phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành ba chƣơng: CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM BÁN LẺ TRONG CÁC NHTM CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM BÁN LẺ TẠI CHI NHÁNH BIDV NINH BÌNH CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM BÁN LẺ TẠI CHI NHÁNH BIDV NINH BINH 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM BÁN LẺ TRONG CÁC NHTM 1.1 Tổng quan về sản phẩm bán lẻ của NHTM 1.1 Khái niệm về sản phẩm bán lẻ Ngân hàng là một doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm, dịch vụ cho công chúng. Trong đó, sản phẩm dịch vụ ngân hàng là thứ có khả năng thoả mãn nhu cầu mong muốn của khách hàng, là toàn bộ hoạt động tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoại hối của hệ thống ngân hàng đối với khách hàng là doanh nghiệp và cá nhân (nhƣng không bao gồm hoạt động tự làm cho mình của các tổ chức tín dụng). Theo đó, sản phẩm ngân hàng phải vừa là cái “đã có”, vừa là cái “đang và tiếp tục phát sinh” trong trạng thái biến đổi không ngừng của nhu cầu. Thành công của một ngân hàng phụ thuộc vào năng lực xác định các dịch vụ tài chính mà xã hội có nhu cầu và thực hiện các dịch vụ đó một cách có hiệu quả.
Xu hƣớng ngày nay cho thấy, ngân hàng nào nắm bắt đƣợc cơ hội mở rộng việc cung cấp các sản phẩm dịch vụ bán lẻ cho một số lƣợng khổng lồ dân cƣ đang cần các dịch vụ tài chính tại các nƣớc có nền kinh tế mới nổi, sẽ trở thành những gã khổng lồ toàn cầu trong tƣơng lai. Nhiều ngân hàng đã đầu tƣ mạnh cho công nghệ để tạo lập cơ sở hạ tầng cần thiết cho phát triển dịch vụ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng, chủ động đối mặt với những thách thức của tiến trình hội nhập. Đồng thời các ngân hàng phát triển hoạt động hƣớng theo đối tƣợng khách hàng. Chính vì thế cơ cấu tổ chức hoạt động của các ngân hàng có sự thay đổi, ngân hàng phát triển mô hình bao gồm khối ngân hàng bán lẻ (NHBL)- phục vụ đối tƣợng khách hàng cá nhân và khối ngân hàng bán buôn- phục vụ khách hàng tổ chức.
Có thể hiểu “bán lẻ” là hoạt động của phân phối, trong đó là triển khai các hoạt động tìm hiểu, xúc tiến, nghiên cứu, thử nghiệm, phát hiện và phát 6 triển các kênh phân phối hiện đại- mà nổi bật là kinh doanh qua mạng. Do đó có thể hiểu sản phẩm bán lẻ theo cách phổ biến nhất là các sản phẩm dịch vụ tới từng cá nhân riêng lẻ, các hộ gia đình, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua các kênh phân phối khác nhau nhằm thoả mãn các nhu cầu liên quan đến quá trình sử dụng nguồn tài chính. Đối tƣợng phục vụ của sản phẩm bán lẻ vô cùng lớn: các cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ, có số lƣợng rất lớn và đa dạng về hình thức phục vụ. Các kênh phân phối thông qua mạng lƣới chi nhánh hoặc khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với các sản phẩm dịch vụ ngân hàng thông qua các phƣơng tiện thông tin điện tử viễn thông và công nghệ thông tin.2 Các sản phẩm bán lẻ của Ngân hàng thuơng mại Trong những năm gần đây, nhiều NHTM xác định phát triển sản phẩm dịch vụ NHBL là một bộ phận quan trọng trong chiến lƣợc phát triển của mình, bao gồm các sản phẩm dịch vụ sau: 1.1 Sản phẩm tiền gửi * Tiền gửi tiết kiệm.
Tiền gửi tiết kiệm bao gồm những khoản tiền nhàn rỗi, nhỏ lẻ để dành cho những mục đích nhất định của khách hàng trong tƣơng lai và không đƣợc sử dụng với mục đích thanh toán cá nhân nhƣ sử dụng séc, thẻ thanh toán… Dựa trên nhu cầu và kế hoạch của cá nhân, khách hàng có thể lựa chọn các loại sản phẩm tiền gửi tiết kiệm nhƣ không kỳ hạn, kỳ hạn tuần, tháng, năm hay dài hạn khác * Tiền gửi thanh toán Với đặc trƣng của tiền gửi thanh toán là lãi suất tiền gửi rất thấp (thông thƣờng là lãi suất không kỳ hạn) nên hoạt động nhận tiền gửi thanh toán là nhằm thu hút nguồn vốn giá rẻ và hơn nữa là phục vụ nhu cầu thanh toán, chi 7 trả của dân cƣ. Khi khách hàng đến mở tài khoản tiền gửi thanh toán tại ngân hàng và giao dịch, khách hàng có thể nộp tiền vào và rút ra bất kỳ lúc nào, sử dụng số tiền có trong tài khoản cho các nhu cầu thanh toán.2 Sản phẩm tín dụng Là hình thức trong đó ngân hàng cung cấp cho khách hàng vay một khoản tiền để sử dụng vào mục đích nhất định và có cam kết hoàn trả gốc, lãi vào thời gian nhất định. Dựa trên tiêu chí cách thức trả gốc thì sản phẩm tín dụng có các hình thức cho vay nhƣ sau: * Cho vay trả một lần: Là các khoản vay của cá nhân và hộ gia đình để đáp ứng nhu cầu tài chính tức thời và thanh toán một lần khi khoản vay đến hạn. Các khoản vay này thƣờng nhỏ, thời hạn vay ngắn.
* Cho vay trả góp: Là hình thức tín dụng khách hàng trả gốc cho ngân hàng làm nhiều lần trong thời hạn thoả thuận. Hình thức này thƣờng áp dụng đối với các khoản vay trung và dài hạn, tài trợ cho việc mua sắm tài sản cố định hoặc lâu bền. Số tiền trả mỗi lần đƣợc tính toán sao cho phù hợp với khả năng trả nợ (thu nhập đều đặn của ngƣời đi vay). Ngân hàng thƣờng cho vay trả góp thông qua hạn mức nhất định.
Đối với cho vay trả góp khách hàng thƣờng dùng tài sản mua trả góp để thế chấp. * Cho vay cầm cố: Là hình thức mà qua đó ngƣời vay phải chuyển quyền kiểm soát tài sản đảm bảo sang cho ngân hàng trong thời gian cam kết, thƣờng là thời gian nhận nợ. Tài sản cầm cố là những tài sản mà ngân hàng có thể kiểm soát, bảo quản tƣơng đối chắc chắn và bên cạnh đó việc ngân hàng nắm giữ không ảnh hƣởng đến quá trình hoạt động của bên vay. * Cho vay thế chấp: 8 Là hình thức mà qua đó ngƣời nhận tài trợ phải chuyển các giấy tờ chứng nhận quyền sở hữu (hoặc quyền sử dụng) các tài sản đảm bảo sang cho ngân hàng nắm giữ trong thời gian cam kết.
Điểm khác biệt của thế chấp so với cầm cố là nhiều tài sản của khách hàng đảm bảo cho các nghĩa vụ với ngân hàng song vẫn tham gia vào quá trình hoạt động, sản xuất-kinh doanh. * Cho vay thẻ tín dụng: Cho vay thẻ tín dụng là một loại hình thức mỗi chủ thẻ tín dụng đƣợc cấp một hạn mức tín dụng nhất định căn cứ vào độ tín nhiệm, khả năng bảo đảm chi trả hay giá trị tài sản bảo đảm. * Cho vay theo hạn mức thấu chi: Đây là hoạt động cho vay theo hình thức cho vay tín chấp, khách hàng có nhu cầu vay vốn và đáp ứng các điều kiện cho vay theo hạn mức thấu chi tài khoản thanh toán có thể ký hợp đồng thoả thuận với ngân hàng và đƣợc chi vƣợt một số tiền nhất định so với số tiền hiện có trên tài khoản thanh toán.3 Dịch vụ thanh toán Hoạt động thanh toán là một hoạt động dịch vụ của NHTM, là một nhân tố quan trọng giúp cho ngân hàng tiếp cận đƣợc với khách hàng, nhất là trong thời đại ngày nay việc thanh toán không dùng tiền mặt với những ƣu điểm nổi trội đã đƣợc xã hội tin dung. Đồng thời phí dịch vụ thanh toán cũng là một khoản thu đáng kể đối với NHTM.
(a) Dịch vụ thanh toán trong nước * Phát hành và thanh toán séc trong nƣớc. Séc là một lệnh vô điều kiện thể hiện dƣới dạng chứng từ của ngƣời chủ tài khoản, ra lệnh cho ngân hàng trích từ tài khoản của mình để trả cho ngƣời có tên trong séc, hoặc trả theo lệnh của ngƣời ấy hoặc trả cho ngƣời cầm séc một số tiền nhất định, bằng tiền mặt hay bằng chuyển khoản. * Uỷ nhiệm thu 9 Là lệnh của ngƣời chuyển tiền để ghi có tài khoản của ngƣời thụ hƣởng tại ngân hàng hƣởng và trích nợ tài khoản của ngƣời chuyển tiền tại ngân hàng phát lệnh. * Uỷ nhiệm chi: Là lệnh của ngƣời chuyển tiền yêu cầu ngân hàng trích nợ tài khoản của ngƣời chuyển tiền tại ngân hàng phát lệnh và ghi có tài khoản của ngƣời thụ hƣởng tại ngân hàng hƣởng.
(b) Dịch vụ thanh toán nước ngoài * Chuyển tiền ra nƣớc ngoài: Chuyển tiền bằng điện SWIFT là hình thức thanh toán trong đó ngƣời chuyển tiền yêu cầu ngân hàng phục vụ mình thông qua ngân hàng đại lý hoặc chi nhánh ở nƣớc ngoài chuyển trả một số tiền nhất định cho ngƣời thụ hƣởng. Chuyển tiền bằng phát hành hối phiếu ngân hàng: ngân hàng phục vụ ngƣời chuyển tiền ký phát theo yêu cầu của khách hàng để chỉ định ngân hàng ở nƣớc ngoài chi trả cho ngƣời hƣởng một khoản thanh toán đƣợc bảo đảm, ngƣời thụ hƣởng đƣợc bảo đảm chắc chắn hối phiếu sẽ đƣợc thanh toán khi xuất trình. * Chuyển tiền đến từ nƣớc ngoài: Dịch vụ chuyển tiền kiều hối: Đây là một dịch vụ chuyển tiền khá an toàn và thuận tiện, khách hàng có thể mở tài khoản để nhận tiền hoặc nhận tiền theo chứng minh thƣ hoặc thông qua các công ty chuyên cung cấp dịch vụ chuyển tiền nhƣ Western Uninon… Dịch vụ nhận séc nhờ thu do ngân hàng nước ngoài phát hành: NHTM triển khai dịch vụ nhờ thu séc do một cá nhân, tổ chức hay ngân hàng nƣớc ngoài phát hành cho các cá nhân là ngƣời hƣởng trên séc.4 Dịch vụ phát hành và thanh toán thẻ ngân hàng 10 * Thẻ ghi nợ: là dịch vụ quan trọng trong các dịch vụ NHBL của NHTM, thu hút đƣợc số lƣợng lớn khách hàng mở tài khoản tiền gửi thanh toán tại ngân hàng. Bất cứ cá nhân nào có tài khoản tiền gửi thanh toán mở tại ngân hàng đều có thể phát hành thẻ ghi nợ và sử dụng số tiền khả dụng trong tài khoản thanh toán của mình qua hệ thống kết nối trực tuyến với ATM, POS hay KIOS.
Hiện nay các NHTM thƣờng phát hành thẻ ghi nợ nội địa và thẻ ghi nợ quốc tế. * Thẻ tín dụng: là loại thẻ mà chủ thẻ đƣợc sử dụng một hạn mức tín dụng nhất định trên cơ sở độ tín nhiệm và hoặc giá trị tài sản đảm bảo. Đây là hình thức thanh toán nhanh, có độ an toàn cao, tiện lợi, là phƣơng tiện thanh toán dễ bảo quản, cất giữ khi mang theo, đặc biệt là sử dụng chi tiêu, thanh toán ở nƣớc ngoài.