Chuong 4 THẤM ĐỊNH TÍN DỤNG TRUNG DÀI HẠN TÀI TRỢ DỰ ÁN ĐẦU TƯ A. CAC HINH THUC TiN DUNG TRUNG DAI HAN TÀI 2 2 TRỢ DỰ ÁN ĐẦU TƯ I. CHO VAY TRUNG DAI HAN 1. Cho vay dự án đầu tư dài hạn Tài trợ dự án đầu tư là hình thức tài trợ của ngân hàng thương mại và các ngân hàng khác nhằm giúp đỡ các đơn vị chủ đầu tư có đủ vốn để thực hiện dự án đầu tư đã được phê duyệt.
Theo hình thức tài trợ này, các dự án đầu tư của Nhà nước, của các loại hình doanh'nghiệp để xây dựng các cơ sở sản xuất, khai thác, hoặc phát triển sản xuất kinh doanh cơ sở hạ tầng, dịch vụ, đời sống. nếu tính toán được hiệu quả kinh tế, có tính khả thi mà thiếu vốn thì ngân hàng sẽ cho vay dự án đầu tư, giúp đơn vị chủ đầu tư có vốn đề hoàn thành dự án đầu tư theo kế hoạch đã đề ra. Đối tượng cho vay dự án đầu tư là các công trình, hạng mục công trình đầu tư có thể tính toán được hiệu quả kinh tế trực tiếp, nhanh chóng phát huy tác dụng đảm bảo thu hồi vốn nhanh, cụ thể bao gồm: s Giá trị máy móc thiết bị. s Công nghệ chuyên giao.
s Sáng chế phát minh. s Ch¡ phí nhân công và vat tư (Chi phí xây lắp) s Ch¡ phí mua bảo hiểm cho tài sản thuộc dự án đầu tư s Chi phí khác 174 GIAO TRINH THAM DINH TIN DUNG s® Các công trình xây dựng cơ bản mới. ® Công trình xây dựng cải tạo, hay mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh. e Công trình khôi phục, thay thế tài sản cố định.
| Đối với dự án đầu tư dài hạn, thời hạn cho vay từ 5 đến 20 năm, hoặc dài hơn, nhưng không vượt quá thời gian khai thác công trình dự án Khi ngân hàng đồng ý tài trợ dự án đầu tư dài hạn, ngân hàng sẽ tính toán xác định nguồn thu nợ từ nguồn thu nhập do dự án mang lại (tiền khấu hao TSCĐ và lợi nhuận thu được khi đưa công trình vào sử dụng khai thác) do đó chỉ những dự án có tính khả thị, thời hạn thu hồi vốn đảm bảo yêu cầu thì ngân hàng mơi tài trợ Trong cho vay dự án đầu tư dài hạn, cần chú ý mấy điểm sau: + Thống nhất phương thức tính lãi phát sinh trong thời gian thi công và phương thức trả nợ Trong tài trợ dự án đầu tư, thường có phân biệt 2 giai đoạn: Giai đoạn đầu tư và giai đoạn đưa dự án đầu tư hoàn thành vào sử dụng, khai thác Giai đoạn đầu tư: Đây là giai đoạn đơn vị chủ đầu tư triển khai thực hiện dự án ngay sau khi dự án đầu tư đã được thu xếp nguồn von. Trong giai đoạn này ngân hàng sẽ thực hiện giải ngân cho dự án theo tiến độ và mức độ thực hiện dự án (tiến độ thi công). Vì dự án đầu tư dài hạn có thời gian thực hiện dự án khá dài nên ngân hàng cần mở sô theo dõi phát vay để quản lý dòng vốn đầu tư tín dụng của dự án. Trong suốt thời gian giải ngân cho dự án (Thời gian thi công) tiền lãi phát sinh có thể được tính toán và xử lý theo một trong 3 phương thức đã được thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng - Thứ nhất: Lãi phát sinh được tính theo số dư b/q thực tế hàng tháng và được nhập vốn ngay, cứ như thế cho đến khi công trình hoàn thành - Thứ hai: Tiền lãi phát sinh được tính theo số dư b/q thực tế hàng tháng, nhưng không nhập vốn ngay mà ghi vào theo dõi riêng.
Đến khi công trình hoàn thành, toàn bộ sô lãi phát sinh trong suốt thời gian thi công sẽ được nhập vốn một lần. - Thứ ba: Tiền lãi phát sinh được tính theo số vốn giải ngân từng đợt cho dén khi công trình hoàn thành sẽ nhập vốn. Trong 3 phương thức này, phương thức thứ nhất được coi là phương thức tính lãi kép và sử dụng phô biến. Phương thức này tiền lãi phát sinh trong thời gian thi công là lớn nhất, do đó có lợi cho ngân hàng.
Phương thức 2 và phương thức 3 là phương thức tính lãi đơn, sẽ có lợi cho chủ đầu tư. ® Giai đoạn khai thác dự án: Sau khi dự án đầu tư hoàn thành toàn bộ, chủ đầu tư nhanh chóng đưa công trình vào khai thác sử dụng để phát huy hiệu quả đầu tư của dự án. Đồng thời trong giai đoạn này, chủ đầu tư phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho ngân hàng theo đúng cam kết đã ghi trong hợp đồng tín dụng. Nguồn trả nợ được lấy từ thu nhập ròng do dự án mang lại bao gồm tiền khấu hao TSTB và lợi nhuận sau thuế.
Hai bên cũng có thê lựa chọn 1 trong 3 phương thức trả nợ sau đây: Thứ nhất: Phương thức kỳ khoản giảm dần Theo phương thức này, toàn bộ nợ gốc sẽ được chia đều cho các kỳ hạn trả; Lãi trung dài hạn sẽ được tính theo số dư thực tế giảm dần và được thu cùng một lúc với nợ gốc. Đây là phương thức thu nợ phổ biến hiện nay. Thứ hai: Phương thức kỳ khoản tăng dần Theo phương thức này, toàn bộ nợ gốc cũng sẽ được chia đều cho các kỳ hạn trả; Lãi trung dài hạn sẽ được tính theo số nợ gốc hoàn trả có kết hợp với kỳ hạn sử dụng vốn và thu cùng một lúc với nợ gốc. Phương thức thu nợ kiểu này ít được các ngân hàng sử dụng.
Nhưng nêu sử dụng phương thức này sẽ có lợi cho chủ đầu tư. 176 GIAO TRINH THAM DINH TIN DU NG Thứ ba: Phương thức kỳ khoản cố định Theo phương thức này, ngân hàng sẽ xác định một mức tiền khách hàng phải trả theo từng kỳ hạn (bao gồm cả góc và lãi) và không thay đổi trong suốt thời gian trả nợ. Phương thức này tiện lợi cho cả hai bên. + Điều chỉnh kỳ hạn nợ Trong quá trình trả nợ, khách hàng có thể đề nghị ngân hàng điều chỉnh kỳ hạn nợ cho phù hợp với tình hình doanh thu thực tê của mình.
- Điều chỉnh tăng số kỳ hạn trả, giảm số tiền phải trả cho mỗi kỳ hạn. - Điều chỉnh giảm số kỳ hạn trả, tăng số tiền phải trả cho mỗi kỳ hạn. Nguyên tắc điều chỉnh kỳ hạn là không làm thay đối thời gian trả nợ đã được ấn định. Trường hợp điều kiện cho phép, khách hàng có thể trả nợ trước hạn đẻ rút ngắn thời gian trả nợ, nhưng phải được giải trình cu thé cho ngân hàng và phải theo quy định của ngân hàng về vấn đề này.
Ngược lại, nếu tình hình khó khăn, khách hàng có thể xin điều chỉnh kéo dài thời hạn trả nợ. Cho vay dự án đầu tư trung hạn Dự án đầu tư trung hạn, còn được gọi là dự án đầu tư chiều sâu có thời hạn thu hồi vốn không quá 5 năm. Đây là dự án đầu tư có tính - chất mở rộng, cải tạo quy mô sản xuất kinh doanh hiện có, hoặc đầu tư nhằm thay đổi dây chuyền công nghệ, tăng năng suất, tăng chất lượng sản phẩm, tận dụng phế liệu phế phẩm v. Dự án đầu tư chiều sâu do các doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất kinh doanh thực hiện, dc đó kinh nghiệm quản lý, điều hành cũng như trình độ kỹ thuật củ: doanh nghiệp khiến dự án có tính khả thi và hiệu quả cao, dễ dàng được ngân hàng đồng ý tài trợ.
Thời hạn cho vay đối với dự án đầu tư chiều sâu dưới 5 năm Đối với dự án đầu tư chiều sâu, khi ngân hàng đồng ý tài trợ, ngân hàng sẽ tính toán xác định nguồn thu nợ từ thu nhập của của khách hàng, bao gôm thu nhập hiện hữu và thu nhập tăng thêm do đưa dự án đầu tư chiêu sâu vào sử dụng. Dự án dầu tư chiều sâu thường được ngân hàng chấp nhận tài trợ vì khả năng xảy ra rủi ro rất thấp Các dự án đầu tư chiêu sâu rất da dạng, tùy theo đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, nhưng đều tính toán hiệu quả một cách cụ thể và trực tiếp Il. CHO THUE TAI CHINH (FINANCIAL LEASING) 1. Khái niệm Cho thuê tài chính (CTTC) là hoạt động tín dung trung dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc thiết bị phương tiện vận chuyền và các động sản khác.
Bên cho thuê cam kết mua máy móc thiết bị phương tiện tiện vận chuyển và động sản theo yêu cầu của bên thuê, và năm giữ quyên sở hữu tài sản thuê; Bên đi thuê được sử dụng tài sản thuê và thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn thuê đã được 2 bên thỏa thuận và không được hủy bỏ hợp đồng trước hạn. Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được quyền sở hữu tài sản thiết bị (nếu giá trị tài sản thiết bị đã được bên thuê thanh toán hết) hoặc tiếp tục thuê tài sản theo các điều kiện đã thỏa thuận trong hợp dong thuê. Các chủ thể liên quan 2. Bên cho thuê (Leaser) Bên cho thuê là nhà tài trợ dùng vốn của mình mua các tài sản thiết bị để xác lập quyền sở hữu của mình đối với các tài sản thiết bị đó rồi đem cho thuê để người đi thuê sử dụng trong một thời gian nhât định.
Bên cho thuê là các công ty cho thuê tài chính được thành lập và được cấp giấy phép hoạt đông về cho thuê tài chính. Thời gian hoạt động tối đa của công ty cho thuê tài chính là 70 năm. 178 GIÁO TRÌNH THÁM ĐỊNH TÍN DỤNG Bên cho thuê có những quyền sau: * Mua, nhập khẩu trực tiếp tài sản, thiết bị theo yêu cầu của bên thuê. * Yêu cầu bên thuê cung cấp đầy đủ các báo cáo kế toán, các kế hoạch SXKL) có liên quan đến việc sử dụng tài sản thuê.
* Yêu câu bên thuê bồi thường mọi thiệt hại do không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo quản, sữa chữa, thanh toán tiền bảo hiểm trong thời hạn cho thuê. * Thu hồi tài sản cho thuê và yêu cầu bên thuê phải thanh toán ngay toán bộ số tiền thuê khi vi phạm hợp đồng cho thuê. Nghĩa vụ của bên cho thuê: * Ký hợp đồng mua tài sản, thiết bị, hoàn tất các thủ tục nhập khẩu tài sản, thanh toán toàn bộ tiền mua tài sản thiết bị cho thuê. * Bồi thường thiệt hại cho bên thuê trong trường hợp bên cho thuê vi phạm hợp đồng cho thuê.
Bên thuê là người có nhu cầu tài trợ dưới hình thức cho thuê tài chính.