CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÔNG TY TÀI CHÍNH 1.1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY TÀI CHÍNH 1.1 Khái niệm về công ty tài chính Theo Nghị định 79/2002/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Công ty tài chính đinh nghĩa “Công ty tài chính là loại hình tổ chức tín dụng phi ngân hàng với chức năng sử dụng vốn tự có, vốn huy động và các nguồn vốn khác để cho vay, đầu tư, cung ứng các dịch vụ khác theo qui định của pháp luật nhưng không được làm dịch vụ thanh toán, không được nhận tiền gửi không kì hạn”.2 Đặc điểm, tính chất của công ty tài chính 1.1 Phạm vi hoạt động Công ty tài chính được mở chi nhánh, văn phòng đại diện trong nước và nước ngoài sau khi được Ngân Hàng Nhà Nước (NHNN) chấp thuận bằng văn bản. Công ty tài chính được thành lập công ty trực thuộc, có tư cách pháp nhân, hạch toán độc lập để hoạt động dịch vụ tài chính, tiền tệ, môi giới, bảo hiểm, chứng khoán và tư vấn theo qui định của pháp luật.2 Mức vốn pháp định Theo Nghị định 141/2006/NĐ-CP, ngày 22/11/2006 của Chính phủ, công ty tài chính được cấp giấy phép thành lập và hoạt động sau ngày Nghị định 141/2006/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực và trước ngày 31/12/2008 thì phải có mức vốn pháp định là 300 tỷ đồng, công ty tài chính được cấp giấy phép thành lập và hoạt động sau ngày 31/12/2008 thì phải có mức vốn pháp định là 500 tỷ đồng.3 Thời hạn hoạt động Thời hạn hoạt động của công ty tài chính là không quá 50 năm, và có thể được gia hạn thời gian hoạt động tuy nhiên thời gian gia hạn cũng không được quá 50 năm. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Phân loại công ty tài chính 1.1Công ty tài chính bán hàng Chủ sở hữu là các công ty sản xuất và bán hàng thực hiện các khoản cho vay tài trợ cho khách hàng mua sản phẩm, hàng hoá dịch vụ của công ty: thủ tục nhanh và tiện lợi ngay tại điểm mua hàng. Gián tiếp cấp tín dụng cho người tiêu dùng để mua các món hàng từ một nhà cung cấp hay nhà phân phối nào đó.
Tín dụng được cấp dưới hình thức khách hàng trả góp cho doanh nghiệp bán hàng theo hợp đồng mẫu do công ty tài chính này cung cấp, sau đó hợp đồng được bán lại cho công ty tài chính. Công ty tài chính bán hàng được thành lập nhằm hỗ trợ cho hoạt động tiêu thụ hàng hoá của nhà sản xuất hay nhà phân phối bán lẻ.2 Công ty tài chính tiêu dùng Công ty này cấp tín dụng cho cá nhân hoặc hộ gia đình cho mục đích mua sắm hàng hoá tiêu dùng như đồ đạc nội thất, đồ gia dụng hoặc sửa chữa nhà cửa…các khoản vay sẽ được trả góp định kì. Do các khoản vay của loại công ty tài chính này khá rủi ro nên công ty thường chỉ cho vay những khoản tiền nhỏ và lãi suất cao hơn lãi suất thị trường. Các công ty tài chính này là các doanh nghiệp riêng biệt do các ngân hàng là chủ sở hữu, các công ty này thường cho khách hàng không có khả năng vay vốn từ các nguồn khác vay với mức lãi suất cao hơn lãi suất trên thị trường.3 Công ty tài chính doanh nghiệp Cung cấp các hình thức ứng dụng chuyên biệt cho các doanh nghiệp bằng cách thực hiện các khoản cho vay và tài khoản mua bán với chiết khấu: dạng tín dụng này được gọi là factoring.
Ngoài ra công ty tài chính doanh nghiệp chuyên môn hóa vào cho thuê trang thiết bị máy móc mà họ mua về và cho các doanh nghiệp vay trong một khoản thời gian nào đó. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 Hoạt động của công ty tài chính 1.1 Huy động vốn Nhận tiền gửi có kì hạn từ một năm trở lên của tổ chức, cá nhân theo qui định của NHNN. Phát hành kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi và các loại giấy tờ có giá khác để huy động vốn của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo qui định của pháp luật hiện hành. Vay các tổ chức tài chính, tín dụng trong nước, ngoài nước và các tổ chức tài chính quốc tế.
Tiếp nhận vốn uỷ thác của chính phủ, các tổ chức cá nhân trong và ngoài nước.2 Huy động tín dụng Công ty tài chính được cho vay dưới các hình thức: - Cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn theo qui định của NHNN. - Cho vay theo uỷ thác của chính phủ, của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo qui định hiện hành của Luật các tổ chức tín dụng và hợp đồng uỷ thác. - Cho vay tiêu dùng bằng hình thức cho vay mua trả góp. Chiết khấu, tái chiết khấu và cầm cố thương phiếu và các giấy tờ có giá khác.
- Công ty tài chính được cấp tín dụng dưới hình thức chiết khấu, cầm cố thương phiếu, trái phiếu và các giấy tờ có giá khác đối với các tổ chức và cá nhân. - Công ty Tài chính và các tổ chức tín dụng khác được tái chiết khấu, cầm cố thương phiếu, trái phiếu và các giấy tờ có giá khác cho nhau. Bảo lãnh - Công ty tài chính được bảo lãnh bằng uy tín và khả năng tài chính của mình đối với người nhận bảo lãnh. Việc bảo lãnh của công ty Tài chính phải được thực hiện theo quy định tại Điều 58, Điều 59, Điều 60 Luật Các tổ chức tín dụng và hướng dẫn của NHNN.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Mở tài khoản và ngân quỹ Mở tài khoản - Công ty Tài chính được mở tài khoản tiền gửi tài NHNN nơi công ty Tài chính đặt trụ sở chính và các ngân hàng hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam. Việc mở tài khoản tiền gửi tại ngân hàng ngoài lãnh thổ Việt Nam phải được NHNN cho phép. - Công ty Tài chính có nhận tiền gửi phải mở tài khoản tại NHNN và duy trì tại đó số dư bình quân không thấp hơn mức quy định của NHNN. Dịch vụ ngân quỹ - Công ty Tài chính được thực hiện dịch vụ thu và phát tiền mặt cho khách hàng.4 Các hoạt động khác Các nghiệp vụ khác được phép thực hiện theo đúng quy định của pháp luật hiện hành bao gồm: - Góp vốn, mua cổ phần của các doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng khác.
- Đầu tư cho các dự án khác theo hợp đồng. - Tham gia thị trường tiền tệ. - Thực hiện các dịch vụ kiều hối, kinh doanh vàng. - Làm đại lý phát hành trái phiếu, cổ phiếu vàng các loại giấy tờ có giá cho các doanh nghiệp.
- Được quyền nhận ủy thác, làm đại lý trong các lĩnh vực liên quan đến tài chính, ngân hàng, bảo hiểm và đầu tư, kể cả việc quản lý tài sản, vốn đầu tư của các tổ chức, cá nhân theo hợp đồng. - Cung ứng các dịch vụ tư vấn về ngân hàng, tài chính, tiền tệ, đầu tư cho khách hàng. - Cung ứng dịch vụ bảo quản hiện vật quý, giấy tờ có giá, cho thuê tủ két, cầm đồ và các dịch vụ khác. Các nghiệp vụ được các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cho phép - Hoạt động ngoại hối: NHNN xem xét, cấp giấy phép cho công ty Tài chính được thực hiện một số hoạt động ngoại hối theo quy định hiện hành về quản lý ngoại hối.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 - Hoạt động bao thanh toán: NHNN có trách nhiệm ban hành quy định hướng dẫn việc thực hiện hoạt động bao thanh toán và xem xét cho phép công ty Tài chính có đủ điều kiện thực hiện hoạt động này.2 TỔNG QUAN VỀ CHO VAY TIÊU DÙNG 1.1 Khái niệm về cho vay tiêu dùng Cho vay tiêu dùng là các khoản cho vay nhằm tài trợ và đáp ứng nhu cầu chi tiêu của người tiêu dùng, bao gồm cá nhân và hộ gia đình. Khoản vay này là một nguồn tài chính quan trọng giúp những người này trang trải nhu cầu mua nhà, xe cộ, đồ gia dụng… và chi tiêu cho những nhu cầu về giáo dục, y tế và du lịch.2 Đối tượng và phân loại cho vay tiêu dùng 1.1 Đối tượng khách hàng của cho vay tiêu dùng Là các cá nhân có thu nhập có năng lực pháp lý những người đã, đang và sẽ có nhu cầu vay để đáp ứng một nhu cầu tiêu dùng nào đó. Gồm có: - Cá nhân có thu nhập thấp: vay tiêu dùng nhằm cần bằng giữa thu nhập và chi tiêu. - Cá nhân có thu nhập trung bình: có nhu cầu vay tiêu dùng cao hơn nhằm đáp ứng nhu cầu mua hàng hoá cao hơn là khoản tiền dự phòng hiện có, hoặc là do không thể hạn chế nhu cầu tiêu dùng của mình mà chi tiêu quá khả năng thu nhập của họ.
- Cá nhân có thu nhập cao: vay tiêu dùng làm tăng khả năng thanh toán, hoặc xem như vay tiêu dùng là một khoản tài trợ linh hoạt cho chi tiêu vì tiền của họ đang nằm trong các khoản đầu tư dài hạn khác. Các mục đích chủ yếu của vay tiêu dùng là: mua nhà, đất, sữa chữa và nâng cấp nhà, mua xe, mua các vật dụng gia dụng khác hay là chi tiêu cho hôn lễ, nghỉ ngơi, học tập… 1.2 Phân loại cho vay tiêu dùng Căn cứ vào mục đích vay có thể phân loại cho vay tiêu dùng thành 2 loại: - Cho vay tiêu dùng cư trú: là các khoản cho vay nhằm phục vụ nhu cầu mua, xây dựng, sửa chữa nhà ở của khách hàng là cá nhân hoặc hộ gia đình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 - Cho vay tiêu dùng phi cư trú: là các khoản cho vay phục vụ cho mục đích mua đồ dùng sinh hoạt gia đình, phương tiện vận chuyển, chi phí học hành hoặc giải trí khác… Căn cứ vào phương thức hoàn trả có thể chia thành 3 loại: - Cho vay tiêu dùng trả góp: là hình thức vay mà người đi vay trả cho tổ chức tín dụng một số tiền bằng nhau nhất định trên mỗi kỳ hạn (hàng tháng, quý hoặc 6 tháng). Số tiền thanh toán định kỳ gồm nợ gốc (là khoản tiền nhất định trả mỗi kỳ hạn, thường bằng nhau) và nợ lãi tính trên dư nợ thực tế.
Phương thức này thường áp dụng cho những khoản vay có giá trị lớn hoặc thu nhập định kỳ của người vay không đủ khả năng thanh toán một lần hết số nợ vay. Đây là hình thức cho vay chủ yếu của các tổ chức tín dụng, loại hình này giúp cho khách hàng vay không bị áp lực trả nợ vào cuối kỳ cao.