Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu Chương 2: Tổng quan lý luận về nguồn thu phí dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại Chương 3: Thực trạng hoạt động thu phí dịch vụ phi tín dụng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Chương 4: Phương pháp nghiên cứu và kết quả nghiên cứu Chương 5: Giải pháp và kiến nghị gia tăng nguồn thu phí dịch vụ phi tín dụng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ LUẬN VỀ NGUỒN THU PHÍ DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Dịch vụ phi tín dụng 2. Khái niệm Theo từ điển thuật ngữ ngân hàng của Nhà xuất bản giáo dục Barron, xuất bản lần thứ 5 của Thomas P. Fitch định nghĩa về dịch vụ phi tín dụng: Dịch vụ phi tín dụng (non credit banking services) là các dịch vụ ngân hàng dựa trên lệ phí không liên quan đến việc mở rộng tín dụng mà ngân hàng cung cấp cho các ngân hàng đại lý hoặc KH doanh nghiệp.
Thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng có thể là một nguồn thu đáng kể cho các ngân hàng và các tổ chức tài chính. Ví dụ dịch vụ phi tín dụng bao gồm sự tin tưởng và các khoản thu liên quan đến đầu tư, quản lý tiền mặt toàn cầu, trao đổi tiền tệ nước ngoài… Theo Tài liệu dự án “Khảo sát và đánh giá dịch vụ phi tín dụng ngân hàng Việt Nam” của tổ chức Deloitte Touche Tohmatsu, dịch vụ phi tín dụng là bất cứ dịch vụ hoặc sản phẩm nào cung cấp bởi ngân hàng hoặc các tổ chức tài chính mà không phải là những dịch vụ tín dụng. Dịch vụ phi tín dụng là dịch vụ được ngân hàng cung cấp tới KH đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của KH nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp đem lại cho ngân hàng một khoản thu nhập nhất định, không bao gồm dịch vụ tín dụng. Như vậy, dịch vụ phi tín dụng là toàn bộ các dịch vụ ngân hàng không kể dịch vụ tín dụng, là một bộ phận cấu thành của Dịch vụ Ngân hàng có đầy đủ các đặc điểm của dịch vụ ngân hàng, đó là những dịch vụ liên quan đến việc mua bán các công cụ tài chính giữa ngân hàng với KH, trong đó ngân hàng không sử dụng đến tài sản nợ mà dựa trên khả năng công nghệ, phương tiện, nguồn nhân lực của ngân hàng để cung cấp cho KH, nhằm tạo ra thu nhập cho ngân hàng bằng các khoản phí xác định thu được từ KH thể hiện qua các khoản thu từ dịch vụ thanh toán, dịch vụ ngân quỹ, dịch vụ bảo lãnh thu phí, dịch vụ tư vấn, dịch vụ ủy thác… LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Phân biệt dịch vụ tín dụng và dịch vụ phi tín dụng Dịch vụ tín dụng và dịch vụ phi tín dụng đều là dịch vụ ngân hàng, do đó đều mang đầy đủ những thuộc tính chung như: tính vô hình, tính không thể tách biệt hoặc không chia cắt, tính không ổn định và khó xác định. Sự khác nhau giữa dịch vụ phi tín dụng so với dịch vụ tín dụng được thể hiện qua các đặc điểm sau: - Dịch vụ phi tín dụng khi thực hiện ngân hàng không thu lãi mà thu các khoản phí dịch vụ, chênh lệch giá, hoa hồng,… từ dịch vụ do mình cung cấp. - Dịch vụ phi tín dụng không làm phát sinh các nghiệp vụ liên quan đến việc cung cấp và thu hồi tài sản đối với KH. Xét về mặt nghiệp vụ, khi dịch vụ phi tín dụng được ngân hàng cung cấp tới KH thì không làm phát sinh các khoản mục cho vay trong phần tài sản của Bảng cân đối kế toán của ngân hàng, hay nói khác đi đó là dịch vụ không làm ngân hàng phải chuẩn bị một khoản tiền thực để nhận lại khoản tiền đó sau một khoảng thời gian.
- Dịch vụ phi tín dụng không chịu tác động trực tiếp của lãi suất. Để đánh giá hoạt động phi tín dụng của một ngân hàng có thể căn cứ vào tỷ lệ thu ngoài lãi trên tổng thu nhập. Tỷ lệ này càng cao, càng chứng tỏ tính hiệu quả của dịch vụ phi tín dụng. Do đó, sự thay đổi về lãi suất không tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh cũng như việc phát triển các dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng.
- Dịch vụ phi tín dụng không hiện hữu, dịch vụ phi tín dụng không thể cảm nhận được bằng các giác quan, và kết quả được biểu hiện qua một số yếu tố là phương tiện chuyển giao dịch vụ cho KH như: địa điểm cung ứng, thái độ của GDV, thời gian xử lý công việc, môi trường giao dịch,… - Việc cung cấp các dịch vụ phi tín dụng cho KH không tuân theo nguyên tắc hoàn trả. Doanh thu, chi phí cho các dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng không bao gồm các khoản lãi thu được từ việc cấp tín dụng cho KH hay lãi phải trả từ việc vay vốn của KH. Do đó, việc cung cấp dịch vụ phi tín dụng cho KH được thực hiện “mua đứt bán đoạn” mà không có sự hoàn trả từ phía KH. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Các loại hình dịch vụ phi tín dụng 2. Dịch vụ tiền gửi Nhận tiền gửi là hoạt động nhận tiền của tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận. Thông qua đó ngân hàng thu các khoản phí đối với các giao dịch phát sinh liên quan phục vụ cho giao dịch tiền gửi của khách hàng. Dịch vụ ngân quỹ Dịch vụ ngân quỹ là những dịch vụ do NHTM cung ứng nhằm đáp ứng nhu cầu quản lý, kiểm soát dòng tiền, hoạt động thu chi của KH một cách an toàn và hiệu quả.
Những dịch vụ này giúp KH tiết kiệm được thời gian và chi phí, giảm thiểu rủi ro trong việc vận chuyển, kiểm đếm, cất giữ tiền mặt. Khi sử dụng các dịch vụ ngân quỹ thì KH phải trả một khoản phí cho ngân hàng nhờ đó giúp ngân hàng gia tăng nguồn thu nhập từ phí, được hưởng lợi ích từ việc KH duy trì số dư trên tài khoản, tăng cơ hội bán chéo các sản phẩm khác cho KH. Các dịch vụ ngân quỹ phổ biến hiện nay được các NHTM cung cấp như là: dịch vụ kiểm đếm hộ, dịch vụ đổi tiền, dịch vụ giữ hộ tài sản, dịch vụ thu hộ, chi hộ tận nơi, dịch vụ cho thuê két sắt, dịch vụ trả hộ tiền lương thông qua ngân hàng… 2. Dịch vụ thanh toán Bao gồm hai hình thức dịch vụ thanh toán trong nước và dịch vụ thanh toán quốc tế.
Trong đó, Dịch vụ thanh toán trong nước bao gồm các hình thức dịch vụ sau: - Dịch vụ thanh toán bằng ủy nhiệm chi: là phương thức thanh toán được ngân hàng thực hiện theo lệnh chi của KH bằng cách trích chuyển tiền trên tài khoản tiền gửi thanh toán của KH lập ủy nhiệm chi sang tài khoản tiền gửi thanh toán của bên thụ hưởng. - Dịch vụ thanh toán bằng ủy nhiệm thu: là phương thức thanh toán mà KH lập ủy nhiệm thu theo mẫu của ngân hàng để ủy nhiệm ngân hàng thu hộ tiền người LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 mua, người nhận cung ứng hàng hóa, dịch vụ trên cơ sở hợp đồng thương mại giữa hai bên. - Dịch vụ cung ứng và thanh toán bằng séc: séc là mệnh lệnh thanh toán vô điều kiện của chủ tài khoản lập dưới dạng văn bản yêu cầu tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán chi trả một số tiền nhất định cho người thụ hưởng bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản từ tài khoản tiền gửi thanh toán của người ký phát séc cho người thụ hưởng trên tờ séc hoặc trả theo lệnh của người thụ hưởng hoặc trả cho người xuất trình. - Dịch vụ thanh toán hóa đơn: là dịch vụ thanh toán mà ngân hàng cung cấp theo yêu cầu của KH nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán tiền nợ hóa đơn của một số nhà cung cấp dịch vụ như điện, điện thoại, internet, nước hoặc thanh toán tiền vé máy bay,.
thông qua tài khoản của nhà cung cấp tại ngân hàng. - Dịch vụ thu Ngân sách Nhà nước: là dịch vụ thu các khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản phải nộp khác thuộc Ngân sách Nhà nước (thuế nội địa, thuế xuất nhập khẩu, lệ phí và các khoản phải nộp khác vào Ngân sách Nhà nước theo quy định của Luật xử phạt vi phạm hành chính). - Dịch vụ nộp thuế điện tử: là dịch vụ cung cấp cho các tổ chức thực hiện nộp các khoản thuế tại bất kỳ địa điểm nào có kết nối Internet. Đây là sản phẩm dịch vụ mới được triển khai theo chủ trương của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế, với mục tiêu là tỷ lệ doanh nghiệp nộp thuế điện tử đạt tối thiểu 90% trong năm 2015.
- Dịch vụ thanh toán bằng thẻ (POS) là phương thức thanh toán không dùng tiền mặt mà ngân hàng cung cấp cho các chủ thẻ của mình để thực hiện chi tiêu, mua bán hàng hóa dịch vụ tại các đơn vị chấp nhận thẻ - đơn vị được lắp đặt máy cà thẻ (máy POS). Dịch vụ POS cho phép KH là chủ thẻ ghi nợ nội địa hoặc chủ thẻ tín dụng của các ngân hàng thương mại thanh toán hàng hóa dịch vụ tại điểm mua hàng hóa dịch vụ mà được ngân hàng liên kết là đơn vị chấp nhận thanh toán bằng thẻ ngân hàng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Dịch vụ thanh toán quốc tế Thanh toán quốc tế là việc thực hiện các nghĩa vụ tiền tệ, phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức hay cá nhân nước này với các tổ chức hay cá nhân nước khác, hoặc giữa một quốc gia với một tổ chức quốc tế, thường được thông qua quan hệ giữa các ngân hàng của các nước có liên quan. - Dịch vụ chuyển tiền đi nước ngoài: là phương thức thanh toán đơn giản nhất, trong đó KH (người mua, người trả tiền, người nhập khẩu…) yêu cầu ngân hàng phục vụ chuyển một số tiền nhất định cho người thụ hưởng (người bán, người xuất khẩu, người thụ hưởng) ở một quốc gia khác.