân hàng ở Mỹ hoạt động rất khó khăn và đỉnh cao là năm 1933 có 4000 ngân hàng bị đóng cửa. Trong bối cảnh như vậy, để ứng phó với tình huống nhằm ổn định tình hình kinh tế, chính trị thì phải bảo vệ tiền gửi của người gửi tiền, và Chính phủ Mỹ đã quyết định thành lập BHTG liên bang (FDIC) năm 1933. FDIC bắt đầu hoạt động từ 01/01/1934 và là mô hình BHTG công khai đầu tiên trên thế giới. Niềm tin của người gửi tiền là quan trọng đối với sự an toàn và lành mạnh của hệ thống tài chính trong thế giới hiện đại.

Với những ưu thế và tính chuyên nghiệp trong bảo vệ người gửi tiền và góp phần đảm bảo sự ổn định của hoạt động tài chính ngân hàng, hệ thống BHTG ngày càng phát triển mạnh mẽ trên thế giới. Đến năm 2010, thế giới đã có 106 quốc gia thành lập hệ thống BHTG công khai. Và xu hướng này vẫn tiếp tục tăng cao khi có nhiều nước, đặc biệt là những nước đang phát triển thành lập hệ thống BHTG. Ngày 06/5/2002, Hiệp hội BHTG Quốc tế được thành lập, đặt trụ sở tại Thụy Sỹ với sự tham gia của nhiều tổ chức BHTG trên thế giới.

Nhiều tổ chức Quốc tế cũng đã có các công trình nghiên cứu về BHTG như nghiên cứu của Quỹ tiền tệ quốc tế, của Diễn đàn ổn định tài chính của G7, của Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Trung ương Châu Âu, từ đó đưa ra nhiều kinh nghiệm quý báu nhằm tìm ra một mẫu hình BHTG có hiệu quả nhất, đảm bảo an toàn tốt nhất, ngày càng hoàn thiện hơn hệ thống BHTG. Như vậy, BHTG đã được hình thành từ rất lâu trên thế giới. Hoạt động tài chính, ngân hàng luôn gắn liền với sự nhạy cảm và tiềm ẩn rủi ro, chính vì vậy mỗi quốc gia phải có tổ chức để đứng ra bảo vệ người gửi tiền trong trường hợp ngân hàng xảy ra đổ vỡ để ổn định tình hình an sinh - xã hội. Đặc điểm của BHTG  Chính sách BHTG quan tâm đến người gửi tiền nhỏ.

Mức BHTG mà bảo hiểm chi trả chỉ là một phần của tiền gửi tiết kiệm. Quy định mức này dựa vào cơ sở những người gửi tiền nhỏ, có nghĩa là tiền gửi tiết kiệm, đúng ý nghĩa 5 là tiết kiệm từ thu nhập. Ở Việt Nam mức bảo hiểm ban đầu là 30 triệu đồng trên một khoản tiết kiệm, hiện nay mức này là 50 triệu đồng.  Dịch vụ BHTG có tính chất dịch vụ công không thuần túy; có tính xã hội cao.

Hàng hóa công thuần túy là hàng hóa có 2 thuộc tính là không tranh giành và không loại trừ. Không tranh giành là việc một người sử dụng không ảnh hưởng đến người khác, có nghĩa là ai cũng có quyền sử dụng trong phạm vi giá trị của tài sản công. Không loại trừ, là người này không thể loại trừ người kia ra khỏi quyền sử dụng tài sản đó. Hàng hóa công không thuần túy là loại hàng hóa có 1 trong 2 thuộc tính đó (Giáo trình tài chính công – HVCT, 2008) Dịch vụ BHTG là dịch vụ công không thuần túy, là vì người dân không tranh giành tiền bảo hiểm, nhưng chỉ những người gửi tiết kiệm được bảo hiểm theo luật định mới được nhận chi trả bảo hiểm khi ngân hàng phá sản.

Có tranh giành, nhưng không loại trừ, vì người dân có thể gửi tiết kiệm và được hưởng chi trả bảo hiểm, nhưng họ không có quyền loại trừ người khác quyền gửi tiết kiệm tại ngân hàng để rồi được nhận bảo hiểm khi ngân hàng phá sản.  BHTG là loại hình bảo hiểm bắt buộc. Mọi TCTD có nhận tiền gửi dân cư phải tham gia BHTG. “Tổ chức tín dụng được nhận tiền gửi của cá nhân phải tham gia BHTG, trừ Ngân hàng chính sách” (Luật BHTG).

Có nghĩa là không một TCTD nào có nhận tiền gửi của cá nhân trong quá trình kinh doanh mà không nộp bảo hiểm. Theo quy định của Luật pháp Việt Nam, mức phí bảo hiểm phải nộp là như nhau, không phụ thuộc vào mức độ rủi ro hoặc quy mô của các TCTD.  Các chủ thể tham gia trong hoạt động BHTG. Khác với các loại hình bảo hiểm khác, BHTG có 3 chủ thể tham gia: Người nhận bảo hiểm là Tổ chức bảo hiểm; Người đóng bảo hiểm là tổ chức nhận tiền gửi dân cư; Người nhận bảo hiểm là người gửi tiền.

Các loại bảo hiểm khác, thì người mua bảo hiểm là người được nhận bảo hiểm khi nghĩa vụ bảo hiểm phát sinh, ngoại trừ ủy quyền. Trong bảo hiểm xã hội, người lao động cũng đóng góp một phần vào phí bảo hiểm. 6 Tổ chức nhận BHTG là BHTG được thành lập theo quy định của Luật pháp; có quyền hạn và trách nhiệm trong việc nhận, quản lý và chi trả bảo hiểm. Tổ chức tham gia BHTG là các ngân hàng và các tổ chức tín dụng phi ngân hàng có hoạt động huy động tiền gửi.

Các tổ chức này khi được tham gia BHTG có trách nhiệm đóng góp tài chính cho tổ chức BHTG và được quyền yêu cầu tổ chức BHTG chi trả tiền bảo hiểm cho người gửi tiền tại tổ chức của mình trong trường hợp tổ chức này mất khả năng thanh toán và bị cơ quan có thẩm quyền chấm dứt hoạt động. Các Tổ chức tín dụng tham gia BHTG trích từ thu nhập của mình để đóng phí và không được thu từ người gửi tiền. Người gửi tiền là đối tượng được bảo hiểm. Người gửi tiền thuộc đối tượng được BHTG là khách hàng có tiền gửi thuộc đối tượng được bảo hiểm tại tổ chức tham gia BHTG.

Những người gửi tiền này không phải đóng góp tài chính cho tổ chức BHTG nhưng có quyền yêu cầu tổ chức BHTG thanh toán tiền gửi kể cả tiền lãi tích lũy trên tiền gửi đó trong hạn mức chi trả tiền BHTG (nếu chi trả tiền BHTG có xác định hạn mức), hoặc thanh toán toàn bộ tiền gửi (nếu chi trả tiền BHTG không xác định giới hạn). HOẠT ĐỘNG GSTX ĐỐI VỚI NHTM CỦA TỔ CHỨC BHTG 1. Tổng quan về Tổ chức BHTG.  Mô hình tổ chức Mô hình, cơ cấu quản lý, chức năng nhiệm vụ của tổ chức bảo hiểm tùy thuộc vào từng quốc gia.

Ở Việt Nam, “Tổ chức BHTG là tổ chức tài chính nhà nước, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, thực hiện chính sách BHTG, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống các tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng” (Luật BHTGVN).