Giáo trình Lý thuyết Tài chính Tiền tệ Phần 1 (NXB ĐH Kinh tế Quốc dân)

Giáo trình nghiên cứu lý thuyết tài chính tiền tệ phần 1 nxb đh kinh tế quốc dân, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên kinh tế.

• Trường học: Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Lý Thuyết Tài Chính Tiền Tệ
• Đề tài: Giáo Trình Lý Thuyết Tài Chính Tiền Tệ Phần 1
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH VẼ
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH VÀ TIỀN TỆ
• 1.1. Nguồn gốc và bản chất của tiền tệ
• 1.1.1. Sự ra đời của tiền tệ
• 1.1.2. Bản chất của tiền tệ
• 1.2. Chức năng của tiền tệ
• 1.2.1. Chức năng tiền tệ theo quan điểm của Karl Marx
• 1.2.1.1. Chức năng thước đo giá trị
• 1.2.1.2. Chức năng phương tiện lưu thông
• 1.2.1.3. Chức năng phương tiện thanh toán
• 1.2.1.4. Chức năng phương tiện cất trữ
• 1.2.1.5. Chức năng tiền tệ thế giới
• 1.2.2. Chức năng tiền tệ theo quan điểm của các nhà kinh tế học hiện đại
• 1.2.2.1. Đơn vị đo lường giá trị
• 1.2.2.2. Phương tiện trao đổi
• 1.2.2.3. Phương tiện dự trữ về mặt giá trị
• 1.3. Vai trò của tiền tệ
• 1.3.1. Vai trò của tiền tệ trong quản lý kinh tế vĩ mô của nhà nước
• 1.3.2. Vai trò của tiền tệ trong hoạt động kinh tế vi mô
• 1.4. Sự phát triển các hình thái tiền tệ
• 1.4.1. Tiền tệ bằng hàng hóa
• 1.4.2. Tiền phù hiệu
• 1.4.3. Tiền ghi sổ
• 1.5. Khối tiền tệ
• 1.5.1. Khối tiền tệ M1
• 1.5.2. Khối tiền tệ M2
• 1.5.3. Khối tiền tệ M3
• 1.5.4. Khối tiền tệ L
• 1.6. Lưu thông tiền tệ
• 1.6.1. Các hình thức lưu thông tiền tệ
• 1.6.1.1. Lưu thông bằng tiền mặt
• 1.6.1.2. Lưu thông không bằng tiền mặt
• 1.6.2. Quy luật lưu thông của tiền tệ
• 1.7. Chế độ tiền tệ
• 1.7.1. Chế độ song bản vị
• 1.7.2. Chế độ bản vị tiền vàng
• 1.7.3. Chế độ bản vị vàng thỏi
• 1.7.4. Chế độ bản vị vàng hối đoái
• 1.7.5. Chế độ bản vị ngoại tệ
• 1.7.6. Chế độ bản vị tiền giấy không chuyển đổi ra vàng
• 1.8. Bản chất của tài chính
• 1.8.1. Sự ra đời của tài chính
• 1.8.2. Bản chất của tài chính
• 1.9. Chức năng của tài chính
• 1.9.1. Chức năng phân phối
• 1.9.2. Chức năng giám sát
• 1.10. Từ khóa
• 1.11. Câu hỏi ôn tập
• 2. Chương 2: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TÀI CHÍNH
• 2.1. Cấu trúc và chức năng của hệ thống tài chính
• 2.1.1. Thị trường tài chính
• 2.1.2. Các trung gian tài chính
• 2.2. Quản lý nhà nước đối với hệ thống tài chính
• 2.3. Sự phát triển của hệ thống tài chính Việt Nam
• 2.4. Từ khóa
• 2.5. Câu hỏi ôn tập
• 3. Chương 3: NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 3.1. Tổng quan về ngân sách nhà nước
• 3.1.1. Bản chất của ngân sách nhà nước
• 3.1.1.1. Bản chất của NSNN
• 3.1.1.2. Khái niệm về NSNN
• 3.1.2. Vai trò của NSNN đối với nền kinh tế quốc dân
• 3.1.2.1. NSNN là công cụ tài chính quan trọng nhất để cung ứng nguồn tài chính cho hoạt động của bộ máy nhà nước
• 3.1.2.2. NSNN là công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế
• 3.2. Thu ngân sách nhà nước
• 3.2.1. Khái niệm thu ngân sách nhà nước
• 3.2.1.1. Khái niệm
• 3.2.1.2. Bản chất thu NSNN
• 3.2.1.3. Đặc điểm thu NSNN
• 3.2.2. Nội dung thu NSNN
• 3.2.2.1. Xét theo tác động của các khoản thu với quá trình cân đối ngân sách, thu NSNN bao gồm các khoản
• 3.2.2.2. Xét theo nguồn hình thành các khoản thu
• 3.3. Chi ngân sách nhà nước
• 3.3.1. Đặc điểm chi NSNN
• 3.3.2. Nội dung chi NSNN
• 3.3.2.1. Theo chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước
• 3.3.2.2. Theo tính chất của các khoản chi NSNN
• 3.4. Thâm hụt ngân sách nhà nước
• 3.4.1. Khái quát về thâm hụt NSNN
• 3.4.1.1. Cân đối NSNN
• 3.4.1.2. Thâm hụt NSNN
• 3.4.2. Nguyên nhân gây ra thâm hụt NSNN
• 3.4.2.1. Nhóm nguyên nhân khách quan
• 3.4.2.2. Nhóm các nguyên nhân chủ quan
• 3.4.3. Ảnh hưởng của thâm hụt NSNN
• 3.4.3.1. Tác động của thâm hụt NSNN đến yếu tố lạm phát
• 3.4.3.2. Tác động của thâm hụt NSNN đến lãi suất và đầu tư
• 3.4.3.3. Tác động của thâm hụt NSNN đến cán cân thương mại và tỷ giá
• 3.4.3.4. Tác động của thâm hụt NSNN đến tăng trưởng kinh tế quốc gia
• 3.4.4. Giải pháp hạn chế và khắc phục hậu quả thâm hụt NSNN
• 3.4.4.1. Phát hành tiền
• 3.4.4.2. Cắt giảm chi tiêu nhằm giảm thâm hụt NSNN
• 3.4.4.3. Sử dụng dự trữ ngoại hối
• 3.5. Tổ chức hệ thống NSNN và phân cấp NSNN
• 3.5.1. Tổ chức hệ thống ngân sách nhà nước
• 3.5.2. Phân cấp ngân sách nhà nước
• 3.6. Năm ngân sách và chu trình ngân sách
• 3.6.1. Năm ngân sách
• 3.6.2. Chu trình ngân sách
• 3.6.2.1. Lập dự toán ngân sách
• 3.6.2.2. Chấp hành ngân sách
• 3.6.2.3. Quyết toán ngân sách
• 3.7. Chính sách tài khóa
• 3.7.1. Mục tiêu của chính sách tài khóa
• 3.7.2. Các công cụ của chính sách tài khóa
• 3.7.3. Các quan điểm hoạch định chính sách tài khóa
• 3.7.4. Tác động của chính sách tài khóa
• 3.7.4.1. Chính sách tài khóa với sự tăng trưởng kinh tế
• 3.7.4.2. Chính sách tài khóa trong ngắn hạn tác động tới sản lượng và tỷ giá hối đoái
• 3.7.4.3. Chính sách tài khóa tác động đến tiết kiệm, tiêu dùng cá nhân - (Thuyết cân bằng Barro-Ricardo)
• 3.7.4.4. Chính sách tài khóa với sự cân bằng cán cân thương mại
• 3.7.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách tài khóa
• 3.7.5.1. Những trở ngại về chính trị cản trở chính sách tài khóa
• 3.7.5.2. Độ trễ trong phát huy hiệu quả của chính sách tài khóa
• 3.7.6. Sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ
• 3.8. Từ khóa
• 3.9. Câu hỏi ôn tập
• 4. Chương 4: TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 4.1. Những vấn đề chung về tài chính doanh nghiệp
• 4.2. Mục tiêu, vai trò và tổ chức quản lý tài chính doanh nghiệp
• 4.3. Nguồn vốn và phương thức huy động vốn của doanh nghiệp
• 4.3.1. Nguồn vốn chủ sở hữu
• 4.3.2. Nguồn vốn vay
• 4.4. Quản lý tài sản cố định của doanh nghiệp
• 4.4.1. Cơ cấu tài sản cố định
• 4.4.2. Khấu hao tài sản cố định
• 4.5. Quản lý tài sản lưu động của doanh nghiệp
• 4.5.1. Cơ cấu và phân loại tài sản lưu động
• 4.5.2. Quản lý hàng hóa vật tư tồn kho
• 4.5.3. Phân tích vòng quay vốn lưu động
• 4.6. Quản lý dự án đầu tư của doanh nghiệp
• 4.6.1. Dự án đầu tư của doanh nghiệp
• 4.6.2. Các chỉ tiêu sử dụng ra quyết định đầu tư
• 4.7. Từ khóa
• 4.8. Câu hỏi ôn tập
• 5. Chương 5: TÍN DỤNG
• 5.1. Nguồn gốc và bản chất tín dụng
• 5.1.1. Sự hình thành
• 5.1.2. Bản chất tín dụng
• 5.1.3. Vai trò của tín dụng
• 5.2. Các hình thức tín dụng
• 5.2.1. Tín dụng ngân hàng
• 5.2.2. Tín dụng thương mại
• 5.2.3. Tín dụng nhà nước
• 5.2.4. Cho thuê tài chính
• 5.3. Từ khóa
• 5.4. Câu hỏi ôn tập
• 6. Chương 6: THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
• 6.1. Khái quát về thị trường tài chính
• 6.1.1. Khái niệm thị trường tài chính
• 6.1.2. Chức năng và vai trò của thị trường tài chính
• 6.1.3. Các chủ thể trên thị trường tài chính
• 6.2. Cấu trúc của thị trường tài chính
• 6.2.1. Thị trường nợ và thị trường vốn cổ phần
• 6.2.2. Thị trường cấp một và thị trường cấp hai
• 6.2.3. Thị trường tập trung và thị trường phi tập trung
• 6.2.4. Thị trường tiền tệ và thị trường vốn
• 6.2.5. Thị trường chính thức và thị trường phi chính thức
• 6.3. Các công cụ của thị trường tài chính
• 6.3.1. Các công cụ của thị trường tiền tệ
• 6.3.2. Các công cụ trên thị trường vốn
• 6.4. Từ khóa
• 6.5. Câu hỏi ôn tập
• 7. Chương 7: CÁC TỔ CHỨC TÀI CHÍNH TRUNG GIAN
• 7.1. Phân tích kinh tế về cấu trúc tài chính
• 7.1.1. Những vấn đề cơ bản về cấu trúc tài chính
• 7.1.2. Phí giao dịch và cấu trúc tài chính
• 7.1.3. Rủi ro và cấu trúc tài chính
• 7.2. Tổng quan về trung gian tài chính
• 7.2.1. Sự ra đời của hệ thống trung gian tài chính
• 7.2.2. Vai trò và chức năng của các trung gian tài chính
• 7.3. Một số trung gian tài chính phi ngân hàng
• 7.4. Từ khóa
• 7.5. Câu hỏi ôn tập
• 8. Chương 8: LÃI SUÁT
• 8.1. Khái niệm về lãi suất và cách tính lãi
• 8.2. Một số phân biệt về lãi suất
• 8.2.1. Lãi suất danh nghĩa và lãi suất hoàn vốn
• 8.2.2. Tỷ suất lợi nhuận
• 8.2.3. Lãi suất thực và lãi suất danh nghĩa
• 8.3. Lý thuyết về lượng cầu tài sản
• 8.4. Các yếu tố tác động đến lãi suất
• 8.4.1. Lý thuyết về cung cầu vốn vay
• 8.4.2. Lý thuyết về sự ưa thích thanh khoản hay mô hình cung cầu tiền
• 8.5. Cấu trúc của lãi suất
• 8.5.1. Cấu trúc rủi ro
• 8.5.2. Cấu trúc kỳ hạn
• 8.6. Các loại lãi suất chủ yếu trên thị trường tài chính
• 8.7. Lãi suất ở Việt Nam
• 8.8. Từ khóa
• 8.9. Câu hỏi ôn tập
• 9. Chương 9: NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 9.1. Lịch sử phát triển của ngân hàng thương mại
• 9.1.1. Giai đoạn sơ khai
• 9.1.2. Giai đoạn phổ cập
• 9.1.3. Giai đoạn đa năng
• 9.1.4. Giai đoạn hiện đại
• 9.2. Khái niệm ngân hàng thương mại
• 9.3. Chức năng của ngân hàng thương mại
• 9.3.1. Trung gian tín dụng
• 9.3.2. Chức năng tạo tiền
• 9.3.3. Trung gian thanh toán
• 9.4. Bảng cân đối tài sản của ngân hàng thương mại
• 9.5. Hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại
• 9.5.1. Hoạt động huy động vốn
• 9.5.2. Hoạt động cho vay
• 9.5.3. Hoạt động cung cấp dịch vụ
• 9.6. Quản lý hoạt động ngân hàng thương mại
• 9.6.1. Mục đích quản lý hoạt động NHTM
• 9.6.2. Quản lý nguồn vốn
• 9.6.3. Quản lý tài sản
• 9.6.4. Quản lý thanh khoản
• 9.6.5. Quản lý vốn chủ sở hữu
• 9.6.6. Quản lý rủi ro lãi suất
• 9.7. Từ khóa
• 9.8. Câu hỏi ôn tập
• 10. Chương 10: QUÁ TRÌNH CUNG ỨNG TIỀN TỆ
• 10.1. Lượng tiền cung ứng và các tác nhân tham gia vào quá trình cung ứng tiền tệ
• 10.1.1. Lượng tiền cung ứng
• 10.1.2. Các tác nhân tham gia vào quá trình cung ứng tiền tệ
• 10.2. Ngân hàng trung ương và quá trình cung cấp tiền dự trữ cho các ngân hàng thương mại
• 10.2.1. Bảng cân đối tài sản (tóm tắt) của ngân hàng trung ương
• 10.2.2. Quá trình ngân hàng trung ương cung cấp tiền dự trữ cho các ngân hàng thương mại
• 10.3. Quá trình tạo tiền gửi của ngân hàng thương mại
• 10.3.1. Quá trình tạo tiền gửi của một ngân hàng thương mại độc lập
• 10.3.2. Quá trình tạo tiền gửi của hệ thống ngân hàng thương mại
• 10.3.3. Quá trình thu hẹp bội số tiền gửi
• 10.4. Hệ số nhân tiền và những hạn chế của mô hình đơn
• 10.4.1. Hệ số nhân tiền
• 10.4.2. Dẫn xuất công thức tính bội số tiền gửi
• 10.4.3. Những hạn chế của mô hình đơn
• 10.5. Mô hình lượng tiền cung ứng đầy đủ
• 10.5.1. Dẫn xuất số nhân tiền
• 10.5.2. Phân tích các nhân tố tác động đến số nhân tiền
• 10.6. Quản lý lượng tiền cung ứng
• 10.7. Từ khóa
• 10.8. Câu hỏi ôn tập
• 11. Chương 11: CẦU TIỀN TỆ
• 11.1. Học thuyết số lượng về cầu tiền
• 11.1.1. Phương trình trao đổi
• 11.1.2. Học thuyết số lượng về cầu tiền tệ
• 11.2. Lý thuyết của Keynes về cầu tiền
• 11.3. Học thuyết số lượng tiền tệ hiện đại của Friedman
• 11.4. Chứng cứ thực nghiệm về cầu tiền tệ
• 11.5. Từ khóa
• 11.6. Câu hỏi ôn tập
• 12. Chương 12: NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG
• 12.1. Lịch sử hình thành
• 12.2. Mô hình của ngân hàng trung ương
• 12.2.1. Ngân hàng trung ương trực thuộc chính phủ
• 12.2.2. Ngân hàng trung ương độc lập với chính phủ
• 12.3. Chức năng của ngân hàng trung ương
• 12.3.1. Phát hành tiền và điều tiết lượng tiền cung ứng
• 12.3.2. Ngân hàng của các ngân hàng
• 12.3.3. Ngân hàng của chính phủ
• 12.4. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 12.4.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 12.4.2. Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 12.4.3. Mô hình tổ chức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 12.5. Ngân hàng trung ương một số quốc gia trên thế giới
• 12.5.1. Ngân hàng trung ương ở các quốc gia phát triển
• 12.5.2. Ngân hàng trung ương ở các quốc gia đang phát triển và nền kinh tế mới nổi
• 12.5.3. Ngân hàng trung ương ở các quốc gia có nền kinh tế chuyển đổi
• 12.5.4. Ngân hàng trung ương đa quốc gia ở các nền kinh tế
• 12.6. Từ khóa
• 12.7. Câu hỏi ôn tập
• 13. Chương 13: CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 13.1. Vị trí và nhiệm vụ của chính sách tiền tệ
• 13.1.1. Quan điểm về chính sách tiền tệ
• 13.1.2. Mục tiêu cuối cùng
• 13.1.3. Mục tiêu trung gian
• 13.1.4. Mục tiêu hoạt động
• 13.2. Công cụ của chính sách tiền tệ
• 13.2.1. Công cụ chiết khấu và tái chiết khấu
• 13.2.2. Tỷ lệ dự trữ bắt buộc
• 13.2.3. Nghiệp vụ thị trường mở
• 13.2.4. Hạn mức tín dụng
• 13.2.5. Kiểm soát lãi suất
• 13.3. Cơ chế truyền tác động của chính sách tiền tệ
• 13.3.1. Kênh tín dụng
• 13.3.2. Kênh giá các tài sản khác
• 13.3.3. Kênh tỷ giá
• 13.4. Mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa
• 13.4.1. Cơ sở lý luận về sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ trong điều tiết kinh tế vĩ mô
• 13.4.2. Mối quan hệ tác động qua lại giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ trong việc thực hiện các mục tiêu kinh tế vĩ mô
• 13.5. Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2013
• 13.6. Từ khóa
• 13.7. Câu hỏi ôn tập
• 14. Chương 14: LẠM PHÁT
• 14.1. Khái niệm và các quan điểm về lạm phát
• 14.1.1. Các quan điểm về lạm phát
• 14.1.2. Đo lường lạm phát
• 14.2. Phân loại lạm phát
• 14.2.1. Căn cứ vào mặt định lượng
• 14.2.2. Căn cứ vào mặt định tính
• 14.2.3. Căn cứ theo mức độ của tỷ lệ lạm phát
• 14.3. Nguyên nhân gây ra lạm phát
• 14.3.1. Lạm phát do lượng tiền cung ứng
• 14.3.2. Lạm phát do theo đuổi mục tiêu công ăn việc làm (giảm tỷ lệ thất nghiệp)
• 14.3.3. Lạm phát do thâm hụt ngân sách chính phủ kéo dài
• 14.3.4. Lạm phát do biến động của tỷ giá hối đoái
• 14.4. Tác động của lạm phát
• 14.4.1. Lạm phát và lãi suất
• 14.4.2. Tác động đối với sản lượng
• 14.4.3. Tác động đối với phân phối lại thu nhập và của cải
• 14.4.4. Tác động đến cơ cấu kinh tế
• 14.4.5. Tác động đến hiệu quả kinh tế
• 14.4.6. Lạm phát và nợ quốc gia
• 14.5. Biện pháp chống lạm phát và ổn định tiền tệ
• 14.5.1. Chống lạm phát bằng cách hạn chế sức cầu tổng gộp
• 14.5.2. Gia tăng sức cung tổng gộp
• 14.5.3. Vận hành chính sách tiền tệ thắt chặt
• 14.5.4. Vận hành chính sách tài khóa: thắt chặt chi tiêu ngân sách nhà nước
• 14.5.5. Kiểm soát lạm phát từ nghiệp vụ mua bán ngoại tệ
• 14.6. Từ khóa
• 14.7. Câu hỏi ôn tập
• 15. Chương 15: TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
• 15.1. Thị trường ngoại hối
• 15.1.1. Khái niệm và vai trò của thị trường ngoại hối
• 15.1.2. Các chủ thể tham gia hoạt động của thị trường ngoại hối
• 15.2. Khái niệm và vai trò của tỷ giá
• 15.2.1. Tỷ giá dài hạn
• 15.2.2. Tỷ giá ngắn hạn
• 15.2.3. Can thiệp tỷ giá và lượng tiền cung ứng
• 15.3. Cán cân thanh toán
• 15.4. Sự phát triển của hệ thống tài chính quốc tế
• 15.5. Các tổ chức tài chính quốc tế
• 15.5.1. Quỹ Tiền tệ Quốc tế
• 15.5.2. Ngân hàng Thế giới
• 15.5.3. Các tổ chức tài chính quốc tế khác
• 15.6. Từ khóa
• 15.7. Câu hỏi ôn tập
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình lý thuyết tài chính tiền tệ ĐH KTQD

Cuốn giáo trình lý thuyết tài chính tiền tệ phần 1 nxb đh kinh tế quốc dân là một tài liệu học thuật nền tảng, được biên soạn bởi các chuyên gia hàng đầu từ Viện Ngân hàng - Tài chính, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, với đồng chủ biên là TS. Cao Thị Ý Nhi và TS. Đặng Anh Tuấn. Giáo trình được xây dựng trên cơ sở kế thừa và phát triển từ các tài liệu kinh điển như "Tiền tệ, ngân hàng và thị trường tài chính" của Frederic S. Mishkin, kết hợp với thực tiễn sinh động tại Việt Nam. Mục đích chính của tài liệu này là trang bị kiến thức cơ bản, hệ thống và hiện đại về lĩnh vực tài chính và tiền tệ. Nội dung không chỉ dành cho sinh viên các khối ngành kinh tế mà còn là một "cẩm nang" hữu ích cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và bất kỳ ai muốn tìm hiểu sâu về cơ chế vận hành của nền kinh tế. Với cách tiếp cận từ tổng quan đến chi tiết, từ nguyên lý đến thực tiễn, cuốn giáo trình này hứa hẹn mang đến một cái nhìn toàn diện và sâu sắc, giúp người đọc hiểu đúng và vận dụng hiệu quả các công cụ tài chính trong công việc và nghiên cứu. Đây là tài liệu không thể thiếu để xây dựng nền móng vững chắc về khoa học kinh tế vĩ mô.

1.1. Giới thiệu cấu trúc 15 chương của giáo trình

Giáo trình được cấu trúc một cách khoa học và logic qua 15 chương, bao quát toàn bộ các khía cạnh trọng yếu của lý thuyết tài chính tiền tệ. Các chương đầu tiên tập trung vào những khái niệm gốc rễ như Chương 1: Tổng quan về tài chính và tiền tệ, và Chương 2: Tổng quan về hệ thống tài chính. Tiếp theo, giáo trình đi sâu vào các thành phần cốt lõi của hệ thống tài chính, bao gồm Ngân sách nhà nước (Chương 3), Tài chính doanh nghiệp (Chương 4), Tín dụng (Chương 5), và Thị trường tài chính (Chương 6). Các chương giữa phân tích hoạt động của các định chế tài chính và các biến số quan trọng như Lãi suất (Chương 8) và hoạt động của Ngân hàng thương mại (Chương 9). Phần cuối cùng tập trung vào chính sách vĩ mô, với các chủ đề như Quá trình cung ứng tiền tệ (Chương 10), Cầu tiền tệ (Chương 11), vai trò của Ngân hàng Trung ương (Chương 12) và đặc biệt là Chính sách tiền tệ (Chương 13), Lạm phát (Chương 14). Chương cuối cùng mở rộng ra phạm vi quốc tế với chủ đề Tài chính quốc tế (Chương 15).

1.2. Mục tiêu và đối tượng của giáo trình lý thuyết tài chính

Mục tiêu chính mà giáo trình lý thuyết tài chính tiền tệ hướng đến là cung cấp một hệ thống kiến thức toàn diện, từ cơ bản đến nâng cao. Giáo trình không chỉ dừng lại ở việc định nghĩa các khái niệm mà còn phân tích sâu sắc bản chất, chức năng và vai trò của các công cụ tài chính trong nền kinh tế. Đối tượng chính của giáo trình là sinh viên các trường đại học khối ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, tài chính - ngân hàng. Bên cạnh đó, tài liệu này còn là nguồn tham khảo quý giá cho các học viên cao học, nghiên cứu sinh, các nhà quản lý doanh nghiệp, chuyên viên phân tích tài chính và các nhà hoạch định chính sách. Bằng việc kết hợp giữa lý thuyết kinh điển và các ví dụ thực tiễn tại Việt Nam, cuốn sách giúp người đọc không chỉ nắm vững kiến thức mà còn có khả năng phân tích, đánh giá và đưa ra quyết định trong môi trường kinh doanh và quản lý vĩ mô đầy biến động.

II. Thách thức khi tiếp cận lý thuyết tài chính tiền tệ phức tạp

Việc nghiên cứu lý thuyết tài chính tiền tệ luôn đi kèm với những thách thức không nhỏ, đặc biệt đối với người mới bắt đầu. Lĩnh vực này chứa đựng nhiều khái niệm trừu tượng, các mô hình lý thuyết phức tạp và đòi hỏi khả năng tư duy logic cao. Một trong những khó khăn lớn nhất là việc hiểu đúng bản chất của các phạm trù kinh tế như tiền tệ, tài chính, hay các cơ chế vận hành của chính sách tiền tệ. Các khái niệm này thường được định nghĩa theo nhiều trường phái khác nhau, từ cổ điển của Karl Marx đến hiện đại của Keynes hay Friedman, gây ra sự bối rối nhất định. Thêm vào đó, việc liên kết giữa lý thuyết hàn lâm và thực tiễn kinh tế sinh động là một rào cản lớn. Nhiều người học có thể nắm vững các công thức, mô hình nhưng lại lúng túng khi áp dụng để phân tích một sự kiện kinh tế cụ thể, chẳng hạn như quyết định tăng lãi suất của ngân hàng trung ương hay nguyên nhân gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính. Vượt qua những thách thức này đòi hỏi một tài liệu dẫn dắt có hệ thống và rõ ràng, như cuốn giáo trình lý thuyết tài chính tiền tệ phần 1 nxb đh kinh tế quốc dân đã nỗ lực thực hiện.

2.1. Khó khăn trong việc hiểu các khái niệm trừu tượng

Các khái niệm trong tài chính tiền tệ thường mang tính trừu tượng cao. Ví dụ, bản chất của tiền tệ không chỉ là giấy bạc hay đồng xu, mà là "vật ngang giá chung" hay "bất cứ cái gì được chấp nhận chung trong thanh toán". Tương tự, tài chính không phải là bản thân tiền, mà là "các quan hệ kinh tế trong phân phối tổng sản phẩm xã hội dưới hình thức giá trị". Việc nắm bắt những định nghĩa mang tính bản chất này đòi hỏi người học phải thoát ly khỏi cách hiểu thông thường. Các học thuyết như cơ chế truyền dẫn của chính sách tiền tệ, cấu trúc rủi ro của lãi suất, hay các chế độ bản vị tiền tệ (bản vị vàng, bản vị ngoại tệ) đều là những kiến thức phức tạp. Nếu không có một lộ trình học tập bài bản, người học dễ bị lạc trong một "mê cung" các định nghĩa và mô hình, dẫn đến việc học thuộc lòng mà không hiểu sâu sắc.

2.2. Vấn đề liên kết lý thuyết và thực tiễn kinh tế

Một thách thức lớn khác là việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn. Sinh viên có thể học về quy luật lưu thông tiền tệ của Marx hay mô hình cung cầu tiền của Keynes, nhưng làm thế nào để dùng chúng giải thích tại sao tỷ lệ lạm phát ở Việt Nam lại tăng trong một giai đoạn cụ thể? Hoặc làm sao để phân tích tác động của việc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam điều chỉnh tỷ lệ dự trữ bắt buộc? Cuốn giáo trình lý thuyết tài chính tiền tệ của Đại học Kinh tế Quốc dân đã nhận thấy vấn đề này. Do đó, các tác giả đã cố gắng lồng ghép các số liệu, ví dụ và tình huống thực tế của Việt Nam, như bảng số liệu về hoạt động của hệ thống ngân hàng hay diễn biến lạm phát qua các năm. Điều này giúp thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết sách vở và thế giới tài chính thực, tạo điều kiện cho người học phát triển kỹ năng phân tích và ứng dụng.

III. Bí quyết nắm vững bản chất tiền tệ từ giáo trình NEU

Chương đầu tiên của giáo trình lý thuyết tài chính tiền tệ phần 1 nxb đh kinh tế quốc dân đã đặt một nền móng vững chắc bằng cách làm sáng tỏ những vấn đề cốt lõi nhất về tiền tệ. Thay vì đưa ra các định nghĩa khô khan, giáo trình tiếp cận vấn đề từ nguồn gốc lịch sử, giải thích quá trình tiền tệ ra đời như một tất yếu khách quan của kinh tế hàng hóa. Quá trình này được phân tích chi tiết qua bốn hình thái giá trị của Karl Marx, từ "giản đơn hay ngẫu nhiên" đến "hình thái tiền tệ". Cách tiếp cận này giúp người đọc hiểu rằng tiền tệ không phải là một phát minh chủ quan, mà là kết quả của một quá trình phát triển lâu dài của trao đổi xã hội. Giáo trình cũng tổng hợp các quan điểm khác nhau về bản chất của tiền, từ định nghĩa kinh điển của Marx xem tiền là "hàng hóa đặc biệt" đến quan điểm hiện đại của Mishkin coi tiền là "bất cứ cái gì được chấp nhận chung trong việc thanh toán". Sự đa dạng trong cách định nghĩa giúp mở rộng tư duy và cho thấy sự phát triển của khoa học kinh tế. Thông qua chương này, người học sẽ được trang bị một hệ thống kiến thức nền tảng về tiền tệ, từ đó dễ dàng tiếp thu các nội dung phức tạp hơn về sau.

3.1. Phân tích nguồn gốc và bản chất của tiền tệ

Giáo trình dành phần lớn nội dung đầu tiên để lý giải sự ra đời tất yếu của tiền tệ. Karl Marx đã chỉ ra rằng, để hiểu được tiền, cần phải "khai triển cái biểu hiện của giá trị". Quá trình này diễn ra qua 4 hình thái: hình thái giá trị giản đơn, hình thái giá trị toàn bộ hay mở rộng, hình thái giá trị chung, và cuối cùng là hình thái tiền tệ khi vàng độc chiếm vai trò vật ngang giá chung. Về bản chất, giáo trình trích dẫn quan điểm của Karl Marx: "Tiền tệ là hàng hóa đặc biệt, độc quyền đóng vai trò vật ngang giá chung để đo lường, biểu hiện giá trị của hàng hóa và phương tiện lưu thông hàng hóa". Đồng thời, để cập nhật kiến thức, sách cũng giới thiệu định nghĩa của F. Mishkin: "Tiền tệ là bất cứ cái gì được chấp nhận chung trong việc thanh toán để nhận hàng hoá, dịch vụ hoặc trong việc trả nợ". Cách trình bày này giúp người học hiểu rõ cả chiều sâu lịch sử và tính ứng dụng hiện đại của khái niệm tiền tệ.

3.2. Tìm hiểu các chức năng quan trọng của tiền tệ

Các chức năng của tiền tệ được phân tích dưới hai góc độ chính. Theo quan điểm của Karl Marx, tiền tệ có 5 chức năng: thước đo giá trị, phương tiện lưu thông, phương tiện thanh toán, phương tiện cất trữ, và tiền tệ thế giới. Mỗi chức năng được giải thích cặn kẽ về điều kiện thực hiện. Ví dụ, chức năng thước đo giá trị không cần tiền mặt xuất hiện, trong khi chức năng phương tiện lưu thông lại đòi hỏi phải là tiền mặt. Theo quan điểm của các nhà kinh tế học hiện đại, các chức năng được cô đọng lại thành ba nhóm chính: đơn vị đo lường giá trị, phương tiện trao đổi, và phương tiện dự trữ về mặt giá trị. Việc trình bày song song hai hệ thống quan điểm giúp người đọc có cái nhìn so sánh, đối chiếu và hiểu được sự phát triển của tư duy kinh tế về vai trò của tiền tệ.

3.3. Quy luật lưu thông và các chế độ tiền tệ

Giáo trình cũng làm rõ quy luật khách quan chi phối lượng tiền cần thiết trong lưu thông. Công thức của Marx chỉ ra rằng số lượng tiền cần thiết phụ thuộc vào tổng giá cả hàng hóa và tốc độ lưu thông của tiền. Đây là cơ sở lý luận quan trọng để ngân hàng trung ương thực hiện việc điều tiết lượng tiền cung ứng. Bên cạnh đó, phần kiến thức về chế độ tiền tệ cũng được trình bày rất hệ thống. Giáo trình giải thích các chế độ bản vị khác nhau trong lịch sử, từ chế độ song bản vị (vàng và bạc) với những bất cập của nó, đến chế độ bản vị tiền vàng cổ điển, bản vị vàng thỏi, bản vị vàng hối đoái, và cuối cùng là chế độ tiền giấy không chuyển đổi ra vàng phổ biến ngày nay. Việc hiểu rõ các chế độ này giúp nhận thức được sự biến đổi trong cách thức quản lý giá trị đồng tiền của các quốc gia.

IV. Phương pháp hiểu rõ hệ thống tài chính qua tài liệu KTQD

Tiếp nối những kiến thức nền tảng về tiền tệ, giáo trình lý thuyết tài chính tiền tệ của Đại học Kinh tế Quốc dân chuyển sang phân tích một cấu trúc vĩ mô phức tạp hơn: hệ thống tài chính. Chương 2 của giáo trình cung cấp một cái nhìn tổng quan, mạch lạc về cấu trúc, chức năng và các thành phần tham gia vào hệ thống này. Theo giáo trình, chức năng kinh tế cơ bản của hệ thống tài chính là dẫn vốn từ những người có thặng dư (người tiết kiệm) đến những người có nhu cầu vốn (chính phủ, doanh nghiệp). Quá trình chu chuyển vốn này có thể diễn ra theo hai con đường: tài chính trực tiếp thông qua thị trường tài chính và tài chính gián tiếp thông qua các trung gian tài chính. Giáo trình không chỉ mô tả các thành phần này một cách riêng lẻ mà còn làm nổi bật mối quan hệ tương hỗ giữa chúng. Một điểm sáng trong cách tiếp cận của giáo trình là việc giải thích lý do tồn tại của các trung gian tài chính. Thay vì chỉ liệt kê, sách đi sâu vào các vấn đề của thị trường như chi phí giao dịch và thông tin không cân xứng (lựa chọn nghịch, rủi ro đạo đức), từ đó lý giải vai trò không thể thiếu của các định chế như ngân hàng trong việc nâng cao hiệu quả của nền kinh tế.

4.1. Cấu trúc và chức năng của hệ thống tài chính

Giáo trình mô tả hệ thống tài chính bao gồm hai bộ phận quan trọng nhất là các trung gian tài chính (như ngân hàng thương mại) và các thị trường tài chính (thị trường cổ phiếu, trái phiếu). Các chủ thể tham gia bao gồm bên cung vốn (người tiết kiệm) và bên cầu vốn (doanh nghiệp, chính phủ). Hệ thống này thực hiện nhiều chức năng sống còn cho nền kinh tế. Thứ nhất, nó cung cấp phương tiện thanh toán, giúp các giao dịch diễn ra thuận lợi. Thứ hai, và quan trọng nhất, là chức năng chu chuyển vốn, đảm bảo nguồn lực được phân bổ đến nơi có thể tạo ra giá trị cao nhất. Ngoài ra, hệ thống còn thực hiện các chức năng khác như san sẻ rủi ro, hạ thấp chi phí giao dịch và hạn chế vấn đề thông tin không cân xứng, từ đó làm cho nền kinh tế vận hành hiệu quả hơn.

4.2. Vai trò của thị trường tài chính và trung gian tài chính

Thị trường tài chính thực hiện chức năng dẫn vốn trực tiếp, nơi doanh nghiệp và chính phủ phát hành chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu) để huy động vốn thẳng từ nhà đầu tư. Tuy nhiên, kênh này không phải lúc nào cũng hiệu quả do các vấn đề cố hữu. Trung gian tài chính ra đời để khắc phục những vấn đề đó. Giáo trình giải thích rõ, nhờ lợi thế về quy mô và chuyên môn hóa, các trung gian tài chính giúp giảm đáng kể chi phí giao dịch. Quan trọng hơn, họ có khả năng thu thập và xử lý thông tin chuyên sâu về người đi vay, giúp hạn chế rủi ro từ "lựa chọn nghịch" (chọn phải người vay tồi) và "rủi ro đạo đức" (người vay sử dụng vốn sai mục đích). Bằng cách thực hiện quá trình "chuyển đổi tài sản", các trung gian tài chính huy động các khoản tiết kiệm nhỏ, an toàn và chuyển thành các khoản cho vay lớn hơn, rủi ro hơn, đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy đầu tư và tăng trưởng.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Lý thuyết Tài chính Tiền tệ do Bộ môn Lý thuyết Tài chính - Tiền tệ thuộc Viện Ngân hàng - Tài chính, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức biên soạn, TS. Cao Thị Ý Nhi và TS. Đặng Anh Tuấn đồng chủ biên, được Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân ấn hành năm 2016. Trong chương trình đào tạo bậc đại học và sau đại học khối ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, tài chính - ngân hàng và kế toán - kiểm toán, môn học Lý thuyết Tài chính Tiền tệ giữ vị trí học phần cơ sở khối ngành bắt buộc, cung cấp nền tảng lý luận để người học tiếp thu các môn học chuyên ngành chuyên sâu tiếp theo như Tài chính doanh nghiệp, Nghiệp vụ ngân hàng thương mại, Thị trường chứng khoán hay Tài chính quốc tế.

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung vào việc trang bị hệ thống tri thức khoa học về sự hình thành, phát triển và bản chất của các phạm trù tiền tệ, tài chính; phân tích cơ chế vận hành của hệ thống tài chính, thị trường tài chính và các định chế tài chính trung gian; làm rõ nguyên lý tạo tiền của hệ thống ngân hàng, cơ chế định hình lãi suất, lạm phát và tỷ giá; đồng thời trang bị khung phân tích về việc hoạch định và thực thi chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương trong mối quan hệ phối hợp với chính sách tài khóa của nhà nước.

Cấu trúc giáo trình được thiết kế gồm 15 chương, chia thành các khối kiến thức liên kết logic từ tổng quan bản chất phạm trù, cấu trúc hệ thống tài chính, các định chế tài chính vi mô, lý thuyết tiền tệ vĩ mô đến các quan hệ tài chính quốc tế. Về mặt học thuật, giáo trình được xây dựng trên cơ sở kế thừa có chọn lọc tác phẩm Tiền tệ, ngân hàng và thị trường tài chính của Frederic S. Mishkin (1995), kết hợp kế thừa khung giáo trình Lý thuyết tài chính - tiền tệ xuất bản năm 2002 do PGS. Nguyễn Hữu Tài chủ biên, đồng thời tích hợp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và dữ liệu thống kê thực tế tại Việt Nam.

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
| THÔNG TIN XUẤT BẢN & ĐƠN VỊ BIÊN SOẠN                                                             |
+---------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Tên giáo trình      | Giáo trình Lý thuyết Tài chính Tiền tệ                                      |
| Cơ quan chủ quản    | Trường Đại học Kinh tế Quốc dân - Viện Ngân hàng - Tài chính                |
| Đơn vị chuyên môn   | Bộ môn Lý thuyết Tài chính - Tiền tệ                                        |
| Đồng chủ biên       | TS. Cao Thị Ý Nhi & TS. Đặng Anh Tuấn                                       |
| Ban biên soạn       | PGS. Nguyễn Hữu Tài, TS. Đoàn Phương Thảo, TS. Nguyễn Thị Hoài Phương,      |
|                     | ThS. Nguyễn Thị Minh Quế, ThS. Đặng Ngọc Biên, ThS. Trần Thị Tố Linh,       |
|                     | ThS. Dương Thúy Hà, ThS. Phạm Thành Đạt                                     |
| Nhà xuất bản        | NXB Đại học Kinh tế Quốc dân (Năm xuất bản: 2016)                           |
| Quy chuẩn nội dung  | 15 Chương, hệ thống từ khóa và câu hỏi ôn tập chuẩn hóa từng chương         |
+---------------------+-----------------------------------------------------------------------------+

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                       SƠ ĐỒ TIẾN TRÌNH NỘI DUNG GIÁO TRÌNH
                       
+------------------------------------------------------------------------------+
| Khối 1: Nền tảng lý luận & Cấu trúc hệ thống (Chương 1, 2)                   |
| - Bản chất, chức năng, hình thái tiền tệ & tài chính                         |
| - Tài chính trực tiếp, tài chính gián tiếp, bất cân xứng thông tin           |
| Khối 2: Các cấu phần hệ thống tài chính (Chương 3, 4, 5, 6, 7, 9)             |
| - Ngân sách nhà nước & Tài chính doanh nghiệp                                |
| - Tín dụng, Thị trường tài chính & Các trung gian tài chính                  |
| - Quản trị và nghiệp vụ Ngân hàng thương mại                                 |
| Khối 3: Cơ chế cân bằng & Lý thuyết vĩ mô (Chương 8, 10, 11)                 |
| - Cấu trúc và biến động lãi suất (Mô hình quỹ cho vay, ưa thích thanh khoản) |
| - Quá trình cung ứng tiền tệ, cơ chế nhân tiền                               |
| - Các học thuyết về cầu tiền tệ (Cổ điển, Keynes, Friedman)                  |
| Khối 4: Ngân hàng trung ương, Chính sách vĩ mô & Quốc tế (Chương 12, 13, 14, 15)|
| - Mô hình tổ chức NHTW & Công cụ chính sách tiền tệ                          |
| - Lạm phát (Đo lường, nguyên nhân, tác động, kiểm soát)                      |
| - Tài chính quốc tế, tỷ giá và cán cân thanh toán                            |
+------------------------------------------------------------------------------+

Các chương và chủ đề chính

• Chương 1 (Tổng quan về tài chính và tiền tệ): Phân tích nguồn gốc tiền tệ qua 4 hình thái giá trị (giản đơn/ngẫu nhiên, toàn bộ/mở rộng, hình thái chung, hình thái tiền tệ); bản chất vật ngang giá chung; chức năng tiền tệ theo Karl Marx (thước đo giá trị, phương tiện lưu thông $H-T-H$, phương tiện thanh toán, phương tiện cất trữ, tiền tệ thế giới) và theo kinh tế học hiện đại (đơn vị đo lường giá trị, phương tiện trao đổi, phương tiện dự trữ giá trị); các thuộc tính của tiền tệ; các khối tiền tệ ($M_1, M_2, M_3, L$); quy luật lưu thông tiền tệ của Karl Marx; các chế độ bản vị tiền tệ (song bản vị, bản vị tiền vàng, bản vị vàng thỏi, bản vị vàng hối đoái, bản vị ngoại tệ, bản vị tiền giấy không chuyển đổi ra vàng); bản chất và chức năng phân phối, giám sát của tài chính.
• Chương 2 (Tổng quan về hệ thống tài chính): Cấu trúc kênh dẫn vốn trực tiếp qua thị trường tài chính và gián tiếp qua các trung gian tài chính; vai trò giảm chi phí giao dịch, san sẻ rủi ro và xử lý vấn đề thông tin không cân xứng (lựa chọn nghịch - adverse selection, rủi ro đạo đức - moral hazard); phân loại trung gian tài chính và vai trò quản lý nhà nước đối với hệ thống tài chính.
• Chương 3 (Ngân sách nhà nước): Bản chất, đặc điểm thu - chi ngân sách; phân tích nguyên nhân khách quan, chủ quan và hệ quả của thâm hụt ngân sách; các giải pháp bù đắp thâm hụt (phát hành tiền, vay nợ, cắt giảm chi tiêu, sử dụng dự trữ ngoại hối); chu trình ngân sách; mục tiêu và công cụ chính sách tài khóa gắn với thuyết cân bằng Barro-Ricardo.
• Chương 4 & 5 (Tài chính doanh nghiệp và Tín dụng): Nguồn vốn chủ sở hữu và vốn vay; phương pháp quản lý tài sản cố định, khấu hao tài sản, quản lý tài sản lưu động và vòng quay vốn; các chỉ tiêu đánh giá dự án đầu tư (NPV, tỷ lệ chiết khấu); bản chất, vai trò của tín dụng và các hình thức tín dụng (ngân hàng, thương mại, nhà nước, cho thuê tài chính hai bên, ba bên, mua và cho thuê lại, giáp lưng).
• Chương 6, 7 & 8 (Thị trường tài chính, Tổ chức tài chính trung gian và Lãi suất): Cấu trúc thị trường nợ/vốn cổ phần, thị trường cấp 1/cấp 2, thị trường tập trung/phi tập trung, thị trường tiền tệ/thị trường vốn; các công cụ tài chính; mô hình hoạt động của các trung gian phi ngân hàng; phương pháp tính lãi đơn, lãi kép, lãi suất hoàn vốn, tỷ suất lợi nhuận; lý thuyết lượng cầu tài sản; mô hình cung cầu vốn vay; lý thuyết ưa thích thanh khoản; cấu trúc rủi ro và cấu trúc kỳ hạn của lãi suất.
• Chương 9 & 10 (Ngân hàng thương mại và Quá trình cung ứng tiền tệ): Bảng cân đối tài sản của NHTM; các nghiệp vụ huy động vốn, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán; quản trị thanh khoản, quản trị khe hở nhạy cảm lãi suất; bảng cân đối tài sản rút gọn của ngân hàng trung ương; cơ chế tạo tiền gửi của hệ thống ngân hàng; dẫn xuất công thức số nhân tiền trong mô hình đơn và mô hình đầy đủ.
• Chương 11, 12 & 13 (Cầu tiền tệ, Ngân hàng trung ương và Chính sách tiền tệ): Phương trình trao đổi của Fisher; lý thuyết ưa thích thanh khoản của John Maynard Keynes; học thuyết số lượng tiền tệ hiện đại của Milton Friedman; mô hình tổ chức NHTW độc lập hoặc trực thuộc chính phủ; các công cụ chính sách tiền tệ (nghiệp vụ thị trường mở, tái chiết khấu, tỷ lệ dự trữ bắt buộc, hạn mức tín dụng, kiểm soát lãi suất); cơ chế truyền dẫn qua kênh tín dụng, kênh tỷ giá, kênh giá tài sản khác; sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa.
• Chương 14 & 15 (Lạm phát và Tài chính quốc tế): Phương pháp đo lường lạm phát (CPI, chỉ số giảm phát GDP); phân loại lạm phát định lượng và định tính; các nguồn gốc gây lạm phát (lượng cung tiền, áp lực cầu kéo, chi phí đẩy, thâm hụt ngân sách, biến động tỷ giá); cơ chế hình thành tỷ giá dài hạn và ngắn hạn; can thiệp tỷ giá và tác động tới lượng tiền cung ứng; cấu trúc cán cân thanh toán quốc tế và vai trò của các định chế tài chính quốc tế (IMF, World Bank).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết kinh điển: Lý luận giá trị thặng dư và quy luật lưu thông tiền tệ của Karl Marx biểu diễn qua mối quan hệ tương quan:

$$\text{Số lượng tiền cần thiết trong lưu thông} = \frac{\sum \text{Giá cả hàng hóa, dịch vụ trong lưu thông}}{\text{Tốc độ lưu thông trung bình của tiền tệ}}$$

• Các quy luật và nguyên lý nền tảng: Quy luật Gresham trong chế độ song bản vị ("tiền xấu đuổi tiền tốt"); Hiệu ứng Fisher phân tích mối liên hệ giữa lãi suất danh nghĩa, lãi suất thực và tỷ lệ lạm phát dự tính ($i = r + \pi^e$); Thuyết cân bằng Barro-Ricardo về tính trung lập của nợ công đối với tiêu dùng và tổng cầu; Lý thuyết về thông tin bất cân xứng của Akerlof - Stiglitz áp dụng trong cấu trúc tài chính.
• Khung phân tích định chế và kinh tế vĩ mô: Mô hình xác định sản lượng và lãi suất cân bằng; mô hình dẫn xuất hệ số nhân tiền từ cơ số tiền tệ ($MB$) thành tổng cung tiền ($M$); cơ chế tác động của các công cụ điều hành chính sách tiền tệ tới mục tiêu hoạt động, mục tiêu trung gian và mục tiêu cuối cùng (tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và công ăn việc làm).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Tính toán giá trị thời gian của tiền (lãi đơn, lãi kép, giá trị hiện tại dòng tiền, lãi suất hoàn vốn); xác định các chỉ tiêu tài chính phục vụ quyết định đầu tư vốn (NPV); tính toán hệ số nhân tiền, lượng tiền cung ứng $M_1, M_2$; xác định tỷ lệ lạm phát dựa trên rổ hàng hóa CPI.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích bảng cân đối tài sản của ngân hàng thương mại và ngân hàng trung ương; phân tích sự dịch chuyển của các đường cung - cầu vốn vay và cung - cầu tiền tệ khi xuất hiện các cú sốc kinh tế vĩ mô; đánh giá cơ chế truyền dẫn chính sách tài khóa và tiền tệ.
• Kỹ năng năng lực thực tiễn (Practical competencies): Đọc hiểu và diễn giải các thông cáo điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước; nhận diện các hình thức hợp đồng tín dụng và cho thuê tài chính; phân loại các công cụ giao dịch trên thị trường tiền tệ và thị trường vốn (cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu kho bạc, chứng chỉ tiền gửi, thương phiếu).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
| PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN & NGUYÊN TẮC SƯ PHẠM                                                         |
+---------------------------+-----------------------------------------------------------------------+
| Nguyên tắc tiếp cận       | Kết hợp lý thuyết kinh tế chính trị, kinh tế học hiện đại             |
|                           | với mô hình hóa toán học, sơ đồ hóa và số liệu thực nghiệm.           |
| Cấu trúc sư phạm chương   | Mô tả nội dung chính -> Mục đích nghiên cứu -> Nội dung chi tiết      |
|                           | -> Danh mục từ khóa -> Hệ thống câu hỏi ôn tập.                       |
| Dữ liệu minh chứng        | Khai thác số liệu thực tế hệ thống ngân hàng, thị trường chứng khoán, |
|                           | diễn biến lạm phát và cán cân thanh toán tại Việt Nam và quốc tế.     |
+---------------------------+-----------------------------------------------------------------------+

• Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giáo trình triển khai phương pháp giảng dạy tích hợp giữa phương pháp diễn dịch lý thuyết và phương pháp quy nạp thực chứng. Từng chương bắt đầu bằng việc xác định rõ "Mục đích nghiên cứu" và "Mô tả nội dung chính", giúp người học định hình các chuẩn đầu ra cần đạt được trước khi đi vào chi tiết lý thuyết.
• Sử dụng sơ đồ, biểu đồ và mô hình hóa: Giáo trình sử dụng hệ thống 35 sơ đồ, hình vẽ và đồ thị hình học để mô tả trực quan các cơ chế phức tạp (ví dụ: Hình 2-1 mô tả cấu trúc hệ thống tài chính; Hình 4-3 mô tả quan hệ NPV và tỷ lệ chiết khấu; Hình 5-1 đến 5-4 mô tả quy trình cho thuê tài chính 2 bên, 3 bên, mua - thuê lại, giáp lưng; Hình 8-1 đến 8-10 mô tả đường cung cầu vốn vay và sự dịch chuyển của đường cung cầu tiền; Hình 15-1 đến 15-9 mô tả cân bằng trên thị trường ngoại hối ngắn hạn và dài hạn).
• Bài tập và câu hỏi ôn tập cuối chương: Mỗi chương kết thúc bằng một danh mục các thuật ngữ cốt lõi (Từ khóa) cùng hệ thống câu hỏi ôn tập từ 10 đến 15 câu, bao quát toàn bộ nội dung từ nhận biết định nghĩa, phân tích cơ chế đến so sánh các quan điểm kinh tế học khác nhau.
• Bài tập thực hành và tính toán: Cung cấp các dạng bài tập thực hành về tính lãi suất danh nghĩa/thực tế, xác định quy mô thâm hụt ngân sách, lập bút toán tạo tiền gửi ngân hàng, tính số nhân tiền, so sánh số lượng giá niêm yết trong nền kinh tế hàng đổi hàng so với kinh tế tiền tệ dựa trên công thức giải tích $n(n-1)/2$.
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Định hướng đánh giá kết quả học tập thông qua kiểm tra mức độ ghi nhớ khái niệm, năng lực vận dụng mô hình đồ thị giải thích biến động thị trường và kỹ năng giải quyết các tình huống điều hành chính sách kinh tế vĩ mô.
• Hướng dẫn tự học: Người học được khuyến nghị tiếp cận từng chương theo trình tự: nghiên cứu mục tiêu -> đọc lý thuyết trọng tâm -> đối chiếu sơ đồ và bảng số liệu minh họa -> tổng hợp kiến thức thông qua danh mục từ khóa -> trả lời câu hỏi ôn tập cuối chương.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
| CÁC MỐC THỰC TIỄN & SỐ LIỆU ĐƯỢC TÍCH HỢP TRONG GIÁO TRÌNH                                         |
+---------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Lịch sử tiền tệ     | - Sắc lệnh số 15/SL ngày 06/05/1951 thành lập Ngân hàng Quốc gia Việt Nam.  |
| Việt Nam            | - Quá trình phát hành giấy bạc Cụ Hồ, tiền giải phóng 1975, đổi tiền 1985. |
|                     | - Phát hành tiền polymer năm 2003; dừng lưu hành tiền cotton 50.000đ        |
|                     |   (từ 01/09/2007) và 10.000đ (từ 01/01/2013).                              |
+---------------------+-----------------------------------------------------------------------------+
| Dữ liệu tài chính - | - Bảng 2-3 & 2-4: Số liệu quy mô hoạt động và số lượng TCTD cuối năm 2013.  |
| ngân hàng thực tế   | - Bảng 2-5 & 2-6: Số liệu giao dịch tại HOSE và HNX thời điểm 24/04/2014.   |
|                     | - Bảng 8-3: Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng ngày 29/04/2014.        |
|                     | - Bảng 9-2 & 9-3: Quy mô vốn hệ thống tín dụng (2012-2015) và vốn chủ sở   |
|                     |   hữu các NHTM niêm yết giai đoạn 2013 - Quý I/2015.                        |
|                     | - Hình 13-1, 13-2, 13-3: Diễn biến lạm phát, thị trường tiền tệ, vàng và   |
|                     |   ngoại tệ tại Việt Nam giai đoạn 2012 - 2013.                              |
+---------------------+-----------------------------------------------------------------------------+

• Kế thừa và chuẩn hóa học thuật: Giáo trình kế thừa có hệ thống cấu trúc lý thuyết tiền tệ - ngân hàng hiện đại theo tiêu chuẩn của Frederic S. Mishkin (Đại học Columbia), đồng thời duy trì nền tảng lý luận giá trị của Karl Marx từ giáo trình năm 2002 do PGS. Nguyễn Hữu Tài chủ biên, tạo ra sự liên kết giữa lý luận kinh tế chính trị và kinh tế học tiền tệ hiện đại.
• Cập nhật hình thái tiền tệ hiện đại: Giáo trình phân tích chi tiết bước chuyển biến từ tiền tệ hàng hóa, tiền phù hiệu sang tiền ghi sổ (tiền gửi không kỳ hạn có thể phát séc) gắn với công nghệ ngân hàng hiện đại; chỉ rõ tỷ trọng của tiền ghi sổ chiếm từ 90% đến 95% tổng lượng cung ứng tiền tệ tại các nước có nền kinh tế phát triển.
• Tích hợp các mốc lịch sử phát hành tiền tệ Việt Nam: Ghi nhận đầy đủ các giai đoạn tiền tệ: Giấy bạc Đông Dương (1885-1945), giấy bạc Cụ Hồ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Sắc lệnh 15/SL ngày 6/5/1951 thành lập Ngân hàng Quốc gia Việt Nam, tiền giấy sau năm 1975, đợt đổi tiền năm 1978 và 1985, phát hành tiền polymer năm 2003, đình chỉ lưu hành tiền giấy cotton mệnh giá 50.000 đồng từ ngày 01/09/2007 và cotton 10.000 đồng từ ngày 01/01/2013.
• Tích hợp số liệu thống kê thực tế: Hệ thống bảng biểu đưa vào các dữ liệu kinh tế cụ thể: Số liệu các tổ chức tín dụng Việt Nam thời điểm 31/12/2013 (Bảng 2-3, 2-4); số liệu niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) ngày 24/04/2014 (Bảng 2-5, 2-6); lãi suất thị trường liên ngân hàng ngày 29/04/2014 (Bảng 8-3); số liệu tăng trưởng vốn hệ thống tài chính tín dụng giai đoạn 2012-2015 (Bảng 9-2) và vốn chủ sở hữu các NHTM niêm yết giai đoạn 2013 - Quý I/2015 (Bảng 9-3); cán cân thanh toán rút gọn của Nhật Bản năm 2011 (Bảng 15-4); cùng thực tiễn điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2013.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

                       PHÂN LOẠI ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG
                       
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Sinh viên bậc Đại học (Năm 2 - Năm 3)                                      |
| - Ngành: Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng, Quản trị kinh doanh, Kế toán...      |
| - Mục đích: Hoàn thành học phần cơ sở khối ngành, xây dựng nền tảng lý thuyết |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 2. Học viên Cao học & Nghiên cứu sinh                                         |
| - Ngành: Kinh tế học, Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế phát triển              |
| - Mục đích: Ôn tập khung lý thuyết vĩ mô, tham khảo mô hình cung cầu tiền     |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 3. Giảng viên & Cán bộ nghiên cứu                                             |
| - Đơn vị: Các trường đại học, viện nghiên cứu kinh tế - tài chính             |
| - Mục đích: Chuẩn hóa bài giảng, xây dựng đề thi, tham khảo khung học thuật   |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 4. Cán bộ thực hành & Tự học                                                  |
| - Đơn vị: Cơ quan quản lý nhà nước, NHTM, tổ chức tài chính, doanh nghiệp     |
| - Mục đích: Tra cứu định nghĩa, cơ chế chính sách, bảng cân đối tài sản       |
+-------------------------------------------------------------------------------+

• Sinh viên bậc đại học: Phù hợp trực tiếp cho sinh viên năm thứ hai hoặc năm thứ ba thuộc các khối ngành Kinh tế, Kinh tế quốc tế, Quản trị kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng, Kế toán, Kiểm toán, Hệ thống thông tin quản lý và Luật kinh tế tại các trường đại học khối kinh tế trên toàn quốc.
• Học viên sau đại học và nghiên cứu sinh: Sử dụng làm tài liệu ôn tập hệ thống hóa kiến thức nền tảng phục vụ các kỳ thi tuyển sinh sau đại học, hoặc tham khảo các khung lý thuyết về mô hình cung ứng tiền, lý thuyết lượng cầu tài sản, cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ khi thực hiện luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng.
• Kiến thức tiên quyết cần có (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần Kinh tế học vi mô (nguyên lý cung - cầu, chi phí cơ hội, tối ưu hóa lợi ích), Kinh tế học vĩ mô (tổng sản phẩm quốc nội GDP, lạm phát, thất nghiệp, mô hình IS-LM) và Nguyên lý kế toán (kỹ năng đọc hiểu kết cấu tài sản và nguồn vốn trên bảng cân đối kế toán).
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Dùng làm giáo trình giảng dạy chuẩn mực cho môn học Lý thuyết Tài chính Tiền tệ; định hướng xây dựng đề cương bài giảng chi tiết, ngân hàng đề thi trắc nghiệm và tự luận; làm tài liệu tham khảo trong phân tích chính sách kinh tế vĩ mô.
• Đối tượng tự học và tra cứu thực tế: Phục vụ các nhà quản trị doanh nghiệp, cán bộ công tác tại hệ thống ngân hàng thương mại, các công ty chứng khoán, bảo hiểm cần tra cứu các khái niệm chuẩn mực về cấu trúc lãi suất, cơ chế thị trường ngoại hối và các công cụ điều tiết tiền tệ của nhà nước.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ giảng dạy và học tập cho sinh viên đại học, học viên sau đại học khối ngành kinh tế, tài chính - ngân hàng, quản trị kinh doanh; đồng thời là tài liệu tham khảo học thuật cho giảng viên, cán bộ quản lý tại các định chế tài chính và doanh nghiệp.

2. Cần trang bị kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình?

Người học cần có kiến thức nền tảng về Kinh tế học vi mô (để hiểu hành vi các chủ thể kinh tế, cung cầu hàng hóa), Kinh tế học vĩ mô (để nắm bắt các chỉ số tăng trưởng kinh tế, chu chuyển dòng tiền, lạm phát, việc làm) và các nguyên lý hạch toán kế toán cơ bản (để phân tích bảng cân đối tài sản của ngân hàng thương mại và ngân hàng trung ương).

3. Điểm khác biệt về mặt học thuật của giáo trình này là gì?

Giáo trình kết hợp đồng thời quan điểm kinh tế chính trị học của Karl Marx (về nguồn gốc, bản chất tiền tệ, các hình thái giá trị và quy luật lưu thông tiền tệ) với các lý thuyết kinh tế hiện đại của các nhà kinh tế học phương Tây như Frederic S. Mishkin, Paul Samuelson, John Maynard Keynes và Milton Friedman; đồng thời tích hợp toàn diện hệ thống dữ liệu thực tế về lịch sử tiền tệ, thị trường chứng khoán (HOSE, HNX) và hệ thống ngân hàng Việt Nam.

4. Làm sao để tự học giáo trình đạt hiệu quả cao?

Người học nên tiếp cận tuần tự theo tiến trình 15 chương: nắm vững mục đích nghiên cứu ở đầu chương, theo dõi các đồ thị cân bằng và bảng số liệu dẫn chứng trong bài học, đối chiếu danh mục từ khóa chuyên ngành và tự giải quyết toàn bộ hệ thống câu hỏi ôn tập lý thuyết - bài tập thực hành ở cuối mỗi chương.

5. Có tài liệu bổ trợ nào đi kèm theo giáo trình?

Nội dung giáo trình đi kèm hệ thống danh mục 15 bảng số liệu thống kê thực tế, danh mục 35 sơ đồ, biểu đồ mô hình hóa dòng tiền và cơ chế cân bằng thị trường, hệ thống câu hỏi ôn tập chuẩn hóa sau mỗi chương và danh mục tài liệu tham khảo học thuật trong và ngoài nước ở cuối sách.

---

Kết luận

Giáo trình Lý thuyết Tài chính Tiền tệ (2016) do Viện Ngân hàng - Tài chính, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức biên soạn cung cấp một khung lý thuyết hoàn chỉnh và chuẩn mực về các phạm trù tiền tệ, tài chính, cơ chế phân bổ vốn và điều hành kinh tế vĩ mô.

Lộ trình học tập khoa học của cuốn sách được xác lập qua 4 bước:

1. Nắm vững bản chất tiền tệ, chức năng tài chính và cấu trúc hệ thống tài chính (Chương 1 - 2).
2. Phân tích các định chế và thị trường cụ thể gồm ngân sách nhà nước, tài chính doanh nghiệp, tín dụng, thị trường tài chính, các trung gian tài chính và ngân hàng thương mại (Chương 3 - 9).
3. Tiếp thu các lý thuyết kinh tế lượng vĩ mô về quá trình cung - cầu tiền tệ, cơ chế xác định lãi suất, mô hình ngân hàng trung ương và chính sách tiền tệ (Chương 10 - 13).
4. Mở rộng nghiên cứu cơ chế kiểm soát lạm phát và các quan hệ tài chính quốc tế (Chương 14 - 15).

Nguồn tài nguyên học thuật bổ trợ của giáo trình bao gồm hệ thống dữ liệu thực nghiệm thị trường tài chính Việt Nam, các mô hình đồ thị giải tích và danh mục tài liệu tham khảo chuẩn mực, đáp ứng đầy đủ yêu cầu đào tạo và nghiên cứu học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I TONG QUAN VE TAI CHINH VA TIEN TE Mô tả nội dung chính Tiên tệ và tài chính là những phạm trù kinh tế gẫn liền với nền sản xuất và lưu thông hàng hóa. Nó có vai trò quan trọng thúc đây quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia cũng như trên phạm vi quốc tế; đặc biệt trong nên kinh tế thị trường- nên kinh tế được tiển tệ hóa cao độ. Mục đích nghiên cứu Đề thấy rõ vai trò của tài chính và tiễn tệ trong nền kinh tế, chương này cho phép chúng ta hiểu một cách cơ bản: Tiền tệ là gì? Tài chính là gì? Tiếp đến là nhận thức được quá trình ra đời, phát triển và các chức năng của tiền tệ, tài chính. Chương này cũng cho thấy một cách khái quát về tiền tệ hiện nay.

được đo lường như thế nào? Và tài chính được biểu hiện thông qua những quan hệ kinh tế chủ yếu nào? 1. NGUON GOC VA BAN CHAT CUA TIEN TE 1. Sự ra đời của tiền tệ. Kinh tế học đã chỉ ra rằng, tiển tệ là một phạm tù kinh tế khách quan, gắn liền với sự ra đời và phát triển của nên kinh tế hàng hóa.

Khi nghiên cứu về quá trình ra đời của tiến tệ, Karl Marx kết l‹ “Trinh bay nguồn gốc phát sinh của tiển tệ, nghĩa là phải khai triển cái biểu hiện của giá trị, biểu hiện bao hàm trong quan hệ giá trị của hàng hóa, từ hình thái ban đâu giản đơn nhất và ít thấy rõ nhất cho đến hình thái riển tệ là hình thái mà ai nấy đều thay" (Karl Marx, Tu ban, quyén 1, t4p 1, trang 75, NXB Sự thật, Hà Nội, 1963). “Trong quan hệ trao dỗi, hình thức giá trị được biểu hiện qua 4 hình thái: ~ Hình thái giá trị giản đơn hay ngẫu nhiên: đây là hình thái giá trị đầu tiên xuất hiện cùng với việc ngẫu nhiên trao đổi hàng hóa - hình thức trao đổi trực tiếp H - H. Ví dụ: I m vải = 10 kg thốc. Ở hình thái giá trị nay, thc với thuộc tính tự nhiên của mình đã trở thành phương tiện biểu hiện giá trị của vải và được gọi là hình thái vật ngang giá.

~ Hình thái giá trị toàn bộ hay mở rộng: đây là hình thái gid tri thay thé cho hình thái giá trị giản đơn hay ngẫu nhiên, khi lực lượng sản xuất đã phát triển ở mức độ cao hơn, sau phân công lao động xã hội lần thứ nhất, chăn. 3 nuôi tách khỏi trồng trọt, trao đổi hàng hóa diễn ra thường xuyên hơn, đa dang hơn, một hàng hóa có thể trao đổi với nhiều hàng hóa khác. Vi du: | m vai = 10 kg thée, hay = 1 lưỡi ru, hay = 0,1 chỉ vàng, hay vv. Khác với hình thái giá trị giản đơn hay ngẫu nhiên trên đây - thóc là vật ngang giá trong trao đổi, hình thái giá trị toàn bộ hay mở rộng ở đây, hình thái vật ngang giá đã được mở rộng ra các hàng hóa khác được trao đổi trên thị trường như thóc, rìu, vàng.

Dù vật ngang giá đã được mở rộng, nhưng đây vẫn là quá trình trao đổi trực tiếp, tỷ lệ trao đối chưa được cổ định. Bởi vậy, quá trình trao đổi hàng hóa vẫn phải đi đường vòng để được hàng hóa mà mình cần. Người có vải muốn đổi lẫy thóc, nhưng người có thóc lại không cần đến vải mà lại cần hàng hóa khác chẳng hạn. Vậy là người có vải phải đi tìm người có hàng hóa mà người có thóc cân trước khi đổi lầy thóc.

- Hình thái giá trị chung; đây là hình thái giá trị được xuất hiện khi nên kinh tế hãng hóa đã phát triển ở mức độ cao hơn, hàng hóa trao đổi thường xuyên hơn, phong phú hơn. Để khắc phục khó khăn trong trao đổi trực tiếp trên đây, người ta phải đi đường vòng. mang hàng hóa của mình đổi lấy thứ hàng hóa mà nó được nhiều người ưa chuộng, rỗi đem đổi lấy hàng hóa mà mình cần. Khi vật ngang giá trong trao đổi được cố định ở một hàng hóa được nhiều người ưa chuộng (vải chẳng hạn), thì hình thái giá trị chung xuất hiện.

Ví dụ: - 10kg thóc, hay | lưỡi du,hay — =1 mvải 0,1 chỉ vàng, hay Vu. Ở đây, tất cả các hàng hóa trao đổi đều được biểu hiện giá trị ở một hàng hóa đóng vai trò vật ngang giá chung. Tuy nhiên, vat ngang giá chung. lúc này vẫn chưa cổ định ở một hàng hóa cụ thể.

Vật ngang giá chung có thể khác nhau ở các thị trường địa phương khác nhau, ở các dân tộc khác nhan, ở các thời kỳ khác nhau. ~ Hình thái tiễn tệ: đây là hình thái giá trị cao nhất, nó xuất hiện cùng với nên kinh tế hàng hóa phát triển, trao đổi hàng hóa thường xuyên hơn, đa 4 dạtg hơn, vượt ra khỏi các thị trường địa phương, khỏi phạm vi cde dan tộc. Bở vậy, tình trạng nhiều hàng hóa thay nhau đóng vai trò vật ngang giá chưng như hình thái giá trị chung đã vấp phải nhiều khó khăn. Thực tế đòi bỏi khách quan phái có một hàng hóa đóng vai trò vật ngang giá chung cố đụn - hàng hóa đó là tiễn tệ.

Ví dụ: - 10kg thóc, hay 1 m vải, hay = 0,1 chi vang = Vat ngang gid chung 1 lưỡi rìu, hay (Vàng trở thành tiền tệ) và, “Từ hình thái giá trị gián đơn hay ngẫu nhiễn đến hình thái tiên tệ là mộ quá trình lịch sử lãu đài, nhằm giai quyết các mâu thuẫn vốn có trong bar than hàng hóa. Tiên tệ ra đời đã làm cho việc trao đổi hàng hóa, dịch vụ được dé dang, nhanh chóng hơn. Nghiên cứu về lịch sử ra đởi của tiến tệ.Samuelson (Viện Dự trữ liên bang và ngân khổ Mỹ) và William D. Nordhaus (trudng Đại học Yale Mỹ) cũng kết luận rằng: "Do các xã hội có sự nua bán rộng rãi không thể vượt qua được các cản trở quá lớn của hình thức trao đổi hiện vật, nên việc sử dụng một vật trung gian làm phương tiễn trao đổi được mọi người chấp nhận.

Đó là tiễn tệ (Kinh tế học - tập I, trang, 332 - Viện quan hệ quốc tế Việt Nam biên dịch năm 1989), 1. Bản chất của tiền tệ Tiển tệ là sản phẩm tất yếu của nên kinh tế hàng hồa, nhằm tạo điều kiện thuìn lợi cho quá trình trao đổi hàng hóa, dịch vụ. Suy cho cùng, về bản chất, tiển lệ là vật ngang giá chung, làm phương tiện để trao đổi hàng hóa, dịch vụ và thanh toán các khoản nợ. Theo quan điểm của Karl.Marx, "Tiên tệ là hàng hóa đặc biệt, độc quyển đồng vai trò vặt ngang gid chung để đo lường.

biểu hiện giá trị của hàng hóa và phương tiện lưu thông hàng hóa” (Karl Marx. Tư bản, quyển I, tp 1, trang 127, NXB Sự Thật Hà Nội, 1963).Mishkin - trường Đại học Colurnbia (Mỹ) thì "Tiền tệ là bắt cứ cái gì được chấp nhận chung trong việc thanh toán đẻ nhận hàng hoá, dich vụ hoặc trong việc trả nợ" (Kinh tế tiễn tệ, Ngân hàng và thị trường tài chính của Erederic S.Mishkin - trường Đại học Columbia xuất bản năm 1992). Tuy nhién, để có một định nghĩa chính xác vẻ tiền tệ là điểu không đơn giản. Giáo sư MiHon Spercer (trường Đại học Quản lý kinh doanh 5 Mỹ) cũng thừa nhận rằng: "Nếu bạn cho rằng, bạn hiểu một cách chính xác tiền tệ là gì thì bạn còn giỏi hơn nhiều nhà kinh tế" (Kinh tế học hiện đại - Phản TH).

'Đặc biệt trong điều kiện hiện nay, khi mà nền kinh tế hàng hoá phát triển cao độ và trình độ công nghệ ngân hàng hiện đại, thì câu tra [di cho tiễn tệ vẫn là điều bí ản. Trong các quan niệm cổ điển cho rằng, tiển tệ là vàng, bạc hoặc là các tờ giấy bạc ngãn hàng, thì các nhà kinh tế học hiện đại cồn cho rằng: kỳ phiếu, hối phiếu, tín phiếu, séc. cũng là tiển tệ.DAY người Anh đã kết luận: "Tử những thập kỷ đầu tiên của thé ky nay, nhiều dạng tiễn tệ đã là những hình thái của tài sản thực sự, chủ yếu là vàng và bạc. Nhưng thời kỳ đó đã qua rồi và toàn bộ tiền tệ đang sử dụng trong các nên kinh tế hiện đại đều là những trái quyền" (Kinh tế tiền tệ, trang 10, Lieosaxuba, Hà Nội biên dịch 1989).2, CHUC NANG CUA TIEN TE 1.

Chức năng tiền tệ theo quan điểm của Kari Marx 1. Chức năng thước đo giá trị Tiên tệ thực hiện chức năng thước đo giá trị khi tiển được sử dụng để đo lường giá trị hàng hóa và biểu hiện giá trị của hàng hóa thành giá cả Khi thực hiện chức năng thước đo giá trị, giá trị của tiền - tiêu chuẩn. giá cả (hàm lượng vàng trong một đơn vị tiền tệ đo nhà nước quy định) - là “chuẩn rực của đơn vị tiền tệ” để đo lường giá trị và biểu hiện giá trị của một hàng hóa thành giá cả trao đối. Để thực hiện chức năng thước đo giá trị, tiển tệ phải là tiền thực chất, tiền phải có đẩy đù giá trị (tiền vàng).

Mặt khác, tiền phải được xác định đơn vị thông qua tiêu chuẩn giá cả hay hàm lượng vàng của một đơn vị tiển tệ do nhà nước quy định. Ví dụ, tiêu chuẩn giá cả của đồng Đô la Mỹ: 1 USD = 0,736662 gram vang, cia déng Bang Anh: | GBP = 2,6 gram vàng. Tuy nhiên, khi thực hiện chức năng thước đo giá trị, không cần tiền mặt xuất hiện, mà chỉ là đồng tiền vàng trong tưởng tượng. Chức năng phương tiện lưu thông.

“Tiên thực hiện chức năng phương tiện lưu thông khi sử dụng tiễn làm trung gian trong quá trình trao đổi hàng hóa, dịch vụ. Với chức năng này, tiễn làm trung gian trong việc mua bán trao ngay, tiền tệ và hàng hóa đồng. 6 thời xuất hiện, vận động song song, ngược chiều nhau. Thực hiện chức năng phương tiện lưu thông của tiền được mô tả như sau H-T-H Hàng hóa - Tiền tệ - Hàng hóa Khi thực hiện chức năng phương tiện lưu thông, tiễn phải là tiển mặt.

Tuy nhiên, lại không cần phải tiển đây đủ giá trị (tiền vàng). Bởi, tiền chỉ là phương tiện để mua bán, nó chỉ nằm trong tay mỗi người trong chốc lát. Mục tiêu trong quá trình này là hàng hóa, dịch vụ có được khi sử dụng tiển làm trung gian mua bán 1. Chức năng phương tiện thanh toán “Tiên tệ thực hiện chức năng phương tiện thanh toán khi tiển được sử dụng để làm phương tiện tất toán các khoản nợ.

Khi thực hiện chức năng, này, sự vận động của tiển và vận động của hàng hóa, dịch vụ độc lập với nhau vễ thời gian.