Luận văn thạc sĩ giải pháp nhằm tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu cho hệ thống ngân hàng thương mại việt nam luận văn thạc sĩ

Tài liệu chuyên sâu Giải pháp ứng phó với tác động tiêu cực của khủng hoảng tài chính toàn cầu đến ngân, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền

• Tác giả: Hoàng Anh Tú
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Ảnh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Giảm Tác Động Tiêu Cực Của Cuộc Khủng Hoảng Tài Chính Toàn Cầu Cho Hệ Thống Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU
• 1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM
• 1.1.1. Thị trường tài chính
• 1.1.2. Tự do hóa tài chính và khủng hoảng tài chính
• 1.1.2.1. Tự do hóa tài chính
• 1.1.2.2. Khủng hoảng tài chính
• 1.2. SƠ LƯỢC VỀ KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU
• 1.2.1. Khủng hoảng tài chính Mỹ
• 1.2.2. Khủng hoảng tài chính Châu Âu
• 1.2.3. Khủng hoảng tài chính Châu Á
• 1.2.4. Các biện pháp can thiệp thị trường, giải cứu ngân hàng của chính phủ, ngân hàng Trung ương các nước và các tổ chức tài chính quốc tế
• 1.3. ẢNH HƯỞNG KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU ĐẾN HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG CỦA CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU VÀ THỰC TRẠNG GIẢI PHÁP CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM
• 2.1. TÁC ĐỘNG CỦA CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU
• 2.1.1. TÁC ĐỘNG ĐẾN NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 2.1.1.1. Tình hình sản xuất kinh doanh trong nước, cán cân thương mại
• 2.1.1.2. Tình hình thu hút và triển khai các dự án đầu tư nước ngoài
• 2.1.1.3. Thị trường chứng khoán và thị trường bất động sản
• 2.1.1.4. Tốc độ tăng trưởng kinh tế
• 2.1.1.5. Tỷ giá hối đoái và kiều hối
• 2.1.1.6. Nguồn vốn vay nước ngoài
• 2.1.1.7. Một số tác động khác
• 2.1.2. TÁC ĐỘNG ĐẾN HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM
• 2.1.2.1. Những vấn đề phát sinh từ yếu tố nội tại
• 2.1.2.2. Hệ số tín nhiệm nợ quốc gia, tín nhiệm nợ NH
• 2.1.2.3. Việc huy động vốn, tăng vốn điều lệ của các NHTM
• 2.1.2.4. Cổ phiếu và lợi nhuận của ngành ngân hàng
• 2.2. THỰC TRẠNG GIẢI PHÁP CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM
• 2.2.1. Các giải pháp chính phủ Việt Nam đã và đang thực hiện
• 2.2.2. Các giải pháp hệ thống ngân hàng đã và đang thực hiện
• 2.2.3. Thành tựu và hạn chế
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP GIẢM TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU CHO HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. CHÍNH SÁCH, GIẢI PHÁP CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM
• 3.1.1. Những thách thức của kinh tế Việt Nam năm 2011
• 3.1.2. Khuyến nghị chính sách
• 3.2. GIẢI PHÁP CHO HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.2.1. Thách thức cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay
• 3.2.2. Khuyến nghị giải pháp
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về khủng hoảng tài chính toàn cầu

Khủng hoảng tài chính toàn cầu đã để lại những tác động tiêu cực sâu sắc đến nền kinh tế thế giới, trong đó có Việt Nam. Khủng hoảng tài chính không chỉ là một hiện tượng kinh tế mà còn là một bài học về sự quản lý rủi ro trong ngành ngân hàng. Tình hình tài chính toàn cầu đã thay đổi nhanh chóng, dẫn đến sự sụp đổ của nhiều ngân hàng lớn và làm gia tăng rủi ro tài chính. Các ngân hàng thương mại Việt Nam cũng không nằm ngoài vòng xoáy này. Hệ thống ngân hàng Việt Nam đã phải đối mặt với nhiều thách thức, từ việc giảm lợi nhuận đến gia tăng nợ xấu. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải có những biện pháp ứng phó kịp thời và hiệu quả.

1.1. Tác động đến nền kinh tế Việt Nam

Tác động của khủng hoảng tài chính đến nền kinh tế Việt Nam là rất rõ ràng. Sự suy giảm trong tăng trưởng kinh tế toàn cầu đã ảnh hưởng đến xuất khẩu và đầu tư nước ngoài. Tình hình kinh tế trong nước trở nên khó khăn hơn, với nhiều doanh nghiệp phải thu hẹp quy mô sản xuất. Tỷ giá hối đoái cũng bị ảnh hưởng, dẫn đến sự biến động trong thị trường tài chính. Các ngân hàng thương mại Việt Nam đã phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh để thích ứng với tình hình mới, đồng thời tìm kiếm các giải pháp để duy trì hoạt động và phát triển bền vững.

1.2. Thực trạng hệ thống ngân hàng Việt Nam

Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đã phải đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu. Rủi ro tài chính gia tăng, nợ xấu tăng cao, và lợi nhuận giảm sút là những vấn đề chính mà các ngân hàng phải giải quyết. Việc huy động vốn và tăng vốn điều lệ trở nên khó khăn hơn, trong khi đó, chính sách tài chính của Nhà nước cũng có những điều chỉnh nhằm hỗ trợ hệ thống ngân hàng. Các ngân hàng cần phải có những chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả hơn để đảm bảo sự ổn định và phát triển trong tương lai.

II. Giải pháp ứng phó với tác động tiêu cực

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của khủng hoảng tài chính đến hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Giải pháp ứng phó đầu tiên là tăng cường quản lý rủi ro tài chính. Các ngân hàng cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro chặt chẽ hơn, từ đó có thể phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh. Bên cạnh đó, việc cải thiện chất lượng tín dụng và kiểm soát tỷ lệ nợ xấu cũng là rất quan trọng. Các ngân hàng cần phải có những chính sách tín dụng linh hoạt và phù hợp với tình hình thực tế.

2.1. Chính sách tài chính và tiền tệ

Chính phủ cần có những chính sách tài chính và tiền tệ linh hoạt để hỗ trợ hệ thống ngân hàng. Việc điều chỉnh lãi suất cơ bản và tỷ giá hối đoái cần phải được thực hiện một cách hợp lý để đảm bảo sự ổn định cho nền kinh tế. Đồng thời, các biện pháp kích thích đầu tư và tiêu dùng cũng cần được triển khai để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các ngân hàng cũng cần phải chủ động trong việc tìm kiếm nguồn vốn và cải thiện khả năng thanh khoản để ứng phó với những biến động từ thị trường.

2.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực ngân hàng là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu tác động của khủng hoảng tài chính. Các ngân hàng thương mại Việt Nam cần mở rộng quan hệ hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế, từ đó có thể học hỏi kinh nghiệm và áp dụng các mô hình quản lý rủi ro hiệu quả. Việc tham gia vào các hiệp định thương mại và đầu tư cũng sẽ giúp các ngân hàng có thêm cơ hội phát triển và mở rộng thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 đã gây ra những tác động sâu rộng đến nền kinh tế thế giới, trong đó có Việt Nam – một quốc gia có nền kinh tế mở và đang trong quá trình hội nhập sâu rộng. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tổng nợ xấu của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam tính đến cuối năm 2010 đạt khoảng 51.085 tỷ đồng, chiếm 2,42% tổng dư nợ toàn hệ thống, trong đó nợ có khả năng mất vốn chiếm gần 50%. Tác động tiêu cực của khủng hoảng không chỉ làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các ngân hàng thương mại, với lợi nhuận suy giảm, nợ xấu tăng cao và áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích các tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đến hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm giảm thiểu những ảnh hưởng này, góp phần ổn định và phát triển bền vững hệ thống ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2007 đến 2010, với trọng tâm là các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu và các chính sách ứng phó của Chính phủ Việt Nam.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, ngân hàng và các cơ quan chính sách trong việc xây dựng chiến lược ứng phó hiệu quả, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu rủi ro của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động phức tạp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khung lý thuyết chính để phân tích tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu đến hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Thứ nhất là lý thuyết về thị trường tài chính và khủng hoảng tài chính, trong đó nhấn mạnh vai trò của thị trường tài chính trong việc tạo lập nguồn vốn, kích thích tiết kiệm và đầu tư, đồng thời phân tích các yếu tố dẫn đến khủng hoảng như tự do hóa tài chính, tín dụng dưới chuẩn và các sản phẩm chứng khoán phái sinh. Thứ hai là lý thuyết về quản trị rủi ro ngân hàng, tập trung vào các khái niệm như nợ xấu, tỷ lệ dự phòng rủi ro, quản lý thanh khoản và cấu trúc vốn của ngân hàng.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm:

• Khủng hoảng tài chính: sự thất bại của các chủ thể kinh tế trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính, biểu hiện qua nợ xấu tăng cao và mất thanh khoản.
• Tự do hóa tài chính: quá trình giảm kiểm soát nhà nước nhằm tăng hiệu quả hoạt động tài chính nhưng cũng làm tăng rủi ro.
• Nợ xấu: các khoản nợ có khả năng mất vốn hoặc khó thu hồi, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động ngân hàng.
• Quản trị rủi ro: các biện pháp kiểm soát và giảm thiểu rủi ro tín dụng, thanh khoản và thị trường trong ngân hàng.
• Tỷ lệ dự phòng rủi ro: phần vốn ngân hàng trích lập để bù đắp tổn thất từ các khoản nợ xấu.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hệ thống kết hợp tổng hợp, phân tích, so sánh và dự báo dựa trên số liệu thống kê từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Công Thương, Tổng cục Thống kê và các báo cáo quốc tế. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các ngân hàng thương mại hoạt động tại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2010, với trọng tâm phân tích các chỉ số tài chính như tỷ lệ nợ xấu, tăng trưởng tín dụng, lợi nhuận và vốn tự có.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp toàn bộ mẫu (census) nhằm đảm bảo tính đại diện và toàn diện. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả, phân tích xu hướng và so sánh tỷ lệ phần trăm giữa các năm. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2007 – 2010, tập trung vào giai đoạn khủng hoảng tài chính toàn cầu và các chính sách ứng phó của Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động tiêu cực đến tăng trưởng tín dụng và lợi nhuận ngân hàng: Tăng trưởng tín dụng của hệ thống ngân hàng giảm từ 53% năm 2007 xuống còn 23,5% năm 2008, sau đó tăng nhẹ lên gần 38% năm 2009. Lợi nhuận của nhiều ngân hàng thương mại suy giảm rõ rệt do nợ xấu tăng cao và chi phí dự phòng rủi ro tăng.
2. Tỷ lệ nợ xấu gia tăng đáng kể: Tổng nợ xấu đến cuối năm 2010 đạt khoảng 51.085 tỷ đồng, chiếm 2,42% tổng dư nợ, trong đó nợ nhóm 5 (có khả năng mất vốn) chiếm gần 50%. Tỷ lệ này cao hơn nhiều so với mức an toàn theo chuẩn quốc tế, gây áp lực lớn lên khả năng thanh khoản và ổn định tài chính của các ngân hàng.
3. Thị trường chứng khoán và bất động sản đóng băng: Chỉ số VN-Index giảm từ trên 900 điểm đầu năm 2008 xuống còn 235,5 điểm vào tháng 2/2009, vốn hóa thị trường giảm từ 40% GDP xuống còn 17,5% GDP. Giá bất động sản giảm từ 40% đến 70% tại một số dự án, giao dịch trên thị trường rất yếu, ảnh hưởng tiêu cực đến tài sản đảm bảo của các khoản vay ngân hàng.
4. Cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng nước ngoài: Các ngân hàng 100% vốn nước ngoài như HSBC, ANZ mở rộng hoạt động tại Việt Nam với sản phẩm đa dạng, thủ tục nhanh gọn, thu hút khách hàng trung lưu và cao cấp, tạo áp lực cạnh tranh lớn cho các ngân hàng nội địa vốn còn hạn chế về vốn và quản trị rủi ro.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tác động tiêu cực là do sự hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng khiến Việt Nam không tránh khỏi ảnh hưởng từ khủng hoảng tài chính toàn cầu, đặc biệt là sự sụt giảm xuất khẩu, đầu tư nước ngoài và dòng vốn kiều hối. Tăng trưởng tín dụng nóng trong giai đoạn trước khủng hoảng, tập trung vào bất động sản và tiêu dùng, cùng với chính sách tiền tệ thắt chặt sau đó đã làm gia tăng nợ xấu và áp lực thanh khoản.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mức độ ảnh hưởng của khủng hoảng đến hệ thống ngân hàng Việt Nam thấp hơn do mức độ hội nhập chưa sâu và không sở hữu các sản phẩm tài chính phức tạp như MBS. Tuy nhiên, các khó khăn nội tại như mô hình quản trị chưa hoàn chỉnh, thiếu quy định về ngân hàng đầu tư và sự phát triển ồ ạt của các tổ chức tín dụng phi ngân hàng đã làm tăng rủi ro hệ thống.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng tín dụng, tỷ lệ nợ xấu theo năm, biểu đồ diễn biến VN-Index và bảng so sánh vốn hóa thị trường chứng khoán theo GDP để minh họa rõ nét các xu hướng và tác động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản trị rủi ro và kiểm soát nợ xấu: Các ngân hàng cần áp dụng các tiêu chuẩn quản trị rủi ro quốc tế, nâng cao năng lực phân tích tín dụng, đồng thời tăng cường trích lập dự phòng rủi ro nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ nợ xấu. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; chủ thể: các ngân hàng thương mại và Ngân hàng Nhà nước.
2. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách quản lý ngân hàng: Ban hành các quy định rõ ràng về mô hình tập đoàn tài chính – ngân hàng, ngân hàng đầu tư và các tổ chức tín dụng phi ngân hàng để nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát. Thời gian: 1-3 năm; chủ thể: Quốc hội, Ngân hàng Nhà nước.
3. Đẩy mạnh tái cấu trúc hệ thống ngân hàng: Thúc đẩy việc mua bán nợ xấu cho các công ty mua bán nợ chuyên nghiệp, chuyển nợ thành vốn góp gắn với tái cấu trúc doanh nghiệp nhằm cải thiện chất lượng tài sản và năng lực tài chính. Thời gian: 2-3 năm; chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, DATC, các ngân hàng thương mại.
4. Phát triển sản phẩm và dịch vụ ngân hàng đa dạng, phù hợp với nhu cầu thị trường: Tăng cường nghiên cứu và phát triển các sản phẩm tín dụng an toàn, đặc biệt là tín dụng bán lẻ, nhằm tận dụng lợi thế mạng lưới rộng và hiểu biết văn hóa địa phương. Thời gian: liên tục; chủ thể: các ngân hàng thương mại.
5. Tăng cường hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh: Học hỏi kinh nghiệm quản trị và công nghệ từ các ngân hàng nước ngoài, đồng thời xây dựng chiến lược phát triển dài hạn để nâng cao vị thế trên thị trường trong nước và khu vực. Thời gian: 3-5 năm; chủ thể: các ngân hàng thương mại, Ngân hàng Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu và xây dựng chiến lược quản trị rủi ro, tái cấu trúc ngân hàng phù hợp với bối cảnh hiện tại.
2. Cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện khung pháp lý, chính sách tiền tệ và giám sát hoạt động ngân hàng nhằm đảm bảo ổn định hệ thống tài chính quốc gia.
3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành kinh tế tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về khủng hoảng tài chính toàn cầu, tác động đến hệ thống ngân hàng Việt Nam và các giải pháp ứng phó thực tiễn.
4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ bối cảnh kinh tế vĩ mô và rủi ro tài chính để đưa ra quyết định đầu tư, kinh doanh phù hợp, đồng thời nhận diện cơ hội và thách thức trong môi trường kinh tế biến động.

Câu hỏi thường gặp

1. Khủng hoảng tài chính toàn cầu ảnh hưởng như thế nào đến hệ thống ngân hàng Việt Nam?
   Cuộc khủng hoảng làm tăng tỷ lệ nợ xấu, giảm lợi nhuận và tăng áp lực thanh khoản cho các ngân hàng thương mại Việt Nam. Ví dụ, tỷ lệ nợ xấu năm 2010 đạt 2,42% tổng dư nợ, cao hơn mức an toàn thông thường.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến khủng hoảng tài chính tại Mỹ năm 2008 là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu là sự bùng nổ tín dụng dưới chuẩn trong lĩnh vực bất động sản, dẫn đến nợ xấu tăng cao và sự sụp đổ của các quỹ đầu tư và ngân hàng lớn như Lehman Brothers.

3. Các ngân hàng Việt Nam có bị ảnh hưởng trực tiếp bởi các sản phẩm tài chính phức tạp như MBS không?
   Không, các ngân hàng Việt Nam không sở hữu các sản phẩm như Mortgage Backed Securities (MBS) của Mỹ, do đó tránh được những khoản lỗ trực tiếp từ các công cụ tài chính phức tạp này.

4. Giải pháp nào hiệu quả nhất để xử lý nợ xấu hiện nay?
   Bán nợ cho các công ty mua bán nợ chuyên nghiệp và chuyển nợ thành vốn góp gắn với tái cấu trúc doanh nghiệp được xem là giải pháp nhanh và hiệu quả nhất, giúp ngân hàng thu hồi vốn và cải thiện chất lượng tài sản.

5. Làm thế nào để các ngân hàng Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập?
   Các ngân hàng cần đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, áp dụng quản trị rủi ro hiện đại và tăng cường đào tạo nhân sự, đồng thời hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và công nghệ mới.

Kết luận

• Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã tác động tiêu cực đến hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, làm tăng nợ xấu và giảm lợi nhuận.
• Tỷ lệ nợ xấu năm 2010 đạt khoảng 2,42% tổng dư nợ, trong đó nợ có khả năng mất vốn chiếm gần 50%, gây áp lực lớn lên hoạt động ngân hàng.
• Thị trường chứng khoán và bất động sản đóng băng, làm giảm giá trị tài sản đảm bảo và ảnh hưởng đến khả năng thu hồi nợ.
• Luật pháp và quản lý ngân hàng còn nhiều hạn chế, đặc biệt về mô hình tập đoàn tài chính và ngân hàng đầu tư, cần được hoàn thiện để nâng cao hiệu quả quản trị.
• Đề xuất các giải pháp quản trị rủi ro, tái cấu trúc nợ xấu, phát triển sản phẩm ngân hàng và hoàn thiện khung pháp lý nhằm tăng cường sức chống chịu của hệ thống ngân hàng.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời tiếp tục theo dõi và đánh giá tác động của các chính sách để điều chỉnh kịp thời.

Các nhà quản lý, ngân hàng và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng hệ thống ngân hàng Việt Nam phát triển bền vững, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU 1.1 Một số khái niệm: 1.1 Thị trường tài chính: Thị trường giao dịch, mua bán, trao đổi các sản phẩm tài chính ngắn hạn, trung hạn, dài hạn để đáp ứng nhu cầu khác nhau của các chủ thể trong nền kinh tế. Thị trường tài chính là loại thị trường bậc cao chỉ tồn tại và hoạt động trong điều kiện của nền kinh tế thị trường. Chức năng của TTTC: - Tạo lập và khơi thông nguồn vồn. - Kích thích tiết kiệm và đầu tư.

- Gia tăng tính thanh khoản cho các tài sản tài chính.1: Mô hình thị trường tài chính Tài trợ gián tiếp TRUNG $ GIAN TÀI $ $ CHÍNH $ $ $ $ $ $ $ NGƯỜI GỬI TiỀN: NGƯỜI SỬ DỤNG TiỀN: - Hộ gia đình THỊ - Chính phủ - Doanh nghiệp $ TRƯỜNG $ - Doanh nghiệp - Chính phủ TÀI - Hộ gia đình - Nhà đầu tư nước CHÍNH - Nhà đầu tư nước ngoài ngoài Tài trợ trực tiếp 1.2 Tự do hoá tài chính và khủng hoảng tài chính : 1.1 Tự do hoá tài chính: Khái niệm: Tự do hóa tài chính là quá trình giảm thiểu và cuối cùng là hủy bỏ sự kiểm soát của Nhà nước đối với hoạt động của hệ thống tài chính quốc gia, làm cho hệ thống này hoạt động tự do hơn và hiệu quả hơn theo quy luật thị trường. Nội dung cơ bản của tự do hóa tài chính bao gồm: Tự do hóa lãi suất, tự do hóa hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại (NHTM), tự do hóa hoạt động ngoại hối, tự do hóa hoạt động của các tổ chức tài chính trên thị trường tài chính. 123doc 2 Ảnh hưởng của tự do hoá tài chính dẫn đến khủng hoảng tài chính: - Tự do hoá tài chính làm tăng khối lượng tiền tệ trong nền kinh tế (qua Ngân hàng, định chế tài chính trung gian), dễ dàng cho vay nên tăng rủi ro là mầm móng của khủng hoảng tài chính trong tương lai gần. - Tấm gương khếch đại liên quan đến dòng vốn nước ngoài chảy vào trong nước.

- Định giá cao đồng nội tệ - Thông tin bất cân xứng 1.2 Khủng hoảng tài chính: Khủng hoảng tài chính là sự thất bại của một hay một số nhân tố của nền kinh tế trong việc đáp ứng đầy đủ nghĩa vụ, bổn phận tài chính của mình. Dấu hiệu của Khủng hoảng tài chính là:  Các NHTM không hoàn trả được các khoản tiền gửi của người gửi tiền.  Các khách hàng vay vốn , gồm cả khách hàng được xếp loại A cũng không thể hoàn trả đầy đủ các khoản vay cho ngân hàng.  Chính phủ từ bỏ chế độ tỷ giá hối đoái cố định.

Sơ lược về khủng hoảng tài chính toàn cầu 1.1 Khủng hoảng tài chính Mỹ 2008 1. Bối cảnh và diễn biến của Khủng hoảng kinh tế Mỹ 2008 Kinh tế Mỹ đã có vài năm phát triển nhanh chóng. Tuy nhiên những vấn đề gần đây trong thị trường nhà đất và thị trường tín dụng đã làm ảnh hưởng nhiều đến nền kinh tế, vì thế kinh tế nước này đã tăng trưởng chậm vào thời kỳ cuối năm 2007. Biểu đồ cho thấy kinh tế Mỹ tăng trưởng khá đều đặn từ quý 4 năm 2003 đến quý 4 năm 2005, sau đó tăng trưởng nhảy vọt vào quý 1 năm 2006 rồi tụt dốc thê thảm và đến quý 4 mới phục hồi.

Năm 2007, kinh tế Mỹ khởi đầu đầy khó khăn, tăng trưởng vào quý 2, 3 và tụt dốc vào quý 4 Hình 1.2: Biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng kinh tế Mỹ từ năm 2003 123doc 3 Những dấu hiệu khủng hoảng đầu tiên: Hệ thống tài chính ngân hàng của Mỹ cuối năm 2007 và năm 2008 đột nhiên lâm vào một trong những cuộc khủng hoảng chưa từng có. Hàng trăm tỷ USD đã tiêu tan và thế giới gần như không được chuẩn bị để chống đỡ những tác động của sự sụt giảm trên thị trường địa ốc đối với ngành công nghiệp tài chính và những diễn biến của cuộc khủng hoảng diễn ra thật dồn dập. Diễn biến của cuộc khủng hoảng: Khủng hoảng tín dụng (Credit Crisis): Theo Moody’s Economy.com, từ tháng 8/2007 – 8/2008, các định chế tài chính toàn cầu đã thua lỗ tổng số tiền khoảng 925 tỷ USD vì khủng hoảng tín dụng, tương đương 3% tổng tài sản của họ. Trong số này, trầm trọng nhất là khoản thua lỗ có thể lên tới 525 tỷ USD liên quan đến các khoản cho vay địa ốc.

Sau đây là những diễn biến cụ thể: - Tháng 6/2007: Hai quỹ phòng hộ (Hedge fund) - một loại quỹ có tính đại chúng thấp và không bị quản chế quá chặt) của Bear Stearns - ngân hàng đầu tư lớn thứ 5 của Mỹ - quỵ ngã sau khi đánh cược vào các chứng khoán được đảm bảo bằng các khoản cho vay bất động sản dưới chuẩn ở Mỹ. Tài sản của một quỹ khác của Bear Stearns bị đóng băng vì những khoản thua lỗ liên quan đến cho vay địa ốc. - Tháng 7 - Tháng 9/2007: Ngân hàng IKB của Đức trở thành ngân hàng đầu tiên tại châu Âu chịu ảnh hưởng bởi những khoản đầu tư xấu trên thị trường cho vay dưới chuẩn ở Mỹ. Trong khi đó, Ngân hàng SachsenLB của Đức phải nhận sự cứu trợ từ chính phủ.

Một trong những ngân hàng tư nhân lớn nhất của châu Âu là Sal. Oppenheim có trụ sở tại Luxembourg (Bỉ) tuyên bố tạm thời đóng cửa một quỹ đầu tư chứng khoán địa ốc Mỹ trị giá 750 triệu USD. Ngày 9/8, ngân hàng lớn nhất 123doc 4 nước Pháp là BNP Paribas cũng hành động tương tự khi đóng băng khối tài sản 2,2 tỷ USD trong các quỹ có liên quan đến thị trường cho vay dưới chuẩn. Cùng ngày, ngân hàng NIBC của Đức hủy một kế hoạch phát hành sau khi công bố khoản lỗ gần 200 triệu USD do liên quan đến các loại chứng khoán liên quan đến địa ốc Mỹ.

- Ngày 14/9/2007: Lần đầu tiên trong hơn 1 thế kỷ, khách hàng ùn ùn kéo đến bủa vây để đòi rút tiền ở một ngân hàng lớn tại Anh - Ngân hàng cho vay thế chấp Northern Rock - ngân hàng lớn thứ 5 tại Anh. - Ngày 15/10/2007: Citigroup - Tập đoàn ngân hàng hàng đầu nước Mỹ - công bố lợi nhuận Quý 3 bất ngờ giảm 57% do các khoản thua lỗ và trích lập dự phòng lên tới 6,5 tỷ USD. Giám đốc điều hành Citigroup Charles Prince từ chức vào ngày 4/11. - Ngày 17/12/2007: Cuộc khủng hoảng tín dụng đã lan sang châu Úc với nạn nhân là Tập đoàn Centro Properties, một chủ sở hữu của các phố buôn bán lớn ở Mỹ tại Úc sau khi tập đoàn này đưa ra cảnh báo lợi nhuận giảm.

Cổ phiếu Centro Properties đã tụt giá 70% tại các giao dịch ở Sydney. - Ngày 11/1/2008: Bank of America - ngân hàng lớn nhất nước Mỹ về tiền gửi và vốn hoá thị trường - đã bỏ ra 4 tỉ USD để mua lại Countrywide Financial sau khi ngân hàng cho vay thế chấp địa ốc này thông báo phá sản do các khoản cho vay khó đòi quá lớn. - Ngày 30/1/2008: Ngân hàng lớn nhất Thuỵ Sĩ UBS công bố trích lập dự phòng 4 tỷ USD, nâng tổng số tiền trích lập dự phòng lên 18,4 tỷ USD do những thất thoát quan đến cuộc khủng hoảng cho vay cầm cố. Và hàng loạt các các tổ chức tài chính lớn bị phá sản hoặc phải sáp nhập trong cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ ( Phụ lục 1).

Không chỉ dừng lại bên trong biên giới nước Mỹ, cuộc khủng hoảng còn lan khắp thế giới. Mặt khác, không chỉ lĩnh vực địa ốc và tài chính bị ảnh hưởng, cuộc khủng hoảng tín dụng còn “tàn phá” cả ngành công nghiệp ô tô, hàng không, du lịch và bán lẻ. Doanh số thị trường ô tô Mỹ trong năm 2009 sẽ chỉ đạt mức 14,5 triệu chiếc, thấp nhất trong vòng một thập kỷ trở lại đây. Các “đại gia” ô tô Mỹ gồm GM, Ford và Chrysler đều “ôm” những con số thua lỗ kỷ lục và phải cải tổ chiến lược kinh doanh.

123doc 5 Bên cạnh giá dầu cao, số khách đi lại bằng đường hàng không giảm sút vì kinh tế khó khăn đã buộc hàng loạt hãng hàng không trên thế giới phải đóng cửa. Riêng trong tháng 6 vừa qua, số hãng hàng không phải ngừng hoạt động đã lên tới con số 25. Đồng USD mất giá khiến nhiều người Mỹ phải từ bỏ thói quen đi du lịch và mua sắm ở nước ngoài, trong khi doanh số bán lẻ trong nước cũng ảm đạm vì xu hướng “thắt lưng buộc bụng”. Kinh doanh gặp khó, hàng loạt công ty Mỹ phải cắt giảm nhân công, đưa tỷ lệ thất nghiệp tại nước này lên mức 5,5%, cao nhất trong vòng 1 thập kỷ trở lại đây.

Khủng hoảng tài chính toàn cầu là vấn đề xuyên suốt, trọng tâm của nền kinh tế thế giới năm 2008. Là tâm điểm của cuộc khủng hoảng, nước Mỹ là nơi hứng chịu mạnh mẽ những tác động từ cuộc khủng hoảng. Mỹ là nơi bắt nguồn và cũng là nơi chịu hậu quả mạnh nhất từ cuộc khủng hoảng tài chính. Ngày 27/02/2009, số liệu được điều chỉnh lại của Bộ Thương mại Mỹ cho thấy, GDP của nước này đã tăng trưởng âm 6,2% trong quý 4/2008.

Đây là mức sụt giảm mạnh nhất của kinh tế Mỹ kể từ năm 1982. Như vậy, GDP năm 2008 của Mỹ chỉ tăng 1,1% - mức thấp nhất kể từ năm 2001. Mức sụt giảm mạnh của GDP chủ yếu là do sự sụt giảm của xuất khẩu và người tiêu dùng cắt giảm mạnh chi tiêu xuống mức thấp nhất trong 28 năm vì suy thoái. Theo số liệu của Cục Phân tích kinh tế (Bộ Thương mại Mỹ), trong quý I/2008, GDP của Mỹ đã tăng trưởng 0,9%, sau đó tăng mạnh lên 2,8% vào quý 2.

Tuy nhiên, trước những khó khăn của nền kinh tế và cuộc khủng hoảng tài chính lan rộng, GDP của Mỹ đã tăng trưởng âm 0,5% trong quý 3/2008. Với mức tăng trưởng âm trong quý 3 và quý 4/2008, kinh tế Mỹ đã chính thức rơi vào suy thoái và đây cũng là lần đầu GDP của nước này tăng trưởng âm trong hai quý liên tiếp kể từ lần suy giảm trong quý 4/1990 và quý 1/1991. Về giá trị, trong quý 4/2008, kinh tế Mỹ bắt đầu chịu tác động nặng nề nhất từ cuộc khủng hoảng tài chính. Mức chi tiêu dùng của người dân đạt 9.930,2 tỷ USD, chi tiêu của người tiêu dùng chiếm 2/3 các hoạt động kinh tế trong nước đã giảm 4,3% mức giảm mạnh nhất kể từ quý 2/1980.

Đầu tư tư nhân đạt 1.948,4 tỷ USD, thâm hụt thương mại là 528,9 tỷ USD (xuất khẩu đạt 1.758,4 tỷ USD, nhập khẩu đạt 2.