phần mở đầu, danh mục viết tắt, danh mục sơ đồ, bảng biểu, danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận nội dung gồm 3 chương: Chƣơng 1: Những lý luận chung về chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chƣơng 2: Thực trạng chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại NHNo & PTNT Huyện Thọ Xuân - Thanh Hóa. Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại NHNo & PTNT Huyện Thọ Xuân-Thanh Hóa. 3 CHƢƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Khái niệm, đặc điểm của tín dụng ngân hàng 1.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng Quan hệ tín dụng được hình thành từ việc mua - bán chịu hàng hóa dựa trên “uy tín”, sự tin tưởng lẫn nhau.
Nhờ vào đó mà các doanh nghiệp có thể đáp ứng, bổ sung nguồn vốn thiếu hụt, đồng thời có thể tiêu thụ được hàng hóa. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, không phải lúc nào các chủ thể cũng được đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu của mình: về quy mô nguồn vốn, về thời hạn tín dụng, về mức lợi tức.Đây là hạn chế trong quan hệ tín dụng thương mại, và tín dụng ngân hàng ra đời nhằm khắc phục hạn chế này. Tín dụng ngân hàng là việc ngân hàng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một tài sản (bằng tiền, tài sản thực hay uy tín) với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu (tái chiết khấu), cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác.2 Đặc điểm của tín dụng ngân hàng * Huy động vốn và cho vay vốn đều thực hiện dưới hình thức tiền tệ Tất cả những nguồn vốn tiền tệ nhàn rỗi trong nền kinh tế quốc dân được ngân hàng huy động để hình thành nguồn vốn cho vay. Trên cơ sở nguồn vốn đã có ngân hàng cho vay đối với các tác nhân cần vốn cho sản xuất kinh doanh hoặc tiêu dùng.
Cả hai mặt huy động vốn và cho vay đều được thực hiện chủ yếu dưới hình thức tiền tệ. Đây là loại hình tín dụng phổ biến, linh hoạt và đáp ứng nhu cầu tín dụng cho mọi khách hàng. * Ngân hàng đóng vai trò trung gian trong quá trình huy động vốn và cho vay Khi huy động vốn trong nền kinh tế, ngân hàng sử dụng nhiều hình thức 1 : Giáo trình: Nghiệp vụ NHTM – PGS.TS Nguyễn Văn Tiến, NXB Thống Kê (2009) 4 thu hút tiền gửi với các kì hạn khác nhau, phát hành các loại giấy nhận nợ (kỳ phiếu, trái phiếu…) ngắn hạn cũng như trung và dài hạn… Khi cho vay ngân hàng chủ yếu sử dụng các hình thức cấp tín dụng theo tài khoản cho vay, gửi vốn tại các ngân hàng khác, đầu tư… để đáp ứng nhu cầu vốn của khách hàng. Như vậy, ngân hàng đóng vai trò là tổ chức trung gian, đi vay để cho vay.
* Quá trình vận động và phát triển của tín dụng ngân hàng không hoàn toàn phù hợp với quy mô phát triển sản xuất và lưu thông hàng hóa Vốn tín dụng ngân hàng là một bộ phận không thể thiếu của quá trình tái sản xuất xã hội. Khối lượng hàng hóa sản xuất và lưu thông tăng lên thì nhu cầu vốn tín dụng ngân hàng cũng tăng. Trường hợp này vốn tín dụng ngân hàng vận động phù hợp với sự vận động và phát triển của quá trình tái sản xuất xã hội. Nhưng trong nhiều trường hợp vốn tín dụng ngân hàng không tham gia vào quá trình tái sản xuất và lưu thông hàng hóa mà được sử dụng vào mục đích phi sản xuất.
Trường hợp khác, trong thời kì hưng thịnh các doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh nhưng tín dụng ngân hàng không thể đáp ứng kịp thời. Do vậy, quá trình vận động và phát triển của tín dụng ngân hàng không hoàn toàn phù hợp với quy mô phát triển sản xuất và lưu thông hàng hóa. * Tín dụng ngân hàng thúc đẩy quá trình tập trung và điều hòa vốn giữa các chủ thể trong nền kinh tế Thông qua tín dụng ngân hàng, nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội được tập trung và chuyển từ người thừa vốn sang người thiếu vốn để đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các chủ thể trong nền kinh tế. Do đó tín dụng ngân hàng thúc đẩy quá trình tập trung và điều hòa vốn giữa các chủ thể trong nền kinh tế.2 Các hình thức tín dụng ngân hàng 1.1 Nghiệp vụ cho vay Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
Các phương thức cho vay của NHTM đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa * Cho vay từng lần Phương thức cho vay từng lần áp dụng đối với khách hàng có nhu cầu vay vốn từng lần. Mỗi lần vay vốn, khách hàng và ngân hàng cho vay lập thủ tục vay vốn theo quy định và ký hợp đồng tín dụng. * Cho vay theo hạn mức tín dụng Phương thức cho vay này áp dụng với khách hàng vay ngắn hạn có nhu cầu vay vốn thường xuyên, kinh doanh ổn định. - Xác định hạn mức tín dụng + Ngân hàng cho vay sau khi nhận đủ các tài liệu của khách hàng tiến hành xác định hạn mức tín dụng.
+ Đối với khách hàng sản xuất, kinh doanh tổng hợp thì phương án sản xuất, kinh doanh của khách hàng là tổng hợp phương án sản xuất, kinh doanh của từng đối tượng, theo đó ngân hàng vay xác định hạn mức tín dụng cho cả phương án sản xuất, kinh doanh tổng hợp. - Xác định thời hạn cho vay Thời hạn cho vay được xác định trên hợp đồng tín dụng hoặc trên từng giấy nhận nợ phù hợp với chu kỳ sản xuất, kinh doanh và khả năng trả nợ của khách hàng, nguồn vốn của ngân hàng nhưng tối đa không quá 12 tháng; nếu khách hàng kinh doanh tổng hợp thì lựa chọn sản phẩm có chu kỳ kinh doanh dài nhất hoặc chiếm tỷ trọng chủ yếu để xác định thời hạn cho vay. Thời hạn cho vay trên từng giấy nhận nợ có thể không phù hợp với thời hạn hiệu lực của hạn mức tín dụng. * Cho vay theo dự án đầu tư Ngân hàng cho khách hàng vay vốn để thực hiện các dự án đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các dự án đầu tư phục vụ đời sống.
Ngân hàng cùng khách hàng ký hợp đồng tín dụng và thỏa thuận mức vốn đầu tư duy trì cho cả thời gian đầu tư của dự án, phân định các kỳ hạn trả nợ. Ngân hàng thực hiện giải ngân theo tiến độ thực hiện dự án. Trường hợp khách hàng đã dùng nguồn vốn huy động tạm thời khác để 6 chi phí cho dự án được duyệt trong thời gian chưa vay được vốn ngân hàng, thì ngân hàng nơi cho vay có thể xem xét cho vay bù đắp nguồn vốn đó. * Cho vay hợp vốn Việc cho vay hợp vốn thực hiện theo quy chế đồng tài trợ của tổ chức tín dụng do Thống đốc NHNN ban hành, văn bản hướng dẫn của Tổng giám đốc NHNo Việt Nam và các thỏa thuận giữa các tổ chức tham gia đồng tài trợ.
* Cho vay trả góp Ngân hàng và khách hàng xác định và thỏa thuận số lãi tiền vay phải trả cộng với số nợ gốc được chia ra để trả nợ theo nhiều kỳ hạn trong thời hạn cho vay. * Cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng Căn cứ nhu cầu vay của khách hàng, ngân hàng và khách hàng thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng: hạn mức tín dụng dự phòng, thời hạn hiệu lực của hạn mức dự phòng; ngân hàng cam kết đáp ứng nguồn vốn cho khách hàng bằng đồng Việt Nam hoặc ngoại tệ; trong thời gian hiệu lực của hợp đồng, nếu khách hàng không sử dụng hoặc sử dụng không hết hạn mức tín dụng dự phòng, khách hàng vẫn phải trả phí cam kết tính cho hạn mức tín dụng dự phòng đó. Mức phí cam kết phải được thỏa thuận giữa khách hàng và ngân hàng. - Chi nhánh có nhu cầu mở hạn mức tín dụng dự phòng phải trình Tổng giám đốc NHNo Việt Nam xem xét quyết định.
* Cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng - Ngân hàng cho vay chấp thuận cho khách hàng được sử dụng số vốn vay trong phạm vi hạn mức tín dụng để thanh toán tiền mua hàng hóa, dịch vụ và rút tiền mặt tại máy rút tiền tự động hoặc điểm ứng tiền mặt là đại lý của ngân hàng. Khi cho vay phát hành và sử dụng thẻ tín dụng, ngân hàng và khách hàng phải tuân theo các quy định của Chính phủ và NHNN Việt Nam và hướng dẫn của NHNo Việt Nam về phát hành và sử dụng thẻ tín dụng. - Phương thức cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng thực hiện theo hướng dẫn của Tổng giám đốc NHNo Việt Nam. 7 * Cho vay theo hạn mức thấu chi Là việc cho vay mà NHNo Việt Nam thỏa thuận bằng văn bản chấp thuận cho khách hàng chi vượt số tiền có trên tài khoản thanh toán của khách hàng phù hợp với các quy định của Chính phủ và NHNN Việt Nam về hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.
Phương thức cho vay theo hạn mức thấu chi thực hiện theo hướng dẫn của Tổng giám đốc NHNo Việt Nam. Các hình thức cho vay Cho vay ngân hàng được thực hiện dưới nhiều hình thức, được nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau theo các tiêu thức phân loại khác nhau. Trên thực tế, người ta thường đề cập đến các hình thức cho vay theo những tiêu thức sau: * Phân loại theo thời hạn cho vay - Cho vay có kì hạn: Là những khoản tín dụng xác định về ngày trả nợ, gồm tín dụng ngắn hạn, tín dụng trung và dài hạn. Mặc dù hầu hết các nước đều thống nhất về điều này nhưng thời gian cụ thể cho từng loại lại không hoàn toàn đồng nhất.
Ở Việt Nam hiện nay, theo quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng cùng với quyết định 1627/2001/QĐ - NHNN ngày 31/12/2010 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thì: Cho vay ngắn hạn: Tối đa 12 tháng, phù hợp với chu kì sản xuất kinh doanh và khả năng trả nợ của khách hàng.