CHƯƠNG 1: CƠ Se LÝ LU¾N VE CHAT LƯeNG DNCH VU 1.1 M®T SO KHÁI NI½M VE CHAT LƯeNG DNCH VU 1.1 Khái ni¾m ve d%ch vn 1.1 Khái ni¾m ve d%ch vn Hi¾n nay có khá nhieu khái ni¾m ve d%ch vn, ó dây xin dưa ra ba khái ni¾m theo tôi là khá day dú. D%ch vn là m®t quá trình bao gom m®t loat các hoat d®ng ít hay nhieu là vô hình, mà các hoat d®ng này thưòng xáy ra trong quá trình giao d%ch giua khách hàng và ngưòi cung úng d%ch vn và/ ho¾c các sán phNm huu hình, và/ ho¾c h¾ thong cúa ngưòi cung úng d%ch vn mà dưoc xem là giái pháp cho các van de cúa khách hàng(Trích tù Customer service for managers cúa Vietnam airlines). D%ch vn dưoc hieu là nhung thú tương tn như hàng hóa nhưng là phi v¾t chat.( Theo Wikipedia) D%ch vn dưoc d%nh nghĩa theo tiêu chuNn ISO 9004: ”D%ch vn là ket quá mang lai nhò các hoat d®ng tương tác giua ngưòi cung cap và khách hàng, cũng như nhò các hoat d®ng cúa ngưòi cung cap de dáp úng nhu cau khách hàng”. Tóm lai ta thay d%ch vc: vô hình, là giái pháp cho các van de, phi v¾t chat, là ket quá cúa các hoat d®ng tương tác….không the thay trưóc dưoc, phc thu®c vào giái pháp cúa bên cung úng, vì là tương tác nên phc thu®c vào bên nh¾n.2 Phân loai d%ch vn D%ch vn liên quan den the chat con ngưòi: Chăm sóc súc khoé, V¾n chuyen hành khách, Chăm sóc sac dep, T¾p the dnc thNm my… 7 D%ch vn liên quan den trí tu¾ con ngưòi: Giáo dnc , Truyen hình, Thông tin, Nhà hát, Nhà báo tàng D%ch vn liên quan den hàng hóa và các v¾t chat khác: V¾n chuyen hàng hóa, Báo trì và súa chua thiet b% công nghi¾p, Báo trì cao oc, Gi¾t úi, Chăm sóc vưòn và cây cánh, Chăm sóc v¾t nuôi D%ch vn liên quan den tài sán vô hình: Ngân hàng, Tư van pháp lu¾t, Ke toán, Báo v¾ an ninh, Báo hiem 1.3 оc diem d%ch vn ✓ Tính dong thòi (Simultaneity): sán xuat và tiêu dùng d%ch vn xáy ra dong thòi; => chính vì là dong thòi nên hau như rat khó de thay dưoc sai sót mà sua chua trưóc dưoc, doi vói sán phNm huu hình có the nhìn thay khiem khuyet de làm lai sán phNm khác, nhưng d%ch vn thì chí có súa sai, nhưng ngưòi sú dnng cũng dã nh¾n dưoc d%ch vn không tot roi.
✓ Tính không the tách ròi (Inseparability): sán xuat và tiêu dùng d%ch vn không the tách ròi. Thieu m¾t này thì se không có m¾t kia; ✓ Tính chat không dong nhat (Variability):không có chat lưong dong nhat; do v¾y phn thu®c rat nhieu vào cám nh¾n cúa ngưòi sú dnng ✓ Vô hình (Intangibility): không có hình dáng rõ r¾t, không ton kho, lưu tru hay trưng bày. Không the thay trưóc khi tiêu dùng; 1.2 Khái ni¾m ve chat lưong d%ch vn 1.1 Khái ni¾m chat lưong d%ch vn Cũng như d%ch vn có khá nhiêu khái ni¾m khác nhau thì chat lưong d%ch vn phn thu®c vào văn hóa, lĩnh vnc, ngành nghe nên cho den nay van chưa có m®t khái ni¾m thong nhat ve chat lưong d%ch vn, sau dây là m®t so khái ni¾m mà qua quá trình tham kháo tài li¾u, nh¾n thay dưoc nhieu soan giá sú dnng. 8 Chat lưong d%ch vn dưoc xem như khoáng cách giua mong doi ve d%ch vn và nh¾n thúc cúa khách hàng khi sú dnng d%ch vn (Parasurman, Zeithaml and Berry, 1985,1988).
Chat lưong d%ch vn: là ket quá tong hop cúa các chí tiêu the hi¾n múc d® hài lòng cúa ngưòi sú dnng d%ch vn doi vói d%ch vn dó.(B® Bưu Chính Vien Thông, TCN68-227:2006) Zeithaml (1987: Chat lưong d%ch vn là sn dánh giá cúa khách hàng ve tính siêu vi¾t và sn tuy¾t vòi nói chung cúa m®t thnc the. Nó là m®t dang cúa thái d® và các h¾ quá tù m®t sn so sánh giua nhung gì dưoc mong doi và nh¾n thúc ve nhung thú ta nh¾n dưoc. Lewis và Booms: D%ch vn là m®t sn do lưòng múc d® d%ch vn dưoc dưa den khách hàng tương xúng vói mong doi cúa khách hàng tot den dâu. Vi¾c tao ra m®t d%ch vn chat lưong nghĩa là dáp úng mong doi cúa khách hàng m®t cách dong nhat.
D%ch vn là m®t sán phNm kinh te không phái là m®t v¾t phNm mà là công vi¾c cúa con ngưòi dưói hình thái là lao d®ng the lnc, kien thúc và ky năng chuyên nghi¾p, khá năng to chúc và thương mai. Ta thay dù d%nh nghĩa như the nào thì chat lưong d%ch vc deu nham mcc dích mang lai sn hài lòng cho khác hàng, múc d® hài lòng cúa khách hàng là thưóc do chat lưong d%ch vc.2 Múc d® thóa mãn ve chat lưong d%ch vn cúa khách hàng. Mnc dích cuoi cùng trong vi¾c dánh giá và nâng cao chat lưong d%ch vn cũng nham là hài lòng khác hàng, thu hút nhieu khách hàng tăng hi¾u quá trong kinh doanh. Có nhieu quan diem khác nhau ve múc d® thóa mãn cúa khách hàng.
Theo Bachelet, 1995; Oliver, 1997 thì sn thóa mãn dưoc giái thích như là m®t phán úng mang tính cám xúc cúa khách hàng ve m®t sán phNm hay d%ch vn dna trên nhung kinh nghi¾m cá nhân. Philip Kotler, 2001 cho rang “ Sn thóa mãn là múc d® trang 9 thái cám giác cúa m®t ngưòi bat nguon tù vi¾c so sánh ket quá thu dưoc tù sán phNm hay d%ch vn vói nhung kỳ vong cúa ngưòi dó”. Thông thưòng các nhà kinh doanh d%ch vn thưòng cho rang chat lưong d%ch vn và sn thóa mãn nhu cau khách hàng là dong nhat. Tuy nhiên nhieu nghiên cúu cho thay chat lưong d%ch vn và sn thóa mãn nhu cau khách hàng là hai khái ni¾m phân bi¾t.
Sn thóa mãn khách hàng là m®t khái ni¾m tong quát chí sn hài lòng cúa khách hàng khi sú dnng sán phNm hay d%ch vn trong khi chat lưong d%ch vn t¾p trung vào nhung thành phan cn the cúa d%ch vn (Zeithaml & Bitner, 2000). Chat lưong d%ch vn như là nguyên nhân, còn sn hài lòng là ket quá, sn hài lòng có 3 cap d®: Neu nh¾n dưoc nhó hơn kỳ vong thì khách hàng không hài lòng. Neu nh¾n dưoc bang vói kỳ vong thì khách hàng hài lòng. Neu nh¾n dưoc lón hơn kỳ vong thì khách hàng thích thú.3 Các lý thuyet dánh giá ve chat lưong d%ch vn Qua tham kháo các tài li¾u ve chat lưong d%ch vn, tác giá nh¾n thay có khá nhieu nghiên cúu nham mnc dích do lưòng chat lưong d%ch vn, trong dó noi b¾c hơn cá là: Lehtinen, U & J.
Lehtinen(1982) cho rang chat lưong d%ch vn dưoc dánh giá trên 2 m¾t: quá trình cung cap d%ch vn và ket quá cúa d%ch vn. Gronroos dưa ra 2 lĩnh vnc cúa chat lưong d%ch vn: Chat lưong ky thu¾t: nói den nhung gì dưoc phnc vn Chat lưong chúc năng: chúng dưoc phnc vn như the nào Parasuraman, Zeithaml & Berry dưa ra mô hình 5 khoáng cách chat lưong d%ch vn (Xem hình 1.1 (Nguon: Nguyen Ðình Tho & ctg. 2003, trích tù Parasuraman & ctg. [1985:44)] Khoãng cách 1: dây chính là sn khác bi¾t giua sn kỳ vong cúa khách hàng ve d%ch vn se nh¾n dưoc và nh¾n thúc cúa công ty ve nhung kỳ vong cúa khách hàng, tù dó không thiet ke dưoc sán phNm d%ch vn như mong doi cúa khách hàng.
Khoãng cách 2: Có the công ty dã nh¾n biet dưoc kỳ vong cúa khách hàng ve d%ch vn nhưng lai không the chuyen hoá chúng thành nhưng tiêu chuNn chat lưong cn the cho d%ch vn cúa mình và dáp úng theo dúng kỳ vong cúa khách hàng. Khoãng cách 3: xuat hi¾n trong quá trình chuyen giao các tiêu chuNn chat lưong d%ch vn de dáp úng kỳ vong cúa khách hàng, hay nói cách khác là do nhung nhân 1 viên, phương ti¾n cũng như dieu ki¾n phnc vn dã không dưa dưoc chat lưong d%ch vn dã dưoc xác d%nh den vói khách hàng. Khoãng cách 4: dây là khoáng cách giua chat lưong d%ch vn thnc te và sn kỳ vong cúa khách hàng dưói tác d®ng cúa thông tin tuyên truyen bên ngoài như quáng cáo, chiêu th%, … mà công ty dã thnc hi¾n trưóc dó. Khoãng cách 5: khi khách hàng cám nh¾n dưoc chat lưong d%ch vn sau khi sú dnng, ho se có sn so sánh nó vói chat lưong d%ch vn mà ho kỳ vong ban dau.
Neu có sn khác bi¾t thì dó chính là khoáng cách thú 5. Trong 5 khoáng cách này, khoáng cách 5 chính là mnc tiêu can nghiên cúu vì nó xác d%nh dưoc múc d® thoá mãn cúa khách hàng khi ho nh¾n biet dưoc múc d® khác nhau giua kỳ vong và d%ch vn nh¾n dưoc. Sn khác bi¾t này chính là do 4 khoáng cách tù 1 den 4 tao ra. Can xóa dan các khoáng cách de nâng cao chat lưong d%ch vn Ðe có the do lưòng dưoc chat lưong d%ch vn, Parasuraman & ctg (1988) cũng khái ni¾m hoá các thành phan cúa chat lưong d%ch vn cám nh¾n bói khách hàng thành năm phan cơ bán là: • Phương ti¾n huu hình: The hi¾n qua cơ só v¾t chat như công cn, phương ti¾n, ngoai hình, trang phnc cúa nhân viên cung cap d%ch vn k%p thòi cho khách hàng.
• Tin c¾y: The hi¾n khá năng thnc hi¾n d%ch vn phù hop và dúng thòi han ngay lan dau tiên. • Ðáp úng: The hi¾n qua sn mong muon và san sàng cúa nhân viên phnc vn cung cap d%ch vn k%p thòi cho khách hàng. • Năng lnc phnc vn: The hi¾n qua trình d® chuyên môn và cung cách phnc vn, l%ch sn, niem nó vói khách hàng. • Ðong cãm: The hi¾n sn quan tâm chăm sóc den tùng cá nhân khách hàng.
Tác giá nh¾n thay mô hình do lưòng như trên rat rõ ràng và chi tiet các thành phan chat lưong d%ch vn, tác giá cũng sú dnng các thành phan trên de kháo sát chat lưong d%ch vn trong de tài này. 1 Nhieu nghiên cúu khác nhau ve chat lưong d%ch vn sú dnng b® thang do trên cúa Parasuraman de do múc d® chat lưong d%ch vn = múc d® cám nh¾n – giá tr% kỳ vong, moi yeu to dánh giá 2 lan. Nhưng sau dó, tù nghiên cúu thnc nghi¾m Cronnin và Taylor de xuat sú dnng mô hình Servperf , qua tham kháo m®t so nghiên cúu như: (1)Fogarty, G. Identifying shortcomings in the measurement of service quality.
Journal of Outcome Measurement,4(1), 425-447 ; (2) Nguyen Huy Phong, Pham Ngoc Thúy. SERVQUAL HAY SERVPERF – M®t nghiên cúu so sánh trong ngành siêu th% bán lé tai Vi¾t Nam, Science & Technology Development, Vol 10, No.