Luận văn thạc sĩ giải pháp tăng vốn tự có của các ngân hàng thương mại cổ phần việt nam đến năm 2015

Nghiên cứu giải pháp tăng vốn tự có cho ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam đến năm 2015, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và cạnh tranh.

• Tác giả: Đào Xuân Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đăng Dờn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Vốn Tự Có Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam Đến Năm 2015
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VỐN TỰ CÓ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về vốn tự có của các ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái niệm vốn tự có
• 1.3. Đặc điểm vốn tự có
• 1.4. Chức năng vốn tự có
• 1.5. Thành phần vốn tự có
• 1.6. Đo lường quy mô vốn tự có
• 1.7. Vốn ngân hàng và rủi ro
• 1.8. Sự cần thiết phải tăng vốn của các ngân hàng thương mại
• 1.8.1. Các áp lực buộc ngân hàng phải tăng vốn tự có
• 1.8.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương pháp tăng vốn tự có
• 1.8.3. Hoạch định nhu cầu vốn của Ngân hàng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỐN TỰ CÓ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Quá trình tăng vốn của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.1.1. Thời kỳ từ năm 1987 đến năm 1997
• 2.1.2. Thời kỳ từ năm 1998 đến năm 2006
• 2.1.3. Thời kỳ từ năm 2007 đến nay
• 2.2. Nền kinh tế và nguyên nhân buộc các ngân hàng thương mại phải tăng vốn tự có
• 2.2.1. Sơ lược bối cảnh kinh tế năm 2010
• 2.2.2. Nguyên nhân buộc các ngân hàng thương mại phải tăng vốn tự có
• 2.3. Tình hình tăng vốn tự có của các ngân hàng thương mại
• 2.4. Kết quả đạt được trong quá trình tăng vốn tự có của các ngân hàng thương mại
• 2.5. Những hạn chế
• 2.5.1. Những tồn tại trong quá trình tăng vốn tự có trong thời gian qua
• 2.5.1.1. Phương diện Chính phủ
• 2.5.1.2. Phương diện Ngân hàng Nhà nước
• 2.5.1.3. Phương diện Ngân hàng thương mại
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG VỐN TỰ CÓ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2015
• 3.1. Điểm mạnh, điểm yếu, thời cơ và thách thức đối với các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 3.1.1. Thách thức
• 3.2. Những giải pháp tăng vốn tự có của các ngân hàng thương mại cổ phần
• 3.2.1. Tăng từ nguồn vốn bên trong
• 3.2.2. Tăng từ nguồn vốn bên ngoài
• 3.2.3. Sáp nhập, hợp nhất, mua lại
• 3.2.4. Bài học từ Malaysia
• 3.3. Các giải pháp đối với Nhà nước và Chính phủ
• 3.3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với thông lệ quốc tế
• 3.3.2. Phát triển thị trường chứng khoán
• 3.3.3. Ổn định cơ chế chính sách và môi trường đầu tư trong lĩnh vực Ngân hàng
• 3.4. Các giải pháp đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.4.1. Lành mạnh hóa môi trường kinh doanh Ngân hàng
• 3.4.2. Đẩy mạnh chương trình cải cách, cơ cấu lại hệ thống ngân hàng
• 3.4.3. Từng bước thiết lập cơ chế đánh giá vốn tự có theo chuẩn quốc tế
• 3.4.4. Tăng cường công tác thanh tra, giám sát
• 3.5. Giải pháp hỗ trợ khác đối với các ngân hàng thương mại cổ phần
• 3.5.1. Tiếp tục thực hiện cơ cấu lại hoạt động Ngân hàng
• 3.5.2. Xây dựng chiến lược phát triển nhân sự
• 3.5.3. Đầu tư phát triển công nghệ thông tin trong lĩnh vực Ngân hàng
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp tăng vốn tự có cho ngân hàng Việt Nam 2015

Năm 2015 là một cột mốc quan trọng đối với hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Việc tăng vốn tự có không chỉ giúp ngân hàng cải thiện khả năng tài chính mà còn đảm bảo an toàn cho hoạt động kinh doanh. Giải pháp tăng vốn tự có cho ngân hàng Việt Nam cần được xem xét từ nhiều khía cạnh khác nhau, bao gồm cả chính sách và thực tiễn. Các ngân hàng cần phải có những chiến lược rõ ràng để đáp ứng yêu cầu về vốn trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

1.1. Khái niệm và vai trò của vốn tự có trong ngân hàng

Vốn tự có là nguồn vốn ổn định, an toàn cho hoạt động của ngân hàng. Nó bao gồm vốn chủ sở hữu và các quỹ dự trữ. Vốn tự có không chỉ giúp ngân hàng duy trì hoạt động mà còn tạo niềm tin cho khách hàng và nhà đầu tư.

1.2. Tình hình thực tế về vốn tự có của ngân hàng Việt Nam

Trong những năm qua, vốn tự có của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam đã có sự gia tăng đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đảm bảo an toàn tài chính và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

II. Những thách thức trong việc tăng vốn tự có cho ngân hàng Việt Nam 2015

Việc tăng vốn tự có cho ngân hàng Việt Nam gặp phải nhiều thách thức. Các ngân hàng phải đối mặt với áp lực từ thị trường, yêu cầu của cơ quan quản lý và sự cạnh tranh ngày càng gia tăng. Những thách thức này đòi hỏi các ngân hàng phải có những giải pháp linh hoạt và hiệu quả.

2.1. Áp lực từ thị trường tài chính

Thị trường tài chính Việt Nam đang ngày càng phát triển, điều này tạo ra áp lực lớn cho các ngân hàng trong việc tăng vốn tự có. Các ngân hàng cần phải cải thiện khả năng cạnh tranh để thu hút vốn từ nhà đầu tư.

2.2. Yêu cầu từ cơ quan quản lý

Cơ quan quản lý ngân hàng đã đưa ra nhiều quy định nghiêm ngặt về vốn tự có. Các ngân hàng cần phải tuân thủ các quy định này để đảm bảo an toàn tài chính và tránh rủi ro.

III. Phương pháp tăng vốn tự có cho ngân hàng Việt Nam 2015

Để tăng vốn tự có, các ngân hàng Việt Nam có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp tăng cường khả năng tài chính mà còn tạo ra cơ hội phát triển bền vững cho ngân hàng.

3.1. Tăng vốn từ nguồn nội bộ

Các ngân hàng có thể tăng vốn tự có thông qua việc giữ lại lợi nhuận và tái đầu tư vào hoạt động kinh doanh. Điều này giúp ngân hàng duy trì sự ổn định tài chính và phát triển bền vững.

3.2. Tăng vốn từ nguồn bên ngoài

Ngân hàng có thể huy động vốn từ thị trường chứng khoán hoặc thông qua việc phát hành trái phiếu. Đây là những phương pháp hiệu quả để tăng vốn tự có và cải thiện khả năng tài chính.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vốn tự có ngân hàng

Nghiên cứu về vốn tự có của ngân hàng Việt Nam cho thấy nhiều kết quả tích cực. Các ngân hàng đã áp dụng nhiều giải pháp hiệu quả để tăng vốn tự có, từ đó cải thiện khả năng tài chính và nâng cao vị thế trên thị trường.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp tăng vốn

Nhiều ngân hàng đã thành công trong việc tăng vốn tự có, từ đó cải thiện khả năng thanh toán và giảm thiểu rủi ro. Điều này giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt.

4.2. Bài học từ các ngân hàng thành công

Các ngân hàng thành công trong việc tăng vốn tự có thường có chiến lược rõ ràng và linh hoạt. Họ biết cách tận dụng các cơ hội từ thị trường và áp dụng các phương pháp huy động vốn hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của vốn tự có ngân hàng Việt Nam

Tương lai của vốn tự có ngân hàng Việt Nam phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách của Nhà nước, tình hình kinh tế và sự phát triển của thị trường tài chính. Các ngân hàng cần phải tiếp tục cải thiện khả năng tài chính để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ thị trường.

5.1. Triển vọng phát triển vốn tự có ngân hàng

Với sự phát triển của nền kinh tế, nhu cầu về vốn tự có của ngân hàng sẽ ngày càng tăng. Các ngân hàng cần phải chuẩn bị sẵn sàng để đáp ứng nhu cầu này.

5.2. Đề xuất giải pháp cho tương lai

Các ngân hàng cần phải xây dựng chiến lược phát triển vốn tự có bền vững, bao gồm việc cải thiện quản lý tài chính và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 với sự kiện phá sản của Lehman Brothers gây thiệt hại lên đến 660 tỷ USD, các ngân hàng thương mại trên thế giới đã phải đối mặt với áp lực tăng vốn tự có nhằm nâng cao khả năng chống chịu rủi ro. Tại Việt Nam, hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) cũng không nằm ngoài xu thế này. Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), các NHTMCP phải tăng vốn tự có liên tục đến năm 2015 để cải thiện năng lực tài chính, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn vốn quốc tế như Basel II và chuẩn bị cho hội nhập kinh tế sâu rộng. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng vốn tự có của các NHTMCP Việt Nam, đánh giá các khó khăn, thách thức và đề xuất giải pháp tăng vốn hiệu quả đến năm 2015. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các NHTMCP tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2007 đến 2015, giai đoạn có nhiều thay đổi về chính sách và quy định vốn pháp định. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoạch định chính sách tăng vốn, nâng cao sức cạnh tranh và đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình sau:

• Khái niệm vốn tự có (VTC) và vốn chủ sở hữu (VCSH): VTC được hiểu là nguồn vốn ổn định, an toàn bao gồm vốn chủ sở hữu, quỹ dự trữ, trái phiếu chuyển đổi và các công cụ vốn khác. VCSH là phần vốn do cổ đông đóng góp và lợi nhuận giữ lại, là thành phần chính của VTC.

• Hiệp ước Basel về an toàn vốn: Basel I và Basel II là các chuẩn mực quốc tế quy định tỷ lệ vốn tối thiểu (CAR) nhằm đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng. Basel II bổ sung thêm rủi ro vận hành và yêu cầu minh bạch thông tin, với tỷ lệ CAR tối thiểu 8%, trong khi Việt Nam áp dụng tỷ lệ 9% theo Thông tư 13/2010/TT-NHNN.

• Chức năng và vai trò của vốn tự có: VTC vừa là lá chắn bảo vệ ngân hàng trước rủi ro, vừa là nguồn lực tài chính để mở rộng hoạt động, đầu tư tài sản cố định và phát triển sản phẩm dịch vụ mới.

• Các loại rủi ro ngân hàng: Rủi ro tín dụng, thanh khoản, lãi suất, hoạt động, hối đoái và tội phạm ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu tăng vốn của ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ NHNN, báo cáo tài chính của các NHTMCP, các văn bản pháp luật liên quan như Luật các TCTD 2010, Thông tư 13/2010/TT-NHNN, Nghị định 141/2006/NĐ-CP, cùng các tài liệu nghiên cứu học thuật và báo cáo ngành.

• Phương pháp phân tích: Phân tích so sánh các giai đoạn tăng vốn, thống kê số liệu vốn điều lệ, vốn tự có, tỷ lệ CAR của các ngân hàng; phân tích SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức; quy nạp các giải pháp tăng vốn từ thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế.

• Cỡ mẫu và timeline: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ các NHTMCP Việt Nam hoạt động trong giai đoạn 2007-2011, dự báo và đề xuất giải pháp đến năm 2015. Phân tích số liệu hàng năm và theo chu kỳ chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quá trình tăng vốn của các NHTMCP Việt Nam có bước tiến rõ rệt: Từ mức vốn điều lệ tối thiểu 70 tỷ đồng năm 2006, các ngân hàng đã phải nâng lên 1.000 tỷ đồng vào năm 2008 và dự kiến 3.000 tỷ đồng vào năm 2010, thậm chí 5.000 tỷ đồng vào năm 2012 và 10.000 tỷ đồng vào năm 2015 theo lộ trình NHNN. Ví dụ, Techcombank tăng vốn từ 234 tỷ đồng năm 2004 lên 412 tỷ đồng, ACB từ 481 tỷ đồng lên 800 tỷ đồng năm 2005.

2. Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) của nhiều ngân hàng vẫn chưa đạt chuẩn 9%: Một số NHTMCP có CAR dưới 8%, cho thấy vốn tự có chưa đủ để bảo vệ trước rủi ro tín dụng và hoạt động. Theo báo cáo ngành, khoảng 20% ngân hàng có vốn chủ sở hữu dưới 3.000 tỷ đồng, chưa đáp ứng yêu cầu tăng vốn.

3. Các giới hạn pháp lý về vốn tự có ảnh hưởng đến hoạt động cho vay và đầu tư: Tổng dư nợ cho vay không được vượt quá 15% vốn tự có đối với một khách hàng, tổng dư nợ cho vay và bảo lãnh không vượt quá 25%, giới hạn góp vốn mua cổ phần không vượt quá 11% vốn điều lệ doanh nghiệp. Điều này buộc ngân hàng phải tăng vốn để mở rộng tín dụng và đầu tư.

4. Nguồn vốn tăng chủ yếu từ vốn bên trong và phát hành cổ phiếu: Các ngân hàng ưu tiên lợi nhuận giữ lại và phát hành cổ phiếu để tăng vốn, hạn chế phát hành trái phiếu do chi phí và rủi ro thanh toán cao. Việc phát hành cổ phiếu cũng ảnh hưởng đến quyền kiểm soát ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc tăng vốn là do yêu cầu nâng cao năng lực tài chính để đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn vốn theo Basel II và các quy định của NHNN. Sự gia tăng vốn điều lệ giúp ngân hàng mở rộng quy mô hoạt động, nâng cao khả năng chịu đựng rủi ro tín dụng và thanh khoản. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập và hoàn thiện hệ thống pháp lý, do đó tốc độ tăng vốn còn chậm và chưa đồng đều giữa các ngân hàng.

Biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng vốn điều lệ của các NHTMCP từ 2006 đến 2011 sẽ minh họa rõ xu hướng này. Bảng so sánh tỷ lệ CAR của các ngân hàng cũng cho thấy sự phân hóa về năng lực tài chính. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của chính sách nhà nước trong việc thúc đẩy tăng vốn và sự cần thiết của các giải pháp đa dạng để huy động vốn hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát hành cổ phiếu và cổ phiếu ưu đãi: Các NHTMCP cần chủ động phát hành cổ phiếu để tăng vốn điều lệ, đồng thời phát hành cổ phiếu ưu đãi để thu hút nhà đầu tư dài hạn, nâng cao tỷ lệ vốn cấp 1. Thời gian thực hiện từ nay đến năm 2015, chủ thể là ban lãnh đạo ngân hàng phối hợp với cổ đông.

2. Đẩy mạnh lợi nhuận giữ lại và tái đầu tư: Ngân hàng cần xây dựng chính sách phân phối lợi nhuận hợp lý, giữ lại phần lớn lợi nhuận để tăng vốn tự có, nâng cao CAR. Mục tiêu tăng tỷ lệ lợi nhuận giữ lại lên ít nhất 50% trong vòng 3 năm tới.

3. Thúc đẩy sáp nhập, hợp nhất và mua lại: Các ngân hàng nhỏ, yếu kém nên được khuyến khích sáp nhập để tạo ra các tổ chức có quy mô vốn lớn hơn, tăng sức cạnh tranh và khả năng quản trị rủi ro. Chính phủ và NHNN cần hỗ trợ chính sách và thủ tục pháp lý thuận lợi.

4. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách hỗ trợ: Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về vốn ngân hàng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát hành chứng khoán, đồng thời phát triển thị trường chứng khoán để các ngân hàng dễ dàng huy động vốn bên ngoài.

5. Nâng cao năng lực quản trị vốn và công nghệ thông tin: Ngân hàng cần đầu tư phát triển hệ thống quản trị rủi ro, áp dụng chuẩn mực Basel II hiệu quả, đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả quản lý vốn và minh bạch thông tin.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các ngân hàng thương mại cổ phần: Giúp hiểu rõ về cơ cấu vốn, các yêu cầu pháp lý và giải pháp tăng vốn phù hợp nhằm nâng cao năng lực tài chính và cạnh tranh.

2. Cơ quan quản lý nhà nước (NHNN, Bộ Tài chính): Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy định về vốn ngân hàng, giám sát và hỗ trợ quá trình tăng vốn của các NHTMCP.

3. Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng: Hiểu rõ về vai trò vốn tự có, các rủi ro liên quan và tác động của việc tăng vốn đến quyền lợi và hiệu quả đầu tư.

4. Các nhà nghiên cứu, sinh viên chuyên ngành kinh tế tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về vốn ngân hàng, các chuẩn mực quốc tế và thực tiễn tăng vốn tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Vốn tự có của ngân hàng gồm những thành phần nào?
   Vốn tự có bao gồm vốn điều lệ, quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, quỹ đầu tư phát triển nghiệp vụ, lợi nhuận không chia và thặng dư cổ phần, trừ đi các khoản phải trừ như lợi thế thương mại và lỗ lũy kế.

2. Tại sao các ngân hàng phải tăng vốn tự có đến năm 2015?
   Để đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn vốn theo Basel II, nâng cao khả năng chịu đựng rủi ro, mở rộng hoạt động kinh doanh và chuẩn bị cho hội nhập kinh tế quốc tế.

3. Các giới hạn pháp lý về vốn tự có ảnh hưởng thế nào đến hoạt động ngân hàng?
   Giới hạn vốn tự có quy định mức tối đa cho vay, bảo lãnh, góp vốn mua cổ phần, giúp kiểm soát rủi ro tín dụng và bảo vệ an toàn hệ thống ngân hàng.

4. Phương pháp tăng vốn nào được các ngân hàng ưu tiên sử dụng?
   Phát hành cổ phiếu và lợi nhuận giữ lại là hai phương pháp chính do chi phí hợp lý và ít rủi ro thanh toán hơn so với phát hành trái phiếu.

5. Việc áp dụng Basel II tại Việt Nam gặp những khó khăn gì?
   Bao gồm chi phí áp dụng cao, yêu cầu kỹ thuật phức tạp, năng lực quản trị rủi ro còn hạn chế và sự khác biệt về quy mô, trình độ công nghệ giữa các ngân hàng.

Kết luận

• Vốn tự có là yếu tố then chốt đảm bảo an toàn và phát triển bền vững của các NHTMCP Việt Nam.
• Hệ thống pháp lý và các chuẩn mực quốc tế như Basel II đã thúc đẩy các ngân hàng tăng vốn tự có mạnh mẽ trong giai đoạn 2007-2015.
• Thực trạng vốn tự có của nhiều ngân hàng còn thấp, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu an toàn vốn và mở rộng hoạt động.
• Giải pháp tăng vốn cần đa dạng, kết hợp phát hành cổ phiếu, lợi nhuận giữ lại, sáp nhập và hoàn thiện chính sách pháp luật.
• Các bước tiếp theo bao gồm nâng cao năng lực quản trị vốn, áp dụng công nghệ thông tin và tăng cường giám sát để đảm bảo hiệu quả tăng vốn.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan chức năng cần phối hợp triển khai các giải pháp tăng vốn tự có nhằm nâng cao sức cạnh tranh và đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VỐN TỰ CÓ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về vốn tự có của các ngân hàng thương mại. Quá trình nghiên cứu cho thấy, khái niệm VTC và Vốn chủ sở hữu (VCSH) thường đi kèm với nhau, đôi khi được đồng nhất. Tuy nhiên, theo Peter S.Rose thuật ngữ “VCSH” có một ý nghĩa đặt biệt đối với Ngân hàng, đây là nguồn tiền được đóng góp bởi những người chủ Ngân hàng.

VCSH bao gồm chủ yếu là cổ phiếu, các khoản dự trữ và lợi nhuận không chia [15, tr557]. Còn khái niệm VTC sẽ rộng hơn khái niệm VCSH ở chỗ, khi nói đến VTC thì người ta hàm ý trong đó cả phần vốn chủ sở hữu và các loại vốn khác có thể xem là nguồn VTC như các Quỹ dự trữ khác, trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu dài hạn,…. Cơ sở để xem xét này thường dựa vào đánh giá mức độ an toàn của nguồn vốn đó với hoạt động ngân hàng. Vì vậy, trong luận văn này, khái niệm VTC và VCSH sẽ được tách biệt theo các hiểu nêu vừa nêu trên.

Khái niệm vốn tự có. VTC là một khái niệm rộng, tùy góc độ mà người ta có thể đưa ra những định nghĩa khác nhau nhưng nhìn chung đều thống nhất rằng đây là nguồn vốn ổn định, an toàn trong một doanh nghiệp. Định nghĩa này được áp dụng cho tất cả loại hình doanh nghiệp, kể cả ngân hàng. Tuy nhiên, do tính chất đặc trưng của ngành ngân hàng nên người ta còn đưa ra một số khái niệm khác về VTC để có thể kiểm soát hoạt động của ngân hàng.

Về khía cạnh kế toán: VTC của một ngân hàng tại thời điểm nhất định là hiệu số giữa giá trị ghi sổ của tài sản có và giá trị ghi sổ của tài sản nợ của ngân hàng tại thời điểm đó. Thông qua các số liệu kế toán, người ta xây dựng các chỉ tiêu tương quan giữa VTC với các số liệu tài chính để có thể đánh giá hợp lý vốn của ngân hàng. Về khía cạnh kinh tế: VTC là vốn riêng của ngân hàng do các chủ sở hữu đóng góp và vốn được tạo ra trong quá trình kinh doanh, dưới hình thức lợi nhuận TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 giữ lại và các hình thức sở hữu khác. Theo quan điểm này, VTC là cơ sở để ngân hàng chủ động định hướng các chính sách phân phối tài chính, thực hiện chiến lược thu hút vốn, mở rộng hợp tác, phát triển kinh doanh.

Về khía cạnh pháp lý: VTC của ngân hàng là điều kiện căn bản để ngân hàng được thành lập và là yếu tố chủ yếu để đảm bảo trách nhiệm của ngân hàng đối với khách hàng, tạo niềm tin cho khách hàng về trách nhiệm kinh tế của ngân hàng đồng thời đảm bảo an toàn cho hoạt động của toàn hệ thống. Về khía cạnh quản lý quản trị: dưới quan điểm quan trị, VTC của ngân hàng được phân thành 2 loại: vốn cấp 1 và vốn cấp 2. Cách phân biệt theo cấu trúc vốn làm tăng tính linh hoạt động quản lý, cho phép ngân hàng dễ dàng tìm kiếm thêm các nguồn vốn mới với chi phí hợp lý hơn. Vận dụng quan điểm này, ban quản trị ngân hàng có thể xây dựng chính sách quản lý vốn hợp lý hơn, góp phần nâng cao chất lượng tổng nguồn vốn, gia tăng khả năng cạnh tranh, đáp ứng các mục tiêu đề ra.

Về khía cạnh quản lý Nhà nước: Ở Việt Nam, theo quy định của Luật các Tổ chức tín dụng (TCTD) năm 2010, VTC gồm giá trị thực của vốn điều lệ của tổ chức tín dụng hoặc vốn được cấp của chi nhánh ngân hàng nước ngoài và các quỹ dự trữ, một số tài sản nợ khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Ngoài ra, VTC còn là căn cứ để tính toán các tỷ lệ đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng. Như vậy, tùy theo mục đích mà người ta sẽ có quan niệm khác nhau về VTC nhưng tất cả đều thống nhất rằng VTC phải bao gồm trong đó vốn chủ sở hữu, lợi nhuận giữ lại và các phần vốn đảm bảo được tính ổn định, lâu dài. Theo quá trình phát triển, người ta mở rộng khái niệm này thông qua việc hình thành các phương pháp kỹ thuật xác định VTC dựa vào quy chế hoạt động đặc thù của ngành ngân hàng nhằm đảm bảo hệ số hoạt động an toàn.

Trên cơ sở này, luận văn sẽ nghiên cứu VTC theo quan điểm giá trị để có thể xây dựng được những kế hoạch kinh doanh tốt hơn thông qua việc phân chia cụ thể cấu trúc vốn. Đặc điểm vốn tự có. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 Trong thời gian đầu hoạt động, VTC là cơ sở để tạo nên nguồn lực tài chính của NHTM. Vốn tự có được sử dụng cho mục đích đầu tư vào tài sản cố định, đầu tư dài hạn và ngắn hạn để sinh lời.

Là nguồn vốn ổn định và thường tăng trưởng trong quá trình hoạt động đồng thời vốn tự có luôn tham gia vận động và tham gia vào quá trình kinh doanh của ngân hàng. Mọi quyết định tăng thêm vốn luôn gắn liền với yêu cầu phát triển các sản phẩm, dịch vụ mới, mở rộng hoạt động của ngân hàng. Mặc dù chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng nguồn vốn (từ 10 – 15%) nhưng VTC đóng một vai trò vô cùng quan trọng vì nó là cơ sở để hình thành nên các nguồn vốn khác. Giá trị của VTC gắn liền với uy tín, năng lực, vị thế của chủ sở hữu vốn và quan hệ cung cầu vốn trên thị trường.

VTC quyết định quy mô hoạt động của ngân hàng như các giới hạn huy động vốn, giới hạn cho vay và bảo lãnh,… vì hoạt động của ngân hàng thương mại (NHTM) phải chịu sự chi phối của các quy định pháp luật dựa trên căn cứ là quy mô vốn tự có. Ngoài ra, VTC được hình thành từ những nguồn vốn hợp pháp được phép lưu chuyển trên thị trường tài chính. Trong điều kiện hội nhập của nền kinh tế, VTC của ngân hàng sẽ mang tính quốc tế gắn liền với môi trường cạnh tranh cao khi mà các NHTM đang mở rộng việc thu hút đầu tư thông qua thị trường tài chính bằng các công cụ tài chính đa dạng. Chức năng vốn tự có 1.

Chức năng bảo vệ: Với chức năng bảo vệ, vốn tự có là lá chắn chống đỡ, bù đắp những tổn thất trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. Các ngân hàng phải có đủ VTC để đảm bảo được khả năng thanh toán trong mọi trường hợp đồng thời còn phải cung cấp được một khoản vốn dự trữ đủ để duy trì được khả năng trả nợ tránh mọi sự đe dọa do thua lỗ. Đây cũng chính là lý do khiến cho NHNN rất quan tâm trong việc đưa ra những quy định giám sát chặt chẽ VTC của các NHTM. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 Bên cạnh đó, VTC còn làm chức năng chịu trách nhiệm về tài sản đối với người gửi tiền.

Thông qua VTC, NHTM phải thể hiện được trách nhiệm về tài sản của người kinh doanh đối với những khoản tiền gửi nhằm tạo ra sự tin cậy và an tâm cho khách hàng. Điều này thể hiện ở chỗ, hệ số VTC đối với các khoản mục trong bảng tổng kết tài sản được ngụ ý như là mức độ mà ở đó khi các ngân hàng bị thiệt hại, dưới hình thức này hay hình thức khác, mà vẫn đủ vốn để đảm bảo sự an toàn vốn của người ký thác. Bảo vệ quyền lợi cho người gửi tiền thực chất là bảo vệ sự an toàn cho chính ngân hàng vì kinh doanh ngân hàng là lĩnh vực hoạt động có tính nhạy cảm cao, thường xuyên gắn liền với các rủi ro. Chức năng hoạt động VTC không chỉ được dùng làm lá chắn và đệm an toàn mà còn được dùng để đầu tư đáp ứng yêu cầu hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

Trước hết, VTC tham gia vào việc hình thành nên tài sản cố định cho các ngân hàng hoạt động. Tài sản cố định là điều kiện về vật chất và công nghệ có ý nghĩa quyết định đến quy mô hoạt động của một ngân hàng. Khả năng gia tăng và hiện đại hóa tài sản cố định tuỳ thuộc vào quy mô của VTC và chiến lược của các nhà quản trị ngân hàng. Vốn cung cấp năng lực tài chính cho sự tăng trưởng và phát triển của các hình thức dịch vụ mới, cho những chương trình và trang thiết bị mới.

Khi một ngân hàng phát triển, nó cần vốn bổ sung để thúc đẩy tăng trưởng và chấp nhận rủi ro gắn với sự ra đời những dịch vụ mới và những trang thiết bị mới. Hầu hết các ngân hàng đều mở rộng và phát triển cơ sở vật chất so với lúc đầu và sự bổ sung vốn sẽ cho phép ngân hàng mở rộng trụ sở, xây dựng thêm những văn phòng chi nhánh để theo kịp với sự phát triển của thị trường và tăng cường chất lượng phục vụ khách hàng. Ngoài ra, khi sử dụng VTC vào việc đầu tư các tài sản ngắn hạn và dài hạn như đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu công ty, trái phiếu chính phủ,… là để đem lại lợi nhuận cho ngân hàng cũng đồng thời nhằm duy trì mức vốn khả dụng cho ngân hàng. Chức năng điều chỉnh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Với chức năng điều chỉnh, VTC xác lập các giới hạn cho hoạt động kinh doanh ngân hàng.

Cả cơ quan quản lý ngân hàng và thị trường tài chính đều đòi hỏi rằng vốn ngân hàng cần phải được phát triển tương ứng với sự tăng trưởng của danh mục cho vay và những tài sản rủi ro khác. Khi thành lập chi nhánh mới hoặc triển khai các hoạt động kinh doanh mới, quyết định đầu tư, cho vay, mua sắm tài sản, hay khi quyết định mua lại, sáp nhập,… để có đủ khả năng thực hiện các quyết định trên và có đủ cơ sở pháp lý để được cấp giấy phép kinh doanh thì vốn tự có của ngân hàng cũng phải được xác định lại sao cho tương ứng với các yêu cầu thực tế có thể phát sinh. Các cơ quan quản lý, giám sát ngân hàng sử dụng các quy định về tỷ lệ giới hạn VTC như một công cụ vĩ mô để điều tiết các hoạt động của cán NHTM. Các giới hạn này được luật hóa bằng các tiêu chuẩn pháp lý cụ thể với hàng loạt các quy định ràng buộc có liên quan, dựa trên cơ sở phân loại mức độ rủi ro của các tài sản đầu tư, mức độ khó khăn, sự khác biệt giữa các ngân hàng,….

Thành phần vốn tự có: 1. Hiệp ước BASEL về an toàn vốn 1.