Chương IV PHƯƠNG TIỆN CHO TRẺ KHÁM PHÁ MOI TRUONG XUNG QUANH Ở TRƯỜNG MÀM NON MỤC TIÊU 'Sau khi học xong chương 4, sinh viên cần: - Trình bày được yêu cầu, nội dung của môi trường vật chất trong lớp và trường mâm non nhằm giúp trẻ khám phá môi trường xung quanh. - Xác định được các phương tiện can có để khám phá một số nội dung cu thé - Biết xác định nội dung, cách sắp xép một số đồ dùng cho (rẻ khám phá môi trường xung quanh theo đề tai/chi dé - Biết trình bày ý tưởng và hoàn thiện một số phương tiện cho trẻ khám phá theo đề tài Qué trình cho trẻ khám phá môi trường xung quanh có đạt hiệu quả cao hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó môi trường xung quanh trẻ giữ một vị trí quan trọng. Môi trường xung quanh chứa đựng các phương tiện cần thiết cho việc khám phá tự nhiên và xã hội. 'Việc tận dụng, khai thác môi trường gần gũi xung quanh để giúp trẻ khám phá là cách làm tiết kiệm và hiệu quả nhất, Trẻ em lứa tuổi mam non phân lớn thời gian sống trong gia đình và ở trường lớp mằm non vì vậy cha mẹ và cô giáo cần tạo môi trường giáo dục thuận lợi cho việc khám phá môi trường xung quanh nói riêng và giáo dục nói chung, 1.
MÔI TRƯỜNG GIA ĐÌNH 1. Môi trường vật chất Để phục vụ một cách có hiệu quả cho việc khám phá môi trường xung quanh trong gia đình cần tô chức tốt môi trường giáo dục bao gồm: ~ Môi trường thiên nhiên: Mỗi gia đình trong khả năng có thé trồng một số loài cây và nuôi một số con vật đẻ tạo sự gần. gũi của trẻ với thiên nhiên, đồng thời kích thích trẻ tìm tòi khám phá về chúng. Các đối tượng cần đảm bảo yêu cầu vệ sinh, an toàn đối với trẻ.
Người lớn cần quan tâm đên môi trường này, kịp thời chỉ dẫn, giảng giải cho. trẻ về đặc điểm của cây cối và các con vật, đồng thời thu hút trẻ vào việc lao động chăm sóc chúng. - Đồ dùng gia đình: Bắt kỳ một gia đình nào cũng cần có các đồ dùng thiết yếu phục vụ cho cuộc sống hàng ngày. Tuy vậy đề các đồ dùng thực sự phát huy tác dụng đối với trẻ thì các đồ dùng này cần được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp, đảm bảo vệ sinh.
Người lớn cần thông qua các đồ dùng này để làm phong phú kinh nghiệm xã hội cho trẻ, Trong các tình huống thuận lợi người lớn cần cho trẻ biết về tên gọi, chức năng của đồ dùng, dạy trẻ cách sử dụng đồ dùng theo chức. năng và cách sử dụng các đồ dùng thay thế. Mỗi khi ở gia đình có thêm đồ dùng mới cần cho trẻ biết đồ dùng cần cho ai, sử dụng như: thế nào. Trong sinh hoạt hàng ngày người lớn cần lôi cuốn trẻ vào việc i, rửa, cất dọn, sắp xếp đồ dùng nhằm tạo sự quan tâm của trẻ đối với đồ dùng và công việc bảo quản, giữ gìn chúng.
Môi trường tinh thần Không khí thân thiện, 4m cúng trong gia đình là điều kiện rất quan trọng nhằm giáo dục tình cảm của trẻ đối với gia đình, đối với những người thân yêu và đây là trường học đầu tiên dạy cách ứng xử. cho trẻ, Mỗi gia đình cần tạo ra những thói quen tốt, môi quan hệ tôn trọng lẫn nhau. Các hoạt động chung cần được tổ chức thường xuyên để tạo ấn tượng, kỷ niệm đẹp vẻ gia đình như cùng đi tham quan, cing nhau trang trí nhà cửa chuẩn bị đón Tết, cùng chuẩn bị quà sinh nhật, quà mùng 8/3 cho những người thân trong gia đình. Để phát huy tối đa tác dụng của môi trường gia đình và thất chặt mối quan hệ giữa gia đình và trường mầm non, cần thiết phải có sự trao đổi thường xuyên giữa giáo viên mầm non và phụ huynh về cách xây dựng cũng như sử dụng môi trường gia đình nhằm tạo ra nhiều điều kiện, cơ hội cho trẻ khám phá môi trường xung quanh.
MÔI TRƯỜNG Ở TRƯỜNG MÀM NON.1 Môi trường ở trong lớp mầm non 2. Môi trường vật chất Môi trường vật chất bao gồm các vật dụng tự nhiên và do con người sáng tạo ra. Nói rộng ra môi trường này bao gồm các khu vực trong trường mầm non và các đồ dùng đồ chơi chứa đựng trong đó. Môi trường này là một nguồn lực thúc đẩy hoạt động khảo sát, khám phá, tìm hiểu thế giới xung quanh của trẻ.
Nội dung của môi trường vật chất - Vật thật: Vật thật gồm các đô dùng phục vụ cho sinh hoạt, học tập ở lớp, đồ chơi của trẻ và các con vật nuôi, cây côi ở trong khu vực lớp. ~ Tranh ảnh, mô hình: Tranh ảnh các cỡ bao gồm tranh ảnh do giáo viên mua, tự vẽ và tranh ảnh do giáo viên, phụ huynh sưu tầm từ nhiều nguồn khác nhau như sách báo, tạp chí, lịch. Mô hình các loại được làm từ bìa, nhựa, gỗ v. Tranh ảnh, mô hình phải phản ánh đầy đủ các nội dung cho trẻ khám phá môi trường xung quanh.
- Các bộ đồ chơi: Các bộ đồ chơi học tập như lô tranh hoạt động, đôminô; các bộ ghép hình, nói hình v. ác bộ đồ chơi sáng tạo như đồ chơi đóng vai và đồ chơi xây dựng, lắp ghép. Khuyến khích trẻ tự tạo ra đồ chơi từ các nguyên liệu tái cl ~ Các tuyển tập và sách: Tuyển tập thơ, truyện, câu đồ, ca dao tục ngữ, bài hát được sắp xếp theo chủ đề. Sách tranh truyện, sách khoa học, từ điển bách khoa về động vật, thực vật, các hiện tượng tự nhiên v.
~ Các bộ sưu tập thực vật, động vật, phương tiện giao thông. ~ Các phương tiện nghe nhìn: đầu video, đầu đĩa, màn hình tivi, đài catxet và các băng đĩa có nội dung về môi trường xung quanh. ~ Các phương tiện và học liệu khác: Chai, đĩa, lọ, hộp nhựa các. cố; ống nhựa, phếu, nam châm; vải vụn, giấy các loại, bê nước, sỏi, đá, vỏ sò, các loại hạt, nắp chai lọ, kính lúp, kính hiễn vi, cân, thước đo các loại và các vật dụng khác.
Những đồ dùng này có thể khuyến khích trẻ và phụ huynh cùng đóng góp. Yêu câu đối ới các đề dùng, đồ chơi trong môi trường vật chất ở lớp mẫm non ~ Đề dùng, đồ chơi cần phải chắc chắn, linh động, an toàn, dễ quản lý. ~ Phù hợp với trình độ phát triển của trẻ. ~ Đồ dùng, đồ chơi phải luôn luôn thay đổi theo từng chủ đề.° Đồ dùng, đồ chơi phải mang tính mở, tức là dùng được vào.
nhiều mục đích khác nhau._ ~ Đồ dùng, đồ chơi phải phong phú, đa dạng để có thể phát triển các kỹ năng nhận thức cho trẻ. - Đồ đùng, đỗ chơi phải dễ sử dụng để không cần phải có sự hướng dẫn nhiều trẻ cũng có thể thao tác được. - Số lượng đồ dùng, đồ chơi cẳn phải phong phú, đủ để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của trẻ. Cách sắp xắp đồ dùng, đồ chơi Các đồ dùng, đồ chơi cần được sắp xép một cách khoa học, thẳm mỹ, có khả năng kích thích, lôi cuốn trẻ sử dụng và hoạt động.
Những đồ dùng đồ chơi cần phải sắp xếp vào các góc. Dưới đây là một số góc đặc thù đẻ khám phá môi trường xung quanh - Góc khoa học Góc khoa học cần bố trí các dụng cụ, phương tiện như kính lúp, nam châm, đồng hồ bắm giây, cân, thước đo, ông nhòm v. Các học liệu khác ở góc khoa học phù hợp với chủ đề. Ví dụ: chủ đề động vật có thể chuẩn bị: Các loại trứng, vỏ động vật than mềm, tổ của một số con vật, vật mẫu côn trùng, thức ăn của một số con vật.
Chủ đề nước có thể chuẩn bị các loại chai, lọ, ông xiphoong, các loại màu, các vật chìm nổi, các chất tan và không tan, phếu. Ở góc khoa học có thể tổ chức cho trẻ thực hiện các thí nghiệm, thir nghiệm, các hoạt động, thực tiễn, các quan sát nhằm củng, cố, mở. rộng hiểu biết về các chủ đề khám phá. Kết quả của các hoạt động này có thể cho trẻ lưu bằng kí hiệu vào bảng lưu kết quả để các trẻ khác có thể xem và đối chiếu kết quả với nhau.
- Góc sách Các loại sách, từ điển bách khoa dành cho trẻ nhỏ, các tuyển tập, máy tính và các phần mềm đã được cài sẵn (nếu có), bản, ghế, bút chì, bút màu. Các loại sách phục vụ cho khám phá môi trường xung quanh có thể sưu tầm từ các gia đình, cộng đồng. Ở góc này cô có thể đọc sách/ truyện cho trẻ nghe hoặc hướng dẫn trẻ thực hiện các bài tập có trong sách. Trẻ có thể xem hình ảnh trong sách, *đọc” sách theo cách của mình hoặc thực hiện các bài tập nối hình, đánh dấu đúng có ở.
Bảng giấy hoặc bảng gài, các loại thẻ, các loại sách, báo, tạp. chí có hình ảnh phù hợp với chủ đề, các bộ đồ chơi học tập phù hợp, bàn ghế, bút chì, thước kẻ, keo, hồ dán. ~ Góc thiên nhiên Mỗi lớp nên có một góc thiên nhiên. Góc thiên nhiên cần được.
bố trí ở nơi thuận lợi cho việc quan sát các đối tượng và không làm ảnh hưởng đến các hoạt động khác của trẻ (gần cửa số, góc hành lang. Trong góc thiên nhiên gồm có thực vật, động vật và khu thiên nhiên vô sinh. Các đối tượng được nuôi trồng ở góc thiên nhiên cần phải phong phú, đa dạng về hình thái và điều kiện sống. Thực vật cần đa dạng về kích thước của thân, lá; về màu sắc của lá, hoa; về điều kiện sống (dưới nước, trên cạn.), về nhu cầu đối với các yếu tố môi trường.
Động vật cần đa dạng về cầu tạo ngoài, cách vận động và điều. Các loại động, thực vật ở góc thiên nhiên phải dễ nuôi, trồng, dễ chăm sóc và dễ bảo quản. Chúng cần phải có các đặc điểm đặc trưng của loài và những đặc điểm riêng của cá thể. Đặc biệt chúng cần phải đẹp, có màu sắc rõ nét, động vật cần có tiếng kêu hoặc cách.
vận động ngộ nghĩnh. Tuyệt đối không nuôi và trồng ở góc thiên nhiên những động vật gây nguy hiểm và ô nhiễm môi trường. Trong góc thiên nhiên, động vật, thực vật phải được đảm bảo các điều kiện sống phù hợp với nhu cầu của từng cá thể, Giáo viên mầm non cần phải nắm vững đặc điểm cũng như nhu cầu của từng loại động vật, thực vật ở góc thiên nhiên, biết cách phòng và chữa một số bệnh thông thường cho chúng. Dưới đây là gợi ý một số đối tượng đề ở góc thiên nhiên.