CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG VÀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG 1.1 NGÂN HÃNG VÀ CHỨC NĂNG NGÂN HÃNG TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỞNG |. Ngan hang va dịch vụ ngân hàng Hoạt động NH cố mầm mống từ xa xưa và NH ra dời như một yếu tố tự thân của quá trình sản xuất và lưu thông hàng hoá. Cũng với sự phát triển kinh tế xã hội, bằng phản ứng Lự hoàn thiện để thích ứng với những thay đổi mới, NH đã không ngừng phát triển, từ sơ khai đến hoần thiện và hiện đại như ngày nay. "Theo Mac, NI là “tạo phẩm tuyệt tác nhất và hoàn thiện nhất trong số các tạo phẩm” [L7] của nên kinh tế thị trường.
Với vị thế ấy, việc nghiên cứu quá trình hình thành, phát triển cũng như vai trò và chức năng của NH từ Khi hoạt động của nó còn phỏi thai đến hoàn chính như ngày nay là hết sức đề sộ. Chính vì vậy, trong luận để này, tác giả chỉ tiếp cận nghiên cứu ở góc độ NH là một định chế như thế nào so với các định chế khác trong nến kinh tế. Không những thế, ngày nay khi nói đến hoạt dộng NH ở một quốc gia là nói đến hệ thống NH kép như: NHTW và NHTM đo đó, tác giả chỉ để cập đến hoạt động NIITM nối chung và vấn đề phát triển dịch vụ NII nối riêng. "Trước hết, NITTM là một định chế như thế nào? Tại một số nước người ta khái niệm NHTM như sau: - 8ÿ: “NHTM là công ty kinh đoanh chuyến cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong nghành địch vụ tài chính”.
(31} - Pháp: NIITM là những NII hay cơ sở nào thường xuyên nhận của công chúng dưới hình thức ký thác hay những hình thức khác các khoản tiền - Tỷ lệ vốn cho vay vào mục dich thương mại và sản xuất của NHTM chiếm Lỷ trọng lớn trong tổng tài sẵn có của nố. - Tổng tài sản có của NIITM luôn là khối lượng tài sản lớn nhất trong toàn bộ hệ thống NII. Đó là lý do lại sao người ta vẫn tách NIITM ra thành một nhớm riêng trong khi ranh giới phán biệt nó với các tổ chức tài chính khác ngày cảng bị xóa nhòa. “Tóm lại, khái niệm NH và chức năng của nó có thể đúc rút ngắn gọn là: ẢNH là loại hình tổ chức tài chính có chức năng cung cấp một danl: mục các dich vụ tài chính đa dạng nhất - đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toần — và thực hiện (ngày càng nhiều) những chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nên kính tế thị trường.
{24} Khái niệm về NH rộng mở như vậy nên khái niệm về hoạt dong NH và cụ thể hơn là địch vụ NII cũng sẽ ngày càng cố tính khái quất và bao trữm hơn. Trước hết ở trong nước, văn bản có tính pháp lý cao nhất là luật các TCTD của Việt nam { 16} không đưa ra một khái niệm cụ thể hoặc giải thích từ ngữ đối với khái niệm dịch vụ NH mà chỉ để cập đến thuật ngữ hoạt động, NH trong khoản 7, Điều 20 nh sau: "1ä hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ NH với nội dung thờng xuyên là nhận tiên gửi, sứ dụng số riển này để cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán ", và dành các mục 1,2,3,4 của Ch- ương III nêu các điều khoản về hoạt động của TCTD. Theo đó, có thể hiểu hoạt động NH được chia theo 4 mảng lớn: Huy động vốn; lín dụng; Ihanh toán và ngân quỹ: và các hoạt động khác. 'Trong thực tiễn và lý luận ở VN, đã có những quan niệm khác nhau về địch vụ NH.
Có quan điểm cho rằng hoạt động NH dược chỉa làm 2 loại: Hoạt động nghiệp vụ, tức hoạt động cổ tính chất “nghề nghiệp” — Kinh doanh tiền lệ và hoạt động dịch vụ — “làm thuế theo yêu cấu của khách hàng: hoặc lại phân chia dịch vụ NH thành những 1. Các loại hình Ngàn hàng truyền thống. Iloat déng NII ngày càng phát triển va sau đố là sự ra đời và phát triển rất nhanh của thị trường chứng khoán, góp phần đa dạng kênh lưu thông vốn, tiến tệ trong nên kinh tế. Ihực tế này đời hỏi phải hình thành nên những NH, những trung gian tài chính chuyên hoạt động trong một lĩnh vực nào đó đã phan chia NH trung gian thành các NH hoạt động trong những lĩnh vực riêng Những hoạt động chung có đặc trưng cơ bản nhận tiên gửi, cha vay và cung ứng các dịch vụ thanh toần vẫn hoàn toàn rõ nót.
Tùy thea cách gọi ở mdi quốc gia mà các trung gian lài chính là NH có những lên gợi khác nhau Dựa vào đạc điểm kinh doanh và rnục đích hoạt động, người ta đã phân chia làm 5 loại hình NII truyền thống [L5]: - NIITM; - NH phat trién; - XH đấu tư; - XH chính sách: - NH hợp tác (tổ hợp tín dụng hợp tác). Tuy nhiên, xu thế phát triển chung ngày nay là kinh doanh tổng hợp, các đặc điểm truyền thống của NII đang thay đổi nhanh chồng do sự phái triển đan xen với các loại hình trung gian tài chính khác. Do vậy mà trên thực tế đã hình thành nên các NII, dù có những cái lên khác nhau, nhưng lại tham gia vào tất cả các hoạt động NH, cung ứng rất nhiều loại dịch vụ: từ những hoạt động truyền thông như nhận tiền gửi, cho vay, thanh toán đến đầu tư, kinh doanh chứng khoản, uỷ thác và bảo hiểm. và trở thành các NH kink doanh tổng hợp hoac NII da nang Bên cạnh đồ, trong nền kinh tế thị trường phát triển, các hoạt động kinh tế sẽ không bị bố hẹp trong phạm vi biên giới quốc gia mà vươn tầm ra khu vực và thế giới nên hoạt động kinh doanh của các NH cũng trở nên đa dạng hơn, đặc biệt đối với các NHTẠM.
Ngày nay, xu thế toàn cầu hoá và hội nhập mà họ dùng cho chính họ vào nghiệp vụ chiết khấu, tín dụng hay dich vy tai chính khác.{31} - Ấn Độ: NHTM là NH nhận các khoản ký thác để cho vay hay tài trợ và đầu Iư.{31} - Thể Nhĩ Kỳ: NH'IM là một loại hình công ty 'NHH được thiết lập nhằm mục đích nhận tiền ký thác vã thực hiện các nghiệp vụ hối đoái. Nghiệp vụ hối phiếu, chiết khấu và những hình thức vay mượn hay tín dụng khác {31} - Ở Việt Nam: Trong luật các tổ chức tín dụng (TƠTD), Điều 20, Điểm 1 có nêu: “Tổ chức lín dụng lã doanh nghiệp được thành lập theo quy định của Luật nầy và các quy định khác của pháp luật để hoạt động kinh doanh tiên tệ, làm dich vụ ẢNH với nội dung nhận tiền gữi và sử dụng tiên gửi để cấp tín dụng, cung ứng các dịch vụ thanh toán” {16}. Điểm 2, cồn nêu rõ rằng: "Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan. Theo tính chất và mục tiêu hoạt dộng,.
Như vậy, theo Luật các TCTD Viét nam, NIITM trước hết phải là một "TCTD và thực hiện toàn bộ hoạt động NH, tức là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ NH với nội dung thường xuyên là: nhận tiền gửi, sử dụng tiền này để cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Mặc dù ở mỗi quốc gia cố những định nghĩa khác nhau nhưng tựu chung lại thì NIITM có những đặc điểm về chức năng hoạt động như sau: - Nhận và quản lý tất c các loại tiến gửi khác nhau: tiền gửi không kỳ hạn, có kỹ hạn, trái phiếu,. - Thực hiện cho vay các khoản tiền tạm thời nhàn rỗi tới các khách hàng c6 nhu cầu vay vốn phù hợp. - Được phép cung cấp các dịch vụ thanh toán (qua NH) và nhiều dịch vụ tài chính, NH khác dợ được nhận tiền gửi không kỳ hạn.
Các loại hình Ngàn hàng truyền thống. Iloat déng NII ngày càng phát triển va sau đố là sự ra đời và phát triển rất nhanh của thị trường chứng khoán, góp phần đa dạng kênh lưu thông vốn, tiến tệ trong nên kinh tế. Ihực tế này đời hỏi phải hình thành nên những NH, những trung gian tài chính chuyên hoạt động trong một lĩnh vực nào đó đã phan chia NH trung gian thành các NH hoạt động trong những lĩnh vực riêng Những hoạt động chung có đặc trưng cơ bản nhận tiên gửi, cha vay và cung ứng các dịch vụ thanh toần vẫn hoàn toàn rõ nót. Tùy thea cách gọi ở mdi quốc gia mà các trung gian lài chính là NH có những lên gợi khác nhau Dựa vào đạc điểm kinh doanh và rnục đích hoạt động, người ta đã phân chia làm 5 loại hình NII truyền thống [L5]: - NIITM; - NH phat trién; - XH đấu tư; - XH chính sách: - NH hợp tác (tổ hợp tín dụng hợp tác).
Tuy nhiên, xu thế phát triển chung ngày nay là kinh doanh tổng hợp, các đặc điểm truyền thống của NII đang thay đổi nhanh chồng do sự phái triển đan xen với các loại hình trung gian tài chính khác. Do vậy mà trên thực tế đã hình thành nên các NII, dù có những cái lên khác nhau, nhưng lại tham gia vào tất cả các hoạt động NH, cung ứng rất nhiều loại dịch vụ: từ những hoạt động truyền thông như nhận tiền gửi, cho vay, thanh toán đến đầu tư, kinh doanh chứng khoản, uỷ thác và bảo hiểm. và trở thành các NH kink doanh tổng hợp hoac NII da nang Bên cạnh đồ, trong nền kinh tế thị trường phát triển, các hoạt động kinh tế sẽ không bị bố hẹp trong phạm vi biên giới quốc gia mà vươn tầm ra khu vực và thế giới nên hoạt động kinh doanh của các NH cũng trở nên đa dạng hơn, đặc biệt đối với các NHTẠM. Ngày nay, xu thế toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế dang diễn ra mạnh mẽ, hoạt dộng của các NHTM đang ngày càng mỡ, 1.
Nhận diện ngàn hàng hiện đại trong nên kinh tế thị trường Nền kinh lế thị trường là nền kinh tế hàng hoá phát triển lên một mức độ cao, trong đố có đủ các yếu lố tự do sản xuất, tự do buôn bản, tự do trao đổi và chuyển nhượng, tự do cạnh tranh. Trong nên kinh tế này, sự phân công lao dộng xã hội phát triển ngày cằng cao hơn trên cơ sở da dạng hình thức sở hữu. Mối quan hệ hàng hoá - tiền tệ không cdn chi 1a mối quan hệ hang - liền đơn thuần mà cồn bao trùm hết các lĩnh vực vật chất và thận chí ở chừng mực nào đó có thể coi là cả linh thân trong đời sống xã hội.