Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển tín dụng cá nhân tín chấp tại Ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng phát triển tín dụng cá nhân tín chấp tại Ngân hàng Thương Mại Cổ Phần Á Châu. Chương 3: Giải pháp phát triển tín dụng cá nhân tín chấp tại Ngân hàng Thương Mại Cổ Phần Á Châu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG CÁ NHÂN TÍN CHẤP TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI.1 TÍN DỤNG CÁ NHÂN TÍN CHẤP TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Khái niệm tín dụng cá nhân tín chấp Tín dụng là biểu hiện mối quan hệ kinh tế gắn liền với quá trình tạo lập và sử dụng quỹ tín dụng nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu vốn tạm thời cho quá trình tái sản xuất và đời sống, theo nguyên tắc hoàn trả (Nguyễn Minh Kiều, 2006).
Theo khoản 14, Điều 4 của Luật các TCTD năm 2010 thì “Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ tín dụng khác”. Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng phát sinh giữa các ngân hàng, các tổ chức tín dụng với các đối tác kinh tế - tài chính của toàn xã hội, bao gồm doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức xã hội, cơ quan nhà nước. Tín dụng ngân hàng ra đời và phát triển gắn liền với sự ra đời và phát triển của hệ thống ngân hàng. Tín dụng ngân hàng vừa mang tính chất sản xuất kinh doanh vừa mang tính chất tiêu dùng.
Tín dụng cá nhân là hình thức cấp tín dụng mà trong đó NHTM đóng vai trò là người chuyển nhượng quyền sử dụng vốn của mình cho khách hàng cá nhân một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi. Các điều kiện cần thiết để thiết lập khoản tín dụng cá nhân: + Điều kiện cần: nguồn thu để trả nợ (tính hiệu quả của phương án, công việc mang lại thu nhập để trả nợ) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 + Điều kiện đủ: Tài sản đảm bảo (là những tài sản có giá trị như nhà cửa, xe cộ, máy móc, vàng, sổ tiết kiệm….nói chung là những gì có giá mà bên cấp tín dụng đồng ý nhận làm bảo đảm). Mục đích chủ yếu của các khoản tín dụng cá nhân: + Mục đích tiêu dùng: là hình thức cấp tín dụng cho các hoạt động chi tiêu tiêu dùng, mua sắm hàng hóa tiêu dùng….đây là hình thức cấp tín dụng khá phổ biến và cần thiết cho hoạt động tín dụng cá nhân để có thể trang trải các nhu cầu trong cuộc sống như: mua nhà, mua xe, trang trí nội thất gia đình, mua sắm vật dụng gia đình…. + Mục đích sản xuất kinh doanh: là hình thức cấp tín dụng cho các hoạt động liên quan đến sản xuất kinh doanh như cho vay bổ sung vốn lưu động, thanh toán tiền mua máy móc thiết bị, phương tiện vận chuyển trong sản xuất kinh doanh, xây dựng cơ sở sản xuất kinh doanh… Tín dụng các nhân có vai trò quan trọng trong sự điều chuyển các nguồn vốn ngắn hạn và trung dài hạn trong xã hội từ nơi thừa vốn đến nơi thiếu vốn, từ đó góp phần phát triển kinh tế xã hội và tạo điều kiện nâng cao điều kiện sống của các nhân.
Hoạt động tín dụng cá nhân đã phát triển khá lâu đời và mạnh mẽ trên thế giới, tại thị trường vốn Việt Nam, hoạt động tín dụng cá nhân hình thành từ lâu nhưng phát triển chưa thật sự rộng rãi. Tuy nhiên, tín dụng cá nhân đã nhanh chóng thu hút được nhiều khách hàng và có tiềm năng rất lớn để phát triển. Điểm thuận lợi là quy mô thị trường lớn với dân số đông (khoảng 89 triệu người), đa số trong đó đang ở độ tuổi trẻ (tuổi trẻ chịu vay hơn), có thu nhập ngày càng cao và có nhu cầu chi tiêu cho nhiều mục đích, chủ nghĩa tiêu dùng đang tăng mạnh lên. Tín dụng cá nhân tín chấp: Là hình thức cấp tín dụng mà như định nghĩa về điều kiện thiết lập mối quan hệ tín dụng đề cập bên trên thì hoạt động tín dụng tín chấp thiếu đi điều kiện đủ, chỉ yêu cầu điều kiện cần của KH là KH có nguồn thu nhập để trả nợ, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 không yêu cầu tài sản đảm bảo, tuy nhiên yêu cầu về mặt thủ tục và chứng từ khá chặt chẽ.
Ngoài ra, việc chọn lựa KH vay khá khắc khe so với hoạt động cấp tín dụng có tài sản bảo đảm. Mục đích chủ yếu của hoạt động cho vay tín chấp cá nhân là mục đích tiêu dùng, với hạn mức tín dụng tương đối nhỏ, thời hạn vay từ ngắn hạn đến trung hạn.2 Đặc điểm hoạt động tín dụng cá nhân tín chấp - Quy mô khoản vay khá nhỏ với số lượng các khoản vay lớn: Cho vay cá nhân tín chấp thường phục vụ hai mục đích chủ yếu: Thứ nhất, cá nhân vay vốn tín chấp mục đích chính là đáp ứng nhu cầu phục vụ đời sống hàng ngày. Khoản vay này phục vụ trực tiếp cho nhu cầu chi tiêu trong cuộc sống nhu mua nhà, đất, sửa chữa nhà cửa, mua sắm vật dụng gia đình, phương tiện đi lại…. Thứ hai, cá nhân và hộ gia đình có nhu cầu vay vốn để bổ sung vốn kinh doanh cho hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ cá thể.
Hoạt động sản xuất kinh doanh này của hộ cá thể được pháp luật thừa nhận và hoạt động với quy mô nhỏ. Do mục đích chủ yếu của hình thức tín dụng tín chấp này là tiêu dùng và bổ sung vốn kinh doanh cho hộ cá thể nhỏ lẻ, do đó hạn mức cấp tín dụng tương đối nhỏ, tùy thuộc vào nhiều yếu tố: + Tính hợp lý của nhu cầu vốn vay + Thu nhập hoặc nguồn trả nợ của người vay + Tính hợp tác, trung thực, và độ tin cậy trong nguồn thu nhập của KH vay…… Hình thức tín dụng này đã xuất hiện và tồn tại khá lâu trên thế giới nhưng trong hoạt động tín dụng tại Việt Nam thì hình thức này mới bắt đầu xuất hiện nhiều năm gần đây. Tuy nhiên, do đáp ứng được yêu cầu và sự phát triển của xã hội nên tiềm năng phát triển của hình thức tín dụng này khá lớn, số lượng các khoản tín dụng này khá lớn do hai nguyên nhân chính: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 + Số lượng khách hàng cá nhân đông do đối tượng của loại hình cho vay này là mọi cá nhân trong xã hội, từ những người có thu nhập cao đến những người có thu nhập trung bình và thấp. + Xã hội ngày càng phát triển, trình độ dân trí càng cao thì đi kèm theo đó là nhu cầu nâng cao đời sống của cá nhân càng lớn, với sự phát triển phong phú và đa dạng của các hình thức tín dụng, đặc biệt là tín dụng tín chấp (không dùng tài sản đảm bảo) đã đáp ứng được yêu cầu của khá đông các nhân trong xã hội.
- Tín dụng cá nhân tín chấp tiềm ẩn nhiều rủi ro Rủi ro trong ngân hàng có xu hướng tập trung chủ yếu vào danh mục tín dụng. Đây là rủi ro lớn nhất và thường xuyên xảy ra nhất, khi ngân hàng rơi vào trạng thái tài chính khó khăn nghiêm trọng thì nguyên nhân thường phát sinh từ hoạt động tín dụng của ngân hàng. Rủi ro tín dụng là rủi ro thất thoát tài sản có thể phát sinh khi một bên đối tác không thực hiện một nghĩa vụ tài chính hoặc nghĩa vụ theo hợp đồng đối với một ngân hàng, bao gồm cả việc không thực hiện thanh toán nợ cho dù đấy là nợ gốc hay nợ lãi khi khoản nợ đến hạn. Hiểu một cách khác thì rủi ro tín dụng đó là rủi ro không thu hồi được nợ đến hạn do người vay đã không thực hiện đúng cam kết vay vốn theo hợp đồng tín dụng, không tuân thủ theo nguyên tắc hoàn trả khi đáo hạn.
Đây là loại rủi ro gắn liền với hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng. - Tín dụng cá nhân tín chấp tốn kém nhiều chi phí: Do đặc điểm của khách hàng cá nhân là số lượng nhiều và phân tán rộng để duy trì và phát triển tín dụng cá nhân sẽ tốn kém nhiều chi phí cho công tác: + Mở rộng hệ thống mạng lưới, quảng cáo, tiếp thị tạo thuận lợi trong việc tiếp cận đối tượng khách hàng cá nhân ở từng địa bàn, khu vực. + Phát triển nhân sự đầy đủ nhằm phục vụ khách hàng nhanh chóng, chính xác từ khâu tiếp nhận hồ sơ, thẩm định đến quyết định cho vay, giải ngân và thu nợ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 + Các chi phí liên quan như: chi phí quản lý, văn phòng phẩm, điện, nước, điện thoại, công tác hỗ trợ chi phí nhân viên, .3 Vai trò của tín cá nhân tín chấp trong hoạt động cho vay của NHTM - Đối với nền kinh tế xã hội: + Góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việc phân phối vốn tín dụng nói chung và tín dụng tín chấp nói riêng đã góp phần điều hoà vốn trong toàn bộ nền kinh tế, giúp khai thác triệt để các nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội rồi lưu thông các nguồn vốn này một cách trôi chảy và hiệu quả, từ nơi thừa vốn đến nơi thiếu vốn, từ nơi hiệu quả thấp đến nơi hiệu quả cao, tạo điều kiện cho quá trình sản xuất được liên tục, từ đó thúc đẩy sản xuất, tăng hiệu quả lao động và năng suất cho xã hội, từ đó thúc đẩy nền kinh tế phát triển.
Mặc khác, hoạt động tín dụng cá nhân tín chấp còn hỗ trợ vốn tiêu dùng cho khách hàng cá nhân, đáp ứng nhu cầu mua sắm tiêu dùng, xây dựng nhà cửa, cải thiện đời sống cho khách hàng cá nhân, để có thể đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của khách hàng, buộc các thành phần kinh tế phải đẩy mạnh sản xuất, do đó tạo nhiều công ăn việc làm, tạo ra những khác biệt tích cực giúp tăng khả năng cạnh tranh trước các đối thủ trong và ngoài nước trong thời kỳ hội nhập.