CHƯƠNG 1: NGUYÊN TẮC KHI THIẾT KẾ BAO BÌ SẢN PHẨM Mục tiêu: Trình bày được các nguyên tắc khi thiết kế bao bì sản phẩm 1. Mang đặc trưng thương hiệu Trong các nguyên tắc trong thiết kế bao bì, đây là yếu tố giúp tăng nhận diện và khả năng cạnh tranh của thương hiệu. Trong marketing, bao bì là bộ mặt của thương hiệu, đồng thời là ”một chuyên viên tiếp thị” cực kỳ hiệu quả. Chúng có mặt ở khắp mọi nơi, mọi thời điểm, tiếp cận trực tiếp với khách hàng và ảnh hưởng rất lớn đến hành vi mua sắm của khách hàng.
Thiết kế bao bì sản phẩm phải chú trọng thể hiện được vài biểu tượng đặc trưng khiến khách hàng dễ dàng nhận ra như màu sắc đặc trưng, kiểu dáng bao bì, logo, slogan hoặc những đặc điểm nhận diện của doanh nghiệp trên đó nhằm mục đích để khách hàng chú ý, nhớ đến và không nhầm lẫn với những đối thủ cạnh tranh khác. 21 Đặc biệt, những yếu tố này cần phải đồng bộ với bộ nhận diện thương hiệu của. Điều này sẽ giúp bản thiết kế bao bì thể hiện được sự khác biệt thương hiệu hiệu quả. Chính sự đồng bộ sẽ khiến bao bì thành công cụ hữu ích để quảng bá thương hiệu, tăng tính nhận diện lên nhiều.
Hình dáng chai thuỷ tinh mang tính biểu tượng của Coca- Cola đã có “tuổi đời” gần 70 năm Chú sư tử biển của quốc đảo Singapore cùng linh vật hổ xuất hiện trên lon bia Tiger theo nét vẽ và màu cam trong bộ nhận diện thương hiệu 22 Vậy nên, nguyên tắc để có một thiết kế bao bì đẹp trước hết phải đảm bảo mang đặc trưng của doanh nghiệp. Phù hợp với quá trình chế biến, điều kiện bảo quản sản phẩm Trong quá trình chế biến sản phẩm có một số công đoạn xử lý nhiệt trong bao bì như quá trình nấu, quá trình cấp đông, …Do vậy, việc lựa chọn chất liệu bao bì phải phù hợp với các quá trình này như bao bì chịu nhiệt độ cao, chịu được nhiệt độ âm sâu. Ngoài ra, một yếu tố khác cần quan tâm là điều kiện bảo quản sản phẩm (nhiệt độ thường, lạnh, đông lạnh) sẽ ảnh hưởng đến việc thiết kế bao bì sản phẩm. Chẳng hạn, thiết kế nhãn cho bao bì sản phẩm đông lạnh phải lựa chọn chất liệu nhựa chống thấm nước và loại keo dán được trong điều kiện đông lạnh.
Tùy vào tính chất của sản phẩm để lựa chọn loại, chất liệu phù hợp cho bao bì sản phẩm. Dưới đây là một số ví dụ về thiết kế bao bì cho một số sản phẩm cụ thể. Ví dụ với bao bì cho sản phẩm bim bim thì tính chất sản phẩm là dễ vỡ trong quá trình vận chuyển, dễ ôi dầu, dễ mất mùi hương, dễ hút ẩm. Vì vậy yêu cầu khi thiết kế bao bì là bao bì dạng túi màng phức hợp có bơm khí trơ.
Bơm khí trơ để làm phồng túi tránh bể vỡ sản phẩm, bảo quản sản phẩm không bị ôi dầu. Chất liệu của túi nên chọn màng phức hợp có lớp nhôm để chống thấm ẩm, oxy và mất mùi hương. 23 Ví dụ với bao bì sản phẩm xúc xích thanh trùng, vì sản phẩm cần bảo quản trong điều kiện lạnh và hút chân không nên bao bì lựa chọn chất túi PA/PE để phù hợp với quá trình hút chân không và bảo quản lạnh sản phẩm. Rõ ràng về thông tin Thiết kế bao bì sản phẩm cần phải làm rõ về sản phẩm và nhãn hàng.
Một thiết kế bao bì đẹp, bắt mắt nhưng thông tin không rõ ràng có thể dẫn đến nhầm lẫn cho khách hàng về sản phẩm thực sự bên trong ,dễ gây ra những hiểu lầm về sản phẩm từ đó có thể khiến người tiêu dùng mất lòng tin đối với sản phẩm, thậm chí còn có thể gây ra những tác hại cho người sử dụng. Hình trên là một ví dụ rất tồi tệ về thiết kế bao bì. Thiết kế bao bì này trông rất đẹp mắt, nhìn rất ngon miệng, rất giống các loại đồ uống trái cây dành cho trẻ em. 24 Nhưng thật ra đây lại là một sản phẩm nước tẩy rửa, vì vậy bao bì này có thể gây nhầm lẫn tai hại cho người sử dụng.
Đây là một ví dụ điển hình cho sự thiếu rõ ràng của thiết kế bao bì sản phẩm. Với thiết kế bao bì của mẫu nước tẩy rửa trên, thay vì đưa hình ảnh trái cây làm nổi bật trên bao bì gây nhầm lẫn, thì có thể làm nổi bật hình ảnh bồn cầu, hướng tư duy của người mua hàng nhanh chóng nhận biết đây là nước tẩy rửa. Trên thực tế, có một số loại sản phẩm như nước hoa hay mỹ phẩm, dược phẩm sẽ có thiết kế bao bì trừu tượng hơn một chút, nhưng vẫn phải ưu tiên làm rõ thông tin về sản phẩm và thương hiệu ngay trên bao bì. Trung thực về sản phẩm Một số thiết kế bao bì thường cố gắng đưa hình ảnh của sản phẩm ra ngoài bao bì một cách thật hấp dẫn và thu hút nhất, thậm chí hấp dẫn hơn cả sản phẩm thực bên trong.
Việc bao bì bản phẩm ”tâng bốc” hàng hoá một cách thái quá sẽ khiến những khách hàng nếu sử dụng sản phẩm khác xa với lời giới thiệu sẽ cảm thấy bị lừa dối. Mặc dù chiêu thức này có thể giúp thương hiệu thúc đẩy doanh số ban đầu nhưng tất cả chỉ khiến khách hàng thất vọng và quay lưng với sản phẩm trong những lần mua hang sau đó. Hình ảnh cho thấy bao bì sản phầm là chiếc bánh rất nhiều hạt socola nhưng thực chất sản phẩm thì hoàn toàn ngược lại 25 Vì vậy, thiết kế bao bì cần phản ánh trung thực về sản phẩm, phần còn lại hãy để sản phẩm tự khẳng định điều đó. Sáng tạo, ghi dấn ấn riêng Theo thống kê cho thấy có đến 80% khách hàng quyết định mua hàng khi nhìn thấy thiết kế sản phẩm bắt mắt.
Bởi thế chú trọng sáng tạo mẫu bao bì lôi cuốn, độc đáo là nguyên tắc không thể thiếu. Để ghi lại ấn tượng sâu đậm với khách hàng, thiết kế bao bì phải độc đáo, khác biệt. Bao bì sáng tạo sẽ mang đến sức hút đặc biệt với khách hàng. Làm nổi bật sự khác biệt giữa hàng nghìn sản phẩm khác.
26 Tuy nhiên, trong các nguyên tắc thiết kế bao bì thì sáng tạo cũng là nguyên tắc nguy hiểm nhất. Bởi có đôi khi sáng tạo quá đà sẽ đi xa thương hiệu, phản tác dụng. Tính mở rộng Một thiết kế bao bì tốt còn phải có tính mở rộng, nghĩa là có thể cho phép giới thiệu một chuỗi sản phẩm của một công ty liên kết với nhau. Ví dụ, cùng một công ty nhưng có nhiều sản phẩm nước hoa quả dưới cùng một thương hiệu, vậy thì bao bì sản phẩm cần được liên kết để trở thành một hệ thống sản phẩm liên qua đến nhau.
Vì vậy khi thiết kế bao bì sản phẩm, hãy tạo ra những bao bì có thể dễ dàng thay đổi các thông tin khác nhau để có thể sở hữu một chuỗi các sản phẩm mở rộng hoặc một nhóm sản phẩm có tính liên kết, đồng bộ với nhau. Thiết kế bao bì tốt cho phép dễ dàng biến đổi mà không làm mất đi sự hấp dẫn thị giác. Có tính ứng dụng cao Một điểm cộng rất lớn cho thiết kế bao bì là đảm bảo tính ứng dụng cao. Bên cạnh tác dụng cơ bản của bao bì là chứa đựng và bảo vệ sản phẩm, nó sẽ được lòng khách hàng hơn khi thuận tiện trong sử dụng, vận chuyển và bảo quản.
Ví dụ như thiết kế của chai tương cà chua Heinz dưới đây, thiết kế chai nhựa úp ngược đã thay thế cho thiết kế chai thủy tinh và làm giúp tăng doanh số bán hàng 27 bởi giảm được giá thành sản phẩm, bảo quản và lưu trữ dễ dàng hơn, không bị rơi vỡ, và giúp cách lấy tương cà thuận tiện hơn cho người dùng. Với bao bì sản phẩm bánh kẹo, rõ ràng khách hàng sẽ lựa chọn một hộp bánh có túi xách thay vì phải khệ nệ ôm từ siêu thị về nhà. Đa dụng Với cuộc sống hiện đại, người tiêu dùng luôn bận rộn, nên bao bì có tính đa dụng sẽ luôn được người tiêu dùng đánh giá cao. Ví dụ, Một số loại bao bì có tính đa dụng cao: • Có điểm xé trên túi, hộp, màng film dễ lột, dễ xé.
28 • Có thể nấu trực tiếp trong nước nóng. • Có thể sử dụng trực tiếp trong lò vi sóng • Có thể nướng trực tiếp trong lò nướng. Bắt mắt khi trưng bày lên kệ 29 Trên thực tế, một sản phẩm không bao giờ đứng một mình và không phải người mua nào cũng kiên nhẫn để xem toàn bộ thương hiệu được trưng bày trên kệ mặc dù họ đang đứng tại quầy họ cần mua. Chỉ đến khi có một loại nhất định thu hút sự chú ý thì người mua sẽ quyết định đến gần hơn để nhìn kỹ.
Vì vậy, bao vì sản phẩm phải bắt mắt để được người mua hàng nhận biết nhanh nhất. Sự tách bạch rõ ràng và sức lôi cuốn của sản phẩm khi đặt trên kệ hàng thực tế chính là thứ mà các nhà bán lẻ gọi là “ấn tượng trên kệ trưng bày,” và tạo nên thay đổi lớn trong tiêu thụ sản phẩm. Bảo vệ môi trường Vấn đề về bảo vệ môi trường hiện nay đang là một trong những vấn đề nhận được sự quan tâm hàng đầu, luôn được cân nhắc trong mọi hoạt động kinh tế. Vì vậy,người tiêu dùng ngày càng quan tâm nhiều đến môi trường.
Đây là xu hướng hiện tại và trong tương lại mà đa số các nhà sản xuất hướng đến, do vậy bao bì có tính bảo vệ môi trường sẽ luôn được đánh giá cao. 30 Ra mắt vào năm 1961, Sprite với thiết kế chai màu xanh lá đặc trưng đã làm nên thương hiệu cho dòng sản phẩm nước có ga vị chanh, trở thành sản phẩm ưa chuộng của nhiều thế hệ. Vào tháng Tư năm 2021, Coca-Cola Việt Nam đã ra một quyết định táo bạo: chuyển Sprite từ chai màu xanh lá cây sang chai nhựa PET trong để chai Sprite dễ dàng được tại chế và có thêm vòng đời mới sau khi sử dụng. Coca-Cola Việt Nam chính thức đưa thông điệp “Tái Chế Tôi” lên bao bì sản phẩm của tất cả các thương hiệu nhằm khuyến khích người tiêu dùng chung tay vào các hoạt động hỗ trợ tái chế bao bì sau khi thưởng thức sản phẩm.