CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ 1. Phương thức tín dụng chứng từ 1. Khái niệm và chức năng cơ bản của tín dụng chứng từ: Tín dụng chứng từ là phương thức thanh toán thông dụng nhất hiện nay, khối lượng thanh toán thông qua phương thức ngày càng chiếm tỉ trọng lớn, do đó phòng thương mại quốc tế tại Paris (International Chamber Of Commerce) đã ban hành quy tắc và thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ (Uniform custom and pratice for Document Credit) để các bên xuất khẩu và nhập khẩu, các Ngân hàng có liên quan đến nghiên cứu áp dụng, nhằm tránh những sự hiểu lầm đáng tiếc có thể xảy ra. Vậy, truớc hết chúng ta cần hiểu tín dụng chứng từ là gì? Định nghĩa một cách đơn giản, tín dụng chứng từ là một cam kết thanh toán có điều kiện của Ngân hàng.
Một cách đầy đủ hơn tín dụng chứng từ là một văn bản cam kết của một Ngân hàng (Ngân hàng phát hành thư tín dụng: Issuing bank) theo yêu cầu của khách hàng (người xin mở L/C: Applicant) cho người bán (hoặc người hưởng lợi: Beneficiary) về việc sẽ trả một số tiền nhất định hoặc sẽ chấp nhận hối phiếu do người hưởng lợi ký phát trong phạm vi số tiền đó, với điều kiện người này xuất trình được bộ chứng từ phù hợp với quy định của L/C. Thư tín dụng có các chức năng cơ bản sau: Chức năng thanh toán: Bộ chứng từ xuất trình để đòi tiền theo thư tín dụng thông thường là những chứng từ xác nhận quyền sở hữu hàng hóa, chứng minh việc người bán đã hoàn thành nhiệm vụ giao hàng theo hợp đồng đã ký với người mua, là cơ sở để Ngân hàng thực hiện thanh toán. Chức năng tín dụng: thư tín dụng là văn bản thể hiện loại tín dụng do Ngân hàng cấp cho nhà nhập khẩu và là sự cam kết trực tiếp của Ngân hàng với nhà xuất khẩu. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - 14 - Trong nghiệp vụ này chữ tín dụng được hiểu theo nghĩa rộng là sự tín nhiệm chứ không chỉ là khoản tiền vay theo nghĩa thông thường của thuật ngữ này.
Trong thực tế, khi nhà nhập khẩu yêu cầu mở thư tín dụng mà Ngân hàng yêu cầu ký quỹ 100% thì lúc này Ngân hàng không cấp cho nhà nhập khẩu một khoản tín dụng nào, mà có chăng Ngân hàng chỉ cho nhà nhập khẩu “vay sự tín nhiệm” của Ngân hàng mà thôi Chức năng đảm bảo: Tín dụng chứng từ là sự cam kết độc lập của Ngân hàng phát hành L/C đối với nhà xuất khẩu. Trong đó Ngân hàng phát hành L/C bảo đảm nghĩa vụ thanh toán cho nhà xuất khẩu ngay khi xuất trình bộ chứng từ phù hợp mà không phụ thuộc vào ý muốn hay khả năng thanh toán của nhà nhập khẩu. Mặt khác, thông qua phương thức thanh toán này, quyền lợi của nhà nhập khẩu cũng được bảo vệ vì Ngân hàng mở L/C đóng vai trò trung gian kiểm soát chứng từ 1. Các thành phần trong thanh toán theo hình thức tín dụng chứng từ Qua định nghĩa trên tín dụng chứng từ bao gồm các thành phần như sau: Người mở thư tín dụng (Applicant): là người mua, người nhập khẩu hàng hóa Ngân hàng phát hành thư tín dụng (The Issuing bank): là Ngân hàng đại diện cho nhà nhập khẩu, phát hành thư tín dụng theo yêu cầu của nhà nhập khẩu Người hưởng lợi (Beneficiary): là người bán, người xuất khẩu hay bất cứ người nào khác mà người hưởng lợi chỉ định Ngân hàng thông báo thư tín dụng (Advising Bank) là Ngân hàng ở nước người thụ hưởng do thư tín dụng chỉ định Ngân hàng chiết khấu (Negotiating Bank): là Ngân hàng mà người hưởng lợi có thể mang bộ chứng từ hợp lệ đến đó xin chiết khấu (nhận tiền hàng trước) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
Quy trình thanh toán theo phương thức thư tín dụng Đây là sơ đồ và quy trình thanh toán được đơn giản hóa tối đa với giả thiết bộ chứng từ hoàn toàn phù hợp, không có sự tham gia của Ngân hàng hoàn trả 1 APPLICANT BENEFICIARY (Nhà nhập khẩu) (Nhà xuất khẩu) 5 9 2 8 4 6 3 ISSUING BANK ADVISING BANK (Ngân hàng phát hành) 7 (Ngân hàng thông báo) 10 1 Sơ đồ 1.1: Quy trình thanh toán theo phương thức tín dụng chứng từ (1): Ký kết hợp đồng ngoại thương giữa nhà xuất khẩu và nhập khẩu (2): Nhà nhập khẩu (Người xin mở L/C – Applicant) yêu cầu Ngân hàng phục vụ mình (Ngân hàng phát hành L/C –Issuing Bank) phát hành L/C cho nhà xuất khẩu (Người thụ hưởng – Beneficiary) (3): Ngân hàng phát hành thực hiện mở L/C và gởi đến Ngân hàng đại lý (Ngân hàng thông báo – Advising Bank) (4): Ngân hàng thông báo thực hiện thông báo L/C cho người thụ hưởng (5): Nhà xuất khẩu (Người thụ hưởng L/C) cung ứng hàng hóa dịch vụ (6): Người thụ hưởng L/C xuất trình chứng từ và nhận tiền chiết khấu (nếu có) (7): Ngân hàng thông báo (hoặc Ngân hàng chiết khấu –nếu có) gửi chứng từ cho Ngân hàng phát hành L/C, đòi tiền Ngân hàng phát hành (8): Ngân hàng phát hành L/C nhận chứng từ, làm thông báo và yêu cầu người xin mở L/C thanh toán TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Và Ngân hàng gởi chứng từ sẽ báo có cho người xuất khẩu khi nhận được số tiền trên 1. Những quy định quốc tế áp dụng trong phương thức tín dụng chứng từ − Uniform Custom and Practice for Documents Credits (UCP 600): Từ ngày ra đời đến nay UCP đã qua 6 lẩn thay đổi vào các năm 1951, 1962, 1974, 1983, 1993 và lần gần nhất là 2007. Tuy nhiên các văn bản ra đời sau qua các lần sửa đổi không hủy bỏ các văn bản trước đó nên các văn bản đều có giá trị thực hành thanh toán quốc tế.
Đây là một văn bản có tính quốc tế nhưng không mang tính chất bắt buộc, các bên liên quan có thể thỏa thuận tùy ý chọn UCP version nào để thực hiện − Uniform Rules for Bank- to- Bank Reimbursement Under Documentary Credit (URR No. 525) được xem như là sự mở rộng và chi tiết hóa điều khoản 13, thỏa thuận về hoàn trả liên hàng) của UCP 600. − International Standard Banking Practice for the examination of documents under documentary letter of credit (ISBP): giải thích chi tiết hơn về UCP 600, được coi là công cụ thực hành UCP 600 1. Các loại thư tín dụng 1.
Các loại thư tín dụng thông thường Thư tín dụng không hủy ngang (Irrevocable Letter of Credit): là loại L/C chỉ được điều chỉnh hay hủy bỏ khi được sự đồng ý của tất cả các bên liên quan (Người yêu cầu, Ngân hàng mở L/C, Người thụ hưởng L/C và Ngân hàng xác nhận (nếu có)) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - 17 - Tín dụng thư có thể hủy ngang (Revocable letter of credit): là loại tín dụng thư mà nhà nhập khẩu có thể được sửa đổi hoặc hủy bỏ tại bất cứ thời điểm nào mà không cần thông báo trước cho người bán, nhưng muốn sửa đổi hủy bỏ phải tiến hành trước khi nhà xuất khẩu giao hàng và xuất trình bộ chứng từ cho Ngân hàng thông báo.Trong thực tế loại L/C này rất hiếm khi được sử dụng, bởi người hưởng lợi không được đảm bảo quyền lợi, không thể biết được vào thời điểm nào L/C không còn hiệu lực Thư tín dụng có xác nhận (L/C confirm): là loại L/C mà người hưởng lợi được đảm bảo chắc chắn của Ngân hàng xác nhận, cộng thêm vào sự cam kết của Ngân hàng mở L/C, người hưởng lợi sẽ được ngân hàng xác nhận thanh toán miễn truy đòi nếu xuất trình chứng từ phù hợp, ngay cả trong trường hợp Ngân hàng mở L/C không thanh toán hoặc không có khả năng thanh toán. Hơn nữa, người thụ hưởng còn tránh được cả những rủi ro về ngoại hối (chính sách hạn chế chuyển đổi ngoại tệ của nước nhập khẩu) hay những rủi ro quốc gia khác của Ngân hàng mở L/C. Xác nhận L/C là tập quán tương đối phổ biến ở một số khu vực, đặc biệt là Châu Âu. Ngay cả khi Ngân hàng mở L/C không đề nghị, giữa người thụ hưởng và Ngân hàng của họ vẫn có thể có thỏa thuận về việc ngầm xác nhận L/C.
Trong trường hợp này, Ngân hàng xác nhận gánh chịu rủi ro cao hơn đồng thời phí xác nhận tương ứng cũng cao hơn. Phí xác nhận L/C thường được tính toán trên cơ sở xác định mức rủi ro cao nhất có thể xảy ra. Mức phí này thường căn cứ vào độ rủi ro tại nước của Ngân hàng mở L/C, thời hạn hiệu lực của L/C, xếp hạng Ngân hàng phát hành, uy tín trong giao dịch với Ngân hàng phát hành, hạn mức tín dụng cho phép … Thư tín dụng trả tiền ngay (L/C at sight): loại L/C trong đó Ngân hàng phát hành L/C cam kết trả tiền (hay thông qua Ngân hàng đại lý của mình thực hiện việc trả tiền ngay) khi người thụ hưởng xuất trình bộ chứng từ phù hợp với L/C TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - 18 - Thư tín dụng trả chậm (L/C usance): Là loại L/C trong đó Ngân hàng phát hành L/C cam kết trả tiền (hoặc làm cho việc trả tiền được thực hiện) vào một ngày xác định trước trong tương lai với điều kiện Người thụ hưởng xuất trình bộ chứng từ theo quy định của L/C. Thư tín dụng nhiều kỳ hạn thanh toán hay hỗn hợp (mixed payment): tức một phần giá trị phải trả ngay, phần còn lại được cho trả chậm.
Một số loại thư tín dụng đặc biệt: Thư tín dụng chuyển nhượng: là loại thư tín dụng theo đó người thụ hưởng thứ nhất (First Beneficiary) có quyền yêu cầu ngân hàng phục vụ mình chuyển nhượng một phần hay toàn bộ giá trị của thư tín dụng gốc (Prime L/C) cho người thụ hưởng thứ hai (Second beneficiary) Mục đích của L/C chuyển nhượng là nhằm giúp cho nhà xuất khẩu (thực chất là đối tác trung gian) tiến hành dịch vụ xuất khẩu mà không cần đến vốn của mình. Trách nhiệm thanh toán của L/C này vẫn thuộc về Ngân hàng phát hành L/C. Còn Ngân hàng chuyển nhượng chỉ thực hiện những thao tác kỹ thuật nghiệp vụ đơn thuần theo chỉ thị của người thụ hưởng thứ nhất. Thư tín dụng giáp lưng: là loại L/C được phát hành dựa vào một L/C khác.