Giáo trình Bảo quản, Hiệu chỉnh Dụng cụ Thí nghiệm Cầu đường bộ (CĐ GTVT)

Giáo trình bảo quản và hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm trong kiểm tra chất lượng cầu đường bộ trình độ cao đẳng, cung cấp kiến thức chuyên sâu.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Giao Thông Vận Tải
• Chuyên ngành: Thí Nghiệm Và Kiểm Tra Chất Lượng Cầu Đường Bộ
• Đề tài: Giáo Trình Bảo Quản Hiệu Chỉnh Dụng Cụ Thí Nghiệm Nghề Thí Nghiệm Và Kiểm Tra Chất Lượng Cầu Đường Bộ Trình Độ Cao Đẳng
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• GIỚI THIỆU MÔ ĐUN
• 1. BÀI 1: LÝ THUYẾT CHUNG VỀ HIỆU CHỈNH THIẾT BỊ, DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM
• 1.1. Khái niệm chung
• 1.1.1. Mục đích
• 1.1.2. Phân loại
• 1.2. Các loại dụng cụ, thiết bị sử dụng trong hiệu chỉnh
• 1.2.1. Các dụng cụ kiểm tra kích thước, biến dạng
• 1.2.2. Các dụng cụ kiểm tra trọng lượng
• 1.2.3. Các dụng cụ kiểm tra lực, áp lực
• 1.3. Các yêu cầu đối với thí nghiệm chuyên ngành trong việc sử dụng, hiệu chỉnh các dụng cụ thí nghiệm
• 1.3.1. Yêu cầu chung
• 1.3.2. Hiệu chỉnh bên ngoài
• 1.3.3. Hiệu chỉnh nội bộ
• 1.3.4. Kỳ hạn hiệu chỉnh
• 2. BÀI 2: HIỆU CHỈNH DAO VÒNG
• 2.1. Khái niệm chung
• 2.1.1. Dao vòng
• 2.1.2. Hộp nhôm
• 2.2. Dụng cụ - Thiết bị thử nghiệm
• 2.3. Trình tự thực hiện
• 2.3.1. Hiệu chỉnh dao vòng
• 2.3.2. Hiệu chỉnh hộp nhôm
• 3. BÀI 3: HIỆU CHỈNH BÌNH TỶ TRỌNG
• 3.1. Khái niệm chung
• 3.2. Dụng cụ - Thiết bị thử nghiệm
• 3.3. Trình tự thử nghiệm
• 3.3.1. Chuẩn bị
• 3.3.2. Tiến hành
• 4. BÀI 4: HIỆU CHỈNH TỶ TRỌNG KẾ
• 4.1. Khái niệm chung
• 4.2. Dụng cụ - Thiết bị thử nghiệm
• 5. BÀI 5: HIỆU CHỈNH CÁC LOẠI CÂN THÍ NGHIỆM
• 5.1. Khái niệm chung
• 5.2. Dụng cụ - Thiết bị thử nghiệm
• 5.3. Trình tự thử nghiệm
• 5.4. Hướng dẫn lắp đặt, sử dụng cân
• 6. BÀI 6: HIỆU CHỈNH PHỄU RÓT CÁT
• 6.1. Khái niệm chung
• 6.2. Dụng cụ - Thiết bị thử nghiệm
• 6.3. Trình tự thử nghiệm
• 7. BÀI 7: HIỆU CHỈNH VÒNG ỨNG BIẾN
• 7.1. Khái niệm chung
• 7.2. Dụng cụ - Thiết bị thử nghiệm
• 7.3. Trình tự thử nghiệm
• 7.4. Báo cáo kết quả thử nghiệm
• 8. BÀI 8: HIỆU CHỈNH MÁY NÉN 1 TRỤC
• 8.1. Khái niệm chung
• 8.2. Dụng cụ - Thiết bị thử nghiệm
• 8.3. Trình tự thử nghiệm
• 9. BÀI 9: HIỆU CHỈNH MÁY CẮT PHẲNG
• 9.1. Khái niệm chung
• 9.2. Dụng cụ - Thiết bị thử nghiệm
• 9.3. Trình tự thử nghiệm
• 10. BÀI 10: HIỆU CHỈNH KÍCH THUỶ LỰC
• 10.1. Khái niệm chung

Tóm tắt

I. Khám phá vai trò giáo trình hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm

Giáo trình bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm là tài liệu nền tảng cho ngành thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ trình độ cao đẳng. Tầm quan trọng của giáo trình này không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức lý thuyết. Nó trang bị cho người học kỹ năng thực hành cốt lõi, đảm bảo mọi kết quả đo lường đều đạt độ chính xác cao nhất. Trong lĩnh vực xây dựng cầu đường, một sai số nhỏ từ thiết bị cũng có thể dẫn đến những đánh giá sai lệch về chất lượng vật liệu, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và tuổi thọ công trình. Tài liệu này được biên soạn dựa trên chương trình khung quốc gia, tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, tập trung vào việc hướng dẫn các bước hiệu chỉnh nội bộ cho những dụng cụ đơn giản. Đây là công việc thiết yếu mà nhân viên phòng thí nghiệm có thể tự đảm nhiệm. Muốn có kết quả thí nghiệm chính xác, yêu cầu tiên quyết là các dụng cụ, thiết bị phải đạt thông số kỹ thuật theo tiêu chuẩn. Giáo trình này nhấn mạnh: “Muốn có kết quả thí nghiệm chính xác, ngoài việc thực hiện theo đúng quy trình thí nghiệm, các dụng cụ thiết bị thí nghiệm phải đạt được các thông số kỹ thuật theo yêu cầu của tiêu chuẩn”. Do đó, việc nắm vững các quy trình bảo quản, hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn là trách nhiệm đạo đức nghề nghiệp. Nó giúp người học rèn luyện tính cẩn thận, kiên trì và trung thực, những đức tính không thể thiếu của một kỹ thuật viên phòng thí nghiệm chuyên nghiệp trong ngành kiểm tra chất lượng cầu đường bộ.

1.1. Mục tiêu đào tạo của mô đun bảo quản hiệu chỉnh

Mục tiêu chính của mô đun này là trang bị cho sinh viên khả năng trình bày cấu tạo, công dụng và sử dụng thành thạo các dụng cụ, thiết bị thí nghiệm. Người học phải thực hiện được các bước hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm theo đúng quy định, từ các thiết bị đơn giản như dao vòng, hộp nhôm đến các máy móc phức tạp hơn. Hơn nữa, mô đun còn rèn luyện các kỹ năng mềm quan trọng như tính cẩn thận, chính xác và tuân thủ tuyệt đối các quy tắc an toàn lao động trong phòng thí nghiệm. Việc thành thạo các kỹ năng này là cơ sở để đảm bảo chất lượng và độ tin cậy của các kết quả thí nghiệm vật liệu xây dựng.

1.2. Vị trí và vai trò của mô đun trong chương trình học

Mô đun bảo quản, hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm (MĐ25) là một mô đun chuyên môn nghề mang tính bắt buộc. Nó được bố trí sau khi người học đã hoàn thành các môn học chung và các mô đun kỹ thuật cơ sở. Vị trí này đảm bảo sinh viên đã có nền tảng kiến thức vững chắc trước khi đi sâu vào các kỹ thuật chuyên ngành phức tạp. Mô đun này cung cấp phương pháp kiểm tra, xác định các thông số kỹ thuật của thiết bị, là cầu nối quan trọng giữa lý thuyết cơ sở và các ứng dụng thực hành kiểm tra chất lượng công trình cầu đường bộ, giúp kết quả cuối cùng luôn đáng tin cậy.

II. Thách thức khi thiếu hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm cầu đường

Việc bỏ qua hoặc thực hiện không đúng quy trình bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm sẽ tạo ra những thách thức và rủi ro nghiêm trọng. Thách thức lớn nhất là sự sai lệch của kết quả đo lường. Các thiết bị như cân thí nghiệm, vòng ứng biến, hay máy nén 1 trục sau một thời gian sử dụng đều có thể bị hao mòn hoặc thay đổi thông số kỹ thuật. Nếu không được hiệu chỉnh định kỳ, các số liệu thu được sẽ không còn phản ánh đúng thực tế, dẫn đến việc đánh giá sai chất lượng vật liệu. Điều này có thể khiến một lô vật liệu đạt chuẩn bị loại bỏ hoặc ngược lại, vật liệu kém chất lượng được đưa vào sử dụng. Một thách thức khác là vấn đề pháp lý và uy tín. Các phòng thí nghiệm (LAS-XD) hoạt động trong ngành kiểm tra chất lượng cầu đường bộ phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN). Việc sử dụng thiết bị không được hiệu chỉnh có thể dẫn đến việc bị thu hồi giấy chứng nhận, mất uy tín với đối tác và khách hàng. Tài liệu gốc chỉ rõ, các mẫu chuẩn, thiết bị chuẩn phải có giấy chứng nhận của cơ sở có thẩm quyền. Thiếu sót trong công tác này làm giảm giá trị pháp lý của toàn bộ kết quả thí nghiệm. Cuối cùng, sự thiếu chính xác trong thí nghiệm làm tăng chi phí và lãng phí thời gian, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả kinh tế của dự án.

2.1. Nguy cơ từ sai số đo lường không được kiểm soát

Sai số không được kiểm soát từ các dụng cụ như bình tỷ trọng hay tỷ trọng kế có thể làm thay đổi hoàn toàn kết quả phân tích thành phần hạt hoặc khối lượng riêng của vật liệu. Ví dụ, một chiếc dao vòng bị vênh méo sẽ cho ra kết quả khối lượng thể tích đất không chính xác, ảnh hưởng đến tính toán độ chặt nền đường. Những sai lệch nhỏ này tích tụ lại có thể gây ra những quyết định sai lầm trong thiết kế và thi công, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho công trình cầu đường bộ trong quá trình khai thác lâu dài.

2.2. Ảnh hưởng đến độ tin cậy của công tác nghiệm thu

Kết quả thí nghiệm là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc nghiệm thu chất lượng công trình. Khi các dụng cụ thí nghiệm không được hiệu chỉnh, độ tin cậy của các số liệu này bị đặt dấu hỏi. Các bên liên quan, từ chủ đầu tư đến đơn vị giám sát, có thể không chấp nhận kết quả, dẫn đến tranh chấp, yêu cầu thí nghiệm lại. Quá trình này không chỉ gây tốn kém mà còn làm chậm tiến độ chung của dự án, ảnh hưởng đến uy tín của đơn vị thực hiện công tác kiểm tra chất lượng cầu đường bộ.

III. Hướng dẫn phương pháp hiệu chỉnh nội bộ và bên ngoài

Quy trình bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm được phân thành hai phương pháp chính: hiệu chỉnh nội bộ và hiệu chỉnh bên ngoài. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào độ phức tạp của thiết bị và năng lực của phòng thí nghiệm. Hiệu chỉnh nội bộ là công việc kiểm tra, xác định các thông số kỹ thuật của những dụng cụ đơn giản do chính nhân viên phòng thí nghiệm thực hiện. Các thiết bị thường được hiệu chỉnh nội bộ bao gồm dao vòng, hộp nhôm, bình tỷ trọng. Quy trình này đòi hỏi nhân viên phải có kinh nghiệm, sử dụng các thiết bị chuẩn và mẫu chuẩn có độ chính xác cao hơn dụng cụ cần hiệu chỉnh. Mọi biên bản hiệu chỉnh nội bộ phải được lưu lại thành hồ sơ, ghi rõ phương pháp, thiết bị sử dụng và chữ ký của người chịu trách nhiệm. Ngược lại, hiệu chỉnh bên ngoài được áp dụng cho các thiết bị phức tạp hoặc khi phòng thí nghiệm không đủ năng lực tự thực hiện. Công việc này được thuê các cơ quan chuyên trách, có thẩm quyền trong hệ thống đo lường quốc gia thực hiện. Khi hiệu chỉnh bên ngoài, tổ chức thực hiện phải cấp giấy chứng nhận kiểm định, trong đó nêu rõ các thông tin theo yêu cầu của tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN). Dù thực hiện theo phương pháp nào, mọi dụng cụ chỉ được sử dụng trong phạm vi đã hiệu chỉnh để đảm bảo kết quả của công tác kiểm tra chất lượng cầu đường bộ là chính xác nhất.

3.1. Quy trình thực hiện hiệu chỉnh nội bộ hiệu quả

Hiệu chỉnh nội bộ yêu cầu một quy trình chặt chẽ. Đầu tiên, cần chuẩn bị các dụng cụ chuẩn hoặc tiêu chuẩn phù hợp, đã được xác nhận theo tiêu chuẩn quốc gia. Các bước thực hiện phải tuân thủ văn bản quy trình cho từng hạng mục. Ví dụ, khi hiệu chỉnh cân thí nghiệm, cần sử dụng các quả cân chuẩn có độ chính xác cao hơn. Kết quả và dữ liệu hiệu chỉnh, nhiệt độ môi trường, và ngày hiệu chỉnh kỳ sau đều phải được ghi lại trong biên bản. Việc lưu trữ hồ sơ cẩn thận giúp theo dõi lịch sử thiết bị và đảm bảo tính nhất quán.

3.2. Yêu cầu đối với hiệu chỉnh bên ngoài và giấy chứng nhận

Khi thực hiện hiệu chỉnh bên ngoài, phòng thí nghiệm phải yêu cầu đơn vị hiệu chuẩn cấp giấy chứng nhận kiểm định. Theo tài liệu, giấy chứng nhận này phải bao gồm tối thiểu các thông tin như: tên tổ chức hiệu chỉnh, mô tả dụng cụ, phương pháp và thiết bị sử dụng, số giấy chứng nhận của dụng cụ chuẩn, kết quả và dữ liệu hiệu chỉnh, ngày hiệu chỉnh và chữ ký của người có trách nhiệm. Giấy chứng nhận này là bằng chứng pháp lý về tình trạng kỹ thuật của thiết bị, bắt buộc phải có trong hồ sơ quản lý chất lượng của phòng thí nghiệm.

3.3. Tần suất và kỳ hạn hiệu chỉnh lại các dụng cụ đo

Kỳ hạn hiệu chỉnh lại được xác định dựa trên tần suất sử dụng và phân tích dữ liệu hiệu chỉnh đã được lưu trữ. Mục đích là đảm bảo thiết bị không mất đi độ chính xác yêu cầu giữa các lần hiệu chỉnh. Thông thường, các dụng cụ như vòng ứng biến phải được hiệu chỉnh ít nhất 1 lần/năm. Tuy nhiên, tài liệu cũng nhấn mạnh: “Nếu có nghi ngờ về sự thay đổi độ chính xác của dụng cụ hoặc khi một dụng cụ đã được sửa chữa, tháo dỡ, điều chỉnh hoặc đại tu đều phải hiệu chỉnh lại trước khi đem dùng”. Điều này đảm bảo tính liên tục của độ chính xác trong đo lường.

IV. Quy trình hiệu chỉnh cân thí nghiệm và phễu rót cát

Trong hệ thống dụng cụ thí nghiệm ngành cầu đường, cân và phễu rót cát là hai thiết bị cơ bản nhưng có vai trò cực kỳ quan trọng. Việc bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm này đòi hỏi quy trình chi tiết và cẩn thận. Đối với cân thí nghiệm, công tác hiệu chỉnh phải tuân thủ theo các tiêu chuẩn như OIML R76-I. Quy trình bắt đầu bằng việc kiểm tra bên ngoài, đảm bảo cân có đầy đủ nhãn mác ghi rõ cấp chính xác, mức cân lớn nhất (Max), giá trị độ chia nhỏ nhất (d). Sau đó là các bước kiểm tra đo lường: kiểm tra độ lặp lại ở mức 50% Max và Max, kiểm tra tải trọng lệch tâm, và kiểm tra các mức tải theo cả chiều tăng và giảm. Việc hiệu chỉnh phải sử dụng quả cân chuẩn có cấp chính xác cao hơn và còn trong thời hạn hiệu lực. Đối với phễu rót cát, mục đích hiệu chỉnh là xác định chính xác khối lượng cát chuẩn chứa trong phễu và khối lượng thể tích của cát chuẩn. Quy trình bao gồm việc đổ đầy cát vào bình, xác định khối lượng ban đầu, sau đó cho cát chảy vào đế định vị trên mặt phẳng, rồi cân lại để tìm ra khối lượng cát trong phễu. Thao tác này được lặp lại ít nhất 3 lần để lấy giá trị trung bình. Việc nắm vững các quy trình này đảm bảo các thí nghiệm xác định khối lượng thể tích đất tại hiện trường cho kết quả đáng tin cậy, một yếu tố cốt lõi trong kiểm tra chất lượng cầu đường bộ.

4.1. Các bước hiệu chỉnh các loại cân thí nghiệm chi tiết

Hiệu chỉnh cân thí nghiệm đòi hỏi môi trường phòng thí nghiệm ổn định, không rung động, nhiệt độ thay đổi không quá ±1°C/h. Quá trình kiểm tra độ lặp lại được thực hiện bằng cách cân cùng một tải trọng (50% Max) 6 lần liên tiếp, sai số giữa các lần không được vượt quá sai số cho phép. Kiểm tra tải trọng lệch tâm được thực hiện bằng cách đặt tải trọng (Max/3) ở các vị trí khác nhau trên đĩa cân. Cuối cùng, kiểm tra các mức tải tăng dần và giảm dần để đánh giá độ chính xác trên toàn dải đo của cân, đảm bảo thiết bị hoạt động ổn định trong mọi tình huống.

4.2. Phương pháp xác định thông số của bộ phễu rót cát

Hiệu chỉnh phễu rót cát gồm hai phần chính: xác định khối lượng cát chứa trong phễu (C) và xác định khối lượng thể tích của cát chuẩn (γc). Để xác định C, người ta cân bộ phễu chứa đầy cát, sau đó cho cát chảy tự do vào đế định vị, rồi cân lại phần còn lại. Hiệu số giữa hai lần cân chính là giá trị C. Để xác định γc, cát chuẩn được đổ qua phễu vào một thùng đong có thể tích đã biết trước. Khối lượng thể tích được tính bằng khối lượng cát chứa trong thùng chia cho thể tích thùng. Cả hai giá trị này đều là hằng số quan trọng sử dụng trong tính toán kết quả thí nghiệm hiện trường.

V. Ứng dụng thực tiễn việc hiệu chỉnh dụng cụ ngành cầu đường

Việc áp dụng nghiêm ngặt các quy trình từ giáo trình bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm mang lại những lợi ích thực tiễn to lớn trong ngành kiểm tra chất lượng cầu đường bộ. Ứng dụng quan trọng nhất là đảm bảo độ tin cậy của dữ liệu đầu vào cho các khâu thiết kế, thi công và nghiệm thu. Khi các dụng cụ như máy nén 1 trục, máy cắt phẳng hay kích thủy lực được hiệu chỉnh chính xác, các chỉ tiêu cơ lý của vật liệu (đất, đá, bê tông nhựa) được xác định một cách đúng đắn. Điều này giúp các kỹ sư đưa ra quyết định tối ưu về thiết kế kết cấu áo đường, xử lý nền đất yếu, hay kiểm soát chất lượng lu lèn. Trong thực tế, kết quả thí nghiệm từ các thiết bị đã hiệu chỉnh là bằng chứng không thể thiếu trong hồ sơ nghiệm thu. Nó giúp chứng minh rằng chất lượng thi công đáp ứng yêu cầu của tiêu chuẩn và thiết kế, là cơ sở để thanh quyết toán và bàn giao công trình. Hơn nữa, việc duy trì một hệ thống bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm chuyên nghiệp còn giúp phòng thí nghiệm xây dựng uy tín, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng các yêu cầu khắt khe của các dự án lớn, các dự án có vốn đầu tư nước ngoài. Việc này không chỉ là tuân thủ quy định mà còn là một khoản đầu tư chiến lược vào chất lượng và sự bền vững của hạ tầng giao thông.

5.1. Vai trò trong kiểm soát chất lượng vật liệu đầu vào

Mọi công trình cầu đường đều bắt đầu từ vật liệu. Việc sử dụng cân thí nghiệm đã hiệu chỉnh để kiểm tra cấp phối, dùng tỷ trọng kế đã hiệu chỉnh để phân tích thành phần hạt giúp kiểm soát chặt chẽ chất lượng vật liệu ngay từ nguồn. Điều này ngăn chặn việc sử dụng vật liệu không đạt chuẩn, giảm thiểu rủi ro phải làm lại hoặc sửa chữa tốn kém, đảm bảo công trình được xây dựng trên một nền tảng vật liệu vững chắc và đồng nhất ngay từ đầu.

5.2. Đảm bảo độ chính xác trong thí nghiệm hiện trường

Các thí nghiệm hiện trường như đo độ chặt nền đường bằng phễu rót cát phụ thuộc trực tiếp vào các hằng số hiệu chỉnh đã được xác định trong phòng. Một giá trị hiệu chỉnh sai sẽ dẫn đến toàn bộ kết quả đo tại hiện trường bị sai lệch. Do đó, việc áp dụng kiến thức từ giáo trình bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm là yếu tố quyết định, đảm bảo các đánh giá tại hiện trường phản ánh trung thực chất lượng thi công, giúp giám sát và điều chỉnh kịp thời các hoạt động trên công trường.

VI. Tương lai của công tác bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm

Tương lai của công tác bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm trong ngành kiểm tra chất lượng cầu đường bộ sẽ gắn liền với sự phát triển của công nghệ và các yêu cầu ngày càng cao về chất lượng. Xu hướng tự động hóa và kỹ thuật số đang dần thay đổi cách thức vận hành các phòng thí nghiệm. Các thiết bị thế hệ mới được tích hợp cảm biến thông minh và khả năng tự hiệu chỉnh, giúp giảm thiểu sai sót do con người và tăng tốc độ thực hiện. Phần mềm quản lý phòng thí nghiệm (LIMS) sẽ đóng vai trò trung tâm, tự động theo dõi lịch sử, lên lịch hiệu chỉnh cho từng thiết bị, lưu trữ giấy chứng nhận kiểm định điện tử và cảnh báo khi đến kỳ hạn. Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn hiệu chỉnh cũng sẽ liên tục được cập nhật để phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế và các loại vật liệu mới. Do đó, người làm công tác thí nghiệm cần phải không ngừng học hỏi, cập nhật kiến thức từ các giáo trình chuyên ngành và tài liệu kỹ thuật mới. Việc đào tạo và tái đào tạo kỹ năng bảo quản hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Tóm lại, tương lai của lĩnh vực này là sự kết hợp hài hòa giữa năng lực chuyên môn của con người và sức mạnh của công nghệ, hướng tới một hệ thống quản lý chất lượng thông minh, chính xác và hiệu quả hơn.

6.1. Xu hướng công nghệ và tự động hóa trong hiệu chỉnh

Công nghệ 4.0 đang mở ra những khả năng mới. Các hệ thống hiệu chỉnh tự động sử dụng lực kế điện tử, bộ điều khiển lập trình (PLC) và phần mềm phân tích dữ liệu có thể thực hiện toàn bộ quy trình hiệu chỉnh cho máy nén hoặc vòng ứng biến một cách nhanh chóng và chính xác. Các thiết bị IoT (Internet of Things) có thể theo dõi tình trạng hoạt động của dụng cụ theo thời gian thực và dự đoán thời điểm cần bảo trì hoặc hiệu chỉnh, chuyển từ phương pháp hiệu chỉnh định kỳ sang hiệu chỉnh dựa trên tình trạng thực tế.

6.2. Yêu cầu về năng lực của kỹ thuật viên trong tương lai

Trong tương lai, kỹ thuật viên phòng thí nghiệm không chỉ cần thành thạo các thao tác thủ công mà còn phải có khả năng vận hành các phần mềm chuyên dụng, phân tích dữ liệu hiệu chỉnh và xử lý sự cố trên các thiết bị hiện đại. Kỹ năng đọc hiểu tài liệu kỹ thuật bằng tiếng Anh và cập nhật các tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) cũng như tiêu chuẩn quốc tế (ASTM, AASHTO) sẽ là một lợi thế cạnh tranh lớn, giúp họ đáp ứng được yêu cầu của một ngành kiểm tra chất lượng cầu đường bộ ngày càng hội nhập và phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Bảo quản, hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm (Mã tài liệu: MĐ 25) là tài liệu giảng dạy chuyên môn nghề thuộc chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng cho nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ, do Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương I biên soạn và ban hành năm 2017. Trong khung chương trình đào tạo, mô đun MĐ 25 được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học chung theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cùng các môn học/mô đun kỹ thuật cơ sở (từ MH 07 đến MH 13), đồng thời là điều kiện tiên quyết trước khi học mô đun MĐ 26.

Thời lượng đào tạo của mô đun là 60 giờ, bao gồm 9 giờ lý thuyết, 48 giờ thực hành và tự học tích hợp, cùng 3 giờ kiểm tra định kỳ. Mục tiêu học tập của giáo trình nhằm trang bị cho người học:

• Khả năng trình bày cấu tạo, công dụng của từng loại dụng cụ, thiết bị thí nghiệm chuyên ngành cầu đường.
• Kỹ năng sử dụng và thao tác thành thạo các thiết bị kiểm tra đo lường.
• Khả năng thực hiện đúng quy trình các bước kiểm tra, xác định thông số kỹ thuật và hiệu chỉnh nội bộ các dụng cụ thí nghiệm theo tiêu chuẩn.
• Ý thức kỷ luật, tính cẩn thận, kiên trì, chính xác, trung thực và tuân thủ các quy định an toàn lao động trong phòng thí nghiệm.

Giáo trình được biên soạn theo phương pháp phân tích nghề và phân tích công việc DACUM, tiếp cận theo mô hình tích hợp giữa cơ sở lý thuyết và hướng dẫn thực hành từng bước. Tài liệu tập trung sâu vào mảng hiệu chỉnh nội bộ—những thao tác kiểm tra, hiệu chỉnh các dụng cụ và thiết bị thông dụng do nhân viên kỹ thuật của phòng thí nghiệm tự đảm nhiệm, kết hợp cập nhật hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN), tiêu chuẩn quốc tế (AASHTO, OIML) và thực tế kiểm định công trình giao thông.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình gồm 10 bài học được thiết kế theo tiến trình nâng cao dần về độ phức tạp kỹ thuật và nguyên lý đo lường:

1. Bài 1: Lý thuyết chung về hiệu chỉnh thiết bị, dụng cụ thí nghiệm (1 giờ lý thuyết): Trình bày vai trò của thí nghiệm vật liệu và kết cấu công trình; khái niệm, mục đích, phân loại hiệu chỉnh nội bộ và hiệu chỉnh bên ngoài; quy định về mẫu chuẩn, thiết bị chuẩn (độ chính xác cao hơn thiết bị cần kiểm tra ít nhất 5 lần đối với cân; lực kế kiểu vòng cấp 1 đối với dụng cụ đo lực); yêu cầu về hồ sơ, chứng nhận kiểm định và thời hạn hiệu chỉnh định kỳ.
2. Bài 2: Hiệu chỉnh dao vòng (3 giờ: 0,5 giờ lý thuyết, 2,5 giờ thực hành): Cấu tạo và quy trình xác định thể tích ($V \ge 50\text{ cm}^3$), khối lượng và kích thước hình học (đường kính $D$, chiều cao $h$) của dao vòng và hộp nhôm chứa mẫu đất; chu kỳ kiểm tra định kỳ từ 6 đến 12 tháng.
3. Bài 3: Hiệu chỉnh bình tỷ trọng (4 giờ: 0,5 giờ lý thuyết, 3,5 giờ thực hành): Cơ sở lý thuyết xác định khối lượng riêng $\gamma_s = \frac{G}{G + (G_1 - G_2)}$; quy trình chuẩn hóa giá trị khối lượng bình chứa đầy nước cất ($G_1$) theo dải nhiệt độ từ 15°C đến 45°C (hoặc chuẩn 25°C) để loại trừ sai số giãn nở nhiệt.
4. Bài 4: Hiệu chỉnh tỷ trọng kế (8 giờ: 1 giờ lý thuyết, 7 giờ thực hành): Phân loại tỷ trọng kế loại A ($0 \div 50$) và loại B ($0,095 \div 1,030$); phương pháp xác định cự ly chìm lắng $H_R = \frac{N-M}{N} \cdot L + (a - b)$ với $b = \frac{V_0}{2F}$; quy trình hiệu chỉnh độ khắc vạch ($C$), hiệu chỉnh mặt cong ($m_B$), hiệu chỉnh chất phân tán ($C_a$) và áp dụng bảng số hiệu chỉnh nhiệt độ từ 10°C đến 30°C.
5. Bài 5: Hiệu chỉnh các loại cân thí nghiệm (8 giờ: 1 giờ lý thuyết, 7 giờ thực hành): Phân cấp độ chính xác cân theo OIML R76-1 (cấp I, II, III, IIII); thông số kỹ thuật (Max, Min, $d$, $e$, $n$); quy trình kiểm tra đo lường gồm kiểm tra độ lặp lại (6 phép cân tại 50% Max và Max), kiểm tra độ lệch tâm (vị trí góc tại mức Max/3), kiểm tra 5 mức tải tăng/giảm; hướng dẫn hiệu chuẩn dòng cân điện tử ER-H/EK series và hiệu chỉnh gia tốc trọng trường.
6. Bài 6: Hiệu chỉnh phễu rót cát (8 giờ: 1 giờ lý thuyết, 7 giờ thực hành): Cấu tạo bộ phễu (bình chứa $\ge 4\text{ lít}$, góc phễu 60°, miệng phễu 165,1 mm, đế định vị 304,8 mm); quy định về cát chuẩn (kích cỡ $0,3 \div 2,36\text{ mm}$, hệ số đồng nhất $C_u < 2,0$); quy trình xác định khối lượng cát trong phễu/đế ($C = m_0 - m_1$) và khối lượng thể tích của cát chuẩn theo tiêu chuẩn hiện hành và tiêu chuẩn AASHTO.
7. Bài 7: Hiệu chỉnh vòng ứng biến (8 giờ: 1 giờ lý thuyết, 6 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Nguyên lý đo quan hệ ứng suất - biến dạng; phân loại vòng ứng biến hình tròn PRC, PRT, hình ovan; quy trình gia tải gia số trong giới hạn 80% lực tới hạn; lập bảng số liệu và vẽ biểu đồ quan hệ tải trọng - biến dạng để xác định hệ số hiệu chỉnh (kgf/vạch).
8. Bài 8: Hiệu chỉnh máy nén 1 trục (8 giờ: 1 giờ lý thuyết, 6 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Phương pháp xác định độ biến dạng đàn hồi của bản thân khung máy bằng cách thay thế mẫu đất bằng tấm sắt cứng cùng kích thước; gia tải qua các cấp áp lực (0,5; 1,0; 1,5 daN/cm²), lấy giá trị biến dạng trung bình của 3 chu kỳ để lập bảng hiệu chỉnh.
9. Bài 9: Hiệu chỉnh máy cắt phẳng (8 giờ: 1 giờ lý thuyết, 7 giờ thực hành): Kiểm tra thông số hình học, lực cắt và độ dịch chuyển của hộp cắt phẳng.
10. Bài 10: Hiệu chỉnh kích thuỷ lực có đồng hồ đo lực (4 giờ: 1 giờ lý thuyết, 2 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Kiểm tra độ kín khít hệ thống dầu thủy lực, độ chính xác chỉ thị áp lực trên đồng hồ đo tải.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng nền tảng kiến thức dựa trên các nguyên lý kỹ thuật cốt lõi:

• Nguyên lý đo lường học và sai số: Quy tắc phân cấp chuẩn đo lường (quả cân chuẩn E2, F1, F2 cho cân cấp 1 và cấp 2; lực kế vòng cấp 1); nguyên tắc sai số cho phép, độ lặp lại và độ không đảm bảo đo.
• Hiện tượng vật lý và cơ học ứng dụng: Sự giãn nở vì nhiệt của dụng cụ đo dung tích (bình tỷ trọng); sức căng bề mặt và hiện tượng mao dẫn của chất lỏng lên cán tỷ trọng kế; biến dạng đàn hồi của vật liệu kim loại dưới tải trọng tĩnh và biến dạng khung máy nén.
• Tiêu chuẩn hóa phòng thí nghiệm: Khung pháp lý và kỹ thuật theo hệ thống tiêu chuẩn TCVN, OIML R76-1 và quy trình AASHTO về kiểm định thể tích hố đào, dung trọng đất hiện trường.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật thao tác: Sử dụng thành thạo thước cặp cơ khí/điện tử (chính xác 0,01 mm), panme (0,01 mm đến 0,002 mm), đồng hồ so (0,001 mm đến 0,01 mm); căn chỉnh ni-vô bọt nước cân bằng; thao tác các phím chức năng hiệu chuẩn điện tử (CAL, RE-ZERO, SAMPLE, PRINT, MODE).
• Kỹ năng phân tích và tính toán: Xử lý dữ liệu đo lặp lại tối thiểu 3 lần để lấy giá trị trung bình; tính toán cự ly chìm lắng $H_R$, dung trọng cát $\gamma_c$, khối lượng riêng $\gamma_s$; nội suy số liệu qua bảng tra nhiệt độ; chuyển đổi quan hệ vạch đo đồng hồ so sang giá trị lực thực tế.
• Năng lực quản lý chất lượng thực hành: Thiết lập và lưu trữ hồ sơ hiệu chuẩn, lập biểu đồ quan hệ tải trọng - biến dạng, xác định chu kỳ kiểm tra định kỳ (hàng ngày, 6 tháng, 12 tháng, 2 năm, 5 năm) cho từng nhóm thiết bị.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tiếp cận sư phạm

Giáo trình triển khai theo mô hình sư phạm tích hợp lý thuyết - thực hành. Tỷ trọng thực hành chiếm 80% tổng thời lượng mô đun (48/60 giờ), phản ánh định hướng đào tạo năng lực thực hiện công việc dựa trên phân tích DACUM. Giảng viên đóng vai trò hướng dẫn quy trình chuẩn, thị phạm thao tác trên thiết bị mẫu; người học trực tiếp lặp lại các bước đo kiểm trên thiết bị thực tế trong phòng thí nghiệm.

Bài tập và bài tập tình huống kỹ thuật

Nội dung học tập gắn liền với các tình huống kỹ thuật nảy sinh trong vận hành phòng thí nghiệm:

• Xử lý tình trạng dao vòng bị mòn, móp méo hoặc thay đổi dung tích sau thời gian dài gọt đất.
• Hiệu chỉnh sai số do độ dâng nước của bầu tỷ trọng kế ($V_0$) và đường kính ống đong ($F$).
• Khắc phục hiện tượng trôi điểm zero, rung động cơ học hoặc lệch tâm tải trọng trên đĩa cân điện tử.
• Bù trừ biến dạng khung máy nén lún một trục khi thí nghiệm nén không nở hông.

Phương pháp kiểm tra và đánh giá

• Đánh giá thường xuyên: Kiểm tra kỹ năng chuẩn bị thiết bị, thao tác vệ sinh, căn chỉnh ni-vô, đọc chỉ số trên các dụng cụ đo kích thước, cân và đồng hồ so.
• Đánh giá định kỳ: Ba bài kiểm tra tích hợp lý thuyết và thực hành (mỗi bài 1 giờ) được bố trí tại Bài 7 (Vòng ứng biến), Bài 8 (Máy nén 1 trục) và Bài 10 (Kích thủy lực). Tiêu chí đánh giá dựa trên độ chuẩn xác của số liệu đo, khả năng tính toán công thức và tính hoàn thiện của bảng biểu hiệu chuẩn.
• Báo cáo kết quả: Yêu cầu người học lập đầy đủ biên bản hiệu chuẩn nội bộ, bao gồm: mô tả thiết bị, ký hiệu, thiết bị chuẩn đã dùng, nhiệt độ môi trường, số liệu các lần đo lặp lại, đồ thị quan hệ và chữ ký người thực hiện.

Hướng dẫn tự học

• Duy trì chế độ kiểm tra điểm zero và ni-vô thăng bằng trước mỗi buổi làm việc.
• Tuân thủ quy định môi trường: giữ phòng hiệu chuẩn khô ráo, tránh gió lùa, kiểm soát biến thiên nhiệt độ không vượt quá $\pm 0,5^\circ\text{C/h}$ (cân cấp 1) hoặc $\pm 1^\circ\text{C/h}$ (cân cấp 2), cách ly nguồn nhiệt (lò nung, tủ sấy) và chấn động cơ học.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật: Giáo trình biên soạn nhằm cụ thể hóa chương trình khung quốc gia ban hành năm 2009 cho nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ. Tài liệu cập nhật hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN), tiêu chuẩn đo lường quốc tế OIML R76-1 và quy trình thử nghiệm nền móng AASHTO.
• Tập trung vào hiệu chỉnh nội bộ: Điểm đặc thù của tài liệu là phân định rõ ràng giữa hiệu chỉnh bên ngoài (yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận kiểm định) và hiệu chỉnh nội bộ (nhân viên phòng thí nghiệm tự thực hiện). Giáo trình cung cấp đầy đủ công thức toán học, trình tự thao tác và biểu mẫu giúp phòng thí nghiệm duy trì độ chính xác của thiết bị giữa các kỳ kiểm định nhà nước.
• Gắn liền với thiết bị thực tế: Hướng dẫn chi tiết các dòng máy móc phổ biến trong các phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng - giao thông, bao gồm cân điện tử dòng ER-H/EK (EK400H, EK600H, EK4000H, EK6000H), vòng ứng biến PRT/PRC, bộ phễu rót cát tiêu chuẩn có van xoay 60° và hộp cắt phẳng.
• Cung cấp dữ liệu hiệu chỉnh chuẩn: Tích hợp các bảng số liệu tra cứu thực nghiệm như Bảng trị số hiệu chỉnh nhiệt độ cho tỷ trọng kế từ 10°C đến 30°C, bảng quy định chu kỳ kiểm định quả cân chuẩn (Bảng 5-2) và bảng kích thước hố đào theo cỡ hạt lớn nhất của đất (Phụ lục AASHTO).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên/Người học: Sinh viên hệ Cao đẳng nghề ngành Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ; học viên các khóa đào tạo kỹ thuật viên thí nghiệm công trình xây dựng - giao thông.
• Điều kiện tiên quyết: Đã học xong các môn học chung theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và hoàn thành các môn học/mô đun kỹ thuật cơ sở từ MH 07 đến MH 13 (Cơ học đất, Vật liệu xây dựng, Trắc địa, Sức bền vật liệu...).
• Giảng viên: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức, làm căn cứ thiết kế bài giảng tích hợp, biên soạn phiếu hướng dẫn thực hành và xây dựng thang điểm đánh giá kỹ năng nghề.
• Cán bộ kỹ thuật và Thí nghiệm viên: Tài liệu tham khảo tra cứu quy trình tại các phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng (LAS-XD), phục vụ công tác bảo dưỡng, kiểm tra định kỳ thiết bị và thiết lập hồ sơ quản lý chất lượng phòng thí nghiệm theo tiêu chuẩn đo lường.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ đào tạo trình độ Cao đẳng nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ, đồng thời dùng làm tài liệu nghiệp vụ cho kỹ thuật viên tại các phòng thí nghiệm kiểm định công trình giao thông.

2. Người học cần có những kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?

Người học cần hoàn thành các môn học văn hóa chung và các môn học/mô đun kỹ thuật cơ sở từ MH 07 đến MH 13 trong chương trình khung, nắm được kiến thức cơ bản về cơ học, vật lý đo lường và thí nghiệm vật liệu xây dựng.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các tài liệu thí nghiệm vật liệu thông thường?

Các tài liệu thí nghiệm thông thường hướng dẫn quy trình xác định chỉ tiêu của mẫu vật liệu. Giáo trình MĐ 25 tập trung chuyên biệt vào kỹ thuật bảo quản và hiệu chỉnh chính thiết bị đo, giúp người học kiểm tra, xử lý sai số của dụng cụ (dao vòng, cân, tỷ trọng kế, phễu rót cát, vòng ứng biến, khung máy nén) trước khi tiến hành thí nghiệm.

4. Phương pháp tự học và rèn luyện mô đun này như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học cần nắm vững lý thuyết đo lường ở Bài 1, sau đó đối chiếu quy trình từng bước của từng bài học với thiết bị thực tế; thực hiện phép đo lặp lại tối thiểu 3 lần, tự ghi chép vào các mẫu bảng biểu và xử lý số liệu theo đúng công thức quy định.

5. Giáo trình có kèm theo các tài liệu hoặc hướng dẫn bổ trợ nào?

Giáo trình tích hợp các phụ lục chuyên môn:

• Hướng dẫn chi tiết quy trình hiệu chỉnh cân điện tử dòng ER-H series và phương pháp cài đặt gia tốc trọng lực địa phương.
• Phụ lục 1 & 2 hướng dẫn hiệu chỉnh phễu rót cát, xác định dung trọng ẩm và kiểm tra dung trọng đất hiện trường theo tiêu chuẩn AASHTO.
• Bảng trị số hiệu chỉnh nhiệt độ cho tỷ trọng kế loại A và loại B.

---

Kết luận

Giáo trình Bảo quản, hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm (MĐ 25) cung cấp hệ thống quy trình kỹ thuật chuẩn xác về kiểm tra, bảo dưỡng và hiệu chỉnh nội bộ các thiết bị đo lường trong phòng thí nghiệm cầu đường. Lộ trình học tập dẫn dắt người học từ nguyên lý đo lường đại cương, qua kỹ năng hiệu chuẩn các dụng cụ đo chỉ tiêu vật lý cơ bản (dao vòng, bình tỷ trọng, tỷ trọng kế, cân, phễu rót cát), đến làm chủ việc chuẩn hóa các thiết bị đo lực và biến dạng phức tạp (vòng ứng biến, máy nén 1 trục, máy cắt phẳng, kích thủy lực). Đây là tài liệu nghiệp vụ phục vụ trực tiếp cho công tác đào tạo nghề và quản lý chất lượng số liệu thí nghiệm công trình giao thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Ea VẬN MAI TRƯỜNG 0A0 ĐẰNG BIA0 THÔNG VẬN TẢI TRUNG ƯữNG Ï ra EY GIAO TRINH MO DUN BAO QUAN, HIEU CHINH DUNG CU THÍ NGHIEM Hà Nội, 2017 BOQ GIAO THONG VAN TAI TRUONG CAO DANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG ƯƠNG I GIAO TRINH Môn học: Bảo quản, hiệu chỉnh dụng cụ - thí nghiệm - NGHE: THI NGHIEM VA KIEM TRA CHAT LUGNG CAU BUONG BO TRINH ĐỘ: CAO DANG Hà Nội - 2017 3 TUYEN BO BAN QUYEN Tài liệu nảy thuộc loại sách giáo trình nội bộ nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Mã tài liệu: MÐ 25 LỜI GIỚI THIỆU Chương trình khung quốc gia nghề 7h nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phân tích công việc theo phương pháp DACUM. Chương trình đã được ban hành năm 2009, tuy nhiên từ đó đến nay vẫn chưa có tài liệu chính thức nào ban hành về các tài liệu, giáo trình cho nghề này.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho các giáo viên giảng dạy và học sinh, sinh viên có tải liệu học tập, tham khảo,việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đảo tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Giáo trình nội bộ “ Bảo quản- hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm” được biên soạn trên cơ sở đề cương chương trình mô đun 25 - Bảo quản- hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm trong chương trình khung nghề Thí nghiệm và kiểm tra chất lượng cầu đường bộ. Muốn có kết quả thí nghiệm chính xác, ngoài việc thực hiện theo đúng quy trình thí nghiệm, các dụng cụ thiết bị thí. nghiệm phải đạt được các thông số.

kỹ thuật theo yêu cầu của tiêu chuẩn. Công việc kiểm tra, xác định các thông số bị thí nghiệm gọi là hiệu chỉnh. Giáo trình nội bộ “ Bảo quản- hiệu chỉnh dụng cụ thí nghiệm” được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành, đi sâu vào trình bày nội dung và trình tự các bước hiệu chỉnh nội bộ, là công việc hiệu chỉnh những dụng cụ đơn giản ( do nhân viên trong của phòng có thể tự đảm nhiệm). Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã cập nhật các tiêu chuẩn hiện hành của Việt Nam áp dụng trong lĩnh vực hiệu chỉnh dụng cụ- thiết bị thí nghiệm, đồng thời đã tham khảo nhiều tài liệu tiêu chuẩn nước ngoài, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất.

Mặc dù đã rất cố gắng song không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định, tác giả mong nhận được những góp ý cả về nội dung lẫn hình thức của bạn đọc để tài liệu ngày càng hoàn thiện hơn. MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. GIGI THIEU MO BUN. BÀI 1: LÝ THUYẾT CHUNG VỀ HIỆU CHỈNH THIẾT BỊ, DUNG CUTHÍ NGHIỆM 1.

Khái niệm chung: Máy ép thuỷ lực dùng tải trọng tĩnh, 2. Các loại dụng cụ, thiết bị sử dụng trong hiệu chỉ các dụng cụ thí nghiệm. BÀI 2: HIỆU CHỈNH DAO VÒNG. Khái niệm chung: BÀI 3: HIỆU CHỈNH BINH TY TRONG.

Khái niệm chung; 2. Dụng cụ — Thiết bị thử nghiệm: 3. Trình tự thử nghiệm: BÀI 4: HIỆU CHỈNH TỶ TRỌNG KE 1. Khái niệm chung; BÀI 5: HIỆU CHỈNH CÁC LOẠI CÂN THÍ NGHIỆM.

Khái niệm chung: 2. Dụng cụ — Thiết bị thử nghiệm: 3. Trình tự thử nghiệt 4. Hướng dẫn lắp đặt, sử dụng cân.

BÀI 6: HIỆU CHỈNH PHEU ROT CAT. Khái niệm chung: 2. Dụng cụ - Thiết bị thử nghiệm: 3. Trình tự thử nghiệt BAI7: HIEU CHINH VONG UNG BIEN.

1, Khai nigm chung: 2. Dụng cụ — Thiết bị thử nghiệm: 3. Trình tự thử nghiệm: 4. Báo cáo kết quả thử nghiệm: BAI8: HIEU CHINH MAY NEN | TRUC 1.

Khái niệm chung: 2. Dụng cụ — Thiết bị thử nghiệm: 3. Trình tự thử nghiệm: BÀI 9: HIỆU CHỈNH MAY CAT PHANG 1. Khái niệm chung: 2.

Dụng cụ Thiết bị thử nghiệm:. Trình tự thử nghiệ BÀI 10: HIỆU CHỈNH KICH THUY LUC 1. Khái niệm chung: GIGI THIEU MO DUN MÔ ĐUN: BẢO QUẢN, HIỆU CHỈNH DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM Mã mô đun: MĐ25 'Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Là mô đun được bố trí cho người học sau khi đã học xong các môn học chung theo quy định của Bộ LĐTB-XH và học xong các môn học, mô đun. kỹ thuật cơ sở từ MH 07 đến MHI3 và trước M26.

~ _ Môđun này mô đun chuyên môn nghề, nhằm cung cắp cho người học cách kiểm tra, xác định các thông số dụng cụ thiết bị trong phòng thí nghiệm. Mục tiêu của mô đun: Học xong mô đun này, người học có khả năng: ~ Trình bày được cấu tạo và công dụng các dụng cụ, thiết bị thí nghiệm. ~ Sử dụng thành thạo các thiết bị, dụng cụ thí nghiệm ~ Thực hiện được các bước công việc hiệu chỉnh các dụng cụ, thiết bị thí nghiệm theo đúng quy định ~ Rèn luyện tính cắn thận, kiên trì, chính xác, trung thực. ~ Thực hiện được công tác an toàn lao động trong phòng thí nghiệm.

Nội dung của mô đun:. Thời gian Số 'Tên các bài TT trong mô Ặ dun Tổng"8 | Lý thuyết só | bv tu’ | ak Thực Kiểmổ iém t tra * 1 | Ly thuyét chung vé higu chinh thiét bi, 1 1 | dung cy thi: nghigm 2 | Higu chinh dao vong 3 05 25 3 | Higu chinh bình ; 4 05 35 ty trong 4 | Higu chinh ty trong ké 8 1 7 5_ | | HiệuHiệucính chỉnh cáccá loại lại 4 ï é i ¡ cân thí nghiệm 6 | Higu chinh phéu 8 1 7 rót cất 7_| Hiệu: chỉnh vòng ứng 8 1 6 1 biến 8 | Hiệuliệu chỉnh chỉnh máymáy nénné: § 1 % 1 trục 9 | Hiệu chỉnh máy tên 2 8 1 7 cắt phẳng 10 | Hiệu chỉnh kích thuỷ 4 1 ø t lực có đồng hồ đo lực CỘNG 60 9 48 3 “Ghi chú: Thời gian kiểm tra được tích hợp giữa lJ thuyết với thực hành được tính vào giờ thực hành Bài 1: Lý thuyết chung về hiệu chỉnh thiết bị, dụng cụ thí nghiệm I. Mụctiêu Học xong bài này, người học có khả năng: ~ _ Trình bày được mục đích, yêu cầu của việc bảo quản và hiệu chỉnh dụng, cụ thí nghiệm ~ _ Trình bày được nội dung cơ bản các phương pháp hiệu chỉnh các dụng cụ thiết bị thí nghiệm vật liệu II. Nội dung bài học: 1, Khái niệm chung: 1.1 Mục đích Trong nhiều lĩnh vực khác nhau của khoa học công nghệ, vai trò của thí nghiệm vệ liệu và thí nghiệm công trình đã được khẳng định nhằm mục đích: ~ Giải quyết các vấn đề của công nghệ và của thực tế sản xuất đòi hỏi như đánh giá chất lượng của vật liệu, của công trình làm cơ sở cho việc nghiệm thu, bàn giao, khai thác v.

~ Giải quyết và hoàn thiện những bài toán mà các phương pháp lý thuyết chưa và không giải quyết được đầy đủ hoặc đang còn nằm trong ý tưởng cần thăm đỏ. Đối tượng của công tác thí nghiệm là vật liệu và kết cấu công trình. Bằng phương pháp cảm thụ trực tiếp, có được những số liệu đo đạc và trạng thái thực tế qua quá trình tiến hành khảo sát đối tượng, xử lý các số liệu có thể đưa đi những kết luận mang đầy đủ tính quy luật cũng như tính tiêu biêu đối với các tham số khảo sát cả về chất lượng lẫn số lượng. Những quy luật và giá trị về sự phân bố ứng suất - biến dạng, trạng thái làm việc và hình thức phá hoại của đối tượng nghiên cứu, không chỉ hỗ trợ cho các quá trình thiết kế, tính toán thi công, nghiệm thu, khai thác mà còn thay thế được lời giải của các bài toán đặc thù, phức tạp mà việc giải quyết chúng bằng đường lối lý thuyết mắt quá nhiễu công sức hoặc chưa có biện pháp giải quyết.

Muốn có kết quả thí nghiệm chính xác, ngoài việc thực hiện theo đúng quy trình thí nghiệm, các dụng cụ thiết bị thí. nghiệm phải đạt được các thông số. kỹ thuật theo yêu cầu của tiêu chuẩn. Sau một khoảng thời gian sử dụng nhất 10 định, phải kiểm tra các thông số kỹ thuật của các dụng cụ thí nghiệm, nếu đạt yêu cầu mới được phép sử dụng tiếp; nếu không đạt thì phải sửa chữa, thay mới.2 Phân loại Công việc kiểm tra, xác định các thông số kỹ thuật của dụng cụ thiết bị thí nghiệm đơn giản thì công việc này do nhân viên trong của phòng có thể tự đảm nhiệm ( gọi là hiệu chỉnh nội bộ), những dụng cụ phức tạp thì cằn phải thuê các cơ quan chuyên trách thực hiện ( gọi là hiệu chỉnh bên ngoài).

Việc hiệu chỉnh cần phải sử dụng các mẫu chuẩn và thiết bị chuẩn. Những mẫu chuẩn và thiết bị chuẩn này phải có độ chính xác cao hơn dụng cụ cần hiệu chỉnh, nhằm đạt được độ chính xác mong muốn cho đo đạc cần thực hiện. Mẫu chuẩn, thiết bị chuẩn phải được bảo dưỡng cẩn thận trong một môi trường thích hợp khi không sử dụng đến và cũng cần hiệu chỉnh lại. Các mẫu chuẩn, dụng cụ chuẩn phải có giấy chứng nhận của cơ sở có thấm quyển nằm trong hệ thống đo lường quốc gia hoặc quốc t, một phòng thí nghiệm hiệu chuẩn được uỷ nhiệm.

Những dụng cụ được dùng làm mẫu chuẩn đề hiệu chỉnh bao gồm: _ Đại lượng đo Thiết bị đo Thiết bị chuẩn Kích thứơc _ | Thước và Đồng hồ | Các thước chuẩn | đo các loại Trọng lượng | Cân các loại 'Các quả cân chuân | ° ror Lực Vòng ứng biến | Lực kế kiểu vòng áp lực Lực kế điện | Máy ép thuỷ lực đùng tai trong tinh 2. Các loại dụng cụ, thiếtbị sử dụng trong hiệu chỉnh: 2.1 Các dụng cụ kiểm tra kích thước, biến dạng. ~_ Thước thép, Ê ke: đọc chính xác tới 0,Immm ~ _ Thước kẹp (Caliper ): Dùng đo kích thước bên trong và bên ngoài, đọc chính xác tới 0,01mm Hàm đọ trong Duxíchinch Hàm đo ngoài ~ - Panme : đọc được tới 0,01mm hoặc 0,002mm hoặc hơn nữa, tuỳ thuộc vào sự phân tích như quy định trong phương pháp thử. r ii ~ Đồng hồso; đọc được tới 0,001mm hoặc 0,01m hoặc 1.

hơn nữa, tuỳ thuộc 2. Trục đỡ phép thử 3. Kim đồng hổ 2.2 Các dụng cụ kiểm 4¡Cử dụng sai tra trọng lượng ` 5. Trọng lượng là khối lượng của vật thể 6.

Đồng hồ mm tương ứng với gia tốc do lực hút trái đất, Đơn vị đo trọng lượng : N, kgf.